خوست کې د طالبانو والي: زموږ زندانونه د انتقام، شکنجو او زور زیاتي ځایونه نه‌دي 

د روغتیا نړۍوال سازمان مشر تدروس ادهانوم ګبرېسوس د تېرې پنجشنبې په ورځ کانګو ته رسېدلی تر څو په دغه هېواد کې د اېبولا ضد غبرګونونه همغږي کړي.

نوموړي خبریالانو ته ویلي:«ځايي ټولنې په ستونزو ښه پوهېږي او حل لاره یې هم ورته معلومه ده. هو د کانګو د حکومت تر مشرۍ لاندې نړۍواله ټولنه په دې برخه کې ښکېل ده، خو په ورته وخت کې د ځايي ټولنو مالکیت او ونډه خورا مهمه ده.»

نوموړي پرهمدغه مهال د اېبولا پر وړاندې د مبارزې لپاره د ډېرو نړۍوالو مرستو غوښتنه وکړه او زیاته یې کړه چې د روغتیا نړۍوال سازمان تر اوسه پورې د خپلې اړتیا وړ بودیجې یوازې درېیمه برخه ترلاسه کړې ده.

دا په داسې حال کې ده، چې په کانګو کې د اېبولا ناروغۍ نوې بڼه خورا په چټکۍ سره خپرریږي او د دغه هېواد چارواکو ویلي، چې تر اوسه په کانګو کې د اېبولا ۱۰۲۵ شکمنې پېښې ثبت او لسګونه کسان مړه شوي دي.

ذبیح‌الله مجاهد د افغانستان انټرنشنل د مشري اډېټرې نویده خوشبو ته په خپلو خبرو کې وویل: «په زندانونو کې هېڅ شکنجه نشته او دا عمل په بشپړ ډول منع دی. زموږ د قوانینو له مخې د نیول کېدو له مرحلې څخه تر توقیف او خوشې کېدو پورې پر هېڅ چا شکنجه نه پلي کېږي.»

د طالبانو ویاند د «شکنجه کولو» او «قانوني سزا» ترمنځ توپیر وکړ، او زیاته یې کړه چې خلکو ته یوازې د شرعي قانون پر بنسټ او د دوی د جرم سره مناسب سزا ورکول کیږي او په خپلسري نه شي کولی. نوموړي په ټینکار سره وویل:« اوس مهال په استخباراتي ادارو، د پولیسو په ادارو او په هېڅ زندان کې هېڅ ډول شکنجه نشته».

دا په داسې حال کې ده، چې تېره ورځ د غبرګولي پر ۸مه د ملګرو ملتونو امنیت شورا په خپل تازه راپور کې ویلي و، چې په افغانستان کې د طالبانو غړو او چارواکو له لوري د ۲۱ ښځو او نجونو پر وړاندې د تاوتریخوالي او جنسي تېري پېښې ثبت او تایید شوې دي.

د یوناما د راپور له مخې؛ په دغه پېښو کې جنسي تېری، ډله‌ییز جنسي تېری، جبري ودونه او په جبري توګه د ښځو بربنډول شامل دي. ملګرو ملتونو ویلي، چې دغه پېښې د ۲۰۲۵کال پرمهال د ۱۵ ښځو او ۶ نجونو پر وړاندې ترسره شوې دي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت (یوناما) ویلي، هغه ښځې چې د طالبانو د محدودوونکو سیاستونو پر ضد غږ پورته کوي؛ له خپلسرو نیونو، شکنجو او ناوړه چلند سره مخ کېږي.

دا څرګندونې په داسې وخت کې کېږي، چې نړیوالو سازمانونو او د بشري حقونو ادارو په وار وار د زندانیانو د وضعیت او د طالبانو په زندانونو کې د شکنجې راپورونو په اړه اندېښنه څرګنده کړې ده.
د طالبانو ویاند دا راپورونه رد کړل او ویې ویل: «په دې اړه خپاره شوي راپورونه په بشپړه توګه له حقیقت څخه لرې دي او موږ یې په کلکه ردوو.»

په افغانستان کې د یونېسف مشر تاج‌الدین ایوال نن د شنبې په ورځ، د غبرګولي په ۹مه په خپلې اېکسذپاڼې لیکلي، چې د بېل ګېټس بنسټ چارواکو په افغانستان کې د پولیو ناروغۍ د بشپړ له منځه وړولو په کمپاینونو کې د خپل دوامداره ګډون او ملاتړ ډاډ ورکړی دی.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو دغه چارواکي زیاته کړې، چې یونېسف د اړینو روغتیايي پاملرنو، تغذيې، معافیت پیاوړتیا او د پولیو د له منځه وړلو په برخه کې د یاد بنسټ له مرستو او ملاتړ ستاینه کوي.
دا په داسې حال کې ده چې د طالبانو د عامې روغتیا وزارت د تېرې غوايي میاشتې په ۲۴مه نېټه، له نړیوالو روغتیايي بنسټونو سره په همکارۍ په ټول هېواد کې د پولیو ضد واکسین د عمومي کمپاین د پیلېدو خبر ورکړی و. د دغه وزارت د معلوماتو له مخې، په‌ دغه کمپاین کې به د هېواد په کچه تر پېنځو کلونو کم عمره شاوخوا ۱۲ میلیونه ماشومانو ته د پولیو ضد واکسین څاڅکي ورکړل شي.

د یادونې وړ ده چې افغانستان او پاکستان د نړۍ یوازیني دوه هېوادونه دي چې لا هم پکې د ماشومانو د فلج (پولیو) ناروغۍ مثبتو پېښو ثبتېدو راپور ورکول کېږي. د ملګرو ملتونو د شمېرو پر بنسټ، په تېر ۲۰۲۵ میلادي کال کې د پولیو لږ تر لږه ۹ مثتبې پېښې په افغانستان او ۳۳ مثبتې پېښې ثبت شوې وې.

جان اېګلنډ ایران ته له سفر وروسته، د یکشنبې په ورځ د غبرګولي په ۹مه پر خپل اېکس‌پاڼه لیکلي، چې د وروستۍ جګړې له امله د ایران مهمو او حیاتي ملکي بنسټونو ته سخت زیان رسېدلی، چې له امله یې بشري اړتیاوې لا پسې ژورې او ډېرې شوې دي.

نوموړي ویلي، چې د ایراني کورنیو او افغان کډوالو په ګډون شاوخوا ۳،۲ میلیونه کسان د خپلو کورونو پېښودو ته اړ شوي او بې‌ځایه شوي دي؛ په داسې حال کې چې یو شمېر نورو بیا د جګړې له امله د تېښتې لاره نه لرله او هوايي بریدونو ته په نږدې سیمو کې بند پاتې وو.

د ناروې د کډوالو شورا مشر زیاته کړې، چې پر ایران په بریدونو کې تر اوسه زرګونه کسان مړ یا ټپیان شوي او همدارنګه ۱۷ میلیونه زده‌کووکي په حضوري ډول ښوونځو ته له تګ څخه بې‌برخې شوي دي.

جان اېګلنډ ویلي، هڅه کوي چې په ایران کې به د خلکو د لومړنیو اړتیاوو د پوره کولو په برخه کې مرستې وکړي، خو د بودیجې د کمښت له امله تر سخت فشار لاندې دي.

د طالبانو باوري سرچینو نن شنبه د غبرګولي ۹مه وویل، چې د عدلیې وزارت اړوند د مدافع وکیلانو ریاست د تېرې غوايي میاشتې پر ۱۸مه نېټه د دفاع وکالت د جوازونو له غوښتونکو څخه په یاد وزارت کې ازموینه اخیستې وه. د سرچینو د معلوماتو له مخې، د دغه ریاست رییس مولوي جان محمد طلحه د ازموینې پوښتنې له خپلو ځینو کسانو سره شریکې کړې وې او د ازموینې له پیلېدو څخه وړاندې سوالونه وېشل شوي وو.

طالبانو د عدلیې وزارت تروسه د مدافع وکیلانو ریاست رییس مولوي جان محمد طلحه د منفک کېدو په تړاو تروسه سه نه دي ویلي.

یو شمېر مدافع وکیلانو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې طالبانو د عدلیې وزارت د مدافع وکیلانو ریاست د رییس لوري پر خپلو ملګرو یا هم د طالبانو پر غړو د ازموینې د پوښتونو وېشل کېدو سره غواړي، داسې کسان د مدافع وکلات جوازونه ترلاسه کړي چې یوازې د دوی د ډلې غړیتوب ولري.

د طالبانو د عدلیې وزارت د اعلامیې له مخې د مدافع وکیلانو ریاست رییس مولوي جان محمد طالحه د یاد وزارت د وزیر پر وړاندې او د طالبانو د رییس الوزرا ملاحسن اخوند په منظوری شاوخوا ۵ میاشتې وړاندې په دې دنده ګمارل شوی و.

مولوي جان محمد طالحه له دې وړاندې په عدلیې وزارت د د حقوقي مرستو ریاست رییس په توګه کار کاوه.

د طالبانو په ادارو کې د اداري او مالي فساد شتون کومه نوې خبره نه ده خو دا ډله تر ډېره هڅه کوي چې د خپلې ډلې په فساد کې ککړ مسوولینو دوسیې پټې وساتي.

د طالبانو د بیا ځلي واک ته رسېدو سره یاده ډله په څرګند ډول په ادارو کې هغه کسان ګماري چې ددې ډلې غړیتوب او د تصفیې کمېسیون تایدي ولري.