د خالد حنفي ادعا: د طالبانو له واکمنېدو مخکې افغانستان کې عیسویت ته د بلنې سلګونه مراکز وو

دغه غورځنګ د یکشنبې په ورځ، د چنګاښ په ۱۴مه، په خپره کړې اعلامیه کې ویلي چې د انځوریزو ډیزاینونو د یوې ټولګې په خپرولو سره یې له هغو میلیونونو افغان ښځو او نجونو سره خپل پیوستون څرګند کړی چې له زده کړو بې‌برخې شوې دي.

په اعلامیه کې راغلي چې زده کړه د هر انسان بنسټیز حق او د پرمختګ، عدالت او تلپاتې سولې اساسي بنسټ دی، او له زده کړو د نجونو محرومول د افغانستان راتلونکی له جدي ګواښ سره مخ کوي.

د افغانستان د ښځو غږ غورځنګ ټینګار کړی چې هغه ټولنه چې نیمایي وګړي یې له زده کړو بې‌برخې وي، هېڅکله نه شي کولای رښتینی پرمختګ او تلپاتې ثبات ته ورسېږي.

دغه غورځنګ له ملي او نړیوالو بنسټونو او همداراز د بشري حقونو له فعالانو غوښتي چې د نجونو پر مخ د ښوونځیو او پوهنتونونو د بېرته پرانیستلو لپاره عملي او اغېزمن ګامونه پورته کړي.

د اعلامیې له مخې، زده کړه، کار او ازادي د ښځو بنسټیز حقونه دي او د دغو حقونو تر تأمینېدو پورې به د ښځو غږ غورځنګ خپلو مدني او دادغوښتونکو فعالیتونو ته دوام ورکړي.

ارګ ماڼۍ د یکشنبې په ورځ (د چنګاښ ۱۴مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، په دې کتنه کې د بیل او ملینډا ګېټس د نړیوال پراختیایي بنسټ رييس کریسټوفر الیاس او د روغتیا نړیوال سازمان او یونیسف یو شمېر نورو مسوولینو او همداراز په کابل کې د قطر دولت سفیر هم حضور درلود.

د خبرپاڼې له‌مخې، عبدالسلام حنفي د غونډې له ګډونوالو څخه وغوښتل، چې سیاسي او روغتیايي مسایل له یو بل سره شریک نه کړي او د روغتیایي مسایلو په تړاو په جوړېدونکو نړیوالو کنفرانسونو کې د طالبانو پلاویو ته هم د ګډون بلنه ورکړي.

نوموړي همداراز څرګنده کړه، چې په تېرو درېیو کلونو کې له ګاونډیو هیوادونو نږدې ۵ میلیونه افغان کډوال بېرته هېواد ته ستنول شوي او په وینا یې: «هغوی ته د کاري فرصتونو رامنځته کول اړینه چاره ده او په دې برخو کې هراړخیزې همکاري ته اړتیا لرو».

ډاکترې حنان حسن بلخي په افغانستان کې د پولیو په تړاو وویل، که ورسره همکاري وشي، نو په راتلونکي کال کې به په افغانستان کې د پولیسو ویروس په بشپړډول له‌منځه یوسي او همداراز یې زیاته کړه: «که د پولیو د محوې لپاره همغږي زیاته شي، توقع شته چې په راتلونکو ۱۲ میاشتو کې په افغانستان کې پولیو ویروس په بشپړ ډول له‌منځه یوسو».

ډاکترې حنان حسن بلخي په ټول افغانستان کې ناروغانو ته د لا غوره روغتیایي خدمتونو وړاندې کول مهم وبلل او په دې برخه کې یې د روغتیا نړیوال سازمان او ملاتړو بنسټونو لخوا د همکارۍ ډاډ ورکړ.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې د افغانستان لپاره د قطر سفیر مردف بن علي القاشوطي او د بېل او ملینډا ګېټس، یونیسف او د روغتیا نړیوال سازمان نورو مسوولینو په خپلو خبرو کې د افغانستان له روغتیایي سکټور سره له خپلو مرستو او همکاریو ډاډ ورکړ.

هغې په ایکس خواله رسنۍ کې په یوه خپور کړي پیغام کې لیکلي، چې د نسلونو او کلونو په اوږدو کې پښتنې او افغان ښځې د چادرۍ له مخې نه پېژندل کېدې، خو اوس د نړۍ په ذهن کې د هغوی په اړه رامنځته شوی انځور له واقعیت سره سمون نه لري.

اغلې اپریدۍ ټینګار کړی چې ښځې تل د ظلم او محدودیتونو تر ټولو دروند بار پر اوږو وړي او بورقه باید د دوی د اصلي هویت پر ځای د هغو شرایطو د محصول په توګه وکتل شي چې پرې تحمیل شوي دي.

هغې همداراز د ټولنیزو رسنیو پر اغېزناکو څېرو نیوکه کړې چې د هغې په خبره، د څو لایکونود ترلاسه کولو او د مشهور کېدو لپاره د لنډمهال لپاره بورقه اغوندي او هغه د ستاینې وړ سمبول په توګه انځوروي.

د نوموړې په وینا، هغه کسان چې یوازې د لنډ وخت لپاره بورقه اغوندي، هېڅکله نه شي درک کولای چې په دې لباس کې د اوږدې مودې ژوند او له محدودیتونو سره مخامخ کېدل څه معنا لري.

یو شمېر هېوادوال افغانستان انټرنشنل- پښتو ته وايي، په دې وروستیو ورځو کې د تېلو بیه په ناڅاپي ډول لوړه شوې او د هر لېټر تېلو په بیه کې تر ۱۰ افغانۍ زیاتوالی راغلی دی. د دوی په وینا، مخکې یو لېټر پټرول په ۶۷ افغانۍ پلورل کېدل، خو اوس یې بیه ۷۶ افغانیو ته رسېدلې ده.

د کابل یو اوسېدونکی وايي: «د ایران او امریکا تر منځ د جګړې پر مهال د تېلو په بیو کې د پام وړ بدلون نه‌وو راغلی، خو اوس چې کراري ده، په ټول هېواد کې د تېلو بیې لوړې شوې دي. پخوا به د یو لیټر پټرولو بیه د ۶۰ او ۶۷ افغانیو تر منځ وه، خو اوس دغه بیه د ۷۵ تر ۸۰ افغانیو پورې رسېدلې ده».

د تېلو یو شمېر کاروباریان بیا وايي، چې په تېلو بار سلګونه ټېلري موټر یې د هرات، فراه او نیمروز په ګمرکونو کې بند پاتې دي. د دوی په وینا، د هېواد د لویدیځ او سویل لویدیځو ولایتونو ډېری تېل له ایران څخه راواردېږي او همداراز د افغانستان مرکزي او شمالي سیمو ته له منځنۍ اسیا او روسیې تېل راواردېږي.

د تېلو د بیو لوړوالي په تړاو د هېوادوالو له شکایتونو او په هېواد کې د نفتي موادو د احتمالي کمښت د مخنیوي او همداراز د نفتي موادو د کاروباریانو د ستونزو او پر وړاندې یې د محدودیتونو په موخه د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې یوه مشورتي غونډه راوبلله.

دغې خونې د یکشنبې په ورځ (د چنګاښ ۱۴مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، په دې مشورتي غونډه کې د سیمې په ځینو هېوادونو کې د نفتي موادو په ځانګړي ډول د ګازو د برابرولو او عرضې په برخو کې د رامنځته شویو ستونزو او محدودیتونو په تړاو خبرې وشوې.

په خبرپاڼه کې راغلي: «د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې د موضوع اهمیت په درک سره د نفتي توکو له سوداګرو او واردوونکو وغوښتل، چې د ملي مسوولیت له مخې د پټرولو، ډېزلو او مایع ګازو واردات زیات کړي، څو د هېواد د بازارونو او خلکو اړتیاوې په خپل وخت پوره شي».

د دغې خونې مشر سید کریم هاشمي هم په دې غونډه کې وویل:«سوداګر او پانګوال د ملي اقتصاد د مهمو ستنو په توګه مسوولیت لري، چې د وارداتو په زیاتولو سره د نفتي توکو د احتمالي کمښت مخنيوی وکړي».

نوموړي له دې سربېره له سوداګرو وغوښتل، چې د هېواد د اړتیا وړ پټرول، ډېزل او ګاز د ټاکل شویو معیارونو او وړ کیفیت له مخې وارد کړي او بازار ته د بې‌ کیفیته نفتي موادو د عرضې مخه ونیسي.

طالبانو لا تر اوسه په هېواد کې د تېلو د بیو د لوړېدو په تړاو څه سپیناوی نه‌دی کړی.

هغه پر ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي چې بېړنۍ بشري مرستې د خلکو ژوند ژغوري، خو پراختیايي پروګرامونه کولای شي خلکو ته د خپل راتلونکي د بیا جوړولو فرصت برابر کړي.

ډي کرو، چې د ننګرهار ولایت د درې‌نور ولسوالۍ د سوتن کلي ته تللی، ویلي چې د دغه سفر موخه یې دا وه چې له نږدې وګوري د ملګرو ملتونو د پراختیايي پروګرام فعالیتونه څنګه له بحرانونو سره د مخامخ ټولنو په ملاتړ کې مرسته کوي.

د هغه په وینا، د سوتن کلي اوسېدونکي د تېر کال له زلزلې وروسته د خپلې سیمې د بشپړې ویجاړۍ په اړه اندېښمن وو، خو د کورونو د بیارغونې، د لومړنیو خدمتونو د بېرته فعالولو او د خلکو د معیشت د سرچینو د احیا په برخه کې د ملاتړ له امله دغه کلی بېرته عادي ژوند ته ورګرځېدلی دی.

هغه زیاته کړه چې د سوتن د اوسېدونکو له لوري د ملګرو ملتونو د پراختیايي پروګرام او د هغه د همکارو بنسټونو د فعالیتونو ستاینه پرې ژور اغېز کړی دی.

ډي کرو همدارنګه ویلي، د اقلیمي بدلون اغېزې په افغانستان کې یو څرګند واقعیت دی او د دغه هېواد خلک یې پایلې په مستقیم ډول تجربه کوي.

د نوموړي په خبره، په سوتن کلي کې د سېلابونو پر وړاندې د ساتنې او اوبو لګولو پروژه، چې د ملګرو ملتونو د پراختیايي پروګرام په ملاتړ پلې شوې، د طبیعي پېښو د ګواښ په کمولو، د کرنیزو ځمکو په ساتنه او د خلکو لپاره د عایداتي فرصتونو په رامنځته کولو کې مهم رول لوبولی دی.

هغه زیاته کړې چې د دغې پروژې په پلي کولو کې ښځې او نارینه دواړه ګډه ونډه لرلې ده.

د یادونې وړ ده چې د تېر کال د وږي میاشتې ۶ او ۵ درجې زلزلو د افغانستان ختیځ ولایتونه، په ځانګړي ډول ننګرهار او کونړ، ولړزول، چې له امله یې لسګونه کسان ووژل شول او ګڼ کورونه ویجاړ شول.