د غزني د معاملاتو لارښوونې دفترونو مسوولان وايي طالبان د هویت کارت په نوم پیسې ترې اخلي

یوه رېکشا چلونکي افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، د ګازو د کمښت او لوړو بیو له امله یې خپله رکشا په کور درولې، ځکه د کار دوام ورته اقتصادي ګټه نه لري او د عاید پر ځای له تاوان سره مخ کېږي.

هغه زیاته کړې، چې که رکشا وچلوي، د ګازو د لوړې بیې له امله د ورځې لګښتونه له عوایدو ډېر وي او له همدې امله یې کار درېدلی دی.

دغو رېکشا چلوونکو له طالبانو غوښتي، چې د ګازو د کمښت او لوړو بیو ستونزې ته د حل لار پیدا کړي، څو رېکشا چلوونکي وکولای شي خپل عادي کار ته دوام ورکړي.

دا په داسې حال کې ده چې تېره ورځ د کابل یو شمېر اوسېدونکو هم افغانستان انټرنشنل ته ویلي وو، چې په پلازمېنه کې د مایع ګازو بیه په بې‌ساري ډول لوړه شوې او په ځینو سیمو کې ګاز هم کم شوی دی.

د دوی په وینا، د یوه کیلو مایع ګاز بیه شاوخوا ۹۰ افغانیو ته رسېدلې او په ډېرو سیمو کې خلک په اسانۍ سره ګاز نه شي موندلی.

د یادونې ده چې دا یوازې د افغانستان د یو شمېر اوسېدونکو روایت دی، افغانستان انټرنشنل پښتو یې په خپلواکه توګه نه تاییدوي.

د هرات دغه ټکسي چلوونکی زیاتوي، چې د ایران او امریکا تر جګړې وروسته د پټرولو بیه ۸۸ افغانۍ او د ګازو بیه ۸۰ افغانیو ته لوړه شوې. نوموړی وایي، که څه هم د سون توکو د واردولو بهیر تر پخوا ډېر چټک شوی، تېل د اورګاډي او ټانکرونو پرمټ راوړل کېږي خو بیې ورځ تر بلې لوړیږي.

دغه ټکسي چلوونکی وايي، چې په هرات کې د طالبانو د ترانسپورټ ادارې نوي قوانین وضع کړي او د پیسو اخیستلو ته یې لاره هواره کړې. نوموړی په دې اړه زیاتوي: «له یوې خوا جریمې او اضافي پیسې ډېرې شوې دي. له بلې خوا هغه وخت چې د سون توکو بیې ټیټې وې او پټرول ۶۰ افغانۍ او ګاز ۵۵ افغانۍ و، موږ حق درلود چې ۲زره افغانۍ بار واخلو. خو له څلورو ورځو راهیسې چې د تېلو او ګازو بیې لوړې شوې، دغه کسانو زموږ د موټرو کرایه له ۲زره افغانۍ څخه ۱۵۰۰ افغانۍ ته راکمه کړې ده. حتی زور یې هم کارولی دی».

نوموړی وايي، چې د ستونزې د حل لپاره یې څو ځله کاربندیز اعلان کړی او اړوندو ادارو ته یې شکایتونه کړي؛ خو هیچا یې غږ نه‌دی اورېدلی. هغه وايي: «په خدای حیران پاتې یو چې څه وکړو. دغه کسان له خلکو دومره پردي دي او د خلکو درد نه احساسوي چې انسان له ژوند، کار او هر څه نهیلې کېږي. نه منطق شته او نه رحم».

د هرات دغه اوسېدونکی وایي، چې مخکې تېل خصوصي شرکتونو واردول؛ خو اوس دولتي شوي، د دې پر ځای چې حالت ښه شي، لا کړکېچن شوی دی.

نوموړی وایي: «هغه لاره چې موږ پرې ځو، ۱۱۰۰ افغانۍ ګاز مصرفوي. ۲۱۰ افغانۍ هم باید دولت ته ورکړو. له ۱۵۰۰ افغانۍ څخه به زموږ لپاره څه پاتې شي؟ موږ بې‌ګناه یو، خو بیا هم موږ مجرم او ملامت ګڼل کېږو. دا کوم اسلامي شریعت او قانون دی؟ دا کوم وجدان دی؟»

شکایت کوونکو افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي، شاوخوا شل ورځې وړاندې د کنړ د پوهنې ریاست د ۳۶ ښوونیزو بستونو لپاره ازموینه واخیسته. د دوی په وینا، د ازموینې پر مهال د پوهنې ریاست مسوولینو ژمنه کړې وه چې د ګومارنې بهیر به په بشپړ ډول شفاف وي او حق به مستحق ته سپارل کېږي.

د دوی په خبره، د ازموینې د پایلو له اعلان وروسته د درې‌پیچ ولسوالۍ د دوو بستونو لپاره بریالي نوماندان معلوم شول، خو اوس د پوهنې ریاست غواړي دغه دوه بستونه بېرته اعلان ته وسپاري.

شکایت کوونکي ادعا کوي چې د کنړ د پوهنې ریاست یوازې د ۳۴ بریالیو نوماندان وزارت ته د منظورۍ لپاره ورپېژندلي او د درې‌پیچ ولسوالۍ دوه بستونه یې ځکه ځنډولي چې د چارواکو په خوښه کسان پکې بریالي شوي نه دي.

دوی وایي، د دغو دوو بستونو لپاره له بریالیو نوماندانو سربېره لسګونه نور کسان هم د احتیاطي نوملړ (ریزرف) په توګه موجود دي، خو بیا هم د بستونو د بیا اعلان پرېکړه د شفافیت او عدالت خلاف بولي.

شکایت کوونکي له طالبانو د پوهنې وزارت او اړوندو څارونکو بنسټونو غواړي چې د ګومارنې د دې بهیر په اړه بې‌طرفه څېړنه وکړي او د ازموینې پایلې د وړتیا او قانون پر بنسټ عملي کړي.

د یادونې وړ ده چې دا یوازې د کنړ ولایت د یو شمېر اوسېدونکو روایت دی، افغانستان انټرنشنل - پښتو یې په خپلواکه توګه نه تاییدوي.

افغانستان انټرنشنل ته د کابل یو شمېر اوسېدونکو په رالېږلي پیغام کې ویلي، د مایع ګازو یو کیلو بیه شاوخوا ۹۰ افغانیو ته رسېدلې ده. د دوی په وینا، په ډېرو سیمو کې د ګازو پلورونکي دوکانونه له کمښت سره مخ دي او خلک په اسانۍ سره مایع ګاز نه شي موندلی.

دغه اوسېدونکي غواړي چې د طالبانو اړوندې ادارې دې د ستونزې د حل لپاره لازم اقدامات وکړي.

دا په داسې حال کې ده چې افغانستان انټرنشنل څه موده وړاندې هم د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې د ګازو او نورو نفتي توکو د بیو د لوړېدو راپور ورکړی و. د راپورونو له مخې، د کندهار ښار اوسېدونکو ویلي وو چې د تېرې یوې اونۍ په ترڅ کې د مایع ګاز بیه له ۵۸ افغانیو څخه تر ۷۰ افغانیو لوړه شوې وه او یوازې په یوه ورځ کې یې څلور افغانۍ زیاتوالی کړی و. هغوی ویلي وو چې د دوبي په موسم کې د ګازو د بیو دغه ډول لوړوالی بې‌ساری دی، ځکه معمولاً په همدې موسم کې د ګازو بیې ټیټې وي.

همداراز، هغه مهال د کابل، هرات، پکتیکا او یو شمېر نورو ولایتونو څخه هم د ګازو او تېلو د بیو د لوړېدو راپورونه ورکړل شوي وو. د خپرو شویو معلوماتو له مخې، په کابل کې د یوه کیلو مایع ګاز بیه له ۵۶ افغانیو څخه ۶۴ افغانیو ته لوړه شوې وه، خو د کابل د اوسېدونکو وروستي معلومات ښيي چې اوس دغه بیه شاوخوا ۹۰ افغانیو ته رسېدلې، چې د بیو د لا زیات لوړوالي څرګندونه کوي.

د یادونې وړ ده، دا د کابل د یو شمېر اوسېدونکو روایت دی، افغانستان انټرنشنل یې په خپلواکه توګه نه تاییدوي.

د کابل یوه اوسېدونکي چې ۱۸ کلن ورور یې له څو کلونو راهیسې په پلچرخي زندان کې بندي دی، افغانستان انټرنشنل- پښتو ته په یوه رالېږلي پیغام کې ویلي، په دې وروستیو کې د طالبانو له لوري پر زندانیانو هر ډول فشار او په ځانګړې توګه روحي او رواني فشارونه ډېر شوي دي.

هغه ادعا کړې، طالبانو «ان زندانیانو ته د ډوډۍ وړل هم منع کړي دي. او دوی هم په ټوله ورځ کې یو ځلي او هغه هم یوه ډوډۍ ورکوي».

دغه کس د خپل ورور د جرم د څرنګوالي او همداراز د بند مودې د څومره‌والي په تړاو څه وضاحت نه‌دی ورکړی، خو زیاته کړې یې ده: «ورور مې لا ماشوم وو، چې هغوی [طالبانو] بندي کړ. اوس یې رواني ستونزې پیدا کړي دي».

هغه همداراز څرګنده کړې، چې یو عادي انسان باید په ۲۴ ساعتونو کې لږ تر لږه ۳ ځلي خوراک وکړي او که په کافي اندازه یو ځل هم وي، ښه ده، نه یوازې یوه ډوډۍ.

نوموړي په ډاګه کړې: «دا پر زندانیانو ظلم دی او هم یې د کورنیو زړونه سوري سوري کوي».

د یادونې وړ ده، چې دا یوازې د کابل د یوه اوسېدونکي روایت دی او افغانستان انټرنشنل- پښتو یې په خپلواکه توګه نه تاییدوي.