د ناامنۍ نوې څپه؛ په ۲۰۲۶کال کې په بلوچستان کې د ټي‌ټي‌پي بریدونه او فعالیتونه پراخ شوي

تر دې دمه د پرلت‌والو او د بلوچستان حکومت ترمنځ د خبرو څو پړاوونه ترسره شوي دي. حکومتي سرچینو افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، دواړه لوري د یوې هوکړې پر مسوده سلا شوي؛ خو دغه هوکړه لا د اړوندو ادارو د وروستۍ تایید په تمه ده.

د روانې اوونۍ په پیل کې د پرلت کمېټې او سیاسي ګوندونو اعلان کړی و، که غوښتنې یې ونه منل شي، د اعتراضونو لړۍ به نوره هم پراخه کړي. د همدې اعلان له مخې؛ د پنجشنبې په ورځ د کوټې ترڅنګ د بلوچستان په ګڼو لویو او وړو ښارونو کې پراخ لاريونونه ترسره شول.

د پرلت کمېټې غړي او د پښتونخوا نېشنل عوامي ګوند د بلوچستان څانګې مشر نصرالله خان زیري افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، د پرلت د غوښتنو په ملاتړ د چمن، ژوب، ګوادر، پنجګور، پښېن او یوشمېر نورو ښارونو کې احتجاجي لاریونونه ترسره شوي دي.

هغه زیاته کړه، د پنجشنبې په ورځ ښځو او ماشومانو هم په پراخه کچه د پرلت په ملاتړ اعتراضونه کړي دي. د نوموړي په وینا؛ که حکومت یې غوښتنې ونه مني، نو د اعتراضونو لړۍ به لا پسې پراخه او سخته شي.
د یادونې ده، د جولای په شپږمه د زیارت ولسوالۍ د مانګي ډېم په سیمه کې وسله‌والو پر امنیتي ځواکونو برید وکړ، چې په‌کې نهه پولیس ووژل شول او ۲۲ نور یې له ځان سره یوړل چې وروسته یې مړي وموندل شول.

د دغه برید مسوولیت د تحریک طالبان پاکستان ډلې پر غاړه اخیستی و.

زاخارووا د پنجشنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۵مه) د روسیې له «چینل ون» ټلوېزیون سره په خبرو کې ویلي، لویدیځ قدرتونه د سیاسي او اقتصادي لاملونو او په اوسني نړیوال جیوپولیټیک وضعیت کې د خپل «بشپړ زیان‌من‌والي» د درک له امله د کېیف له ادارې سره «نه بېلېدونکي» شوي دي.

هغې ویلي: «له همدې امله دوی د توندو او تېري کوونکو ویناوو کارول پیل کړي او د ترهګریزو بریدونو ملاتړ کوي، چې د کېیف د ادارې په لاس یې ترسره کوي».

د روسیې د بهرنیو چارو وزارت ویاندې زیاته کړې: «دا د خبرو تېروتنه نه‌ده. بې له شکه، دا یوازې د کېیف د ادارې جرمونه نه‌دي، بلکې دا هغه جرمونه دي، چې دوی یې په ګډه ترسره کوي».

زاخارووا همداراز ویلي، چې د لویدیځې اروپا هېوادونه له روسیې سره د هر ډول اړیکو او تماسونو د مخنیوي لپاره خپلې هڅې کوي.

هغې ویلي: «هغه څه چې لویدیځه اروپا یا په ساده توګه اروپايي ټولنه او د هغې توندلاري غړي یې اوس ترسره کوي، د خبرو اترو او اړیکو د لارو د لټولو خلاف دي. داسې ښکاري، چې دوی د هر ډول تماس د رامنځته کېدو د مخنیوي لپاره خپله ټوله هڅه کوي».

د چین د بهرنیو چارو وزارت د پنجشنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۵مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، په یاد تړون کې روښانه شوې، چې د مصنوعي ځیرکتیا د همکاریو نړۍوال سازمان یو خپلواک نړیوال سازمان دی، چې د ملګرو ملتونو د منشور اهداف تعقیبوي، د ګډې مشورې، ګډې جوړونې او شریکو ګټو مفکوره پالي او پر انسان‌محورۍ ولاړ اصل ټینګار لري.

خبرپاڼه کاږي، د دې سازمان موخه د مصنوعي ځیرکتیا په برخه کې د نړیوالې همکارۍ او نړیوالې حکومتولۍ وده ده، څو ډاډ ترلاسه شي چې مصنوعي ځیرکتیا د ټولو انسانانو د هوساینې لپاره په ګټور، خوندي، عادلانه او منظم لوري پرمختګ کوي.

په خبرپاڼه کې په ډاګه شوې، چې د مصنوعي ځیرکتیا د همکاریو نړۍوال سازمان مرکزي دفتر به د چین په شانګهای ښار کې وي.

په خبرپاڼه کې راغلي، د قزاقستان، لاوس، پاکستان، روسیې او اندونیزیا په ګډون د ۲۹ هېوادونو استازو دغه تړون لاسلیک کړ او د دې سازمان بنسټ اېښودونکي غړي شول او د ملګرو ملتونو عمومي منشي انتونیو ګوترېش او د یو شمېر نورو هېوادونو او نړیوالو سازمانونو استازو هم په دې مراسمو کې ګډون کړی وو.

د اوکراین په سوېل ختیځ کې د ژاپورېژیا والي ایوان فېدوروف ویلي، د روسیې په یوه هدایت کېدونکي بمي برید کې درې کسان وژل شوي او ۱۵ نور ټپیان شوي دي. د چارواکو په وینا، په برید کې ملکي ودانیو ته هم زیان اوښتی دی.

د اوکراین د چارواکو په خبره، د تور سمندرګي پر غاړه د اودېسا ښار په یوه بل روسي برید کې دوه کسان وژل شوي او شپږ نور ټپیان شوي دي. دغه ښار د روسیې له هغو هدفونو څخه دی، چې په وروستیو میاشتو کې څو ځله پرې بریدونه شوي دي.

د اوکراین د ملي بیړنیو خدمتونو ادارې ویلي، د روسیې پولې ته نږدې د خارکېف ښار په شاوخوا کې د یوې روسي بې‌پیلوټه الوتکې په برید کې یو کس وژل شوی دی. تر دې مخکې د کوپیانسک ښار ته نږدې په یوه ورته برید کې درې کسان وژل شوي وو.

د دونېڅک ولایت والي هم ویلي، د کراماتورسک ښار په شاوخوا کې د روسیې په برید کې یو کس وژل شوی او پنځه نور ټپیان شوي دي. کراماتورسک د اوکراین له هغو مهمو ښارونو څخه دی چې د جګړې په لومړۍ کرښه کې یې دفاع پیاوړې شوې ده.

بل لور ته، د روسیې د بېلګورود سیمې چارواکو ویلي، چې د اوکرایني ځواکونو په یوه برید کې یو کس وژل شوی دی. د روسیې تر کنټرول لاندې د دونېڅک سیمو د مسکو له لوري ټاکل شوي مشر ډېنیس پوشیلین هم ویلي، چې په یوه برید کې یو کس وژل شوی دی.

د روسیې او اوکراین ترمنځ جګړه، چې له څلورو کلونو راهیسې روانه ده، لا هم د دواړو هېوادونو پر ښارونو، کلیو او د جګړې لومړۍ کرښې ته نږدې سیمو د متقابلو بریدونو شاهد ده.

د ملګرو ملتونو کارپوهانو له امریکا غوښتي چې د کډوالۍ د قاضیانو د «ډله‌ییز او بې‌بنسټه لرې کولو» او د کډوالۍ د محاکمو د پرله‌پسې سیاسي کېدو بهیر ودروي.

د کډوالۍ قاضیان د امریکا د عدلیې وزارت کارکوونکي دي، چې د کډوالو د اېستلو اړوند قضیې اوري. په دغو قضیو کې د پناه غوښتونکو غوښتنلیکونه او د اېستلو پر وړاندې د قانون له‌مخې د خوندیتوب غوښتنې هم شاملې دي.

د ملګرو ملتونو کارپوهانو په یوې اعلامیه کې ویلي: «د کډوالۍ د قاضیانو لرې کول د کډوالۍ محاکمو او د پراخ عدلي نظام خپلواکي کمزوره کوي».

دوی ویلي، د قاضیانو د لرې کولو بهیر دا اندېښنې زیاتوي، چې ښايي ځینې قاضیان د دوی د اټکل شوي سیاسي تړاو، مسلکي شالید یا د پخوانیو پرېکړو د ریکارډ له‌مخې په نښه شوي وي.

د ملګرو ملتونو دغې ډلې اندېښنه ښودلې، چې سپینه ماڼۍ ښايي د امریکا د کډوالۍ محکمې نظام له «خپلواکو او انفرادي پرېکړو د کولو له بهیر» څخه د «د کډوالو د اېستلو د موخو د پلي کولو پر وسیلې» بدل کړي.

د امریکا د کډوالۍ د وکیلانو ټولنې په وینا، له هغه راهیسې چې ډونالډ ټرمپ د ۲۰۲۵ کال په جنورۍ کې بېرته ولسمشر شو، د کډوالۍ اړوند له شاوخوا ۷۰۰ قاضیانو څخه تر ۱۰۰ ډېر له دندو ګوښه شوي او یا استعفا ته اړ کړل شوي دي.

دغې ټولنې ویلي، د قاضیانو د شمېر کمېدل په داسې حال کې د کډوالۍ د قضیو د زیاتېدو لامل شوي، چې د ټرمپ اداره د کډوالو نیونې او له هېواده د اېستلو لړۍ پراخوي.

د کډوالۍ اړوند څو پخوانیو قاضیانو هم د ناحقه ګوښه کېدو د ادعا په ترڅ کې د امریکا د عدلیې وزارت ته شکایتونه ثبت کړي دي.

د امریکا د عدلیې وزارت او د کورني امنیت وزارت د ملګرو ملتونو د کارپوهانو د څرګندونو په اړه د تبصرې غوښتنو ته سمدستي ځواب نه دی ورکړی.