له اسلامي نړۍ د طالبانو فکري واټن؛ ایا په افغانستان کې د ښځو حقونه اسلامي دي؟

ای سي ار سي په ایکس کې ویلي، دغه مرسته د ښځو او ماشومانو د روغتیا او تغذیې د ملاتړ په موخه شوې ده.

سره صلیب نړیوالې کمېټې د مرستې اندازه نده ښودلې چې دغه څلور سوه مېرمنو سره یې څومره مرسته کړې.

د سره صلیب نړیواله کمېټه د طالبانو تر چتر لاندې له افغان سرې میاشتې ټولنې سره په همکارۍ په افغانستان کې د روغتیا، تغذیې او اقتصادي ملاتړ په برخو کې فعالیت کوي، چې په مختلفو سیمو کې د افغان مېرمنو سره لومړنیو روغتیایي برخو کې مرستې کوي.

یاد سازمان ویلي، د اسلامیک ریلیف مالي او بشري مرستې د دې لامل شوي چې راستنېدونکو افغانانو ته د ژوند ژغورنې، بېړنۍ مرستې او اړین خدمات په داسې وخت کې وړاندې شي چې تر بل هر وخت ورته ډیره اړتیا لري.

بلخوا د طالبانو تر واک لاندې رسنیو د معلوماتو له مخې ،اسلامیک ریلیف موسسې د یونیسف په مالي ملاتړ د فراه ولایت ۶۵ روغتیايي مرکزونو لپاره د ۳۷ میلیونه افغانیو په ارزښت روغتیايي، غیر روغتیايي او مرستندویه وسایل سپارلي دي.

د فراه د عامې روغتیا ریس، ډاکټر محمد ولي احمدزي، ویلي چې په دې مرسته کې ۱۱۶ قلمه بېلابېل وسایل شامل دي، چې موخه یې د روغتیايي خدمتونو د کیفیت لوړول او خلکو ته د روغتیايي خدماتو د لاسرسي ښه کول دي.

د نوموړي په وینا، دغه وسایل د روغتیايي مرکزونو د بېړنیو او لومړنیو اړتیاوو د پوره کولو لپاره برابر شوي، څو خلکو ته د روغتیايي خدمتونو وړاندې کول لا اغېزمن او چټک شي.

د نړیوالو معلوماتو له مخې، افغانستان او پاکستان لا هم د نړۍ یوازیني هېوادونه دي چې د وحشي پولیو ویروس پکې له منځه نه دی تللی. په روان کال کې پاکستان هم د ګوزڼ درې مثبتې پېښې ثبت کړې دي.

د کوټې د پولیو پروګرام د اړیکو مسول اصف کاکړ افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، د پولیو ویروس د دوام مهم لاملونه د پوهاوي کموالی، بېوزلي، د واکسین په اړه ناسم تبلیغات او د افغانستان او پاکستان د پښتني سیمو پراخ جغرافیایي پراخوالی دی.

د هغه په وینا، د پاکستان په سند، بلوچستان او خیبر پښتونخوا کې او د افغانستان په هلمند ولایت کې د چاپېریال له نمونو د پولیو ویروس موندل شوی، چې دا د ماشومانو لپاره د خطر زنګ دی.

اصف کاکړ وویل، که په کومه سیمه کې د پولیو ویروس په چاپېریال کې موجود وي، نو ټول هغه ماشومان چې واکسین شوي نه وي، د ناروغۍ له ګواښ سره مخ دي.

هغه زیاته کړه، ګوزڼ یوه لاعلاجه ناروغي ده او که یو ماشوم پرې اخته شي، د ټول عمر لپاره معلول پاتې کېږي.

د نوموړي په وینا، د پولیو د بشپړ له منځه وړلو لپاره د افغانستان او پاکستان ترمنځ همغږي، د ډیورند کرښې دواړو غاړو ته د ماشومانو پر وخت واکسین کول او د تګ راتګ پر مهال د ټولو ماشومانو واکسین کول اړین دي.

اصف کاکړ وویل، اوس د پولیو ویروس ډېری پېښې په پښتني سیمو کې ثبتېږي، ځکه نو ځینې کسان ورته د "پښتون ویروس" نوم هم کاروي، ځکه چې ویروس تر ډېره په همدې سیمو کې موندل کېږي او اغېزمن ماشومان هم ډېری پښتانه وي.

د روغتیا نړیوال سازمان ویاند اولیور روزنباور ویلي، پولیو یوه ساري ویروسي ناروغي ده چې د ماشومانو عصبي سیستم زیانمنوي او د فلج او حتی مړینې لامل کېدای شي.

نوموړي زیاته کړه، ویروس د ککړو اوبو او خوړو له لارې هغو ماشومانو ته انتقالېږي چې واکسین شوي نه وي، او شاوخوا ۹۰ سلنه اخته کسان هېڅ نښې نه لري، خو ویروس نورو ته لېږدولای شي.

د اعلامیې له مخې، دغه څړځایونه د سمنګان مرکز ایبک، حضرت سلطان، خرم او سارباغ، فیروز نخچیر، روی دو اب، دره صوف بالا، دره صوف پایین او خلم ولسوالیو کې موقعیت لري.

د عدلیې وزارت د معلوماتو له مخې، له تثبیت شویو ځمکو څخه ۳ میلیونه او ۳۳۰ زره او ۱۲۶ جریبه لا هم د څړځای په توګه پاتې دي، خو ۳۷۸ زره او ۵۳۸ جریبه نورې ځمکې له طبیعي حالت څخه وتلې دي. دغه ځمکې د خلکو له خوا د للمي او اوبیزو کرنیزو ځمکو، کورونو او عامه تاسیساتو د جوړولو لپاره کارول شوې دي.

دغه وزارت ویلي، د ځمکو د غصب مخنیوي او بېرته راګرځولو قانون د ۱۳مې مادې له مخې، د عامه څړځایونو نیول، پر زراعتي ځمکو د هغو بدلول، د استوګنیزو ځایونو جوړول او هر ډول غیرقانوني تصرف منع دی.

د وزارت په وینا، ټاکل شوي پلاوي ته دنده سپارل شوې چې له طبیعي حالت څخه د وتلو شویو څړځایونو په اړه د اصولو له مخې د حل لارې چارې ولټوي.

د عدلیې وزارت همداراز وایي چې د څړځایونو د سروې، تثبیت او ثبت بهیر په نورو ولایتونو کې هم روان دی او له بشپړېدو وروسته به دغه ځمکې د ځمکو په بانک کې ثبت شي.

د افغانستان بانک د دغو بانکنوټونو د سوځولو موخه په بازار کې د نغدو پیسو ښه مدیریت او د افغانیو د اعتبار ساتل بللي دي.

تر دې وړاندې هم د افغانستان بانک ویلي وو چې د شمال او شمال ختیځ زونونو څخه راټول شوي د څه باندې ۱ میلیارد او ۱۴۱ میلیونو افغانیو په ارزښت زاړه بانکنوټونه یې په بلخ کې له منځه وړي دي.

د دغه بانک د معلوماتو له مخې، سوځول شوي بانکنوټونه د لسګون، شلګون، پنځوسو، سلو، پنځه سوه او زر افغانیو نوټونه وو.