پاکستان سره د افغانستان ترانزیټي سوداګري تر ټولو ټیټې کچې ته رارسېدلې

د جمعيت علمای اسلام ګوند وياند اسلم غوري د شنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۷مه) په يوه بيان کې ويلي، په مستونګ سیمه کې پر ابادیو د امنیتي ادارو ډزې د افسوس وړ دي او پر بې‌ګناه خلکو، جوماتونو او مدرسو پر وړاندې ظلم د خلکو ترمنځ د ادارو پر وړاندې د کرکې لامل ګرځي.

غوري ویلي: «ادارې باید مسوولیت وښيي، له ولس سره دا ډول د څارویو په څېر چلند په کلکه د غندنې وړ دی». هغه زياته کړې، په ټول بلوچستان کې لا دمخه د «بغاوت» په څېر وضعیت دی، دا ډول پېښې د لا زیاتې ګډوډۍ لامل ګرځي.

جمعيت علمای اسلام په مستونګ کې پر ملکي اباديو، جوماتونو او مدرسو د امنيتي ادارو له‌خوا د ډزو په اړه نور جزییات نه‌دي ورکړي.

خو په خواله رسنيو کې داسې ويډیوګانې خپرې شوي، چې د جمعې په سهار د پاکستان پوځ د مستونګ په سیمه کې د چورلکو په وسیله تر يو ساعت پورې ډزې کړي، چې په پايله کې یې یوه مدرسه او جومات هم سخت اغېزمن شوي دي.

په دغې ويډيو کې درېیو تنو ويلي، د مستونګ په کډ کوچه او کنډ عمراني سيمو کې د چورلکو په ډزو کې مدرسه او جومات په نښه کړل شوي دي.

د پاکستان پوځ او د بلوچستان ايالتي حکومت لا تر اوسه په دې اړه څه نه‌دي ویلي.

د پاکستان د سایبري جرمونو د پلټنو ملي ادارې (اېن‌سي‌سي‌ای‌اې) له لوري د شنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۷مه) په خپرې شوې خبرتيا کې نورين نیازۍ ته ويل شوي: «پر ټولنیزو رسنیو دې د ادارو پر ضد د دروغو او سپکاوي ډک بیان خپور شوی او که حاضره نه‌شې، داسې به وګڼل شي چې د خپل ځان د دفاع لپاره څه نه‌لري».

دغې ادارې نورین نیازۍ سبا (دوشنبه د چنګاښ ۲۹مه د جولای ۲۰مه) د غرمې په ۱۲ بجو اسلام‌اباد ته احضار کړې ده.

د تحريک انصاف ګوند پلويانو ويلي، حکومت پر عمران خان د فشار راوړلو لپاره د هغه خويندې ځوروي.

نورین نیازۍ په یوه ويډيويي پیغام کې چې په خواله رسنيو خپور شوی، د پاکستان او هند ترمنځ جګړه کې د پاکستان د پوځ په اړه ويلي: «دغه جګړه د پاکستان د وسله‌والو ځواکونو او نريندرا موډي ترمنځ په جوړ جاړي شوې او له موډي سره په ګډه دا ډرامه جوړه شوې، که موډي غوښتل نو په دوو دقیقو کې به یې دوی سم کړي وو».

هغې د پاکستان پوځ ته په اشارې سره ادعا کړې: «دوی غوښتل چې پاکستان، اسراییل په رسمیت وپېژني، ټرمپ هم ځکه د دوی ستاینه کوي».

بل لور ته د واکمن ګوند مسلم ليګ ن یوه پخواني وزير خواجه سعد رفيق ويلي، نه هر مخالف نیول کېدای شي او نه د هر چا خوله تړل کېدای شي. په غوسه کېدو او د مخالفینو د خرابولو پر ځای د هغوی د بیانیې مقابله په ځوابي بیانیې سره کول اصلي لاره ده.

هغه د شنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۷مه) په خپله اېکس‌پاڼه د کوم مخالف د نوم له اخيستلو پرته څرګنده کړې: «د پېچلو سیاسي ستونزو حل د ریاست او ناراضه طبقو ترمنځ د منځنۍ لارې په موندلو او د شخړو د دایمي حل په لټولو کې نغښتی دی، له حده زیات د ځواک کارول په ریاستي یووالي کې درزونه رامنځته کوي».

لا تر وسه روښانه نه‌ده، چې نورین نیازۍ به یادې ادارې ته د سپیناوي لپاره حاضره شي او که نه.

د ایران د بشري حقونو یوې اړوندې ادارې یا «حال‌وش» ویلي، د اعدام د حکمونو د عملي کېدو په اعتراض کې د کرج د قزلحصار زندان د دویم واحد د بندیانو د نه‌خوړلو اعتصاب، د شنبې په ورځ د چنګاښ په ۲۷مه پرله پسې شپږمې ورځې ته وغځېد.

حال‌وش د زندان له دننه څخه د ځینو ویډیوګانو په خپرولو سره راپور ورکړی، چې دا اعتصاب انفرادي سلولونو ته د اعدام پر سزا د محکومو شپږو بندیانو د لېږدولو په غبرګون کې پیل شوی دی.

د دغه راپور له‌مخې، معترضو بندیانو د بند په سالون کې په راټولېدو او د خوراکي توکو له اخیستلو څخه په ډډې کولو سره، د اعدام د حکمونو له پلي کېدو او په ځانګړې توګه د نشه یي توکو د جرمونو په تړاو له اعدامونو سره خپل مخالفت څرګند کړی دی. یو شمېر بندیانو هم د «اعدام ته نه» په شعارونو سره د دې حکمونو د درولو غوښتنه کړې ده.

د حال‌وش د راپور پر بنسټ، دا اعتصاب له تېرې دوشنبې ورځې راهیسې پیل شوی او د بندیانو د اعتراض له دوام سره سره، تر اوسه د زندان مسوولینو یا قضایي چارواکو د دوی غوښتنو ته هیڅ ځواب نه‌دی ویلی.

د ایران اړوند د «هه‌نګاو» په نوم د بشري حقونو سازمان د راپورونو پر بنسټ، ایران په ۲۰۲۴ کال کې له ایرانیانو سربېره ۸۰ افغان بندیان او په ۲۰۲۵ کال کې له ایرانیانو سربېره ۸۵ افغانان هم د بېلابېلو تورونو له امله پرته له دې چې مدافع وکیلانو ته لاسرسی ولري، اعدام کړي دي.

نصیر احمد فایق د شنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۷مه) په خپلې اېکس‌پاڼې لیکلي، چې په بېلابېلو ولایتونو، په ځانګړې توګه په هرات کې، د طالبانو د ځواکونو له‌خوا له واکونو څخه د ناوړه استفادې ګڼ مستند او ټکان ورکوونکي راپورونه خپاره شوي، چې په ژوره توګه د اندېښنې وړ دي.

د فایق د معلوماتو له‌مخې، په دغو راپورونو کې ویل شوي، چې یو شمېر ښځې او نجونې د «بدحجابۍ» په پلمه د طالبانو له‌خوا نیول شوي او په بندخونو کې له «جسمي او جنسي» تاوتریخوالي سره مخ شوې دي. هغه زیاته کړې، چې پر دغو ښځو او د هغوی پر کورنیو د طالبانو له‌خوا سخت فشارونه راوړل شوي، څو په زوره ودونو ته غاړه کېږدي.

نصیر احمد فایق د طالبانو د مشرتابه پر ادعاوو نیوکه کړې او د پوښتنې په توګه یې مطرح کړې، ایا د طالبانو مشران چې د امنیت او عدالت د ټینګښت ادعا کوي، د خپلو ځواکونو له دغو کړنو خبر دي او که دا کارونه د دوی په لارښوونه او خوښه ترسره کېږي.

د هغه په وینا، د طالبانو د غړو لپاره د مجازاتو نشتوالی او یوازې پر عامو خلکو د سزاګانو پلي کول په دغه نظام کې د عدالت د نشتوالي ښکاره نښه ده.

په ملګرو ملتونو کې د افغانستان د استازولۍ سرپرست خبرداری ورکړی، چې د طالبانو دا ډول چلند به د دوی پر وړاندې د عامو خلکو بې‌اعتمادي او غوسه لا زیاته کړي. هغه ټینګار کړی، چې نن ورځ د طالبانو په کړنو کې د عدالت، د قانون د حاکمیت او هغو ارزښتونو ترمنځ چې دوی یې د پلي کولو ادعا کوي، ښکاره واټن لیدل کېږي.
طالبانو لا تر اوسه د نصیر احمد فایق د دغو ادعاوو په تړاو څه سپیناوی نه‌دی کړی.

معترضین وايي، د اصف بلوڅ په نوم یو زده‌کوونکو له شپږو ورځو راهیسې د کویټې په سمونګلي سړک له ایمان سټي سیمې څخه په جبري توګه لادرکه کړل شوی دی.

کورنۍ یې ويلي، د هغه له لادرکه کېدو راهیسې، دوی د لاریونونو او مطبوعاتي کنفرانسونو له لارې د هغه د خوندي راستنېدو لپاره خپل غږ پورته کولو ته دوام ورکړی، خو لا تر اوسه د دولت په ګډون هېڅ لوري څه اقدام نه‌دی کړی.

هغوی وویل، که اصف بلوڅ کوم جرم کړی وي، نو باید له قانوني پروسې سره سم محکمې ته وړاندې او کورنۍ ته یې باید خبر ورکړل شوی وای، خو هغه محکمې ته وړاندې شوی نه‌دی، بلکې پر ځای یې په جبري توګه لادرکه کړل شوی دی.

د زده کوونکي کورنۍ له ملګرو ملتونو، نړیوالې ټولنې او د بشري حقونو له سازمانونو څخه وغوښتل، چې په عاجله توګه مداخله وکړي او اصف بلوڅ د جبري لادرکه کېدو په اړه اقدام وکړي او د هغه د سمدستي او خوندي بېرته راګرځولو لپاره فشار راوړي.

په پاکستان او په ځانګړي ډول بلوچستان او خيبرپښتونخوا ایالتونو کې وخت په وخت د جبري لادرکيو راپورونه خپرېږي.

د بښنې نړيوال سازمان، د پښتون ژغورنې غورځنګ، پاکستان کې د بشري حقونو کمېسيون، بلوڅ يووالي کمېټې او نورو تېر کال په جبري توګه د لادرکه شویو قربانيانو په نړيواله ورځ په ګډه په یوې اعلامیه کې ويلي وو، چې پاکستان د جبري لادرکه کولو د پېښو په مخنيوي کې پاتې راغلی او د قربانیانو پر وړاندې بې عدالتي دوامداره پاتې شوې ده.

پاکستان کې د بشري حقونو فعالې ډلې وايي، زرګونه کسان په جبري توګه لادرکه کړای شوي او د ځينو بيا په داسې حال کې جسدونه موندل شوي، چې پېژندګلوي یې نه‌کيږي. په پاکستان کې مدني او بشري فعالان د دغو جبري لادرکه کېدو په تړاو د دغه هېواد دولتي امنیتي او استخباراتي ادارې تورنوي، خو حکومت او ادارو تل دغه تورونه رد کړي دي.

په پاکستان کې په جبري توګه د لادرکه کړای شویو د پېښو د پلټنې کمېسیون د ۲۰۲۵ کال په سپټمبر مياشت کې ويلي وو، چې د ۲۰۱۱م کال له مارچ څخه د ۲۰۲۵م کال تر سپټمبر پورې د ادعا شویو جبري لادرکیو د دوسیې د ترلاسه کولو او حل کولو احصایوي ارقام ښيي، چې کمېسیون ۱۰۶۳۶ دوسیې ترلاسه کړې دي.