طالبان وايي له ازبکستان سره بانکي همکارۍ پراخوي

دځايي سرچینو د معلوماتو له مخې د خواجه بهاوالدین ولسوالۍ د ځمکې شخړه د طالبانو د واکمنۍ په تېرو پنځو کلونو کې روانه ده، سره له دې چې طالبانو دوه ځله د دې لانجې د حل ادعا کړې ده.

ځايي اوسېدونکي طالبان تورنوي چې د «غیربومي» کسانو ملاتړ کوي او لسګونه کورنۍ یې له خپلو کورونو او ځمکو په زور بېځایه کړې دي.

تر دې وړاندې، د ۱۴۰۱ کال په وږي میاشت کې هم راپورونه خپاره شوي وو چې طالبانو د لاله ګذر او کتکجر کلیو له اوسېدونکو غوښتي وو خپلې سیمې پرېږدي، څو «غیربومي» کسان پکې ځای پر ځای شي.

هغه مهال ویل شوي وو چې د یو شمېر اوسېدونکو د کورونو وسایل هم له کورونو بهر ایستل شوي وو او په مهاجرقشلاق سیمه کې د نښتې له امله ۱۵ تنه ټپیان شوي وو.

طالبانو وروسته اعلان کړی و چې بېځایه شویو کورنیو ته یې ۱۵۰ جریبه ځمکه ځانګړې کړې، خو د راپورونو له مخې، یو شمېر کورنۍ له ځمکې بې برخې پاتې شوې او د ځمکو پر سر شخړه همداسې دوام موندلی.

طالبانو تر اوسه د وروستۍ نښتې او د ټپیانو په اړه رسمي غبرګون نه دی ښودلی.

یوه سرچینه وايي، د ازادۍ جبهې ځواکونو ته د درنو وسلو او تجهیزاتو له رسېدو وروسته، دوی وتوانېدل چې لوړې سیمې تر خپل کنټرول لاندې راولي.

طالبانو تر اوسه په دې اړه څه نه دي ویلي. خو تېره ورځ د طالبانو د پوځ لوی درستیز فصیح‌الدین فطرت ویلي وو: «صفري نقطې، لکه څنګه چې له پیله مجاهدین پکې ځای پر ځای شوي وو، اوس هم هماغسې دي او هېڅ ستونزه نشته.»

افغانستان انټرنشنل ته رسېدلې ویډیوګانې ښيي چې د ازادۍ جبهې ځواکونه د توپخانې حوض ته څېرمه سیمه کې شتون لري.

په دغو ویډیوګانو کې د ازادۍ جبهې د ځواکونو له لوري د طالبانو پر پوستو د ډزو صحنې لیدل کېږي او د یوه جنګیالي غږ اورېدل کېږي چې وايي: «دښمن وتښتېد.»

په بدخشان کې د افغانستان د ازادۍ جبهې او طالبانو ترمنځ نښتې د یکشنبې په ورځ څلورمې ورځې ته داخلې شوې.

د ازادۍ جبهې په تېرو ورځو کې ادعا کړې چې د بدخشان د زیباک ولسوالۍ په لوړو سیمو کې یې مهمې ستراتیژیکې پوستې تر خپل کنټرول لاندې راوستي او د طالبانو دوه بې‌پیلوټه الوتکې یې نسکورې کړې دي. خو طالبانو ادعا کړې چې د مخالفینو برید یې په شا تمبولی دی.

د ایرنا خبرې اژانس راپور ورکړی چې د ایران د سویلي خراسان ولایت د اقتصادي چارو د همغږۍ مرستیال مجتبی شریعتي فر ویلي، دغه ولایت د افغانستان له پولې سره د خپل ستراتیژیک موقعیت او اقتصادي ظرفیتونو په مټ غواړي له چین سره اقتصادي او پانګیزې همکارۍ پراخې کړي.

هغه د بیرجند په ځانګړې اقتصادي سیمه کې د چین د سفارت د مرستیال په ګډون یوې غونډې ته وویل، د سویلي خراسان له مهمو اقتصادي امتیازونو څخه یو هم له افغانستان سره اوږده ګډه پوله او د ماهیرود په ګډون د فعالو سرحدي لارو شتون دی، چې د سوداګرۍ او ترانزیټ لپاره مهم فرصتونه برابروي.

شریعتي فر زیاته کړې، د ایران، افغانستان او چین ترمنځ د ګډې ازادې سوداګرۍ سیمې د جوړولو وړاندیز سویلي خراسان ته د ایران د ولسمشر د سفر پر مهال مطرح شوی چې د دولت له هرکلي سره مخ شوی دی. د هغه په وینا، د دې وړاندیز د عملي کېدو لپاره هڅې روانې دي.

هغه وویل، د کانونو او معدني صنایعو، کرنې، خوراکي صنعتونو، لوجستیک، نوي کېدونکې انرژۍ، معلوماتي ټکنالوژۍ او صنعت په برخو کې د خراسان جنوبي ظرفیتونه له چین سره د ګډې پانګونې لپاره مناسب فرصتونه برابروي.

په همدې حال کې د بیرجند د سوداګرۍ، صنایعو، کانونو او کرنې خونې مشر علیرضا خامهزر وویل، د افغانستان او چین ترمنځ د اورګاډي د اړیکو پراختیا کولی شي د جنوبی خراسان اقتصادي اهمیت په سیمه ییزو دهلېزونو کې لوړ او له سیمه ییزو هېوادونو سره د سوداګرۍ د پراختیا زمینه برابره کړي.

هغه زیاته کړې، جنوبي خراسان کولای شي د ختیځ ایران او د افغانستان بازار لپاره د کانونو د ماشینرۍ د برابرولو، پلور او له پلور وروسته د خدماتو په مرکز بدل شي.

جنوبي خراسان د ایران له ختیځو سرحدي ولایتونو څخه دی چې له افغانستان سره شاوخوا ۳۳۱ کیلومتره ګډه پوله لري. د ماهیرود رسمي سرحدي بندر د ایران او افغانستان ترمنځ د سوداګرۍ او ترانزیټ له مهمو لارو څخه ګڼل کېږي چې د دغه ولایت چارواکي د افغانستان له سرحدي موقعیت څخه د چین، افغانستان او ایران ترمنځ د سوداګرۍ، ترانزیټ او پانګونې د پراختیا لپاره یو مهم اقتصادي فرصت بولي.

د طالبانو د ټرانسپورټ وزارت د یکشنبې په ورځ پر خپل اېکس پاڼه لیکلي چې محمد فاضل مظلوم د ازبکستان د ټرانسپورټ وزیر الهام مخکاموف رستمویچ او مل پلاوي سره په لیدنه کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د ټرانسپورټي اړیکو پر پراختیا خبرې کړې دي.

د ټرانسپورټ او هوايي چلند وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، په دې لیدنه کې د ټرانزیټي اسانتیاوو برابرول، د دواړو هېوادونو د موټرچلوونکو لپاره د ویزو د ورکړې د بهیر اسانتیا او د ټرانسپورټي همکاریو د پراختیا موضوعات باندې خبرې شوي دي.

طالبانو ویلي، د ازبکستان د ټرانسپورټ وزیر له افغانستان سره په بېلابېلو برخو کې د دوامدارو همکاریو یادونه کړې او زیاته کړې یې ده چې ازبکستان ته د افغان ټرانزیټي وسایطو د تګ راتګ د زیاتوالي لپاره به لا ډېرې اسانتیاوې برابرې کړي.

د طالبانو او ازبکستان د ټرانسپورټ وزیرانو دواړو هوکړه کړې چې د دواړو هېوادونو تخنیکي ټیمونه به د ټرانسپورټي او ټرانزیټي اسانتیاوو د لا پراختیا لپاره ګډ عملي اقدامات پیل کړي.

د طالبانو د اقتصاد وزارت په خبرپاڼه کې راغلي د ملګرو ملتونو د سرمنشي ځانګړي استازي برونو لیمارکي د طالبانو د اقتصاد وزیر دین محمد حنیف سره په لیدنه کې ویلي، یوناما به په افغانستان کې د پراختیايي او بشري مرستو په برخو کې له افغانانو سره خپلو همکاریو ته دوام ورکړي.

د یادې لیدني پر مهال حنیف ویلي چې افغانستان د اقتصادي زیربناوو بیارغونې، د اقلیمي بدلون، پرله پسې وچکالیو، طبیعي پېښو، له ګاونډیو هېوادونو د راستنېدونکو افغان کډوالو، د فقر، بېکارۍ او نورو معیشتي ستونزو له امله د نړیوالې ټولنې مرستو ته اړتیا لري.

د طالبانو د اقتصاد وزیر له ملګرو ملتونو وغوښتي چې د کارموندنې، سیمه ییز اقتصاد، کرنې، د اوبو د سرچینو مدیریت، انرژۍ، تخنیکي زده کړو او ظرفیت لوړونې پروګرامونو ته لا ډېره پاملرنه وکړي. د خبرپاڼې له مخې برونو لیمارکي طالب چارواکي ته د افغانستان د خلکو د اقتصادي او معیشتي وضعیت د ښه والي لپاره د همغږۍ د پیاوړتیا، د لا ډېرو سرچینو د جلب او د بشري او پراختیايي مرستو د دوام ډاډ ورکړی.