ناسا د «رومن» فضايي تلسکوپ د توغولو لپاره مهم چمتووالی بشپړ کړ

د روغتیا نړیوال سازمان او د تغذیې متخصصین سپارښتنه کوي چې د سهار ناشته باید د ورځې د پیل مهمه برخه وي، ځکه بدن له شپې اوږدې وقفې وروسته انرژۍ او غذایي موادو ته اړتیا لري.

د متخصصینو په وینا، متوازنه ناشته د بدن انرژي زیاتوي، د مغز تمرکز او حافظه پیاوړې کوي، د وینې د شکر کچه متوازنه ساتي او د ورځې په اوږدو کې د ډېرې لوږې او زیات خوراک مخه نیسي.

دوی سپارښتنه کوي چې په ناشته کې هګۍ، شیدې یا مستې، بشپړ غنم یا نسواري ډوډۍ، اوټو دانې، تازه مېوې او مغز لرونکي خواړه شامل شي، ځکه دا خواړه پروټین، فایبر او ویټامینونه لري.

متخصصین خبرداری ورکوي چې ډېرې خواږه کیکونه، بوره لرونکي مشروبات، ژور غوړ شوي خواړه او پروسس شوې غوښې باید محدودې وخوړل شي، ځکه د روغتیا لپاره زیانمنې دي.

د روغتیا نړیوال سازمان او د تغذیې متخصصین ټینګار کوي، هغه کسان چې هره ورځ سالمه ناشته کوي، د چاغښت، د دویم ډول شکر او د زړه د ناروغیو له کم خطر سره مخ وي، خو د ناشته پرېښودل د انرژۍ کمښت، د تمرکز ضعف او د ورځې په اوږدو کې د ډېر خوراک لامل کېدای شي.

مرخیړی (Mushroom) د نړۍ په ډېرو هېوادونو کې د ورځني خوړو له مهمو برخو څخه ګڼل کېږي او د غذایي ارزښت له امله یې مصرف ورځ تر بلې زیاتېږي.

مرخیړی د نباتاتو په څېر له تخم څخه نه راټوکېږي، بلکې د سپورو په نوم د کوچنیو ذرو له لارې تکثیرېږي. دا سپورونه په مناسبه رطوبت، تودوخې او عضوي موادو کې د مایسیلیم په نوم سپین جال جوړوي او له همدې جال څخه مرخیړی راټوکېږي. د کرنیزو مرخیړیو ډېری ډولونه په ځانګړو فارمونو کې د کنټرول شویو شرایطو لاندې تولیدېږي.

د خوړو متخصصان وایي، مرخیړی د پروټین، فایبر، B ویټامینونو، پوتاشیم، سیلینیم او انټياکسیدنټونو ښه سرچینه ده. د دوی په وینا، دغه مواد د بدن د دفاعي سیستم په پیاوړتیا، د هاضمې په ښه والي، د زړه په روغتیا او د بدن د حجرو په ساتنه کې مرسته کوي.

د روغتیا نړیوال سازمان (WHO) هم سپارښتنه کوي چې خلک د سالم غذایي رژیم لپاره بېلابېل او مغذي خواړه وکاروي. د دغه سازمان په وینا، مرخیړی د متوازنې خوړو برخه کېدای شي، خو باید خوندي او د خوړلو وړ ډولونه وکارول شي.

کارپوهان خبرداری ورکوي چې ټول مرخیړي د خوړلو وړ نه دي. ځینې وحشي مرخیړي طبیعي زهرجن مواد لري چې د کانګې، نس ناستې، د ځیګر او پښتورګو د زیان او ان د مړینې لامل کېدای شي. د دوی په خبره، دغه زهرجن مواد په پخولو یا جوشولو سره هم له منځه نه ځي.

متخصصان سپارښتنه کوي چې مرخیړي باید یوازې له باوري فارمونو او بازارونو واخیستل شي او د ناپېژندل شویو وحشي مرخیړیو له راټولولو او خوړلو څخه باید ډډه وشي.

د خوړو د کارپوهانو په باور، که مرخیړي په سمه توګه وکارول شي، د سالم غذایي رژیم یوه ګټوره برخه جوړوي او د بدن د عمومي روغتیا په ښه والي کې مهم رول لوبوي.

زیتون له هغو خوړو څخه دی چې د نړۍ د تغذیې متخصصین یې د سالم ژوند د مهمو برخو په توګه یادوي. زیتون او ترې جوړ شوي غوړي د «مدیترانې» د خوړو د رژیم مهمه برخه ده او ګڼې څېړنې یې له اوږد او سالم ژوند سره تړي.

متخصصین وایي، زیتون د ګټورو غوړو، ویټامین اي او پیاوړو انټي اکسیدنټونو ښه سرچینه ده. دغه مواد د خراب کولېسټرول (LDL) په کمولو او د ښه کولېسټرول (HDL) په ساتلو کې مرسته کوي، چې ورسره د زړه او د وینې د رګونو د ناروغیو خطر راکمېږي.

څېړنې ښيي، په زیتون کې موجود پولیفینولونه د بدن التهاب کموي. اوږدمهاله التهاب د شکر، د زړه ناروغیو او ځینو سرطانونو له مهمو خطرونو څخه ګڼل کېږي.

روغتیايي څېړونکي زیاتوي چې د زیتون منظم استعمال د دماغ د فعالیت، حافظې او تمرکز په ښه کولو کې هم مرسته کوي او د عمر له زیاتېدو سره د دماغ د ځینو ناروغیو د خطر په کمولو کې اغېز لرلای شي.

زیتون د هاضمې سیستم لپاره هم ګټور بلل کېږي، ځکه د کولمو د ګټورو باکتریاوو په وده کې مرسته کوي او هضم ښه کوي. سربېره پر دې، ویټامین اي یې د پوستکي او ویښتو په ساتنه او د پوستکي د زړښت په ورو کولو کې مهم رول لري.

متخصصین سپارښتنه کوي چې زیتون باید د مناسبو خوړو د یوې برخې په توګه وکارول شي. خو هغه کسان چې د وینې لوړ فشار لري، باید مالګین زیتون په احتیاط وکاروي.

د تغذیې متخصصین ټینګار کوي چې یوازې زیتون د ناروغیو مخه نه شي نیولای، خو که له سالم خورکي رژیم، منظم ورزش او روغ ژوندانه سره یوځای وکارول شي، د عمومي روغتیا په ښه کولو کې مهمه ونډه لرلای شي.

علمي څېړنې ښيي چې شات د فلاونوېډونو او فینولیک مرکباتو په نوم طبیعي انټياکسیدنټونه لري، چې د بدن حجرې د زیانمنو ازادو راډیکالونو پر وړاندې ساتي او د ځینو مزمنو ناروغیو د خطر په کمولو کې مرسته کوي.

څېړونکي وايي، یوه کاشوغه شات، په ځانګړي ډول د شپې له خوب مخکې، د ټوخي شدت کموي او د ستوني درد په ارامولو کې مرسته کوي. همدارنګه، ځینې طبي شات د باکتریاوو ضد ځانګړتیاوې لري او د زخمونو او سپکو سوځېدنو په رغېدو کې هم کارول کېږي.

د څېړنو له مخې، شات طبیعي ګلوکوز او فروکتوز لري، چې بدن ته ژر انرژي ورکوي. له همدې امله ډېری ورزشکاران د انرژۍ د طبیعي سرچینې په توګه ترې ګټه اخلي.

کارپوهان وایي، شات د کولمو د ګټورو باکتریاوو په وده کې هم مرسته کوي او د هاضمې د سیستم د ښه فعالیت لپاره ګټور تمامېږي. سربېره پر دې، که د سپینې بورې پر ځای په مناسب مقدار وکارول شي، د زړه روغتیا ته هم ګټه رسولای شي.

روغتیايي متخصصین سپارښتنه کوي چې شات باید په اعتدال وکارول شي، ځکه دا هم طبیعي بوره لري. همدارنګه، د یو کال څخه کم عمر ماشومانو ته باید شات ورنه کړل شي، ځکه د بوتولیزم په نوم د خطرناکې ناروغۍ احتمال رامنځته کولای شي. د شکر ناروغانو ته هم سپارښتنه کېږي چې د شاتو له منظم استعمال مخکې له خپل ډاکټر سره مشوره وکړي.

د رویټرز د راپور له مخې، دغه خبرې د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د چین د ولسمشر شي جین پینګ ترمنځ د مې میاشتې د غونډې مهمه پایله بلل کېږي.

پنځو سرچینو، چې له موضوع سره بلدې دي، رویټرز ته ویلي، ټاکل شوې دغه خبرې د سپټمبر په ۲۴مه امریکا ته د شي جین پینګ له پلان شوي سفر مخکې ترسره شي، خو وروستۍ نېټه یې لا نه ده ټاکل شوې.

راپور وایي، دواړه هېوادونه د مصنوعي ځیرکتیا د چټک پرمختګ له امله د یو بل د وړتیاوو او احتمالي امنیتي خطرونو په اړه اندېښمن دي.

واشنګټن او بیجینګ پر دې بحث کوي چې څنګه پرمختللي مصنوعي ځیرکتیايي ماډلونه تنظیم کړي.