• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

روان کال؛ په خیبر پښتونخوا کې د وسله‌والو په بریدونو کې ۱۵۶ پولیس وژل شوي دي

۲ وږی ۱۴۰۵ - ۲۴ اګست ۲۰۲۶، ۰۴:۲۶ GMT+۱

د روان زېږدیز کال په لومړیو ۷ میاشتو کې په خیبر پښتونخوا او قبایلي سیمو کې د وسله‌والو په بریدونو کې ۱۵۶ پولیس وژل شوي دي. ډېری دغه پېښې په هنګو، بنو، کرک، ټانک، لکي مروت، ډېره اسماعیل خان او خیبر کې شوې دي؛ خو اوس دغه ګواښ د ملاکنډ او سوات غرنیو سیمو ته هم غځېدلی دی.

د پاکستان اېکسپرېس ټربیون ورځپاڼې راپور ورکړی، چې په خیبر پښتونخوا کې د ترهګرۍ پرضد جګړې نوې بڼه غوره کړې ده. د راپور له مخې، وسله‌والې ډلې د پولیسو او امنیتي مرکزونو د نښه کولو لپاره له ډرونونو کار اخلي.
په راپور کې راغلي، په وروستیو میاشتو کې پر پولیسو او پوځي مرکزونو شاوخوا ۲۵۰ ډرون بریدونه شوي دي. راپور زیاتوي، وسله‌والې ډلې د ډرونونو پرمټ د پولیسو ګزمې، عملیاتي ډلې او مهم امنیتي مرکزونه په نښه کوي.

یوه لوړپوړي پولیس چارواکي یادې ورځپاڼې ته ویلي، وسله‌وال داسې ډرونونه لري چې د اوږد واټن الوتلو توان لري او په ځینو سیمو کې په یوه وخت له ۱۵ تر ۲۰ پورې ډرونونه لیدل شوي چې د پولیسو لپاره یې د بریدونو مخنیوی سخت کړی دی.

پولیس وايي، وسله‌والو د بریدونو بڼه هم بدله کړې ده کله چې پر یوې پوستې یا د پولیسو پر ګزمې برید وکړي؛ نو وروسته د مرستې لپاره راغونډ شوي ځواکونه هم د حرارتي وسایلو پرمټ په نښه کوي.

ځایي چارواکي وايي، د برېښنا او مخابراتي سیستم کمزورتیا هم د ترهګرۍ پرضد عملیات اغېزمنوي. د خیبر پښتونخوا د پولیسو مشر ذوالفقار حمید وايي، مهمو ولسوالیو ته د ډرون ضد وسایل، زغره‌وال موټر او حرارتي ټکنالوژۍ سیسټمونه ورکړل شوي؛ خو لاهم نورو پرمختللو وسایلو او د مرمۍ ضد واسکټونو ته اړتیا شته.

د پاکستان امنیتي چارواکي وايي، د ډرونونو او نوې څار ټکنالوژۍ زیاته کارونه ښيي چې د «ترهګرۍ» بڼه بدله شوې او د دغه ګواښ د مخنیوي لپاره نوې ټکنالوژي د امنیتي ځواکونو روزنه او پیاوړی امنیتي نظام ډېر مهم دی.

ډېر لیدل شوي

کرزی، حکمتیار او حقاني؛ ایا د طالبانو دننه او بهر د سیاسي بدلون نښې راڅرګندېږي؟
۱
د محبوب شاه محبوب لیکنه

کرزی، حکمتیار او حقاني؛ ایا د طالبانو دننه او بهر د سیاسي بدلون نښې راڅرګندېږي؟

۲

طالبانو یو وار بیا په هرات کې یوشمېر ښځې او نجونې نیولې دي

۳

د چین-پاکستان اقتصادي دهلېز دویم پړاو؛ د تورخم پرانیستې پاتې کېدل د طرحې مهمه ازموینه

۴

له افغانستان سره د سوداګرۍ بندښټ؛ د خیبر پښتونخوا صنعت او سوداګري له جدي ګواښ سره مخ ده

۵

په بامیان کې د طالبانو پخوانی والي: د بودا مجسمې مې په خپلو لاسونو ویجاړې کړې

•
•
•

نور خبرونه

بونېر ته د سهیل اپریدي سفر؛ سیاسي ګوندونه وایي دولتي امکانات د خپلو سیاسي موخو لپاره کاروي

۱ وږی ۱۴۰۵ - ۲۳ اګست ۲۰۲۶، ۲۰:۲۰ GMT+۱
•
فضل عزیز
100%

د خیبر پښتونخوا اعلی وزیر سهیل اپریدي چې د یکشنبې په ورځ بونېر ولسوالۍ ته سفر کړی چې په بونېر کې د بېلابېلو سیاسي ګوندونو له سختو نیوکو سره مخ شوی دی. دوی وایي، وزیر اعلی د خپلو سیاسي موخو لپاره دولتي امکانات کاروي خو د ناامنیو په اړه هېڅ نه وایي.

د بونېر د سیاسي ګوندونو مشرانو افغانستان انټرنشنل – پښتو ته ویلي، په ټوله خیبر پښتونخوا کې ناامني روانه ده او په بونېر کې هم د ناامنۍ اندېښنې ورځ تر بلې زیاتېږي، خو اعلی وزیر په خپل سفر کې نه د امنیت په اړه څه ویلي او نه یې د کومې پرمختیايي پروژې اعلان کړی دی.

د عوامي نیشنل ګوند يو مشر سردار حسین بابک وویل، اعلی وزیر د خپلو سیاسي موخو لپاره دولتي چورلکه، وسایل او ماشینري کاروي او بېلابېلو ولسوالیو ته سفرونه کوي، خو په ټوله پښتونخوا کې د روانې ناامنۍ په اړه هېڅ خبره نه کوي.

هغه وویل: «موږ وینو چې له چترال څخه تر ډېره اسماعیل خان پورې داسې ولسوالي نشته چې هلته طالبان نه وي. د پښتونخوا په ګوټ ګوټ کې ترهګر په ډلو ډلو شتون لري، خو اعلی وزیر د امنیت په اړه خبره نه کوي او ولس ته د ورپېښو ستونزو په اړه هم څه نه وايي».

بابک زیاته کړه چې اعلی وزیر د سیاسي مخالفینو پر ضد خبرې کوي او خلک راپاروي، خو هغه مسؤلیتونه نه ترسره کوي چې د ده پر غاړه دي.

نوموړي وویل، د بونېر سړکونه ویجاړ دي، د روغتونونو وضعیت خراب دی او ښوونځي له ګڼو ستونزو سره مخ دي، خو د تحریک انصاف ایالتيل حکومت دغو ستونزو ته هېڅ پاملرنه نه کوي.

د جمعیت علمای اسلام ګوند د خیبر پښتونخوا مرستیال مشر مفتي فضل غفور وویل، اعلی وزیر د یوه ګوند استازی دی، خو د اعلی وزير په توګه باید د ټول ایالت د حکومت مسؤلیت ترسره کړي.

هغه وویل: «د اعلی وزیر څوکۍ خپل اهداف او مسؤلیتونه لري. که هغه پر سړک بونېر ته راغلی وای، د بونېر د سړکونو له حاله به خبر شوی وای، د روغتونونو وضعیت به یې لیدلی وای، د بونېر د تنباکو له کروندګرو به یې پوښتنه کړې وای او د تېر کال د سېلابونو له زیانمنو شویو خلکو سره به یې لیدلي وای، چې ډېری یې لا هم مرستو ته منتظر دي».

فضل غفور زیاته کړه چې اعلی وزیر د ولسي ستونزو پر ځای په سیاسي فعالیتونو بوخت دی. هغه وویل: «په بونېر کې د وسله‌والو د فعالیتونو په اړه په هر کلي کې اندېښنې شته او امنیت د اعلی وزیر له مهمو مسؤلیتونو څخه دی».

د پاکستان پیپلز ګوند د بونېر مشر یوسف علي خان هم وویل، اعلی وزیر د خپلو سیاسي فعالیتونو لپاره دولتي پیسې کاروي چې دا د غندلو وړ دي.

هغه وویل، تمه وه چې اعلی وزیر به بونېر ته د سفر پر مهال د پرمختیايي پروژو اعلان وکړي، خو داسې یې ونه کړل.

یوسف علي خان وویل: «اعلی وزیر بونېر ته راغی، د عمران خان د زندان موضوع یې له خلکو سره مطرح کړه، خو نه یې د امنیت په اړه خبرې وکړې او نه یې د پرمختیايي چارو په اړه څه وویل. په چورلکه کې راغی او بېرته لاړ».

د جماعت اسلامي ګوند د بونېر مشر انجینر ناصر علي خان وویل، دوی تمه لرله چې اعلی وزیر به د امنیت په اړه خپل مسؤلیت ترسره کړي، خلکو ته به ډاډ ورکړي او د بونېر لپاره به د کومې پرمختیايي پروژې اعلان وکړي.

هغه زیاته کړه: «له بده مرغه، د تل په څېر یې د مسلم لیګ پر مرکزي حکومت او ګوند نیوکې وکړې، خو د خپلو مسؤلیتونو په اړه یې هېڅ خبره ونه کړه».

نوموړي وویل، د تحریک انصاف اوسنی مشر بیرسټر ګوهر او دوه صوبايي وزیران هم د بونېر دي، نو د ده په وینا، د اعلی وزیر دغه سفر تر ډېره یوه سیاسي هڅه وه.

یاده دې وي، سهیل اپریدي د یکشنبې په ورځ د تحریک انصاف ګوند له نورو مخکښو مشرانو سره د عمران خان د ملاتړ لپاره د پیل شوي «ولسي خوځښت» په لړ کې بونېر ته تللی و.

د بونېر د سیاسي ګوندونو د مشرانو د نیوکو په ځواب کې، په خیبر پښتونخوا کې د تحریک انصاف حکومت یوه چارواکي د نوم نه ښودلو په شرط افغانستان انټرنشنل – پښتو ته وویل، د اعلی وزیر اوسني سفرونه د عمران خان لپاره دي او د پرمختیايي پروژو اعلانونه له وړاندې په بودجه کې شامل شوي دي.

د افغان کډوالو له وتلو سره پېښور کې د کورونو بیې تر ۵۰ سلنې راکمې شوي

۱ وږی ۱۴۰۵ - ۲۳ اګست ۲۰۲۶، ۰۵:۰۲ GMT+۱
100%

د خیبر پښتونخوا ستر ښار پېښور کې د جایدادونو سوداګر وايي، له خیبر پښتونخوا د افغان کډوالو د بېرته ستنېدو سره په دغه ښار کې د کورونو او ځمکو غوښتنه کمه شوې او په ځینو څنډه‌ییزو سیمو کې د جایدادونو بیې تر ۵۰ سلنې راټیټې شوې دي.

د پېښور د جایدادونو سوداګر عتیق خان افغانستان انټرنېشنل پښتو ته ویلي، د افغان کورنیو له وتلو وروسته په ګڼو سیمو کې کورونه تش پاتې شوي او د کورونو او ځمکو د پېرلو غوښتنه هم کمه شوې ده.

عتیق خان وايي: «د افغان کډوالو له وتلو وروسته په ځینو څنډه‌ییزو سیمو کې د جایدادونو بیې له ۳۰ تر ۵۰ سلنې پورې راکمې شوې دي.»

د هغه په وینا، هغه ځمکه چې پخوا به یې بیه شاوخوا ۴۰ زره پاکستانۍ روپۍ پر مربع ګام وه، اوس له ۲۰ تر ۳۰ زره روپیو هم موندل کېږي. همدارنګه هغه کورونه چې پخوا به شاوخوا یو کروړ او ۴۰ لکه روپۍ پلورل کېدل، اوس د یوه کروړ تر یوه کروړ او ۱۰ لکو روپیو پورې وړاندې کېږي.

نوموړی وايي: «د کورونو پر کرایو هم اغېز شوی دی. درې‌کوټې کورونه چې پخوا به په میاشت کې تر ۴۰ زره روپیو کرایه ورکول کېدل، اوس په ۲۵ تر ۳۰ زره روپیو هم موندل کېږي.»

عتیق خان زیاتوي: «په بازار کې د کورونو شمېر زیات شوی، خو د کور اخیستونکو او کرایه‌کوونکو شمېر کم شوی دی. له همدې امله د کورونو مالکانو ته اړینه شوې چې د خپلو جایدادونو بیې راکمې کړي.»

بل د جایدادونو سوداګر احمد فضل، چې له ۱۵ تر ۲۰ کلونو راهیسې په دې برخه کې کار کوي، وايي چې د خپل کاري ژوند په اوږدو کې یې د جایدادونو په بیو کې دومره چټک کمښت نه دی لیدلی.

هغه وايي: «په ځینو سیمو کې هغه کور چې مخکې به په ۳۰ لکو روپیو پلورل کېده، اوس په ۲۰ لکو روپیو هم ورته د اخیستونکي پیدا کول سخت دي. خلک د کورونو لیدلو لپاره راځي، خو د اخیستو پرېکړه نه کوي.»

احمد فضل زیاتوي: «د مرکزي سړکونو ترڅنګ ځینې پخې ودانۍ چې د جوړولو لګښت یې تر یوه کروړ او ۷۰ لکو روپیو رسېږي، اوس یې مالکانو د ۹۰ لکو تر یوه کروړ او ۱۰ لکو روپیو پورې د پلور لپاره وړاندې کړې دي؛ خو د اخیستونکو د کمښت له امله ډېرې راکړې ورکړې نه ترسره کېږي.»

د پېښور د تاج‌اباد سیمې یو بل د جایدادونو سوداګر وايي، افغان کرایه‌کوونکو له څو کلونو راهیسې په دې سیمه کې په ګڼو کورونو کې ژوند کاوه، خو د هغوی له بېرته ستنېدو وروسته لسګونه کورونه تش پاتې شوي دي.

هغه وايي: «پخوا به د تشو کورونو لپاره ژر کرایه‌کوونکي پیدا کېدل، خو اوس ځینې کورونه څو اوونۍ او ان څو میاشتې هم تش پاتې کېږي.»

د جایدادونو سوداګر وايي، د افغان کورنیو له وتلو سره په یو وخت کې ګڼ کورونه د پلور او کرایې لپاره بازار ته وړاندې شوي او د غوښتنې په پرتله د کورونو زیاتوالي د کرایو او جایدادونو پر بیو فشار زیات کړی دی.

خو د پېښور اوسېدونکی حمزه خان وايي، د جایدادونو د بیو کمښت د منځنۍ طبقې لپاره د کور اخیستو فرصت هم رامنځته کوي.

حمزه خان وايي: «هغه کسان چې د لوړو بیو له امله یې مخکې د کور اخیستو توان نه درلود، اوس کولی شي په نسبي ټیټه بیه کور واخلي.»

اقتصادي کارپوهان وايي، د جایدادونو په بازار کې د بیو کمښت یوازې پر کورونو او ځمکو اغېز نه کوي، بلکې د ودانیزو چارو، د کورونو د کرایې او له جایدادونو سره تړلو نورو کاروبارونو اغېز هم کولی شي.

د دوی په وینا، که تش کورونه نور هم زیات شي او نوي اخیستونکي بازار ته داخل نه شي، د جایدادونو پر بیو به د کمېدو فشار دوام وکړي؛ خو که ټیټې شوې بیې د منځنۍ طبقې اخیستونکي بېرته بازار ته راولي، ښايي په راتلونکو میاشتو کې د پېښور د جایدادونو بازار یو څه بېرته ښه شي.

اوس مهال د پېښور د جایدادونو سوداګر وايي چې د بازار راکړې ورکړې کمې شوې، اخیستونکي له احتیاطه کار اخلي او ډېری مالکین د خپلو جایدادونو د ژر پلورلو لپاره بیې راکموي.

د خیبرپښتونخوا د ميرانشاه پر پرېس کلب له برید وروسته خبریالانو پراخ اعتراض کړی دی

۳۱ زمری ۱۴۰۵ - ۲۲ اګست ۲۰۲۶، ۲۱:۰۱ GMT+۱
•
فضل عزیز
100%

د خيبرپښتونخواد شمالي وزیرستان ولسوالۍ د مرکز میرانشاه پرېس کلب ویلي، پر دغه پرېس کلب یو شمېر کسانو چې په لرګیو او ډنډو سمبال وو، برید کړی، ودانۍ یې زیانمنه کړې او خبریالان یې ګواښلي دي. ویل کېږي، دغه بریدګر د پښتونخوا د ایالتي اسمبلۍ د تحریک انصاف ګوند د یوه غړي د ورور کسان دي.

د دغه پرېس کلب غړي او پخواني مشر صفدر داوړ د شنبې ورځې په ناوخته (د زمري ۳۱مه) افغانستان انټرنشنل- پښتو ته وويل، د پښتونخوا د ایالتي اسمبلۍ د تحریک انصاف ګوند د غړي نېک محمد ورور نور محمد شاوخوا ۱۵ کسانو نن په پرېس کلب بريد وکړ او له ځايي خبریالانو سره یې تاوتریخجن چلند کړی دی.

هغه وويل، يو سيمه‌ييز خبریال د اسمبلۍ د یوه غړي د فساد په تړاو په خپلو خواله رسنیو کې راپورونه خپروي او په وینا یې، دا پر پرېس کلب د برید لپاره نه‌شي توجیه کېدای.

هغه وويل: «موږ غوښتنه کوو چې د نور محمد پر ضد دې قضيه ثبت شي».

پرېس کلب د دغې پېښې په تړاو يوې خبرپاڼه کې ويلي، پر یاد پرېس کلب له برید سمدستي وروسته د وزیرستان د خبریالانو اتحادیې او د میرانشاه پرېس کلب بېړنۍ غونډه کړې او په ترڅ کې یې دغه اقدام په کلکو ټکو غندلی دی.

د وزیرستان د خبریالانو اتحادیې او میرانشاه پرېس کلب غوښتنه کړې، چې په برید کې ښکېل ټول کسان دې سمدستي ونیول شي او د قانون پر بنسټ دې ورسره جدي چلند وشي.

د پښتونخوا د خبريالانو اتحادیې «خیبر یونین اف جرنلسټس» د میرانشاه پر پرېس کلب د یوه سیاسي ګوند د کارکوونکو د برید، ورانکارۍ او له خبریالانو سره ناوړه چلند غندلی او د خیبر پښتونخوا له حکومت څخه یې غوښتنه کړې، چې په پېښه کې د ښکېلو کسانو پر ضد قانوني چلند وکړي.

د خیبرپښتونخوا ځايي حکومت لا تر اوسه په دې تړاو څه غبرګون نه‌دی ښودلی.

پاکستان د خبریالانو لپاره د نړۍ له خطرناکو هېوادونو څخه بلل کېږي

له دې سربېره د بلوچستان ایالت خبريالانو ویلي، په پاکستان کې د بلوچستان ایالت ناسم امنیتي وضعیت د خبریالانو پر کار هم اغېز کړی او د دغه ایالت د ژورنالیستانو اتحادیې ویلي، تر اوسه ۴۰ خبریالان او د رسنیو کارکوونکي د خپلو دندو پر مهال یا د خپلو راپورونو له امله وژل شوي او یا هم د بریدونو او ګواښونو هدف ګرځېدلي دي.

د بې پولې خبريالانو سازمان (RSF) د ۲۰۲۶ کال د مطبوعاتو د ازادۍ په شاخص کې پاکستان د ۱۸۰ هېوادونو له ډلې په ۱۵۳م ځای کې ښودلی دی. دغه اداره وايي، خبریالان په پاکستان کې له ګواښونو، نیونو او فشارونو سره مخ دي او د حکومت او پوځ پر کړنو د راپور ورکولو پر وړاندې له ګڼو محدودیتونه سره مخ دي.

د خبریالانو د ساتنې کمېټې (CPJ) په وینا، په ۲۰۲۶ کال کې پر نړیوالو او پاکستاني خبریالانو د راپور ورکولو پر مهال محدودیتونه زیات شوي دي.

نړیوالې ادارې ټینګار کوي، چې د خبریالانو نیول، ګواښل، سانسور او د رسنیو پر فعالیتونو محدودیتونه د پاکستان د مطبوعاتو د ازادۍ وضعیت لا خرابوي.

په اورکزیو ولسوالۍ کې د وسله والو ډلو د نفوذ له امله سلګونه کورنۍ کډوالۍ ته اړې شوې دي

۳۱ زمری ۱۴۰۵ - ۲۲ اګست ۲۰۲۶، ۱۳:۴۳ GMT+۱
100%

د خیبر پښتونخوا د اورکزۍ ولسوالۍ په مرکزي او پاس اورکزۍ سیمو کې د تحریک طالبان پاکستان او داعـ.ـش ډلې ترمنځ نښتو سلګونه کورنۍ د خپلو سیمو پرېښودو ته اړې کړې دي. ځایي خلک وایي چې په ځینو سیمو کې د حکومت واکمني کمزورې شوې او وسله‌وال په ښکاره ګرځي.

د خیبر پښتونخوا د اورکزۍ قبایلي ولسوالۍ چارواکي وايي چې د منع شویو ډلو ترمنځ د نښتو او په سیمه کې د دوی د مخ پر ودې نفوذ له امله، د ولسوالۍ د دوو تحصیلونو خلک په لویه کچه کډوال شوي او خوندي ځایونو ته یې پناه وړې ده.

په اورکزۍ کې څو رسمي او سیمه ییزو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل چې په دې وروستیو کې د سیمې په دوو تحصیلونو، مرکزي او پاس اورکزۍ کې د منع شویو ډلو تحریک طالبان پاکستان او اسلامي دولت (داعش) جنګیالیو ترمنځ په څو ځایونو کې نښتې شوې دي، چې له امله یې عام خلک له سیمې نه وتلو ته اړ شوي دي.

یوه قومي مشر د نوم نه ښودلو په شرط وویل چې د اپر یا پاس اورکزۍ په ډیری سیمو کې حکومتي واکمني نشته او ځینې داسې ځایونه هم شته چې د وسله والو په کنټرول کې دي او حتا امنیتي پرسونل هلته له تګ څخه ډډه کوي.

هغه وویل چې په دې وروستیو ورځو کې تحریک طالبان پاکستان او داعش جنګیالیو د ماموندزۍ، اخیل او ملاخیل قبیلو په سیمو کې یو بل په نښه کړي دي، چې د دواړو خواوو شاوخوا اته جنګیالي پکې وژل شوي دي.

تر دې مخکې دواړو ډلو د مرکزي اورکزۍ په سیمه کې د یو بل په پټنځایونو بریدونه کړي وو، چې شاوخوا پنځه جنګیالي پکې وژل شوي وو، په داسې حال کې چې دواړو ډلو د یو بل د جنګیالیو د یرغمل نیولو ادعا هم کړې وه.

سربیره پردې، په سیمه کې له نامعلومو ځایونو څخه د هاوان ګولیو او ډرون څرخکو بریدونه هم عام شوي دي، چې ملکي وګړي پکې په نښه کیږي، خو دا معلومه نه ده چې دا بریدونه څوک کوي ځکه ډرون ټیکنالوژي اوس له وسله والو ډلو سره هم ده.

د حکومتي چارواکو په وینا، د مرکزي اورکزۍ له ځینو سیمو څخه خلک بې ځایه شوي دي، مګر په ځینو سیمو کې امنیتي وضعیت یو څه ښه دی، نو خلک هلته په خپلو سیمو کې دي.

د سیمې یوه خبریال افغانستان انټرنشنل ته وویل چې له هنګو سره نږدې له شاهوخیل سیمې څخه د اپر اورکزۍ د اخیل قبیلې سیمې پورې، هیڅ دولتي واکمني نشته، بلکې د وسله والو ډلو غړي په ښکاره ډول په دې سیمو کې په موټرسایکلونو ګرځي.

هغه وویل چې د منع شویو ډلو غړي هم په ښکاره ډول په دې سیمو کې ګزمې کوي.

څو میاشتې وړاندې د اورکزۍ ولسوالۍ ادارې په سیمه کې د وسله والو د زیاتیدونکي نفوذ له امله د اپر یا پاس اورکزۍ په ځینو ځایونو کې د حکومتي چارواکو د کار کولو او لیدنو بندیز لګولی و او په دې اړه رسمي اعلامیه هم خپره شوې وه.

یو قبایلي مشر وویل، « په اورکزۍ کې خلک له ګڼو ستونزو سره مخ دي او که چیرې یو کس د مجبوریت له امله په سیمه کې ودرول شي، نو هره ورځ د مختلفو سازمانونو له خوا د باج اخیستنې سلېپونه لیږل کیږي او که څوک باج نه ورکوي، نو هلته یې بندول له خطر څخه خالي نه دي، له همدې امله خلک په ډلو ډلو سیمه پریږدي».

یوه حکومتي چارواکي وویل چې ظاهرا په اورکزۍ کې جګړه د ټي ټي پي او داعش جنګیالیو ترمنځ ده، خو له دې پرته، نورې ډلې هم شته او هره ډله هڅه کوي چې د امکان تر حده په ډیره سیمه کنټرول ترلاسه کړي.

هغه وویل چې پر ټي ټي پي او داعش سربیره، د جماعت الاحرار، لشکر اسلام او حافظ ګل بهادر ګروپ جنګیالي هم د مرکزي او پاس اورکزۍ په سیمو کې فعال دي.

د هغه په وینا، د اورکزۍ او کورمې ولسوالۍ ترمنځ اصلي سړک هم له څه مودې راهیسې ناامنه شوی دی ځکه چې دلته هم وسله وال په ښکاره ډول ګرځي.

د خیبر پښتونخوا اورکزۍ ولسوالۍ له څلورو تحصیلونو څخه جوړه ده او په ۲۰۰۷ کال کې چې تحریک طالبان پاکستان جوړشو، طالبان لومړی دلته د ماموزي قبیلې په سیمه کې راڅرګند شول.

ځایي خلک وايي چې د ۲۰۰۸ او ۲۰۱۸ کلونو ترمنځ په اورکزۍ کې درې پوځي عملیات شوي او هر ځل ادعا کیږي چې سیمه پاکه شوې ده، خو له څه مودې وروسته وسله والې ډلې بیا دلته راڅرګندېږي.

په ۲۰۰۸ کال کې د پوځي عملیاتو په پایله کې زرګونه خلک له ماموزي سیمې څخه بې ځایه شوي وو، خو د دې کورنیو ډیری یې لاهم د اتلس کلونو اوږدې مودې تېرېدو سره سره بې برخلیکه دي.

د خیبر پښتونخوا په جنوبي ولسوالیو او خیبر کې پولیس ولې لاریونونو ته اړ شول؟

۲۹ زمری ۱۴۰۵ - ۲۰ اګست ۲۰۲۶، ۱۲:۴۶ GMT+۱
•
رفعت الله اورکزی
100%

په خیبر پښتونخوا کې د پولیسو د اعتراضونو لړۍ په ځانګړې توګه په خیبر، لکي مروت او بنو ولسوالیو کې زیاته شوې ده. د سیمې پولیس چارواکي وایي چې له ایالت سره د قبایلي سیمو له یوځای کېدو اته کاله تېر شوي، خو لا هم د دوی کاري جوړښت او حقوق نه دي تایید شوي.

په داسې حال کې چې د خیبر پښتونخوا په جنوبي او قبایلي ولسوالیو کې د ناکرارۍ پیښې په چټکۍ سره مخ په زیاتیدو دي، له ترهګرۍ سره په جګړه کې په لومړۍ کرښه کې جنګیدونکي پولیس پرسونل د خپلو غوښتنو په حق کې لاریون ته راوتلي دي. دا د پولیسو د نظم او ضابطې په اړه اندیښنې راپورته کوي.

په جنوبي ولسوالیو لکي مروت او بنو کې د پولیسو له لاریون وروسته، اوس د خیبر ولسوالۍ پولیس هم له تیرو پنځو ورځو راهیسې د خپلو غوښتنو په حق کې لاریون کوي.

د خیبر پولیس ادعا کوي چې اته کاله وړاندې له خیبر پښتونخوا سره د فاټا له یوځای کیدو وروسته، دوی سره ژمنه شوې وه چې د دوی د خدماتو جوړښت به منظم شي، مګر دا تر اوسه پورې نه دی پلي شوی، چې په ځواک کې یې لویه مایوسي رامینځته کړې ده.

د باړې سرکل ډی ایس پي ملک مظهر اپریدي له افغانستان انټرنیشنل سره په خبرو کې وویل چې « له ډیرو ژمنو سره سره، د یوځای کیدو وروسته په ټولو قبایلي ولسوالیو کې د پولیسو د خدماتو جوړښت نه دی جوړ شوی. بلکې، موږ لاهم د ورته زاړه سیسټم لاندې کار کوو».

هغه وویل چې په تیرو اتو کلونو کې دوی ته نه ترفیع ورکړل شوې او نه هم له تقاعد وروسته تقاعد او نور امتیازات ورکړل شوي دي. هغه زیاتوي، « موږ هم د ترهګرۍ پر وړاندې په جګړه کې په ميدان کې ولاړ يو، موږ هم هغه کسان يو چې تر ټولو ډېر وژل کېږو، حتا ترهګر زموږ نومونه پېژني خو له بلې خوا موږ ته په خدمت کې کوم تحفظ نه را کول کیږي».

د پوليسو افسر خبرداری ورکړ چې که ددوی د خدماتو جوړښت ته په خواخوږۍ پام ونه شي، نو د ادغام ضد سياسي غورځنګ سره د يوځای کېدو پرته بله چاره نه لري.

کله چې فاټا په ۲۰۱۸ کال کې له خيبر پښتونخوا سره يوځای شوه، نو په ټولو اوو قبايلي ادارو او اتو ايف آر یا سرحدي سیمو کې اته ويشت زره کسان د خاصه دار او ليوي ځواک برخه وه. له ادغام سره، ليوي او خاصه دار ځواکونه له پوليسو سره يوځای شول او په دې توګه، يو څه وخت وروسته، دوی ته اړينه روزنه هم ورکړل شوه، خو د قبايلي ولسواليو پوليس لا تر اوسه د منظم پوليس قانون لاندې نه دي راوستل شوي، چې دا د مدغم شويو ولسواليو په پوليسو کې لويه مايوسي رامنځته کوي.

د خيبر ولسوالۍ د مرکزي دفتر ډي اېس پي حکمت اپریدي وويل چې له ادغام وروسته، ددوی عزت زیانمن شوی دی. هغه زیاتوي، « کله چې موږ پېښور ته ځو، نو لومړی شی چې دوی له موږ څخه پوښتنه کوي دا ده چې ایا موږ د خاصه دار یا لیوي ځواک څخه یو، په دې معنا، چې موږ د پولیسو افسرانو په توګه نه پیژندل کیږو».

کله چې له هغه څخه وپوښتل شول چې ایا پولیس به په دې ډول احتجاج وکړي، ایا دا ممکنه ده چې دوی خپل پام د ترهګرۍ پر وړاندې له جګړې څخه واړوي؟ دې ته، حکمت اپریدي په ځواب کې وویل، چې د ترهګرو پر وړاندې جګړه د دوی په خاوره کې د دوی جګړه ده او دا به په هر قیمت دوام وکړي، په دې اړه هیڅ جوړجاړی نه شي کیدی.

په تیرو څو کلونو کې، په پښتونخوا کې د پولیسو له خوا د دوی د غوښتنو په حق کې په لاریونونو کې زیاتوالی راغلی دی. دوه کاله دمخه، د لومړي ځل لپاره، پولیسو د لکي مروت ولسوالۍ په اصلي انډس لویه لاره کې د خیمې په لګولو سره د څلورو ورځو لپاره پرلت وکړ. د لکي مروت پولیسو غوښتنه وکړه چې ترهګر عصري وسلې لري، په داسې حال کې چې دوی عصري وسلې نه لري او دا د ډیرو مرګونو لامل کیږي.

په ورته ډول، د بنو پولیسو هم دوه ځله احتجاج کړی دی. دوه میاشتې وړاندې، په بنو کې د احتجاج په جریان کې، پولیسو ټولې لویې لارې د دریو ورځو لپاره بندې کړې او سخته مظاهره یې وکړه، چې وروسته د یوې سیمه ییزې جرګې له لارې خبرې اترې وشوې او د پولیسو ځینې غوښتنې ومنل شوې. په دې سیمو کې د پولیسو او نورو امنیتي ادارو ترمنځ د همغږۍ د نشتوالي راپورونه هم ورکړل شوي دي.

د خیبر ولسوالۍ یو مشهور خبریال ابراهیم شینواري افغانستان انټرنیشنل ته وویل چې له څه مودې راهیسې په پښتونخوا او قبایلي ولسوالیو کې د پولیسو احتجاجونه مخ په زیاتیدو دي، چې یقینا د پولیسو سیسټم ته زیان رسوي.

هغه وویل چې دا په بشپړ ډول ریښتیا ده چې د ادغام په وخت کې د خاصه دار او لیویز ځواکونو د منظم پولیس ځواک برخه کولو ژمنې لا نه دي پلي شوي.

هغه وویل، « زه فکر کوم چې پولیس افسران شاید د دې احتجاج کونکو پولیسو غړو په وړاندې د اقدام کولو څخه ډډه وکړي ځکه چې لومړی، دوی وژل کیږي او دوهم، دا ویره شته چې که پولیس پرسونل د منع شویو سازمانونو په وړاندې له جګړې څخه انکار وکړي، نو ممکن یوه نوې ستونزه رامینځته شي».