د خیبرپښتونخوا د ميرانشاه پر پرېس کلب له برید وروسته خبریالانو پراخ اعتراض کړی دی

د خیبر پښتونخوا د اورکزۍ قبایلي ولسوالۍ چارواکي وايي چې د منع شویو ډلو ترمنځ د نښتو او په سیمه کې د دوی د مخ پر ودې نفوذ له امله، د ولسوالۍ د دوو تحصیلونو خلک په لویه کچه کډوال شوي او خوندي ځایونو ته یې پناه وړې ده.

په اورکزۍ کې څو رسمي او سیمه ییزو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل چې په دې وروستیو کې د سیمې په دوو تحصیلونو، مرکزي او پاس اورکزۍ کې د منع شویو ډلو تحریک طالبان پاکستان او اسلامي دولت (داعش) جنګیالیو ترمنځ په څو ځایونو کې نښتې شوې دي، چې له امله یې عام خلک له سیمې نه وتلو ته اړ شوي دي.

یوه قومي مشر د نوم نه ښودلو په شرط وویل چې د اپر یا پاس اورکزۍ په ډیری سیمو کې حکومتي واکمني نشته او ځینې داسې ځایونه هم شته چې د وسله والو په کنټرول کې دي او حتا امنیتي پرسونل هلته له تګ څخه ډډه کوي.

هغه وویل چې په دې وروستیو ورځو کې تحریک طالبان پاکستان او داعش جنګیالیو د ماموندزۍ، اخیل او ملاخیل قبیلو په سیمو کې یو بل په نښه کړي دي، چې د دواړو خواوو شاوخوا اته جنګیالي پکې وژل شوي دي.

تر دې مخکې دواړو ډلو د مرکزي اورکزۍ په سیمه کې د یو بل په پټنځایونو بریدونه کړي وو، چې شاوخوا پنځه جنګیالي پکې وژل شوي وو، په داسې حال کې چې دواړو ډلو د یو بل د جنګیالیو د یرغمل نیولو ادعا هم کړې وه.

سربیره پردې، په سیمه کې له نامعلومو ځایونو څخه د هاوان ګولیو او ډرون څرخکو بریدونه هم عام شوي دي، چې ملکي وګړي پکې په نښه کیږي، خو دا معلومه نه ده چې دا بریدونه څوک کوي ځکه ډرون ټیکنالوژي اوس له وسله والو ډلو سره هم ده.

د حکومتي چارواکو په وینا، د مرکزي اورکزۍ له ځینو سیمو څخه خلک بې ځایه شوي دي، مګر په ځینو سیمو کې امنیتي وضعیت یو څه ښه دی، نو خلک هلته په خپلو سیمو کې دي.

د سیمې یوه خبریال افغانستان انټرنشنل ته وویل چې له هنګو سره نږدې له شاهوخیل سیمې څخه د اپر اورکزۍ د اخیل قبیلې سیمې پورې، هیڅ دولتي واکمني نشته، بلکې د وسله والو ډلو غړي په ښکاره ډول په دې سیمو کې په موټرسایکلونو ګرځي.

هغه وویل چې د منع شویو ډلو غړي هم په ښکاره ډول په دې سیمو کې ګزمې کوي.

څو میاشتې وړاندې د اورکزۍ ولسوالۍ ادارې په سیمه کې د وسله والو د زیاتیدونکي نفوذ له امله د اپر یا پاس اورکزۍ په ځینو ځایونو کې د حکومتي چارواکو د کار کولو او لیدنو بندیز لګولی و او په دې اړه رسمي اعلامیه هم خپره شوې وه.

یو قبایلي مشر وویل، « په اورکزۍ کې خلک له ګڼو ستونزو سره مخ دي او که چیرې یو کس د مجبوریت له امله په سیمه کې ودرول شي، نو هره ورځ د مختلفو سازمانونو له خوا د باج اخیستنې سلېپونه لیږل کیږي او که څوک باج نه ورکوي، نو هلته یې بندول له خطر څخه خالي نه دي، له همدې امله خلک په ډلو ډلو سیمه پریږدي».

یوه حکومتي چارواکي وویل چې ظاهرا په اورکزۍ کې جګړه د ټي ټي پي او داعش جنګیالیو ترمنځ ده، خو له دې پرته، نورې ډلې هم شته او هره ډله هڅه کوي چې د امکان تر حده په ډیره سیمه کنټرول ترلاسه کړي.

هغه وویل چې پر ټي ټي پي او داعش سربیره، د جماعت الاحرار، لشکر اسلام او حافظ ګل بهادر ګروپ جنګیالي هم د مرکزي او پاس اورکزۍ په سیمو کې فعال دي.

د هغه په وینا، د اورکزۍ او کورمې ولسوالۍ ترمنځ اصلي سړک هم له څه مودې راهیسې ناامنه شوی دی ځکه چې دلته هم وسله وال په ښکاره ډول ګرځي.

د خیبر پښتونخوا اورکزۍ ولسوالۍ له څلورو تحصیلونو څخه جوړه ده او په ۲۰۰۷ کال کې چې تحریک طالبان پاکستان جوړشو، طالبان لومړی دلته د ماموزي قبیلې په سیمه کې راڅرګند شول.

ځایي خلک وايي چې د ۲۰۰۸ او ۲۰۱۸ کلونو ترمنځ په اورکزۍ کې درې پوځي عملیات شوي او هر ځل ادعا کیږي چې سیمه پاکه شوې ده، خو له څه مودې وروسته وسله والې ډلې بیا دلته راڅرګندېږي.

په ۲۰۰۸ کال کې د پوځي عملیاتو په پایله کې زرګونه خلک له ماموزي سیمې څخه بې ځایه شوي وو، خو د دې کورنیو ډیری یې لاهم د اتلس کلونو اوږدې مودې تېرېدو سره سره بې برخلیکه دي.

په داسې حال کې چې د خیبر پښتونخوا په جنوبي او قبایلي ولسوالیو کې د ناکرارۍ پیښې په چټکۍ سره مخ په زیاتیدو دي، له ترهګرۍ سره په جګړه کې په لومړۍ کرښه کې جنګیدونکي پولیس پرسونل د خپلو غوښتنو په حق کې لاریون ته راوتلي دي. دا د پولیسو د نظم او ضابطې په اړه اندیښنې راپورته کوي.

په جنوبي ولسوالیو لکي مروت او بنو کې د پولیسو له لاریون وروسته، اوس د خیبر ولسوالۍ پولیس هم له تیرو پنځو ورځو راهیسې د خپلو غوښتنو په حق کې لاریون کوي.

د خیبر پولیس ادعا کوي چې اته کاله وړاندې له خیبر پښتونخوا سره د فاټا له یوځای کیدو وروسته، دوی سره ژمنه شوې وه چې د دوی د خدماتو جوړښت به منظم شي، مګر دا تر اوسه پورې نه دی پلي شوی، چې په ځواک کې یې لویه مایوسي رامینځته کړې ده.

د باړې سرکل ډی ایس پي ملک مظهر اپریدي له افغانستان انټرنیشنل سره په خبرو کې وویل چې « له ډیرو ژمنو سره سره، د یوځای کیدو وروسته په ټولو قبایلي ولسوالیو کې د پولیسو د خدماتو جوړښت نه دی جوړ شوی. بلکې، موږ لاهم د ورته زاړه سیسټم لاندې کار کوو».

هغه وویل چې په تیرو اتو کلونو کې دوی ته نه ترفیع ورکړل شوې او نه هم له تقاعد وروسته تقاعد او نور امتیازات ورکړل شوي دي. هغه زیاتوي، « موږ هم د ترهګرۍ پر وړاندې په جګړه کې په ميدان کې ولاړ يو، موږ هم هغه کسان يو چې تر ټولو ډېر وژل کېږو، حتا ترهګر زموږ نومونه پېژني خو له بلې خوا موږ ته په خدمت کې کوم تحفظ نه را کول کیږي».

د پوليسو افسر خبرداری ورکړ چې که ددوی د خدماتو جوړښت ته په خواخوږۍ پام ونه شي، نو د ادغام ضد سياسي غورځنګ سره د يوځای کېدو پرته بله چاره نه لري.

کله چې فاټا په ۲۰۱۸ کال کې له خيبر پښتونخوا سره يوځای شوه، نو په ټولو اوو قبايلي ادارو او اتو ايف آر یا سرحدي سیمو کې اته ويشت زره کسان د خاصه دار او ليوي ځواک برخه وه. له ادغام سره، ليوي او خاصه دار ځواکونه له پوليسو سره يوځای شول او په دې توګه، يو څه وخت وروسته، دوی ته اړينه روزنه هم ورکړل شوه، خو د قبايلي ولسواليو پوليس لا تر اوسه د منظم پوليس قانون لاندې نه دي راوستل شوي، چې دا د مدغم شويو ولسواليو په پوليسو کې لويه مايوسي رامنځته کوي.

د خيبر ولسوالۍ د مرکزي دفتر ډي اېس پي حکمت اپریدي وويل چې له ادغام وروسته، ددوی عزت زیانمن شوی دی. هغه زیاتوي، « کله چې موږ پېښور ته ځو، نو لومړی شی چې دوی له موږ څخه پوښتنه کوي دا ده چې ایا موږ د خاصه دار یا لیوي ځواک څخه یو، په دې معنا، چې موږ د پولیسو افسرانو په توګه نه پیژندل کیږو».

کله چې له هغه څخه وپوښتل شول چې ایا پولیس به په دې ډول احتجاج وکړي، ایا دا ممکنه ده چې دوی خپل پام د ترهګرۍ پر وړاندې له جګړې څخه واړوي؟ دې ته، حکمت اپریدي په ځواب کې وویل، چې د ترهګرو پر وړاندې جګړه د دوی په خاوره کې د دوی جګړه ده او دا به په هر قیمت دوام وکړي، په دې اړه هیڅ جوړجاړی نه شي کیدی.

په تیرو څو کلونو کې، په پښتونخوا کې د پولیسو له خوا د دوی د غوښتنو په حق کې په لاریونونو کې زیاتوالی راغلی دی. دوه کاله دمخه، د لومړي ځل لپاره، پولیسو د لکي مروت ولسوالۍ په اصلي انډس لویه لاره کې د خیمې په لګولو سره د څلورو ورځو لپاره پرلت وکړ. د لکي مروت پولیسو غوښتنه وکړه چې ترهګر عصري وسلې لري، په داسې حال کې چې دوی عصري وسلې نه لري او دا د ډیرو مرګونو لامل کیږي.

په ورته ډول، د بنو پولیسو هم دوه ځله احتجاج کړی دی. دوه میاشتې وړاندې، په بنو کې د احتجاج په جریان کې، پولیسو ټولې لویې لارې د دریو ورځو لپاره بندې کړې او سخته مظاهره یې وکړه، چې وروسته د یوې سیمه ییزې جرګې له لارې خبرې اترې وشوې او د پولیسو ځینې غوښتنې ومنل شوې. په دې سیمو کې د پولیسو او نورو امنیتي ادارو ترمنځ د همغږۍ د نشتوالي راپورونه هم ورکړل شوي دي.

د خیبر ولسوالۍ یو مشهور خبریال ابراهیم شینواري افغانستان انټرنیشنل ته وویل چې له څه مودې راهیسې په پښتونخوا او قبایلي ولسوالیو کې د پولیسو احتجاجونه مخ په زیاتیدو دي، چې یقینا د پولیسو سیسټم ته زیان رسوي.

هغه وویل چې دا په بشپړ ډول ریښتیا ده چې د ادغام په وخت کې د خاصه دار او لیویز ځواکونو د منظم پولیس ځواک برخه کولو ژمنې لا نه دي پلي شوي.

هغه وویل، « زه فکر کوم چې پولیس افسران شاید د دې احتجاج کونکو پولیسو غړو په وړاندې د اقدام کولو څخه ډډه وکړي ځکه چې لومړی، دوی وژل کیږي او دوهم، دا ویره شته چې که پولیس پرسونل د منع شویو سازمانونو په وړاندې له جګړې څخه انکار وکړي، نو ممکن یوه نوې ستونزه رامینځته شي».

د پاکستان د ۲۰۲۳ کال د سرشمېرنې له مخې، په بونیر کې د سواد عمومي کچه ۴۳،۷۵ سلنه ده. د نارینه‌وو د سواد کچه ۶۰،۶۱ سلنه، خو د ښځو یوازې ۲۷،۴۰ سلنه ده، چې د ښځو او نارینه‌وو ترمنځ پراخ تعلیمي واټن ښيي.

په داسې وضعیت کې د بونیر د بامپوخې کلي اوسېدونکی لقمان احمد وایي، له تېر یوه کال راهیسې هڅه کوي چې له زده‌کړو پاتې ماشومان ښوونځیو ته ورسوي او په سیمه کې د تعلیم په اړه عامه پوهاوی زیات کړي.

لقمان احمد افغانستان انټرنشنل - پښتو ته په رالېږل شوي پیغام کې ویلي، ۱۹ کلن دی، د بونیر پوهنتون د مینجمنټ ساینس څانګې د لومړي سمسټر محصل دی او د «وایس اف ایجوکیشن تحریک» په نوم د یوه تعلیمي حرکت بنسټګر دی.

هغه وایي، په تېر یوه کال کې یې له خپلو ملګرو سره ۱۵۲ له ښوونځیو پاتې ماشومان په دولتي او خصوصي ښوونځیو کې شامل کړي دي.

د نوموړي په وینا، په دغو ماشومانو کې یتیمان، معلول ماشومان او د بې‌وزلو کورنیو ماشومان هم شامل دي.

لقمان احمد وویل: «زموږ هدف دا دی چې هر ماشوم زده‌کړو ته لاسرسی ولري، له ښوونځیو پاتې ماشومان بېرته ښوونځیو ته راوګرځوو او د تعلیم په اړه پوهاوی زیات کړو».

100%

له کتابتونه تر وړیا زده‌کړو

لقمان وایي، د دوی فعالیت یوازې د ماشومانو تر ښوونځیو رسولو محدود نه دی. د هغه په وینا، په خپل کلي کې یې لومړنی عامه کتابتون جوړ کړی او دې کار د نورو کلیو ځوانان هم هڅولي چې ورته کتابتونونه جوړ کړي.

هغه همداراز د خپلې سیمې تر ۴۰ ډېرو ماشومانو ته وړیا درس ورکوي.

د «وایس اف ایجوکیشن تحریک» بنسټګر وایي، د تېر یوه کال په ترڅ کې یې تر ۱۶۰ ډېرې تعلیمي جرګې، پریزنټېشنونه او سیمینارونه هم جوړ کړي، څو کورنۍ وهڅوي چې خپل ماشومان ښوونځیو ته ولېږي.

100%

د نجونو د زده‌کړو پراخ واټن

د بونیر د زده‌کړو په وضعیت کې د ښځو او نارینه‌وو ترمنځ توپیر د پام وړ دی. د ۲۰۲۳ کال د سرشمېرنې شمېرې ښيي چې په دې ولسوالۍ کې د نارینه‌وو او ښځو د سواد د کچې ترمنځ څه باندې ۳۳ سلنه‌ واټن شته.

لقمان احمد هم د نجونو د زده‌کړو ټیټه کچه د بونیر له مهمو تعلیمي ستونزو ګڼي. نوموړی وایي، د ښوونځیو او ښوونکو کمښت او د اړینو تعلیمي اسانتیاوو نشتوالی نورې ستونزې دي چې د سیمې ماشومان ورسره مخ دي.

هغه زیاتوي چې د دغو ستونزو په اړه یې اړوندو چارواکو او ادارو ته وړاندیزونه او غوښتنې هم سپارلې دي، خو په وینا یې حکومت عملي مرسته نه ده کړې.

لقمان احمد وایي، د دوی ټول فعالیتونه په محدودو امکاناتو پر مخ ځي او د حکومت له خوا یې تر اوسه عملي مرسته نه ده ترلاسه کړې.

100%

په عین حال کې، د خیبر پښتونخوا حکومت د ۲۰۲۵ کال په وروستیو کې د دولتي ښوونځیو د زده‌کړیز چاپېریال، بشري سرچینو او زیربناوو د ښه کولو لپاره د ۲۱،۸ میلیاردو پاکستانیو روپیو منظوري ورکړې وه. د دې پروګرام یوه برخه له ښوونځیو پاتې ماشومانو د جذب او په ښوونځیو کې د زده‌کوونکو د ساتلو لپاره ځانګړې شوې ده.

لقمان او د هغه ملګري وایي، غواړي بونیر داسې یوې ولسوالۍ ته واړوي چې د زده‌کړو په برخه کې د نورو سیمو لپاره بېلګه شي.

د جرګې ګډونوالو له حکومته غوښتنه وکړه، چې د خلکو د روزګار او سوداګرۍ د بېرته فعالولو لپاره د پاکستان او افغانستان ترمنځ ټولې لارې په ځانګړي ډول د تورخم لار ژر تر ژره د سوداګرۍ لپاره پرانیزي.

ګډونوالو خبرداری ورکړی، که حکومت د لارو د پرانیستلو لپاره عملي ګام پورته نه‌کړي؛ نو له باجوړ نه تر چمن نه به ګډ احتجاجي تحریک پیل کړي او تر اسلام‌اباد پورې به لاریون وکړي. د تورخم او نورو لارو اوږدمهاله بندښت سوداګر، ټرانسپورټران، مزدوران او زرګونه کورنۍ له سختو اقتصادي او ټولنیزو ستونزو سره مخ کړې دي.

د قبایلي ځوانانو د تنظیم مشر اسرار شینواري افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، د سوداګرۍ له ټولو اړوندو تنظیمونو سره د اړیکو د لا پیاوړتیا اړتیا ده؛ خو د نورو لارو اړوند کسان تراوسه چوپه خوله دي؛ قبایلي خلکو تر دې دمه له صبر او زغم کار اخیستی خو د لارو اوږدمهاله بندښت مزدوران، سوداګر او بې‌وزله خلک اغېزمن کړي او بې‌روزګاري او بې‌وزلي ورځ تر بلې زیاتېږي.

د اسرار شینواري په وینا، د اقتصادي ستونزو له زیاتېدو سره ټولنیزې ستونزې هم پراخېدای شي؛ ځکه بې‌وزلي او بې‌روزګاري ځوانان د جرمونو او افراطیت پر لور دټېل وهي او د لارو تړل د ستونزو حل نه‌دی، بلکې له دې سره ستونزې لا پراخېږي.

اسرار شینواري وویل، ښايي حکومتونه د لارو د بندښت له امله د ځايي خلکو د ستونزو شدت هغومره احساس نه‌کړي؛ خو قبایلي سیمې له سخت اقتصادي ناورین سره مخ شوې دي او د زرګونه کورنیو روزګار له افغانستان سره پر تړلو لارو له سوداګرۍ سره تړلی دی.

نوموړي وړاندیز وکړ، چې راتلونکې لویه جرګه باید د افغان جرګې په ګډون جوړه شي او په‌کې سیاسي مشران، سوداګر، ټرانسپورټران، د ګمرک استازي او قبایلي مشران هم برخه وخلي؛ ټول اړخونه باید په ګډه داسې حل لاره پیدا کړي چې له یوې خوا امنیتي اندېښنې هوارې شي او له بلې خوا سوداګري بېرته پیل شي.

د پاکستان د سوداګریزې شورا مرکزي مشر سید جواد حسین کاظمي افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، د تورخم ګمرکي استازو تراوسه د لارې پرانیستلو تحریک ژوندی ساتلی او قبایلي خلک د خپل روزګار حق غواړي. د تورخم لارې بندښت د کارخونې څښتنان، مزدوران، سوداګر او ټرانسپورټران ټول اغېزمن کړي دي؛ که حکومت د لارې د پرانیستلو اراده نه‌لري نو ټول اړوند وزارتونه باید د ځايي خلکو لپاره بدیل اقتصادي فعالیتونه او د روزګار زمینه برابره کړي.

سید جواد کاظمي وویل، خلکو ته روزګار ورکړئ د هغوی د روزګار د اخیستو هڅه مه کوئ؛ اوس له احتجاج پرته بله لار نه‌ده پاتې. هغه وویل، د طالبانو د حکومت دریځ په بېلابېلو وختونو کې بدل شوی او تر اوسه روښانه نه‌دی؛ قبایلي مشران او سوداګر باید په ګډه د راتلونکو اقداماتو لپاره پرېکړه وکړي.

د تورخم ټرانسپورټ ټولنې مشر حاجي عظیم‌الله شینواري افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، د لارې د اوږدمهاله بندښت له امله خلک ان سوالګرۍ او پور غوښتلو ته اړ شوي او له ټرانسپورټ سره تړلې زرګونه کورنۍ له سختو مالي ستونزو سره مخ دي.

د ګمرکي ټولنې مشر مجیب شینواري افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، د لارې د بندښت پرضد راتلونکی ګډ پروګرام په اسلام‌اباد کې ترسره کېږي او د پارلمان مخې ته به احتجاج وشي.

مجیب شینواري پر ډیورنډ کرښه د نورو لارو د ټولنو له استازو غوښتي، چې په احتجاج کې ګډون وکړي او یوازې نندارچیان پاتې نه‌شي؛ بلکې د قبایلي خلکو او سوداګریزې ټولنې ترڅنګ ودرېږي.

د جرګې ګډونوالو څرګنده کړه، که غوښتنې یې ونه منل شي ټولې اړوندې ټولنې، سوداګر، ټرانسپورټران او قبایلي تنظیمونه به خپلې اړیکې لا پیاوړې کړي او په ګډه به احتجاجي تحریک پیل کړي.

چې د باجوړ د ماموند سیمې اوسېدونکې ده۳۲ کلنه زرغونه بي بي، چې اوس د پېښور په تاج اباد کې له خپلې کورنۍ د نهو نورو غړو سره په یوه درې کوټه‌ییز کور کې ژوند کوي.

نوموړې افغانستان انټرنشنل-پښتو سره خبرو کې وايي، په خپله سیمه کې ډرون بریدونه، ډزې او مرګ‌ژوبله دومره عامه شوې وه چې تل به د خپل مېړه، ماشومانو او نورو خپلوانو د ژوند په اړه وېره ورسره وه. د هغې په وینا، د سخت ذهني فشار له امله به یې څو شپې خوب نه شو کولی، تل به بې‌قراره او وارخطا وه او وروسته یې اشتها او د ورځني ژوند چارې هم اغېزمنې شوې.

زرغونه بي بي وايي، له سیمې تر بې‌ځایه کېدو وروسته هم رواني سکون نه دی موندلی، ځکه اقتصادي ستونزې، محدود امکانات او د ماشومانو د راتلونکي اندېښنې یې لا زیاتې شوې دي.

د تیراه درې اوسېدونکی شېر زمان هم وايي چې بې‌ځایه کېدو یې د کورنۍ عادي ژوند له منځه وړی دی.

هغه وايي: «زموږ د کلونو جوړ کړی ژوند راپرېوت، د کور ښځې او نارینه بې‌کاره شول، د ماشومانو زده‌کړې اغېزمنې شوې او زموږ کور بېرته د اوسېدو وړ نه دی.»

ارواپوهه: امیندواره ښځې او تازه میندې له زیات رواني فشار سره مخ دي

په پېښور کې ارواپوهه صدره وايي، جګړه، ناامني، بې‌ځایه کېدل او بې‌کوري د ښځو پر رواني روغتیا ژورې اغېزې کوي، په ځانګړي ډول امیندواره ښځې او تازه میندې په دغو شرایطو کې له لا زیاتو رواني ستونزو سره مخ کېدای شي.

نوموړې افغانستان انټرنشنل-پښتو ته وویل: «له کوره او عادي ژوند څخه محرومېدل، د ماشومانو د خوندیتوب اندېښنه، اقتصادي ستونزې، د راتلونکي په اړه ناڅرګندتیا او د لومړنیو اسانتیاوو نشتوالی د ښځو ذهني فشار زیاتوي.»

سدره وايي، د ناامنۍ له امله د اغېزمنو ښځو ستونزې باید یوازې د جسمي روغتیا له پلوه ونه ارزول شي، بلکې رواني او عاطفي وضعیت یې هم باید په منظم ډول وڅېړل شي.

د تیراه د بې‌ځایه شوو د غورځنګ ویاند صحبت افریدي وايي، له دې درې څخه بې‌ځایه شوې کورنۍ د اوږدې ناامنۍ، پرله‌پسې کډوالۍ، بې‌کارۍ او اقتصادي ستونزو له امله له شدید ذهني فشار او خپګان سره مخ دي.

افریدي ادعا کوي چې د دوی د اټکل له مخې، شاوخوا ۳۵ سلنه بې‌ځایه شوي کسان له ذهني فشار او خپګان سره مخ دي او د ښځو شمېر پکې زیات دی.

هغه همداراز ادعا کوي چې د بې‌ځایه شوو د رواني روغتیا، رواني مشورو، عامه پوهاوي او بیا رغونې لپاره تر اوسه د حکومت له لوري کومه پراخه او اغېزمنه طرحه نه ده عملي شوې.

د هغه په وینا، د تیراه د څو کلنې ناامنۍ له امله د ماشومانو د معمول واکسین بهیر هم سخت اغېزمن شوی او د روغتیايي مرکزونو د تړل کېدو له امله ماشومان لومړنیو روغتیايي خدمتونو ته د لاس رسي په برخه کې له جدي ستونزو سره مخ وو.

د باړې د مرکزي روغتون د شمېرو له مخې، له تیراه څخه د بې‌ځایه کېدو مخکې به هره میاشت د رواني ناروغانو څانګې ته له ۹ زرو تر ۱۰ زرو پورې ناروغان ورتلل، خو اوس دغه شمېر له ۱۵ زرو اوښتی دی.