د افغانستان انټرنشنل ـ پښتو خبریال
د خیبر پښتونخوا قبایلي سیمو ناامنۍ، تاوتریخوالي او پرلهپسې بېځایه کېدو د ښځو او نارینهوو پر رواني روغتیا ژورې اغېزې کړې دي. بېځایه شوي کسان وايي، د کورونو له لاسه ورکولو، اقتصادي ستونزو او د ماشومانو د راتلونکي اندېښنو ترڅنګ له وېرې، بېخوبۍ، اضطراب او خپګان سره هم مخ دي.
چې د باجوړ د ماموند سیمې اوسېدونکې ده۳۲ کلنه زرغونه بي بي، چې اوس د پېښور په تاج اباد کې له خپلې کورنۍ د نهو نورو غړو سره په یوه درې کوټهییز کور کې ژوند کوي.
نوموړې افغانستان انټرنشنل-پښتو سره خبرو کې وايي، په خپله سیمه کې ډرون بریدونه، ډزې او مرګژوبله دومره عامه شوې وه چې تل به د خپل مېړه، ماشومانو او نورو خپلوانو د ژوند په اړه وېره ورسره وه. د هغې په وینا، د سخت ذهني فشار له امله به یې څو شپې خوب نه شو کولی، تل به بېقراره او وارخطا وه او وروسته یې اشتها او د ورځني ژوند چارې هم اغېزمنې شوې.
زرغونه بي بي وايي، له سیمې تر بېځایه کېدو وروسته هم رواني سکون نه دی موندلی، ځکه اقتصادي ستونزې، محدود امکانات او د ماشومانو د راتلونکي اندېښنې یې لا زیاتې شوې دي.
د تیراه درې اوسېدونکی شېر زمان هم وايي چې بېځایه کېدو یې د کورنۍ عادي ژوند له منځه وړی دی.
هغه وايي: «زموږ د کلونو جوړ کړی ژوند راپرېوت، د کور ښځې او نارینه بېکاره شول، د ماشومانو زدهکړې اغېزمنې شوې او زموږ کور بېرته د اوسېدو وړ نه دی.»
ارواپوهه: امیندواره ښځې او تازه میندې له زیات رواني فشار سره مخ دي
په پېښور کې ارواپوهه صدره وايي، جګړه، ناامني، بېځایه کېدل او بېکوري د ښځو پر رواني روغتیا ژورې اغېزې کوي، په ځانګړي ډول امیندواره ښځې او تازه میندې په دغو شرایطو کې له لا زیاتو رواني ستونزو سره مخ کېدای شي.
نوموړې افغانستان انټرنشنل-پښتو ته وویل: «له کوره او عادي ژوند څخه محرومېدل، د ماشومانو د خوندیتوب اندېښنه، اقتصادي ستونزې، د راتلونکي په اړه ناڅرګندتیا او د لومړنیو اسانتیاوو نشتوالی د ښځو ذهني فشار زیاتوي.»
سدره وايي، د ناامنۍ له امله د اغېزمنو ښځو ستونزې باید یوازې د جسمي روغتیا له پلوه ونه ارزول شي، بلکې رواني او عاطفي وضعیت یې هم باید په منظم ډول وڅېړل شي.
د تیراه د بېځایه شوو د غورځنګ ویاند صحبت افریدي وايي، له دې درې څخه بېځایه شوې کورنۍ د اوږدې ناامنۍ، پرلهپسې کډوالۍ، بېکارۍ او اقتصادي ستونزو له امله له شدید ذهني فشار او خپګان سره مخ دي.
افریدي ادعا کوي چې د دوی د اټکل له مخې، شاوخوا ۳۵ سلنه بېځایه شوي کسان له ذهني فشار او خپګان سره مخ دي او د ښځو شمېر پکې زیات دی.
هغه همداراز ادعا کوي چې د بېځایه شوو د رواني روغتیا، رواني مشورو، عامه پوهاوي او بیا رغونې لپاره تر اوسه د حکومت له لوري کومه پراخه او اغېزمنه طرحه نه ده عملي شوې.
د هغه په وینا، د تیراه د څو کلنې ناامنۍ له امله د ماشومانو د معمول واکسین بهیر هم سخت اغېزمن شوی او د روغتیايي مرکزونو د تړل کېدو له امله ماشومان لومړنیو روغتیايي خدمتونو ته د لاس رسي په برخه کې له جدي ستونزو سره مخ وو.
د باړې د مرکزي روغتون د شمېرو له مخې، له تیراه څخه د بېځایه کېدو مخکې به هره میاشت د رواني ناروغانو څانګې ته له ۹ زرو تر ۱۰ زرو پورې ناروغان ورتلل، خو اوس دغه شمېر له ۱۵ زرو اوښتی دی.
