• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo
ځانګړی

په کراچۍ کې پښتانه سیاستوال او سوداګر له تبعیضي چلند څخه شکایت کوي

فضل عزیز
فضل عزیز

افغانستان انټرنشنل- پښتو، کراچۍ

۱۸ زمری ۱۴۰۵ - ۹ اګست ۲۰۲۶، ۱۹:۵۵ GMT+۱تازه شوی: ۱۸ زمری ۱۴۰۵ - ۹ اګست ۲۰۲۶، ۲۲:۰۳ GMT+۱

د پاکستان په لوی اقتصادي ښار کراچۍ کې پښتانه سیاستوال، فعال وکیلان او سوداګر وايي، له تېرې څه مودې راهیسې په دې ښار کې له پښتنو سره تبعیضي چلند کېږي، پښتانه کاروبار کوونکي ځورول کېږي او عام پښتانه هم د پېژندپاڼې په نوم د ځورونې او نیولو له لړۍ سره مخ دي.

په کراچۍ ښار کې تازه پېښه د جمعې په شپه د ښار په شفیق موړ سیمه کې د حاجي اغا په نوم پر یوه هوټل رامنځته شوې ده. د هوټل مالک تور لګوي چې له پولیسو یې د خوړو پیسې غوښتې خو هغو یې له ورکړې انکار کړی او بيا د پولیسو او هوټل د مالک ترمنځ د پیسو پر سر لانجه رامنځته شوې ده.

د هوټل د مالک په وینا، پولیسو وروسته د ښاروالۍ کارکوونکي هم له ځان سره راوستل او د هوټل سامانونه یې په دې پلمه ترې یووړل چې په ناقانونه ځای کې اېښودل شوي دي. په همدې مهال د هوټل د کارکوونکو او پولیسو ترمنځ نښته هم شوې ده.

د شنبې په ورځ د هوټل کارکوونکو، مالکانو او اتحادیې اعتراضي لاریون وکړ. پولیسو وروسته د هوټل د مالک، کارکوونکو، د اعتراضي لاریون د ګډونوالو او د هوټلونو د اتحادیې د مشرانو پر ضد قضیې ثبت کړې او د یکشنبې په ورځ یې محکمې ته وړاندې کړل.

د دوی پر ضد د ګډوډۍ رامنځته کولو او د ترهګرۍ ضد قوانینو له مادو لاندې مقدمې ثبت شوې دي. پولیسو ادعا کړې چې کله دوی یاد هوټل ته ورغلل، د هوټل مالک او کارکوونکو پرې برید وکړ او دوه پولیس سرتېري یې ټپیان کړل.

په هوټل کې رامنځته شوې پېښه

د پېښې په اړه مدافع وکیل محمد ظاهر افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل، د هوټل مالک جعفر اغا چې د بلوچستان د پشین سیمې دی، د نوموړي او د سیمې د سمن اباد پولیسو مرکز د پولیسو ترمنځ د پیسو پر سر شخړه شوې ده.

هغه وویل، پولیس وروسته د ښاروالۍ له ادارې سره یوځای هوټل ته ورغلل او ادعا یې وکړه چې د هوټل مالک ناقانونه پراختیاوې کړې دي.

هغه زیاته کړه، که د هوټل پر ضد د ناقانونه پراختیاوو په نوم اقدام کېده، نو ولې یوازې دغه هوټل په نښه شوی دی؟ د نوموړي په وینا، د دغه هوټل شاوخوا او پر لویه لار تر لرې لرې پورې ورته ناقانونه پراختیاوې شته، خو پوښتنه دا ده چې ولې د نورو پر ضد اقدام نه کېږي؟.

هغه وویل، پولیسو د هوټلونو له شاوخوا ۳۵ کارکوونکو پر ضد هم قضیې ثبت کړې دي. د نوموړي په وینا، دغه کسان د یکشنبې په ورځ محکمې ته وړاندې شول او د دوشنبې په ورځ به د ترهګرۍ ضد محکمې ته هم وړاندې شي.

د هوټل او لاریون کوونکو پر ضد د قضیو قانوني حیثیت

د سند بار کونسل غړي، مدافع وکیل اېمل کاسي، افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، د هوټلونو د مالکانو پر ضد ثبت شوې قضیه او په کې د ترهګرۍ ضد مادو لګول قانوني بنسټ نه لري.

هغه وویل: «د ترهګرۍ ضد ماده په دې قضیه کې لګول زیاتی دی. د پېښې هغه ویډیوګانې چې په ټولنیزو رسنیو خپرې شوې دي، په هغو کې داسې هېڅ څه نشته چې ترهګري شوې وي».

هغه وویل، د نیول شوو کسانو پر ضد د ثبت شویو قضیو لپاره د پښتنو او نورو وکیلانو یوه ډله جوړه شوې ده. د نوموړي په وینا، دغه وکیلان به د دوشنبې په ورځ محکمه کې د نیول شوو کسانو دفاع وکړي.

هغه زیاته کړه، د دوی لومړنۍ غوښتنه به له محکمې څخه د ترهګرۍ ضد مادو لرې کول وي او وروسته به قضیه مخته وړي او محکمې ته به اړوند شواهد وړاندې کوي.

نوموړي وویل، ټول مدافع وکیلان په داسې پېښو کې چې هر ځای ظلم او زیاتی کېږي، محکمې ته حاضرېږي او د مظلومو خلکو ترڅنګ درېږي.

په کراچۍ کې د پښتنو د چایو هوټلونه

د «ال سند هوټل اېسوسيېشن» په نوم د هوټلونو د اتحادیې غړي عبدالواسع افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل، په ټول سند ایالت کې نږدې نهه نیم زره د چایو هوټلونه شته چې ډېری یې په کراچۍ کې دي او له ۹۰ سلنې څخه زیات یې د بلوچستان د پښتنو دي. هغه وویل، په هر هوټل کې له ۱۰ څخه تر ۲۰ پورې کسان کار کوي.

عبدالواسع ادعا وکړه چې د هوټلونو مالکان په مستقیم ډول ځورول کېږي او «د پښتنو د هوټلونو پر ضد سازش روان دی. لومړی به ترې متحده قومي موومنټ ډلې قلنګ اخیست او اوس ترې د پیپلز ګوند ایالتي حکومت د ادارو له لارې پیسې اخلي».

هغه زیاته کړه، د پاکستان اساسي قانون دوی ته په ټول هېواد کې د کار او کاروبار کولو اجازه ورکړې ده، خو که څوک یې ځوروي، دوی به یې پر ضد محکمې ته ځي، مبارزه به کوي او هیچا ته به اجازه ورنه کړي چې د دوی حقونه تر پښو لاندې کړي.

هغه وویل، سیاسي ګوندونه هم په دې برخه کې د دوی ملاتړ کوي.

د سیاسي ګوندونو غبرګون

د عوامي نېشنل ګوند د سند ایالت مشر شاهي سید افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل، په کراچۍ کې له پښتنو سره تبعیضي چلند نوې خبره نه ده او له یوه کال راهیسې د پاکستان د پښتنو پېژندپاڼې هم بلاکېږي.

هغه زیاته کړه، د پیپلز ګوند د حکومت پالیسي دا ده چې کراچۍ سندیانو ته وسپاري او له همدې امله له پښتنو سره ځورونکی چلند کېږي.

نوموړي پر پښتنو هم نیوکه وکړه چې پیپلز ګوند ته رایې ورکوي، خو عوامي نېشنل ګوند پارلمان ته نه استوي، څو هلته د پښتنو لپاره غږ پورته کړي.هغه وویل، په پیپلز ګوند او نورو سیاسي ګوندونو کې پښتانه پارلماني غړي هم د پښتنو د ستونزو پر وړاندې چوپ پاتې کېږي.

د پښتونخوا ملي عوامي ګوند د سند ایالت مشر سلیم خان ترین افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، په کراچۍ کې له پښتنو سره زیاتی روان دی.

هغه وویل، پیپلز ګوند په سند او کراچۍ کې له پښتنو سره تبعیضي چلند کوي او دا د حکومت یوه پالیسي ده. همداراز هغه زياته کړه، په ټوله کې له پښتنو سره زور زیاتی روان دی او باید په کراچۍ او سند کې له پښتنو سره د روان چلند په وړاندې د سیاسي لارې مبارزه وشي.

نوموړي وویل، په ټولو سیاسي ګوندونو کې باید پښتانه سره راټول شي او له پښتنو سره د کېدونکي چلند پر وړاندې یو موټی شي.

د پښتونخوا نېشنل عوامي ګوند د سند ایالت مشر صدیق اغا افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل، دوی په دې باور دي چې په کراچۍ کې د پښتنو د اقتصاد کمزوري کولو لپاره په دولتي کچه سازش پیل شوی، څو پښتانه نه یوازې له کراچۍ، بلکې د سند له نورو ښارونو هم ووځي.

هغه وویل، دوی له پښتنو سره د ناوړه چلند په کلکه غندنه کوي او پر ضد به یې عدالتي او سیاسي مبارزه کوي او هڅه به وکړي چې د پښتنو پر وړاندې د ناوړه چلند مخه ونیسي.

د پیپلز ګوند حکومتي غبرګون

د پاکستان د پیپلز ګوند د سند ایالت پارلماني غړي علي احمد جان افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل، دی په هوټل کې رامنځته شوې پېښه غندي.

هغه وویل: «په دې اړه مې له اعلی وزیر سره خبرې کړې دي. هغه د پولیسو مشر ته د پېښې د بې‌طرفه پلټنو امر کړی دی او د ترهګرۍ ضد ماده لګول هم ناجایز کار شوی دی».

هغه زیاته کړه، له پښتنو سره به تبعیضي چلند نه کېږي او که چېرې داسې چلند کېږي، نو په دې اړه به یوه کمېټه جوړه شي او له هر هغه چا سره به قانوني چلند کېږي چې ناقانونه اقدام کوي.

ډېر لیدل شوي

پخوانی افغان سرتیری؛د افغان پوځ سقوط باید یوازې د ۲۰۲۱ کال د پوځي پېښو له مخې ونه ارزول شي
۱

پخوانی افغان سرتیری؛د افغان پوځ سقوط باید یوازې د ۲۰۲۱ کال د پوځي پېښو له مخې ونه ارزول شي

۲

متحده جبهه وايي په کندهار کې یې د طالبانو د امر بالمعروف یو محتسب وژلی

۳

ګوانتانامو، دوحه او کابل؛ د خیرالله خیرخواه ستړی مزل په ولایت پای ته رسیږي

۴
ځانګړی

د خوست ۴۴ کورنیو د طالبانو د کورنیو چارو وزارت مرستیال نبي عمري د ځمکو په غصب تورن کړی

۵

د نور ولي محسود نوې ویډیو؛ د احتمالي جېمر له څرګندېدو سره پوښتنې راپورته شوي

•
•
•

نور کیسې

د افغانانو د بېرته ستنولو تګلاره؛ افغان ـ پاکستانۍ ګډې کورنۍ د راتلونکي په اړه اندېښمنې دي

۱۸ زمری ۱۴۰۵ - ۹ اګست ۲۰۲۶، ۰۸:۴۶ GMT+۱
•
جواد شينواری
100%

له پاکستاني وګړو سره د واده شویو افغانانو او د هغوی د ماشومانو د راتلونکي په اړه اندېښنې زیاتې شوې دي. په داسې حال کې چې د افغان وګړو د بېرته ستنولو له تګلارې وروسته، پېښور محکمې ته د تابعیت، د اوسېدو حق او د کورنۍ د یووالي په اړه د افغانانو د قضیو شمېر هم ډېر شوی دی.

له یوې پاکستانۍ ښځې سره واده کړی افغان وګړی ګل زمان، چې نږدې ۴۰ کاله یې په پاکستان کې تېر کړي، افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وايي، د بېرته ستنېدو پرېکړه یوازې د ده ژوند نه بدلوي، بلکې د پاکستانۍ مېرمنې او په پاکستان کې د زېږېدلو ماشومانو راتلونکی یې هم له ستونزې سره مخ کوي.

ګل زمان وايي، په ۲۰۱۸ کال کې یې د افغان تابعیت کارت ترلاسه کړی او وروسته له پاکستانۍ مېرمنې سره تر واده کولو یې د پاکستان د تابعت کارت لپاره غوښتنلیک ورکړی، خو تر اوسه یې په اړه پرېکړه نه ده شوې.

هغه وايي، «تر ټولو لویه اندېښنه مې د خپلې مېرمنې او ماشومانو راتلونکی دی.»

د پېښور د وکیلانو د ټولنې مشر امین الرحمان افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وايي، د افغان کډوالو په اړه د حکومت د تګلارو پرله‌پسې بدلونونو د ګډو کورنیو لپاره ناڅرګند وضعیت رامنځته کړی او له همدې امله محکمې ته د افغانانو د قضیو شمېر زیات شوی دی.

د هغه په وینا، په دغو قضیو کې د پاکستاني وګړو سره د واده، تابعیت، قانوني اوسېدو او د ماشومانو د اسنادو موضوعات شامل دي.

د پېښور محکمې وکیل میا ذاکر حسین وايي، په دغو قضیو کې یوازې د افغان وګړي قانوني وضعیت نه مطرح کېږي، بلکې د ټولې کورنۍ راتلونکی ورسره تړلی وي.

هغه افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وايي، «که ماشومانو ته قانوني پېژندپاڼې او د زېږون اسناد برابر نه شي، هغوی د زده‌کړو، روغتیا او نورو اساسي خدمتونو له ترلاسه کولو سره هم له ستونزو سره مخ کېدای شي.»

میا ذاکر حسین ټینګار کوي چې د هرې کورنۍ اړ کول چې د خپلو حقونو لپاره محکمې ته مراجعه وکړي، د ستونزې دایمي حل نه دی او حکومت باید د افغان ـ پاکستاني ګډو کورنیو لپاره یوه روښانه او واحده قانوني تګلاره جوړه کړي.

په همدې حال کې، د پېښور محکمې له یوې پاکستانۍ ښځې سره د واده کړي افغان وګړي ذاکر خان له پاکستانه د ایستلو مخه نیولې او اړوندو ادارو ته یې سپارښتنه کړې چې د هغه د پاکستان د اصليت کارت غوښتنلیک د قانون له مخې وڅېړي او په شپږو میاشتو کې پرېکړه پرې وکړي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې ویاند قیصر اپریدي ته وايي، د هغو افغان کورنیو لپاره چې یو غړی یې پاکستانی تابعیت لري، باید روښانه او اغېزمنه قانوني لاره موجوده وي.

هغه ټینګار کوي چې د دغو کورنیو د قانوني وضعیت په ارزونه کې باید د کورنۍ د یووالي اصل په پام کې ونیول شي، څو مېړه، مېرمن او ماشومان له یو بل څخه په غیرضروري ډول جلا نه شي.

په ورته مهال، حقوقي کارپوهان وايي، پېښور محکمې په ګڼو ورته قضیو کې اړوندو ادارو ته د قانون له مخې د پرېکړې کولو لارښوونه کړې، خو د ځینو حکمونو د پر وخت نه عملي کېدو له امله ځینې کورنۍ اړې شوې چې بیا محکمې ته مراجعه وکړي.

راپور: بلوچستان د جولای په میاشت کې د پاکستان تر ټولو خونړی ایالت و

۱۸ زمری ۱۴۰۵ - ۹ اګست ۲۰۲۶، ۰۳:۳۴ GMT+۱
100%

د برېتانیا ډېپلوماټ ورځپاڼې د څېړنیز راپور له مخې، بلوچستان د ۲۰۲۶ کال په جولای کې د پاکستان خونړی ایالت و چې په ۱۷۶ بریدونو کې ۴۳۸ کسان وژل شوي؛ راپور همداراز ادعا کوي چې د افغانستان د پخوانیو امنیتي ځواکونو ځینې غړي په بلوچستان کې د طالبانو ضد فعالیتونو لپاره بیا تنظیمېږي.

د جنوبي اسیا د ترهګرۍ د پورټل د معلوماتو له مخې، په وژل شویو کسانو کې ۱۲۷ امنیتي سرتېري شامل دي.

راپور وايي، جولای په بلوچستان کې د روان کال تر ټولو خونړۍ میاشت وه.

د راپور له مخې، په همدې موده کې په خیبر پښتونخوا کې ۱۴۳ تاوتریخجنې پېښې ثبت شوې چې ۲۴۴ کسانو پکې خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.

د ۲۰۲۶ کال له جنورۍ تر جولای پورې بلوچستان کې د وسله‌والو بریدونو شمېر ۷۶۵ او د وژل شویو کسانو شمېر یو زر او ۶۰۰ ته رسېدلی، په داسې حال کې چې په خیبر پښتونخوا کې په همدې موده کې ۵۷۴ بریدونه او یو زر او ۱۹۶ مرګ‌ژوبله ثبت شوې ده.

راپور وايي، په بلوچستان کې د تاوتریخوالي جغرافیه هم پراخه شوې .

د راپور د ادعا له مخې، یو شمېر پخواني افغان پوځیان په بلوچستان کې د طالبانو پر ضد د فعالیتونو لپاره د بیا تنظیمېدو او وسلو سمبالولو هڅه کوي.

راپور زیاتوي چې د دغو نښتو له امله یو شمېر پښتانه هم وژل شوي او په بلوچستان کې پښتنو قومي مشرانو او قبایلو د امنیت او عدالت غوښتنه کړې ده.

په ورته مهال، د داعش خراسان ډلې هم په بلوچستان کې خپل فعالیت ته دوام ورکړی دی. د راپور له مخې، دې ډلې په مستونګ ولسوالۍ کې د یوه قاضي او د هغه د پولیس ساتونکي د وژنې مسوولیت منلی دی.

د راپور له مخې، په بلوچستان کې د تاوتریخوالي زیاتوالی یوازې د بلوڅ بېلتون‌پالو ډلو او پاکستاني امنیتي ځواکونو ترمنځ د نښتو پایله نه ده، بلکې د تحریک طالبان پاکستان، داعش خراسان، پخوانیو افغان پوځیانو او نورو وسله‌والو ډلو فعالیتونو هم د امنیتي وضعیت په خرابېدو کې رول لرلی دی.

راپور ادعا کوي چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د وروستیو ترینګلتیاوو اغېز د بلوچستان پښتني سیمو ته هم غځېدلی او د دواړو هېوادونو ترمنځ د نیابتي جګړې بڼه یې خپله کړې ده.

په راپور کې ویل شوي چې پاکستان له طالبانو سره د اختلافاتو د حل لپاره د ډېپلوماتیکو هڅو ترڅنګ د ډيورنډ کرښې تړل، د سوداګرۍ ځنډول، د افغان کډوالو ایستل او هوايي بریدونه هم کړي، خو د دغو اقداماتو له مطلوبې پایلې وروسته یې د پخوانیو افغان پوځیانو په وسیله د طالبانو او تحریک طالبان پاکستان پر وړاندې د مبارزې هڅه پیل کړې ده.

راپور ادعا کوي چې په ځواب کې طالبانو له تحریک طالبان پاکستان سره مالي او پوځي ملاتړ کړی او د بلوچستان په پښتني سیمو کې یې د دغه ډلې د نفوذ د زیاتېدو زمینه برابره کړې ده.

د راپور له مخې، بلوڅ وسله‌والو ډلو، په ځانګړي ډول د بلوڅ لبریشن ارمي، هم په وروستیو کلونو کې د پېچلو او هم‌مهاله بریدونو وړتیا زیاته کړې ده.

راپور وايي، دغو ډلو له هغو وسلو او تجهیزاتو څخه هم ګټه اخیستې چې د امریکا له وتلو وروسته په افغانستان کې پاتې شوي، چې پکې د «ام۴» او «ام۱۶» وسلې، حرارتي دوربینونه، سپوږمکۍ ټیلیفونونه، د «سټارلنک» انټرنېټ او سوداګریزې بې‌پیلوټه الوتکې شاملې دي.

په راپور کې همداراز د پاکستان پر امنیتي تګلارو نیوکه شوې او ویل شوي چې د بلوچستان د ستونزې لپاره پر پوځي حل ټینګار او د سیاسي حل لارې کمزوري کول د ناامنۍ د دوام له عواملو څخه دي.
راپور سپارښتنه کوي چې پاکستان باید د پوځي عملیاتو ترڅنګ سیاسي او دیپلوماتیکې لارې هم وکاروي او په بلوچستان کې د خلکو د استازو له لارې د سیاسي، اقتصادي او اساسي حقونو لپاره زمینه برابره کړي.

د پاکستان په کراچۍ کې مېشت افغان کډوال د نیول کېدو له وېرې له خپلو کورونو نه وځي

۱۷ زمری ۱۴۰۵ - ۸ اګست ۲۰۲۶، ۲۱:۴۹ GMT+۱
•
فضل عزیز
100%

د پاکستان په کراچۍ ښار کې مېشت افغان کډوال وايي، مخکې به پولیسو نیول، خو اوس نیمه‌پوځي ځواکونه د دوی کورونو ته ورځي او نیسي یې. د دوی په وینا، له کورونو څخه نېغ په نېغه توقیفي کمپونو ته او له هغه ځایه بیا د چمن له لارې افغانستان ته لېږدول کېږي.

د افغان کډوالو په وینا، په کراچۍ ښار کې مېشت له نیمایي څخه زیات افغان کډوال، ځینې یې په خپله خوښه، ځینې یې د نیول او اېستل کېدو د وېرې له امله له دغه ښاره تللي دي. خو هغه کډوال چې لا هم په کراچۍ کې پاتې دي، په داسې وضعیت کې دي چې له وېرې په خپلو کورونو کې بند پاتې دي او بهر نه‌شي وتلای.

یو ۲۸ کلن کډوال سید خان [مستعار نوم] چې د ټولې کورنۍ د لویو او وړو غړو شمېر نږدې ۴۰ کسانو ته رسېږي افغانستان انټرنشنل- پښتو ته وویل، هغه کورونه چې دوی پخوا په‌کې اوسېدل پرېښي یې دي، ځکه د شپې به یې پر کورونو چاپې وهل کېدې او اوس یې خپلې کډې نورو ځایونو ته انتقال کړې دي.

هغه زیاته کړه، چې له نږدې یوې میاشتې راهیسې پرې سخت حالت راغلی او «اوس تر ډېره هغه کورنۍ نیول کېږي چې څوک یې پولیسو او رېنجرز ځواکونو ته په اړه معلومات ورکړي».

هغه ادعا وکړه، چې پولیس او رېنجرز ځواکونو ته د افغان کډوالو په اړه معلومات خپله «افغانان ورکوي».

هغه د دې پوښتنې په ځواب کې چې افغانان ولې د نورو افغان کډوالو په اړه له پولیس او رېنجرز ځواکونو سره معلومات شریکوي، وویل: «هغو د خپل ځان د ژغورلو لپاره داسې کار کوي. دوی له پولیسو او رېنجرز سره خبره کړې وي چې زه به نور افغانان در وښیم، خو ما به بیا نه نیسئ».

هغه وویل، نیکه یې په ۱۹۷۷م کال کې د افغانستان له مزارشریف څخه کراچۍ ته کډه شوی او همدلته مېشت شوی وو. د هغه په وینا، مشران یې بیا د دښمنیو له امله بېرته افغانستان ته نه‌دي ستانه شوي او زیاتوي: «زموږ د مشرانو په پلرنۍ سیمه کې دښمني ده او هغه دښمني تر اوسه هم راته پاتې ده».

دغه ځوان کډوال زیاته کړه، چې نیا او نیکه یې هم په کراچۍ کې مړه شوي او همدلته خاورو ته سپارل شوي دي. د هغه په وینا، پلار یې په پټه هټۍ چلوي، دی خپله له کوټې او پېښور سره سوداګري کوي، ورور یې په یوې کارخانه کې کار کوي او اکاګان یې هم ورځنۍ مزدوري کوي.

هغه وویل، یوه اکا یې په خپل سر یو کور اخیستی او اوس په هماغه کور کې بند پاتې دی. نوموړي زیاته کړه، چې د خپلې دغې شتمنۍ په اړه هم اندېښمن دی، غواړي هغه وپلوري او په بل ځای کې کور واخلي، خو د وېرې له امله خپل کور هم نه شي پلورلی.

سید خان وویل، که دوی ونیول شي او بېرته افغانستان ته واړول شي، بیا به هم کراچۍ ته راستانه شي، ځکه: «هر څه چې کېږي، خپلې پلرنۍ سیمې ته نه شو تللای، دښمني مو ده».

هغه څرګنده کړه، بله ستونزه یې دا ده، چې ده او مشر ورور یې له افغان کورنیو سره په کراچۍ کې کوژدې کړې وې، خو هغه کورنۍ بېرته افغانستان ته لېږدول شوې دي.

نوموړي وویل: «موږ اوس دې ته په تمه یو چې حالات به یو څه ښه شي، موږ به دلته پاتې شو او هغه کورنۍ چې کوژدې مو په‌کې کړې دي، هغه به هم بېرته راوغواړو له هغې وروسته به بيا ودونه کوو».

یو بل کډوال، فردوس [مستعار نوم] وویل، دوه میاشتې وړاندې له خپلې مېرمنې او دوو ماشومانو سره بېرته بلخ ته ستون شوی وو، خو هلته یې کار او روزګار نه و موندلی او ماشومان یې هم خوشاله نه وو؛ له همدې امله بېرته کراچۍ ته راغلی دی.

فردوس وویل: «له ما سره ویزه شته، خو د ماشومانو او کوروالې لپاره مې پیسې ورکړې او په پوله راواوښتو».

هغه وویل، له ۲۷ کلونو راهیسې په کراچۍ کې د کډوالۍ ژوند کوي او په یوې کارخونه کې کار کوي. د هغه په وینا، اوس له ځان سره د یو کال ویزه لري او زیاته یې کړه: «چې ویزه ختمه شي، بیا به هغه وخت ګورو، حالات به ښه شوي وي».

خو هغه په ډاګه کړه: «زما سره ویزه شته، خو له ماشومانو سره نشته. اوس زه د شپې له خپل کوره بهر په بل کور کې ویده کېږم او د شپې خپل کور له بهره قلف کوم، څو داسې وانګېرل شي چې په دې کور کې څوک نه‌اوسي».

د دغه کډوال په خبره، په هغه کارخونه کې چې ده کار کاوه، له ده سره شاوخوا ۵۰ نورو افغانانو هم کار کاوه، خو دوه میاشتې کېږي چې د کارخونې مالک ټولو ته د کار له ورکولو ډډه کړې ده. د هغه په وینا، مالک ته ویل شوي وو، چې نور دې افغانانو ته په کارخونه کې کار نه ورکوي.

په کراچۍ کې اوس مېشت افغان کډوال چې په کرايي کورونو کې اوسېږي وايي، د کورونو مالکانو ته یې هم ویل شوي چې افغان کډوالو ته دې کورونه په کرايه نه ورکوي.

ځايي کسانو افغانستان انټرنشنل- پښتو ته وویل، څو ورځې وړاندې پولیسو دوه داسې کسان په دې تور نیولي وو چې افغان کډوالو ته یې کورونه په کرايه ورکړي وو.

دوی وايي، اوس ځايي خلک هم وېرېږي او افغان کډوالو ته څوک د اوسېدو لپاره کورونه په کرايه نه ورکوي.

دا یوازې د پاکستان په کراچۍ کې د افغانانو وضعیت نه‌دی، بلکې د خیبرپښتونخوا په ګډون په ټول پاکستان کې له افغان کډوالو سره ورته چلند کېږي او ډېریو یې ځانونه په خپلو کورونو کې په یوه ډول حبس کړي دي.

د پاکستان حکومت یوه میاشت مخکې په ټول پاکستان کې اړوندو ادارو ته جدي امر کړی، چې ناقانونه افغانان سمدستي ونیسي او افغانستان ته یې واړوي، خو په دغه هېواد کې مېشت افغانان د پاکستان له حکومته غواړي، چې د ویزو د تمدیدولو بهیر بیا پیل کړي، څو په دغه هېواد کې په قانوني توګه څو شپې او ورځې تېرې کړي.

د یادونې وړ ده، چې د پاکستان حکومت له شاوخوا یوه کال راهیسې د افغانانو د ویزو د تمدیدولو بهیر په ټپه درولی دی.

د خوست ۴۴ کورنیو د طالبانو د کورنیو چارو وزارت مرستیال نبي عمري د ځمکو په غصب تورن کړی

۱۷ زمری ۱۴۰۵ - ۸ اګست ۲۰۲۶، ۱۰:۴۷ GMT+۱
•
عبدالحق عمري
100%

د خوست ځینو اوسېدونکو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د طالبانو د کورنیو چارو وزارت مرستیال نبي عمري په خوست کې د ۴۴ کورنیو اړوند ۴۴ نومرې «غضب» کړې دي. په را رسېدلو سندونو کې ښکاري، چې د خوست ادارې د طالبانو د کورنیو چارو او ښارجوړونې وزیرانو او د محکمې حکمونه له پامه غورځولي.

د خوست ښار ۴۴ کورنۍ ادعا کوي چې د ښار په «۱۲۰۰ فامیلو» پروژه کې د دوی په نوم ۴۴ د استوګنې نومرې له قانوني پړاوونو تېرې شوې، د نومرو پیسې بانک ته تحویل شوې او د اړوندو ادارو په اسنادو او نقشو کې ثبت دي، خو تر اوسه یې د ځمکو د خط ‌اندازۍ او سپارلو پروسه نه ده بشپړه شوې.

د دغو کورنیو استازی حاجي علم ګل وايي، د دوی د نومرو اړوند چارې د طالبانو د مشر ملا هبت‌الله له دفتر څخه نیولې، د ریاست‌الوزرا اقتصادي معاونیت او نورو اړوندو ادارو پورې تعقیب شوې دي. د نوموړي په وینا، د دغو ۴۴ نومرو د قانوني چارو تر بشپړېدو وروسته د ځمکو قیمتونه هم بانک ته تحویل شوي دي.

دغو کورنیو افغانستان انټرنشنل ته یو شمېر اسناد وړاندې کړي چې د دوی په وینا، د خوست ښاروالۍ او د ښار جوړونې او ځمکو اړوندو ادارو په نقشو او ثبت کتابونو کې د دوی ۴۴ نومرې مشخصې شوې دي.

100%

دوی وايي، د طالبانو له بیا واکمنېدو څو میاشتې وړاندې یې د دغو نومرو د ترلاسه کولو لپاره قانوني پړاوونه بشپړ کړي وو او نومونه او شمېرې یې د اړوندو ادارو په اسنادو کې ثبت شوې وې.

د ۴۴ کورنیو په وینا، له ۲۰۲۱ کال وروسته د طالبانو اړوندو وزارتونو او ادارو څو ځله د خوست سیمه‌ییزو چارواکو ته مکتوبونه استولي او غوښتنه یې کړې چې یادې نومرې خط ‌اندازي او خپلو قانوني مالکانو ته وسپارل شي، خو دوی ادعا کوي چې دغه مکتوبونه په خوست کې نه دي عملي شوي.

د محمد نبي عمري په اړه ادعاوې

دغه کسان وايي، هغه مهال چې محمد نبي عمري د خوست والي و، دوی له خپلو اسنادو او رسمي حکمونو سره نوموړي ته ورغلل، خو د دوی په وینا، عمري اسناد له ځان سره وساتل او ورته ویې ویل چې نور دې د دغو نومرو په اړه هڅې نه کوي.

دوی ادعا کوي چې وروسته د دغو ځمکو د خط‌ اندازۍ او وېش مخه هم نیول شوې او ویل کېږي چې ځینې نومرې د نورو کسانو په نومونو پلورل شوې دي. د دوی په وینا، د دغو نومرو مجموعي ارزښت شاوخوا یو میلیون امریکايي ډالرو ته رسېږي.

خو دا ادعاوې تر اوسه په خپلواکه توګه نه دي تایید شوې او د یادو ادعاوو په اړه د محمد نبي عمري یا د هغه د اړوندې ادارې رسمي دریځ نه دی ترلاسه شوی.

د طالبانو د ادارو مکتوبونه

د ۴۴ کورنیو په شریکو شويو اسنادو کې د طالبانو د سترې محکمې د پکتیا زون د نظامي ریاست یو مکتوب هم شامل دی چې د خوست نظامي محکمې څانګې ته استول شوی دی.

100%

په دغه مکتوب کې ویل شوي چې یادې ۴۴ د ځمکې نومرې د خوست ولایت مقام د پخوانیو احکامو او د نومرو د ځمکو د وېش کمېسیون له لارې ۴۴ کسانو ته وېشل شوې او د خوست ښاروالۍ د ثبت په کتاب کې هم د همدغو کسانو په نومونو ثبت دي.

دغو کورنیو له افغانستان انټرنشنل سره د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراج‌الدین حقاني په لاسلیک یو بل مکتوب هم شریک کړی، چې د دوی په وینا، شاوخوا درې کاله وړاندې د خوست سیمه‌ییزو ادارو ته استول شوی او د دغو کسانو د نومرو د ورسپارلو غوښتنه پکې شوې ده.

دوی وايي، سره له دې چې د طالبانو د مشر دفتر، د کورنیو چارو وزارت او ځینو نورو ادارو په دې اړه مکتوبونه او حکمونه صادر کړي، خو په خوست کې دغه حکمونه نه دي منل شوي.

د ګواښونو ادعا

د ۴۴ کورنیو استازي ادعا کوي چې محمد نبي عمري څو ځله دوی ګواښلي چې له خپلو نومرو تېر شي.

دوی وايي، «څو ځله مو هڅه کړې چې د کورنیو چارو وزیر سراج‌الدین حقاني ته خپله موضوع ورسوو، خو په دې برخه کې هم له خنډونو سره مخ شوي یو».

دغو کسانو همداراز ادعا کړې چې د محمد نبي عمري ورور اوس مهال د خوست ښاروال دی او د دوی د ستونزې په حل کې یې همکاري نه ده کړې.

100%

د دغو کورنیو په وینا، دوی د سراج‌الدین حقاني په نوم یو پرانیستی لیک هم لیکلی چې د محمد نبي عمري، د هغه د دفتر د رییس او په خوست کې د هغه د استازي جمیل مسلم په اړه یې شکایت پکې کړی او ادعا یې کړې چې د دوی ځمکې نیول شوې او پلورل شوې دي.

د ۴۴ کورنیو استازي وايي، سره له دې چې د خپلو ادعاوو د ثابتولو لپاره قانوني اسناد او د بېلابېلو طالب چارواکو مکتوبونه لري، خو د دوی په وینا، تر اوسه یې د ځمکو د ترلاسه کولو ستونزه نه ده حل شوې.

دوی وايي، د طالبانو اړوندو ادارو ته یې په وار وار مراجعه کړې، خو اوس یې ټولې لارې تړل شوې دي او غواړي د رسنیو له لارې خپل غږ د طالبانو مشرانو ته ورسوي.

دغو کورنیو له طالبانو غوښتي چې د دوی د ځمکو اسناد وڅېړي، د اړوندو ادارو صادر شوي حکمونه عملي کړي او د ځمکې ۴۴ نومرې خپلو قانوني مالکانو ته وسپاري.

تر دې دمه محمد نبي عمري، جمیل مسلم او د خوست سیمه‌ییزو ادارو د دغو ادعاوو په اړه رسمي وضاحت نه دی ور کړی.

محسن داوړ: د طالبانو واکمنۍ د ډیورنډ کرښې دواړو غاړو ته پر پښتون ملتپاله سیاست اغېز کړی

۱۷ زمری ۱۴۰۵ - ۸ اګست ۲۰۲۶، ۰۹:۱۵ GMT+۱
100%

د ملي ډیموکراتیک غورځنګ مشر محسن داوړ وايي، د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د ډیورنډ کرښې دواړو غاړو ته د پښتون ملتپاله سیاست پر بهیر او د خلکو پر سیاسي لیدلوري اغېز شوی او د نوموړي په وینا، طالبانو د افغان ملتپالنې پر وړاندې هم «قوي ګزار» کړی دی.

په افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ پنځه کاله د پوره کېدو په درشل کې دي. د طالبانو په دې دوره کې نه یوازې د افغانستان په سیاسي او ټولنیز وضعیت کې بدلونونه راغلي، بلکې پر ښځو او نجونو محدودیتونه زیات شوي، د نجونو پر زده‌کړو بندیز لګېدلی او سیاسي ګوندونه هم له فعالیت څخه منع شوي دي.

د طالبانو واکمنۍ اغېز یوازې تر افغانستان پورې محدود نه دی پاتې شوی، بلکې د ډیورنډ کرښې دې غاړې ته یې د پښتون ملتپاله سیاست پر بهیر هم اغېز کړی دی.

د ملي ډیموکراتیک غورځنګ مشر محسن داوړ د افغانستان انټرنشنل پښتو سره په ځانګړې مرکه کې وايي، د پاکستان ستونزه له افغان ملتپالنې او پښتون ملتپاله سیاست سره له لومړۍ ورځې موجوده وه.

داوړ وايي، د طالبانو په جوړېدو کې ښايي د بېلابېلو هېوادونو او لورو بېلابېل اهداف موجود وو، خو د پاکستان لپاره د دې ډلې له موجودیت څخه یوه ګټه مالي وه او بله دا چې د دغو ډلو له لارې یې د ډیورنډ کرښې دواړو غاړو ته پښتون ملتپالنه په نښه کړه.

د نوموړي په وینا، د طالبانو له واک ته رسېدو وروسته په افغانستان کې د دوی سیاسي او پوځي ځواک زیات شو او ورسره په افغان ملتپالنې هم «قوي ګزار» وشو.

هغه زیاتوي چې د طالبانو واکمنۍ د ډیورنډ کرښې دواړو غاړو ته د پښتنو د سیاسي فکر پر بهیر هم اغېز کړی او د ډېرو خلکو سیاسي لیدلوری یې بدل کړی دی.

داوړ وايي، اوس داسې کسان هم شته چې طالبانو ته د افغان ملت د استازو په سترګه ګوري او هڅه کوي دغه ډله د افغانانو په توګه معرفي کړي، خو د هغه په وینا، طالبان د افغانستان له ټولنیز جوړښت سره سمون نه لري او نه هم هڅه کوي چې ځان نړۍ ته د افغانانو د استازو په توګه ور وپېژني.

د ملي ډیموکراتیک غورځنګ مشر وايي، طالبان د افغان هویت پر وړاندې هم «لوی ګزار» کوي او د دوی تګلارې د افغان ملت د هویت او سیاسي پېژندنې لپاره زیانمنې دي.

هغه د ډیورنډ کرښې دې غاړې ته د پښتون ملتپاله سیاست په اړه وايي چې په پښتونخوا کې د یو شمېر ملتپالو ګوندونو مشرتابه د وخت په تېرېدو خپل سیاسي فکر او نظریه بدله کړې ده.

د داوړ په وینا، یو شمېر داسې ملتپال سیاستوال شته چې اوس له طالبانو سره نږدې شوي او حتی د دوی د سیاسي دریځونو برخه ګرځېدلي دي.

هغه وايي، د دغو کسانو د فکر بدلون تر ډېره د افغانستان د طالبانو له واکمنېدو وروسته رامنځته شوی او د سیمې د ځواک د توازن له بدلون سره یې سیاسي لیدلوری هم بدل شوی دی.

داوړ ټینګار کوي چې د ده د ګوند دریځ له لومړۍ ورځې روښانه و او د دوحې له تړون سره یې مخالفت کړی و.

نوموړی وايي، دوی هغه مهال هم ویلي وو چې د دوحې تړون د افغانستان د جمهوري نظام د کمزوري کولو او له منځه وړلو لپاره زمینه برابروي.

د هغه په وینا، طالبانو چې واک ترلاسه کړ، د دوی ګوند لا هم دغه واکمني د ولسواکې نظام په توګه نه مني او دا یې «زورواکي» او په زور پر افغانانو تپل شوې ډله بولي.

داوړ وايي، طالبان د افغانستان د خلکو استازي نه دي او نه شي کولای چې د دغه هېواد د ولس استازیتوب وکړي.

هغه زیاتوي چې طالبان د یوې ځانګړې او زور له لارې واک ته رسېدلي او د افغانستان د خلکو د سیاسي ارادې استازیتوب نه کوي.

د نوموړي په باور، د طالبانو د واک ته رسولو له موخو څخه یوه دا هم ده چې د افغانانو پر هویت او سیاسي پېژندنې فشار وارد شي.

داوړ وايي، د افغانستان د راتلونکي په اړه باید د افغان ولس سیاسي ارادې ته درناوی وشي او د داسې نظام لپاره زمینه برابره شي چې د هېواد د خلکو د ارادې استازیتوب وکړي.