• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

د سېلابونو او ځمکې ښویېدو له امله په هند او نیپال کې ۷۰ کسان مړه شوي

۵ تله ۱۴۰۵ - ۲۷ سپتمبر ۲۰۲۶، ۱۳:۳۸ GMT+۱تازه شوی: ۵ تله ۱۴۰۵ - ۲۷ سپتمبر ۲۰۲۶، ۱۶:۲۰ GMT+۱

د هند په اتراپردېش ایالت کې د سېلابونو راوتو او ځمکې ښویېدو له امله ۵۶ کسان مړه شوي او ۴۶ نور ټپیان دي. همدارنګه د نیپال په ځینو ولسوالیو کې هم د ناڅاپي سېلابونو راوتو له امله ۱۴ کسان مړه شوي او ۱۱ لادرکه دي.

د هند د اتراپردېش ایالت د مرستو رسولو مسوول هرشېکش بهاسکر ویلي چې د دغه ایالت په ځینو سیمو کې له تېرو دوو ورځو راهیسې د پرله‌پسې ورښتونو له امله سېلابونه راوتلي چې له امله یې ۵۶ کسان مړه شوي او ۴۶ نور ټپیان دي.

نوموړي ویلي چې د سېلابونو له امله په دغه ایالت کې ګڼې سیمې تر اوبو لاندې شوې او زرګونه جریبه کرنیزې ځمکې یې ویجاړې کړې دي.

په ورته مهال د نیپال چارواکو د دغه هېواد په ۴۹ ولسوالیو کې د سېلابونو راوتلو خبرداری ورکړی او زیاته کړې یې ده چې د وروستیو سېلابونو له امله ۱۴ کسان مړه شوي او ۱۱ نور لادرکه دي.

ډېر لیدل شوي

د پاکستان او طالبانو ترمنځ هوايي بریدونو او نښتو اړیکې له کړکېچ سره مخ کړ
۱

د پاکستان او طالبانو ترمنځ هوايي بریدونو او نښتو اړیکې له کړکېچ سره مخ کړ

۲

مقاومت جبهه وايي زموږ او «ازادۍ جبهې» مبارزه «مشروع» او کامیابېدونکې ده

۳

طالبانو په برلین کې د افغان سفارت د سرپرست دنده د «محلي کارکوونکي» په توګه تمدید کړې

۴
لیدلوری

طالبان څنګه د پخواني ولسمشر استوګنځي ته ورسېدل؟

۵

د سي‌اې‌اې لومړنی ټیم څنګه د سپټمبر ۱۱مې ۱۵ ورځې وروسته افغانستان ته ورسېد؟

•
•
•

نور خبرونه

د حوثیانو د بریدونو له زیاتېدو سره د مکې دفاعي تړون له ازموینې سره مخ شوی

۵ تله ۱۴۰۵ - ۲۷ سپتمبر ۲۰۲۶، ۰۷:۲۲ GMT+۱
100%

د «کالیبر» د راپور له مخې، د سعودي عربستان پر ښارونو او مهمو تاسیساتو د حوثیانو د وروستیو بریدونو له زیاتېدو وروسته د سعودي عربستان، ترکیې او پاکستان ترمنځ د «مکې دفاعي تړون» د عملي کېدو په اړه پوښتنې راپورته شوې دي.

راپور وايي، د حوثیانو له لوري پر ریاض او د ینبع بندر په ګډون د سعودي عربستان پر ستراتیژیکو تاسیساتو بریدونو د سره سمندرګي او باب‌المندب تنګي امنیتي وضعیت نور هم ترینګلی کړی دی.
د راپور له مخې، د مکې دفاعي تړون د «ګډې دفاع» پر اصل ولاړ دی او له همدې امله د وروستیو بریدونو په تعقیب داسې راپورونه خپاره شوي چې ښايي پاکستان د ریاض په غوښتنه پر حوثیانو هوايي بریدونه وکړي او ترکیه هم سعودي عربستان ته پوځي مرسته برابر کړي.
راپور زیاتوي، د ترکیې، پاکستان او سعودي عربستان د بهرنیو چارو وزیرانو د ملګرو ملتونو د عمومي اسامبلې د ۸۱مې غونډې په څنډه کې لیدنه کړې او په یوه ګډه اعلامیه کې یې د سعودي عربستان پر زیربناوو د حوثیانو بریدونه غندلي دي.
په اعلامیه کې د سعودي عربستان د ملاتړ لپاره د بېړنۍ غونډې د جوړېدو اعلان هم شوی دی.
راپور د فرانسې د ولسمشر امانویل مکرون وروستیو څرګندونو ته هم اشاره کوي چې ویلي یې دي، فرانسه به د سعودي عربستان د انرژۍ او ترانسپورټي تاسیساتو د ساتنې لپاره پوځي پرسونل، راداري سیسټمونه او هوايي دفاعي تجهیزات دغه هېواد ته واستوي.
د قرغزستان سیاسي شنونکی او د نړیوالو اړیکو د تحلیل مرکز مشر اېدل عثمانبېتوف وايي، د حوثیانو وروستیو بریدونو سیمه‌ییز وضعیت نور هم پېچلی کړی او ښايي د مکې تړون له نظري پړاو څخه عملي پړاو ته داخل شي.
د هغه په وینا، د تړون غړي هېوادونه کولای شي سعودي عربستان ته د هوايي ځواک، استخباراتي همکارۍ، لوژستیک او پوځي تجهیزاتو په برخو کې ملاتړ برابر کړي، خو لا هم د مستقیمې پوځي مداخلې د کچې په اړه څه ویل وختي دي.
عثمانبېتوف باور لري چې د وضعیت راتلونکی به تر ډېره د امریکا په دریځ پورې تړلی وي، ځکه واشنګټن تر اوسه د مستقیمې لویې پوځي مداخلې پر ځای د ایران د مهارولو لپاره اقتصادي فشارونو ته لومړیتوب ورکړی دی.
هغه وايي، د مکې تړون د بشپړ فعالېدو، د باب‌المندب د لارې د بېرته پرانیستو، د حوثیانو د شاتګ، یا هم د یوې اوږدې نیابتي جګړې او سیاسي جوړجاړي سناریوګانې ټولې ممکنې دي.
د راپور له مخې، د سعودي عربستان، ترکیې، چین، هند او نورو لویو اقتصادونو لپاره د نړیوالو سوداګریزو لارو او مهمو سمندري تنګیو خوندیتوب ستر اهمیت لري.
بل لور ته، د ګرجستان سیاسي شنونکی او د منځني ختیځ چارو کارپوه واسیلي پاپاوا وايي، د ریاض، انقرې او اسلام‌اباد له لوري د حوثیانو پر ضد د یوې پراخې ګډې پوځي حملې احتمال کم ښکاري.
د هغه په وینا، مکې تړون د دودیزو پوځونو او متعارفو ګواښونو لپاره جوړ شوی، حال دا چې حوثیان د غیرمتعارف او نامتقارن جنګ تګلارې کاروي.
پاپاوا وايي، پاکستان له ایران سره اوږده پوله لري او د بلوچستان د امنیتي ستونزو له امله نه غواړي له تهران سره مستقیم ټکر ته داخل شي.
هغه زیاتوي، ترکیه هم له ایران سره د کردانو د مسلې او نورو سیمه‌ییزو موضوعاتو له امله عملي اړیکې ساتي او نه غواړي دغه اړیکې زیانمنې شي.
د هغه په باور، د ترکیې او پاکستان ونډه به تر ډېره د وسلو، پوځي روزنې او ډیپلوماټیک ملاتړ تر کچې محدوده وي.
پاپاوا وايي، سعودي عربستان به د خپلو تاسیساتو دفاع ته دوام ورکړي، خو د فرانسې او نورو بهرنیو شریکانو له ملاتړ سره.
نوموړي خبرداری ورکړی چې منځنی ختیځ ښايي د ټیټې کچې، خو اوږدمهالې شخړې پر لور روان وي؛ داسې شخړه چې سیاسي او اقتصادي لګښتونه به یې د ټولو ښکېلو لورو لپاره درانه وي.

ټرمپ د ایران طرحه رد کړه خو تهران د کړکېچ د حل لپاره پر ډېپلوماسۍ ټینګار لري

۵ تله ۱۴۰۵ - ۲۷ سپتمبر ۲۰۲۶، ۰۰:۴۶ GMT+۱
100%

د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ له لوري د هرمز تنګي د پرانېستلو او د جګړې د پای ته رسولو لپاره د ایران د وړاندیز شوې طرحې له ردولو وروسته، د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي ټینګار کړی، چې یوازې ډیپلوماسي کولای شي له واشنګټن او اسراییل سره روانه شخړه حل کړي.

عراقچي د شنبې په ورځ (د تلې ۴مه) په خپلو ټولنیزو پاڼو کې لیکلي، چې د دوی شرایط روښانه دي او د هرمز تنګي د پرانېستلو لپاره هر ډول اقدام د دغو شرایطو په پوره کېدو پورې تړلي دي.

بل‌خوا د ایران ولسمشر مسعود پزشکيان له الجزیره ټلوېزیوني شبکې سره په مرکه کې ویلي، چې تهران له امریکا غواړي پخوانۍ اټومي هوکړې ته بېرته ستنه شي او پر خپلو ژمنو ودرېږي.

د ایران چارواکو دغه سوله‌ییز وړاندیز د روانې اونۍ په پیل کې په نیویارک کې د ملګرو ملتونو د عمومي غونډې پر مهال وړاندې کړی او ویلي یې وو، چې دغه طرحه د قطر د منځګړو له لارې امریکایانو ته لېږدول شوې ده.

خو ډونالډ ټرمپ د شنبې په ورځ (د تلې ۴مه) په سپینه ماڼۍ کې خبریالانو ته وویل، چې دا طرحه یې رد کړې او زیاته یې کړه، چې ایران د سختې ماتې او بې‌وسۍ له امله غواړي سمدستي د هرمز تنګي د پرانېستلو لپاره معامله وکړي.

په ورته وخت کې د وال‌سټریټ ژورنال د راپور له مخې، ټرمپ په خصوصي توګه شک ښودلی چې ایران به د ده غوښتنې پوره کړي او خپلو کارکوونکو ته یې ویلي، چې د نومبر میاشتې له منځ‌مهاله ټاکنو وروسته د بمباریو د نوي پړاو پیل کېدل ممکن دي.

سره له دې چې ټرمپ په علني توګه دا طرحه رد کړې، خو د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي ویلي، چې منځګړو لا تر اوسه په رسمي توګه د امریکا د رد ځواب دوی ته نه‌دی رسولی او دوی د وروستي او پرېکنده نظر په تمه دي، څو پر بنسټ یې پرېکړه وکړي.

دا په داسې حال کې ده، چې د هُرمز په تنګي کې پر بېړیو د ایران د بریدونو له امله امریکا پر تهران سخت اقتصادي بندیزونه لګولي، څو د بریدونو مخه ونیسي. د تیلو پر دغې حیاتي لارې د جګړې اغېزو د نړۍ اقتصاد او د تېلو جریان زیانمن کړی او د اسلامي جمهوریت چارواکو په دې اړه له خپلو سعودي سیالانو سره هم خبرې کړې دي.

د عباس عراقچي په وینا، په وړاندیز شوې طرحه کې د هرمز تنګي د پرانېستلو او په سیمه کې د جګړې د درېدو لپاره د اوو ورځو مهلت ټاکل شوی، څو دواړه لوري پر نورو موضوعاتو، لکه د اټومي پروګرام په اړه خبرې پیل کړي.

مسعود پزشکيان هم د امریکا له سي‌بي‌اېس شبکې سره په مرکه کې ویلي، چې تهران د اټومي پروګرام په اړه خبرو ته چمتو دی، خو د زورواکۍ او فشار لاندې به هېڅ پرېکړه ونه‌کړي.

د امریکا، اسراییل او ایران تر منځ مستقیمه نظامي جګړه د ۱۴۰۴ کال په کب میاشت کې پر تهران کې د امریکا او اسراییل د ګډو هوایي بریدونو پر مهال د علي خامنه‌يي له وژل کېدو وروسته پیل شوه. د دغه اووه میاشتني کړکېچ په لړ کې، چې د زرګونو کسانو د وژل کېدو او د ایران د ځواکونو د کمزوري کېدو لامل شوي، د تېر کال د چنګاښ میاشتې د اسلام‌اباد هوکړه‌لیک هم نقض شوی چې له امله یې ۱۷ ورځنۍ سخته جګړه ونښته. امریکا په دغې موده کې په ایران کې پر پوځي اهدافو خپلو بریدونو ته دوام ورکړی او په مقابل کې سپاه پاسداران په کویټ، اردن او بحرین کې د امریکا پر اډو بریدونه کړي دي.

فایننشل ټایمز: د عمران خان محبوبیت لاهم د پاکستان د پوځ لپاره لویه ننګونه ده

۲ تله ۱۴۰۵ - ۲۴ سپتمبر ۲۰۲۶، ۰۵:۰۰ GMT+۱
100%

فایننشل ټایمز په یوه راپور کې ویلي، د پاکستان پخوانی لومړی وزیر عمران خان له څه باندې درېیو کلونو راهیسې په زندان کې دی؛ خو د هغه محبوبیت لاهم د پاکستان د پوځ مشر عاصم منیر او د لومړي وزیر شهباز شریف د حکومت لپاره لویه سیاسي ننګونه بلل کېږي.

په راپور کې راغلي، د عمران خان په ملاتړ د اعتراضونو له اعلان سره سم په اسلام‌اباد کې چارواکو له وړاندې سړکونه د کانټینرونو په اېښودلو تړلي دي. د راپور له مخې، د پاکستان تحریک انصاف ګوند د یکشنبې لپاره د پراخو اعتراضونو اعلان کړی او د عمران خان د خوشې کېدو غوښتنه کوي.
راپور زیاتوي، پاکستاني رسنۍ د عمران خان د نوم له یادولو ډډه کوي او یوازې یې د تحریک انصاف د «بنسټګر» په نوم یادوي. راپور وړاندې کاږي، تېره میاشت روغتون ته د هغه د لېږد پرمهال چارواکو هڅه کړې وه چې د نوموړي انځورونه خپاره نه‌شي.
د راپور له مخې، چارواکو د عمران خان څو خویندې او نور خپلوان هم له اعتراضونو وړاندې نیولي او لامل یې «عامه امنیت ته جدي ګواښ» بللی دی. راپور وايي، د پوځ او حکومت له هڅو سره، سره عمران خان لاهم د مېلیونونه پلویانو لپاره د پاکستان د دودیز سیاست تر ټولو مهم بدیل ګڼل کېږي او شنونکي باور لري چې په ازاده ټاکنو کې به بریالی شي.
د اکسفورډ پوهنتون استاد عدیل ملک فایننشل ټایمز ته ویلي، پاکستان د عمران خان د محبوبیت او د پوځ د واکمنۍ ترمنځ په یوه سیاسي کړکېچ کې بند پاتې دی.
راپور وايي، عاصم منیر په وروستیو میاشتو کې د پاکستان د نړۍوال دریځ د پیاوړتیا هڅه کړې؛ خو په کور دننه له امنیتي ستونزو، اقتصادي ننګونو او د ولسي ملاتړ له کمښت سره مخ دی.
د اتلانتیک شورا شنونکي مایکل کوګلمن ویلي، پر عمران خان او د هغه پر پلویانو دوامداره فشارونه ښايي نوي اعتراضونه او سیاسي بې‌ثباتي رامنځته کړي. راپور لیکي، چې عمران خان په ۲۰۱۸کال کې له پوځ سره د نږدې اړیکو له امله واک ته ورسېد؛ خو وروسته یې له پوځ سره سیاسي اختلافات رامنځته شول.
نوموړی د اقتصادي ناورین پر مهال د پارلمان د بې‌باورۍ په رایه له واکه لرې شو او له ۲۰۲۳کال راهیسې د فساد او ترهګرۍ په ګډون په بېلابېلو تورونو زنداني دی. د هغه ګوند وايي، دغه قضیې سیاسي انګېزه لري.
راپور د عمران خان د خور عظمی خان په حواله ویلي، نوموړی په زندان کې د روغتیايي خدمتونو له کمښت سره مخ دی او په انفرادي خونه کې ساتل کېږي. راپور د ۲۰۲۳کال د اعتراضونو یادونه هم کوي او وايي، کله چې عمران خان ونیول شو، د هغه پلویانو پر پوځي تاسیساتو بریدونه وکړل چې وروسته امنیتي ځواکونو په زرګونو کسان ونیول.
د راپور له مخې، د ۲۰۲۴کال په نومبر کې هم د عمران خان د پلویانو د لاریون پرمهال امنیتي ځواکونو پارلمان ته نږدې پر لاریون کوونکو ډزې وکړې او د تحریک انصاف او عیني شاهدانو په وینا، لږ تر لږه ۱۲ کسان ووژل شول.
راپور وايي، د عمران خان د پلویانو د بسیج کولو وړتیا د پوځ لپاره په داسې وخت کې یوه جدي ستونزه ده چې پاکستان د لوېدیځو ایالتونو له ناامنۍ او د کشمیر له اعتراضونو سره هم مخ دی.
راپور زیاتوي، چې حکومت د مخالفتونو د محدودولو لپاره قانوني بدلونونه راوستي او د انټرنېټي بیان پر ازادۍ یې محدودیتونه لګولي دي. راپور د حقوقي کارپوه اسد رحیم خان په حواله لیکلي، پاکستان د خپل تاریخ له «تر ټولو ستر قضایي شاتګ» سره مخ دی او پر خپلواکو قاضیانو فشارونه زیات شوي دي.
راپور کاږي، سره له دې چې عمران خان په زندان کې دی، د هغه انځورونه لاهم د پاکستان په ښارونو کې پر موټرو او رېکشاوو لیدل کېږي او د مصنوعي ځیرکتیا له لارې جوړې شوې ویدیوګانې یې پر خواله رسنیو کې په پراخه کچه خپرېږي.

افغان ښځینه فعالانې: د ښځو د حقونو په اړه د اندېښنو څرګندولو پر ځای دې عملي اقدام وشي

۳۰ وږی ۱۴۰۵ - ۲۱ سپتمبر ۲۰۲۶، ۲۱:۲۸ GMT+۱
100%

یو شمېر افغان ښځینه فعالانو د ملګرو ملتونو د عمومي اسامبلۍ د ۸۱مې غونډې په څنډه کې په یوه ناسته کې له نړیوالې ټولنې غوښتي چې د افغان ښځو د وضعیت په اړه له اندېښنو څرګندولو او تکراري ژمنو تېر شي او د عدالت، حساب ورکونې او په سیاسي بهیرونو کې د ښځو د ګډون لپاره عملي اقدامات وکړي.

میترا مهران، ګیسو یاري او اصیلا وردک، چې په دې ناسته کې یې ویناوې وکړې، ټینګار وکړ چې افغان ښځې باید د افغانستان د راتلونکي په اړه د هر سیاسي بهیر په مرکز کې وي.
«د ښځو له نظرونو پرته سیاسي بهیر د ناکامۍ له ګواښ سره مخ دی»
د ښځو د حقونو فعالې میترا مهران وویل چې افغان ښځې پوهېږي کومو اقداماتو ورته پایله ورکړې، کوم ناکام شوي او د افغانستان د راتلونکي لپاره څه غواړي.
هغې ټینګار وکړ چې هر هغه سیاسي بهیر چې د افغان ښځو غوښتنې او لیدلوري په پام کې ونه نیسي، له پیله د ناکامۍ له ګواښ سره مخ دی.
اغلې مهران له نړیوالې ټولنې وغوښتل چې له طالبانو سره له هر ډول سیاسي او ډیپلوماتیک تعامل څخه ډډه وکړي چې د دې ډلې د اړیکو عادي کولو یا مشروعیت ورکولو لامل کېږي.
هغې وویل: «که په یوه سیاسي بهیر کې داخل شو، خو جنسیتي اپارتاید په رسمیت ونه پېژنو، نو د ستونزې له ریښې سره مبارزه نه کوو، بلکې یوازې له پایلو سره یې چلند کوو».
ګیسو یاري: له ۲۰۰ ډېر فرمانونه او قوانین د ښځو پر ژوند اغېزمن شوي
د ښځو د حقونو فعالې ګیسو یاري وویل چې په تېرو پنځو کلونو کې د طالبانو له لوري له ۲۰۰ ډېر فرمانونه، قوانین او لارښوونې د افغانستان د ښځو او نجونو پر ژوند اغېزمنې شوې دي.
د هغې په وینا، د ښځو او نجونو پر وړاندې محدودیتونو د هغوی د ژوند نږدې ټولې برخې اغېزمنې کړې دي.
یاري وویل چې افغان ښځې او نجونې، سره له دغو محدودیتونو، په پټه زده کړو، تنظیم، اعتراضونو، د بشري حقونو د سرغړونو ثبتولو او د حق غوښتنې ته دوام ورکړی دی.
هغې وویل چې په همدې موده کې د نړیوالې ټولنې یوه برخه له طالبانو سره د اړیکو د عادي کولو پر لور روانه شوې ده.
یاري له نړیوالې ټولنې وغوښتل چې د افغان ښځو پر ځای خبرې ونه کړي، بلکې هغوی ته دې زمینه برابره کړي چې خپل غږ په خپله نړیوالې ټولنې ته ورسوي.
هغې ټینګار وکړ: «مه پرېږدئ چې د افغان ښځو او نجونو محرومیت په یوه عادي او منل شوي وضعیت بدل شي».
اصیلا وردک: «اوس د عمل وخت دی»
د ښځو د حقونو فعالې او پخوانۍ افغانې ډیپلوماتې اصیلا وردک هم د طالبانو د واکمنۍ پنځم کال ته په اشارې وویل چې افغان ښځو په وار وار خپلې غوښتنې مطرح کړې دي او اوس د عملي اقداماتو وخت دی.
وردک وویل: «پنځه کاله تېر شوي دي. نور له موږ مه پوښتئ چې زموږ لپاره څه کولی شئ. موږ څو ځله ویلي چې څه غواړو. اوس د عمل وخت دی».
هغې له ملګرو ملتونو وغوښتل چې د افغانستان اړوند په ټولو سیاسي بهیرونو کې د افغان ښځو حضور تضمین کړي.
د وردک په وینا، ښځې باید د اجنډا له ټاکلو او پرېکړو څخه نیولې تر سیاسي بهیرونو د عملي کولو پورې، ریښتینی او تلپاتې رول ولري.
وردک د حساب ورکونې د میکانیزمونو د پیاوړتیا، د بشري حقونو د سرغړونو د شواهدو د ساتلو، افغان ښځو او نجونو ته د زده کړو او بورسویو د فرصتونو برابرولو او له هېواده بهر د افغان محصلانو د ملاتړ غوښتنه هم وکړه.
هغې همداراز د افغان ښځینه بنسټونو لپاره د مستقیم او څوکلن مالي ملاتړ غوښتنه وکړه.
وردک ټینګار وکړ چې د ښځو د حقونو د سرغړونو اسناد او شواهد باید یوازې په ارشیفونو کې پاتې نه شي.
هغې وویل: «شواهد باید یو ځای ته ورسېږي او هغه ځای عدالت دی».
دې افغان فعالې له د ملګرو ملتونو له غړو هېوادونو وغوښتل چې له طالبانو سره خپلې جلا جلا اړیکې په یوه همغږې او څو اړخیزې تګلارې بدلې کړي.
هغې د ښځو د زده کړو، کار، د تګ راتګ د ازادۍ او په عامه چارو کې د ګډون په برخو کې د مشخصو معیارونو د ټاکلو غوښتنه هم وکړه.
په ناسته کې ویناوالو ټینګار وکړ چې د افغانستان د ښځو او نجونو وضعیت یوازې یوه داخلي موضوع نه ده، بلکې د بشري حقونو، جنسیتي برابرۍ، عدالت او حساب ورکونې په برخه کې د نړیوالې ټولنې د ژمنتیا لپاره یوه ازموینه ده.

هېلن مکنټي: د افغان ښځو د حقونو په اړه د خبرو وخت تېر شوی اوس عملي اقدام پکار دی

۳۰ وږی ۱۴۰۵ - ۲۱ سپتمبر ۲۰۲۶، ۲۰:۰۳ GMT+۱
100%

د ایرلنډ د بهرنیو چارو وزیرې هلېن مکنټي، ویلي چې نړیوالې ټولنې د افغانستان د ښځو او نجونو د وضعیت په اړه کافي خبرې کړې دي او اوس د عملي اقداماتو وخت رارسېدلی دی.

مکنټي د دوشنبې په ورځ د افغان ښځو او نجونو د وضعیت په اړه یوې غونډې ته وویل چې په افغانستان کې د ښځو او نجونو نږدې ټول اساسي حقونه ترې اخیستل شوي دي.
هغې وویل چې نړیواله ټولنه باید له ټولو شته سیاسي او نورو امکاناتو څخه یوازې د پیوستون د څرګندولو لپاره نه، بلکې په افغانستان کې د روانو سرغړونو پر وړاندې د عملي اقدام لپاره کار واخلي.
د ایرلنډ د بهرنیو چارو وزیرې ټینګار وکړ چې افغان ښځې باید د پرېکړو کولو په مرکز کې وي او د تجربو له مخې د ښځو ګډون د پرېکړو په بهیر کې د غوره پایلو لامل کېږي.
هغې د طالب چارواکو پر وړاندې نړیوالو بندیزونو ته په اشارې وویل، ایرلنډ د ملګرو ملتونو له میکانیزمونو څخه د هغو اقداماتو د مخنیوي لپاره کار اخیستی چې ښايي د بندیزونو لاندې طالب چارواکو ته یې د سفر زمینه برابره کړې وای.
هغې پوښتنه وکړه: «افغان ښځې حتی د سفر اجازه نه لري؛ نو څنګه کېدای شي چې پر بندیزونو د لګېدلو طالبانو غړو ته د سفر اجازه ورکړل شي؟».
هغې زیاته کړه چې نړیواله ټولنه باید په افغانستان کې د بشري حقونو د سرغړونو د عاملانو د حساب ورکولو موضوع هم جدي ونیسي.
د ایرلنډ د بهرنیو چارو وزیرې وویل، په سیاسي ناستو، د سناتورانو، وزیرانو او نورو پرېکړه کوونکو ترمنځ باید د افغانستان د ښځو د وضعیت په اړه غبرګون او عملي اقدام موجود وي.
هغې ټینګار وکړ چې داسې زمینه باید برابره شي چې د افغان ښځو غږ واورېدل شي.
مکنټي وویل چې ایرلنډ له طالبانو سره د تعامل لپاره د پلاوو د استولو له وړاندیز سره موافق نه دی، ځکه د هغې په وینا، په اوسنیو شرایطو کې دا کار له طالبانو سره د اړیکو د عادي کولو پر لور ګام ګڼل کېدای شي.
هغې پوښتنه وکړه چې «څه بدل شوي دي؟ کومه پېښه شوې چې اوس باید له طالبانو سره په هغه ډول تعامل وکړو چې وړاندیز شوی دی؟».
مکنټي ټینګار وکړ: «په هېڅ ډول باید طالبان په رسمیت ونه پېژنو».
هغې وویل ایرلنډ باید پر ځای یې له افغانستان دننه له باوري شریکانو سره کار وکړي، څو اړینې مرستې او ملاتړ د دغه هېواد خلکو ته ورسېږي.
یوازې غوسه او شوک بسنه نه کوي
د ایرلنډ د بهرنیو چارو وزیرې وویل چې د افغان ښځو د وضعیت په اړه انځورونو او راپورونو په نړیواله کچه، هم په عامه غونډو او هم په شخصي بحثونو کې، د غوسې او حیرانتیا احساسات راپارولي دي؛ خو یوازې احساساتي غبرګون بسنه نه کوي.
هغې وویل نړیوال چارواکي باید د افغان ښځو د وضعیت د بدلون لپاره عملي ګامونه پورته کړي.
مکنټي ټینګار وکړ چې نړیواله ټولنه باید داسې میکانیزمونه رامنځته کړي چې د افغان ښځو غږ واورېدل شي او هغوی د خپل هېواد د راتلونکي په اړه د پرېکړو په بهیر کې ونډه ولري.
هغې د راتلونکو میاشتو له مهمو ننګونو څخه د بشري حقونو د سرغړونو د عاملانو د حساب ورکولو لپاره د یوې لارې موندل او د سیاسي دریځونو بدلول په عملي اقداماتو وبلل.