• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

د اروپایي پارلمان غړي: روانډا د اروپايي ټولنې د رد شوو کډوالو د منلو له طرحې هرکلی کړی

۸ تله ۱۴۰۵ - ۳۰ سپتمبر ۲۰۲۶، ۲۲:۵۷ GMT+۱

د اروپا د پارلمان دوو غړو ویلي چې د اروپايي ټولنې د هغو کډوالو د لېږد او منلو په اړه له روانډا سره خبرې پیل شوې چې په اروپايي ټولنه کې د قانوني استوګنې حق نه لري. استازو په وینا، روانډا له دې طرحې هرکلی کړی، خو خبرې لا هم په لومړنیو پړاوونو کې دي او تر اوسه هېڅ هوکړه نه ده شوې.

د اروپا په پارلمان کې د هالنډ غړو تینکه استریک او آنا استرولنبرګ تېره اوونۍ د روانډا پلازمېنې کیګالي ته سفر کړی و. دوی د دغه سفر پر مهال له هغو دوو مرکزونو څخه لیدنه کړې چې ټاکل شوې وه د بریتانیا د کډوالو د استوګنې له لانجمنې طرحې سره سم د پناه غوښتونکو لپاره وکارول شي.

د روانډا حکومت تر اوسه په رسمي ډول د دغو تازه خبرو په اړه څرګندونې نه دي کړي.

جرمني، اتریش، یونان، ډنمارک او هالنډ د روانې میاشتې په لومړیو کې اعلان وکړ چې له اروپايي ټولنې څخه بهر له هېوادونو سره د داسې هوکړې په لټه کې دي چې له مخې یې هغه پناه غوښتونکي انتقال شي چې په اروپايي ټولنه کې د پاتې کېدو قانوني حق نه لري.

دغه پنځه هېوادونه چې د «پنځه‌کسیزې ډلې» په نوم یادېږي، تر اوسه یې د کډوالو د احتمالي کوربه هېواد نوم په رسمي ډول نه دی اعلان کړی. خو یوه اروپايي سرچینه رویټرز ته ویلي چې روانډا د احتمالي کوربه هېوادونو له ډلې دی.

ټاکل شوې د دغو پنځو هېوادونو استازي د پنجشنبې په ورځ، د تلې په نهمه، د اروپايي ټولنې د عدلیې او کورنیو چارو شورا د غونډې په څنډه کې بیا سره وویني.

روانډا په وروستیو کلونو کې هڅه کړې چې ځان د هغو کډوالو لپاره د یوه خوندي هېواد په توګه معرفي کړي چې لوېدیځ هېوادونه یې د ایستلو پلان لري. خو د بشري حقونو سازمانونو په روانډا کې د بشري حقونو د وضعیت په اړه اندېښنې او نیوکې مطرح کړې دي.

روانډا تېر کال له امریکا سره د تر ۲۵۰ پورې کډوالو د منلو هوکړه هم کړې وه او وروسته یې له امریکا څخه ایستل شوې یوه ډله کډوال ومنل.

د اروپا د دغې احتمالي طرحې عملي کېدل ښايي په اروپا کې د یو شمېر افغان پناه غوښتونکو پر برخلیک هم اغېز ولري. امریکا تر دې وړاندې یو شمېر افغان پناه غوښتونکي روانډا ته لېږلي وو.

د اروپا د پارلمان غړې تینکه استریک د دغو پنځو هېوادونو د کډوالو د ایستلو طرحه «غیرواقعي، غیرانساني او ډېره لګښتي» بللې ده.

انا استرولنبرګ هم خبرداری ورکړی چې روانډا او یوګانډا ته د لا ډېرو کډوالو لېږدول به پر دغو دواړو هېوادونو فشار زیات کړي.

د نوموړې په وینا، روانډا او یوګانډا د سیمې له هغو هېوادونو څخه دي چې ګڼ شمېر پناه غوښتونکي یې منلي دي، خو د امریکا د مرستو له کمېدو وروسته بشري مرستندویه ادارو د خوړو او روغتیايي خدمتونو کچه راټیټه کړې ده.

استرولنبرګ ویلي چې روانډا او یوګانډا د سیمې له محدودو باثباته هېوادونو څخه دي او پر دغو هېوادونو د لا ډېر فشار راوستل ښايي د هغوی ثبات له خطر سره مخ کړي.

ډېر لیدل شوي

لوستې افغانې ښځې د طالبانو د بندیزونو له امله په قاچاقي لارو له هېواده وتلو ته اړ وځي
۱
ځانګړی

لوستې افغانې ښځې د طالبانو د بندیزونو له امله په قاچاقي لارو له هېواده وتلو ته اړ وځي

۲

په سپین بولدک ولسوالۍ کې د طالبانو له‌خوا د ماشومانو د وهلو ویډیو غبرګونونه راپارولي

۳

د اسلام‌اباد کنفرانس په افغانستان کې د ټولشموله، متوازن او عصري حکومت غوښتنه کړې ده

۴

څېړنه؛ په افغانستان کې د معلولینو وضعیت تر ۲۰۲۱کال وروسته خورا کړکېچن شوی

۵

د ایران د بیا نفوذ احتمال؛ امریکايي ځواکونه له عراق څخه وځي

•
•
•

نور خبرونه

کابل کې د چین سفیر: له افغانستان سره مو اړیکې ژورې شوي او عملي همکارۍ هم پیل شوي

۸ تله ۱۴۰۵ - ۳۰ سپتمبر ۲۰۲۶، ۱۹:۴۸ GMT+۱
100%

په افغانستان کې د چین سفیر ژاو شینګ په کابل کې د خپلې درې کلنې دندې په پای کې د چین او افغانستان اړیکې د پراختیا په حال کې بللې او ویلي یې دي چې بیجینګ له شته ننګونو سره سره د دواړو هېوادونو د راتلونکو همکاریو په اړه ډاډ لري.

ژاو شینګ «غرونه او سیندونه پر خپل ځای پاتې کېږي؛ د چین او افغانستان دوستي به هم دوام وکړي» تر سرلیک لاندې په یوه لیکنه کې ویلي چې په افغانستان کې د خپلې درې کلنې دندې پر مهال یې په نویو شرایطو کې د دواړو هېوادونو د اړیکو د پرله‌پسې پرمختګ شاهد و او له نږدې یې له افغان ټولنې سره بلدتیا پیدا کړې ده.

د هغه په وینا، چین او افغانستان د جغرافیایي او تاریخي اړیکو له امله تل دوستانه ګاونډیان پاتې شوي او چین د افغانستان له ټولو خلکو سره د دوستۍ پر بنسټ سیاست تعقیب کړی دی.

د چین سفیر ویلي چې په افغانستان کې د طالبانو د حکومت له جوړېدو وروسته، بیجینګ له هغو لومړنیو هېوادونو څخه و چې خپل سفیر یې کابل ته واستاوه. هغه زیاته کړې چې په تېرو درېیو کلونو کې د طالبانو در یاست الوزرا مرستیال،‌ د دغه ډلې د بهرنیو چارو وزیر او نورو لوړپوړو چارواکو یېچین ته سفرونه کړي او د چین د بهرنیو چارو وزیر «وانګ یي» هم په همدې موده کې دوه ځله افغانستان ته سفر کړی دی.

ژاو شینګ دغه دیپلوماتیک تګ راتګ د دواړو هېوادونو ترمنځ د سیاسي باور د پیاوړتیا لامل بللی او ویلي یې دي چې افغانستان د «یوه چین» له اصل سره ژمن پاتې شوی او چین هم د افغانستان په اړه ځانګړی سیاست تعقیب کړی دی.

د اقتصادي او سوداګریزو همکاریو زیاتوالی

د چین سفیر د خپلې لیکنې په بله برخه کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د اقتصادي همکاریو د پراختیا یادونه کړې او د افغانستان د صادراتي توکو د ۱۰۰ سلنې لپاره د چین بازار ته د صفر سلنې تعرفې ورکول یې د بیجینګ له مهمو اقداماتو څخه بللي دي.

د ژاو شینګ په وینا، دې سیاست چین ته د افغانستان د صادراتو د زیاتېدو لپاره نوي فرصتونه برابر کړي او د افغانستان جلغوزي، زعفران او وچې مېوې د چین په بازار کې لا ډېر ځای پیدا کړی دی.

هغه همداراز د انرژۍ، اوبو، کور جوړونې او بنسټیزو پروژو په برخو کې د همکاریو د زیاتېدو خبر ورکړی او لیکلي یې دي چې په ۲۰۲۵ کال کې د دواړو هېوادونو د سوداګرۍ کچه ۱.۸۹ میلیارد ډالرو ته رسېدلې او لا هم د زیاتېدو په حال کې ده.

د چین سفیر ټینګار کړی چې د دواړو هېوادونو همکاري په تدریجي ډول له «ګډ لیدلوري» څخه پر عملي پروژو او لاسته راوړنو بدلېږي او له دې لارې به د دواړو هېوادونو خلکو ته څرګندې ګټې ورسېږي.

د دواړو هېوادونو د خلکو ترمنځ اړیکې

ژاو شینګ همداراز د چین او افغانستان د خلکو او کلتوري اړیکو پر پراختیا ټینګار کړی دی.

هغه لیکلي چې اوس ډېر افغان وګړي چین ته سفر کوي او له بلې خوا، چینایي څېړونکي، رسنۍ او نور وګړي هم له جګړې وروسته د افغانستان د بیا رغونې بهیر ته ډېره پاملرنه کوي.

د چین سفیر د خپلې دندې پر مهال د افغانستان یو شمېر ولایتونو، لکه کندهار، بامیان، بلخ او بدخشان ته سفرونه کړي او ویلي یې دي چې دغو سفرونو هغه ته زمینه برابره کړې چې د افغانستان د بېلابېلو سیمو له طبیعي ځانګړتیاوو، منظرو او ټولنیزو جوړښتونو سره لا ډېر بلد شي.

د هغه په باور، د دواړو هېوادونو د خلکو ترمنځ اړیکې ښيي چې د یو بل د کلتور، د پرمختګ د تجربو او ټولنې د پېژندلو لپاره متقابله لېوالتیا شته.

ژاو شینګ د چین او افغانستان د خلکو ترمنځ تاریخي اړیکې د دواړو هېوادونو د اړیکو د پراختیا له مهمو بنسټونو څخه بللې او ویلي یې دي چې دا دوستي او متقابل درک کولای شي د دواړو هېوادونو د اړیکو له پراختیا سره لا هم مرسته وکړي.

امنیتي، مالي او لوژستیکي ننګونې

د چین سفیر په ورته وخت کې منلې چې د دواړو هېوادونو دوه اړخیزې همکارۍ له یو شمېر ننګونو سره هم مخ دي. هغه امنیت، د مالي سرچینو برابرول او لوژستیکي ستونزې د موجودو خنډونو له ډلې بللي دي.

خو ژاو شینګ ټینګار کړی چې دغه ستونزې باید د چین او افغانستان د همکاریو عمومي بهیر بدل نه کړي.

هغه د دواړو هېوادونو اقتصادي اړیکې یو د بل لپاره بشپړوونکې بللې او ویلي یې دي چې د چین او افغانستان خلک دواړه د سولې او پرمختګ غوښتونکي دي. د هغه په وینا، که دواړه لوري په حوصله او دوام سره د همکاریو پر لاره خپل سفر ته دوام ورکړي، د چین او افغانستان اړیکې کولای شي په راتلونکي کې لا ډېرې لاسته راوړنې ولري.

د افغانستان د بیا رغونې د ملاتړ ټینګار

ژاو شینګ په افغانستان کې د خپلې دندې په پای کې د دغه هېواد د خلکو ستاینه کړې چې د ښه ژوند د ترلاسه کولو لپاره هڅې کوي او ویلي یې دي چې لا هم د افغانستان د راتلونکي په اړه «لوړ باور او لوړې هیلې» لري.

هغه د افغانستان اوسنی سوله او ثبات یوه داسې لاسته راوړنه بللې چې په ډېرو ستونزو ترلاسه شوې ده او ټینګار یې کړی چې له جګړې وروسته د بیا رغونې د بهیر بشپړول او د باکیفیته پرمختګ ترلاسه کول لا هم ډېر وخت او هڅو ته اړتیا لري.

د چین د سفیر په وینا، دغه بهیر د افغانستان د خلکو له ګډو هڅو پرته ممکن نه دی او له دې سره سره د نړیوالې ټولنې لا ډېر زغم او ملاتړ هم مهم دی.

ژاو شینګ هیله څرګنده کړې چې په کابل کې د خپلې دندې پر مهال یې هڅې، که څه هم محدودې وې، د چین او افغانستان ترمنځ د متقابل درک د زیاتېدو، د عملي همکاریو د پراختیا او د افغانستان د بیا رغونې له بهیر سره په مرسته کې اغېزمنې شوې وي.

هغه په پای کې د پامیر او هندوکش غرونو ته په اشاره لیکلي چې لکه څنګه چې «غرونه او سیندونه پر خپل ځای پاتې کېږي، د چین او افغانستان دوستي به هم دوام وکړي». هغه هیله څرګنده کړې چې دا دوستي به د وخت په تېرېدو لا پیاوړې شي او د افغانستان خلک به لا سوکاله راتلونکی ولري.

ناټو ته د روسیې خبرداری؛ د بالتیک محاصره به اټومي ځواب ولري

۸ تله ۱۴۰۵ - ۳۰ سپتمبر ۲۰۲۶، ۱۲:۴۵ GMT+۱
100%

روسیې ناټو ته خبرداری ورکړی، چې که د بالتیک سمندر پر غاړه د روسیې د کالینینګراد سیمې د منزوي کولو یا محاصرې هڅه وشي، مسکو به د خپلو سیمو د دفاع لپاره له اټومي وسلو په ګډون له ټولو ممکنه وسایلو کار واخلي. خو ناټو د مسکو اټومي څرګندونې «غیرمسوولانه» بللې دي.

روسیې دا خبرداری وروسته له هغې ورکړی، چې په دې وروستیو کې د بالتیک سمندر په شاوخوا کې د ناټو او روسي ځواکونو ترمنځ تحرکات زیات شوي دي. د مسکو د جیوپولیټیک وضعیت پر بنسټ، کالینینګراد د روسیې هغه ستراتیژیکه خاوره ده چې له اصلي جغرافيا څخه لرې د لیتوانیا او پولنډ ترمنځ پرته ده. روسیې څرګنده کړې، که چېرې لوېدیځوال یا د ناټو غړي هېوادونه له دې سيمې سره د ټرانزیټي یا سمندري لارو د تړلو او محاصرې هڅه وکړي، مسکو به د خپل ملي امنیت او خاورې د ساتلو لپاره له خپلو ټولو شته پوځي امکاناتو په ګډون له اټومي وسلو ګټه استفاده وکړي.

بل خوا، د ناټو تړون چارواکو د مسکو دا نوې څرګندونې په کلکه رد کړې او د روسیې دا ډول اټومي ژبه او خبرداری یې «غیرمسوولانه» او د سیمې د امنیت لپاره نااراموونکی بللی دی.

د ناټو د مسوولانو په وینا، د دوی هېڅ راز پلان نشته چې د کالینینګراد سمندري یا ځمکنۍ لارې بندې کړي او د مسکو دا ډول پیغامات يوازې رواني جګړه ده چې غواړي د لوېدیځ ترمنځ ویره جوړه کړي.

په ورته مهال په ویانا کې مېشت د اټومي وسلو شنونکي او پخواني روسیې ډيپلوماټ نیکولای سوکوف د رویټرز اژانس سره په خبرو کې ویلي، چې د روسیې دغه خبرداری ښايي په مسکو کې د هغو سخت دریځو د نفوذ زیاتېدل په ګوته کړي چې د لوېدیځ د اقداماتو پر وړاندې د سخت دریځ غوښتونکي دي. د راپورونو له‌مخې په دغو اقداماتو کې اوکراین ته د وسلو رسول، پر مسکو د نویو بندیزونو لګول، د روسي بېړیو درول، د کالینینګراد شاوخوا پوځي تمرینونه او استخباراتي الوتنې شاملې دي.

سوکوف وايي، روسیه د لا زیاتو اقداماتو تمه لري، چې د بالتیک سمندرګي محاصره هم پکې شامله ده. د هغه په وینا، که څه هم اروپايي هېوادونه ښايي دغه اقدام د جګړې له کچې ټیټ وبولي، روسیه یې ښايي ښکاره جګړه وګڼي او د دواړو لورو د ناسمې محاسبې خطر شته.

د روسیې پر خبرداري سربېره تر اوسه درېیو اروپايي هېوادونو کې د روسیې سفارتونو په تېرو درېیو ورځو کې داسې څرګندونې کړې چې ناټو یې د پوځي تمرینونو او د کالینینګراد اړوند د سناریوګانو د طرحې له امله د کړکېچ په زیاتولو تورنه کړې ده.

د روسیې او اروپا اړیکې په ۲۰۲۲ کال کې پر اوکراین د روسیې له پراخ برید وروسته لا له وړاندې خرابې شوې وې، خو د رویټرز په وینا، سږ کال لا پسې ترینګلې شوې دي.

د ویزو سربېره؛ په پاکستان کې افغان محصلین وایي لاهم ټولګیو ته د داخلېدو اجازه نه‌لري

۸ تله ۱۴۰۵ - ۳۰ سپتمبر ۲۰۲۶، ۰۸:۵۸ GMT+۱
100%

په پاکستان کې د طب یوشمېر افغان محصلین وایي، سره له دې چې د پنجاب، خیبر پښتونخوا او سند ایالتونو عالي محکمو د افغان محصلینو د اېستلو په اړه د پاکستان د طبي شورا پرېکړه ځنډولې؛ خو لاهم په ځینو پوهنځیو کې ټولګیو ته د داخلېدو اجازه نه ورکول کېږي.

د افغان محصلینو یو استازي افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، چې ګڼ محصلین پوهنځیو ته ورځي؛ خو په درسونو کې د ګډون اجازه نه ورکول کېږي. هغه وویل: «پوهنځیو موږ ته ویلي چې تر هغې به ټولګیو ته موږ پرېنږدي؛ څو د پاکستان د طبي شورا رسمي لیک ورته ونه رسېږي. د محکمو د حکمونو برسېره ډېرو پوهنځیو دغه پرېکړې نه‌ عملي کوي».
د هغه په وینا، هغه محصلین چې ویزې یې په ډسمبر، جنورۍ او فبرورۍ کې پای ته رسېږي، تر سختې اندېښنې او فشار لاندې دي؛ ځکه د ویزو مودې غځولو غوښتنې یې نه منل کېږي.
نوموړي وویل، چې افغان محصلین له دوو لویو ستونزو سره مخ دي؛ یوه دا چې ځینې کالجونه د محکمو له حکمونو سره، سره د زده‌کړو او عملي روزنې اجازه نه‌ورکوي او بله دا چې نوې ویزې نه ورکول کېږي.
هغه زیاته کړه: «د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت وايي، چې افغان محصلین نه باسي خو ستونزه دا ده که ویزې تمدید نه‌شي؛ نو وروسته د اېستلو لپاره قانوني پلمه پیدا کېږي».
د هغه په وینا، له هغه لسو افغان طبي محصلینو څخه چې مخکې اېستل شوي وو، د اتو ویزې بېرته صادرې شوې دي؛ خو د یوې نجلۍ په ګډون د دوو نورو ویزې لا نه‌دي ورکړل شوې.
بل لور ته د پنجاب ايالت بهاولپور د جناح طبي پوهنځي افغان محصل ډاکټر دلاور خان وایي، د افغان محصلینو د زده‌کړو د دوام په اړه تراوسه روښانه او واحده تګلاره نه‌ده اعلان شوې.
هغه افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، دوی ته د پوهنځي له‌خوا ويل شوي چې د پاکستان د طبي شورا له‌خوا رسمي مکتوب پوهنځي ته نه‌دی رسېدلی.
دلاور خان زیاتوي، چې د ملتان د نشتر طبي پوهنځي افغان محصلین هم له ورته ستونزو سره مخ دي؛ خو د پوهنتون ادارې ورته ویلي چې حاضري به یې حسابېږي. د هغه په وینا، د جناح طبي پوهنځي محصلینو ته نه حاضري حسابېږي او نه هم په منظم ډول د درسونو د دوام زمینه برابره شوې ده.
هغه وویل، که څه هم په پنجاب کې ځینو پوهنځيو افغان محصلینو ته د زده‌کړو اجازه ورکړې؛ خو لا هم د ډېرو نورو پوهنتونونو او پوهنځيو دریځ روښانه نه‌دی. ډاکټر دلاور خان ټینګار وکړ، چې د ټولو ښوونیزو ادارو لپاره باید یوه روښانه او واحده تګلاره جوړه شي؛ څو محصلین له ناروښانه حالت څخه ووځي او خپلې زده‌کړې په عادي ډول بشپړې کړي.
بلخوا په پاکستان کې د افغان محصلینو د ټولنې مشر صدیق شریعتي وایي، د محکمو له پرېکړو وروسته په پېښور، کراچۍ او لاهور کې یوشمېر پوهنتونونو افغان محصلینو ته بېرته د زده‌کړو اجازه ورکړې ده.
شریعتي افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، چې د محصلینو او مدني بنسټونو په هڅو یوشمېر افغان محصلین بېرته خپلو پوهنتونونو ته ستانه شوي او اوس په عادي ډول درسونه څاري.
خو د هغه په وینا، په اسلام‌اباد کې د افغان محصلینو په اړه لاهم وروستۍ قضايي پرېکړه نه‌ده شوې او د محکمې د بلې اورېدنې نېټه داسې مهال ټاکل شوې چې د ډېرو محصلینو ازموینې به تر هغه وخته پای ته رسېدلې وي.
شریعتي وویل، محصلین غواړي چې د دوی د قضیې اورېدنه ژر ترسره شي؛ څو وکولای شي د خپلو ازموینو او زده‌کړو وروستي پړاوونه بشپړ کړي. د هغه په وینا، د سند ایالت عالي محکمې هم د دوو پوهنتونونو شاوخوا شلو افغان محصلینو ته د پاتې کېدو او زده‌کړو د دوام لنډمهاله اجازه ورکړې ده؛ خو د یوه بل پوهنتون محصلینو په قضیه کې بیا د پاکستان د پرېښودو حکم شوی دی.
شریعتي وایي، ځینې پوهنتونونه لاهم د رسمي حکومتي مکتوب په تمه دي او تر هغې چې ورته لیک ونه رسېږي د محکمې د حکم عملي کولو ته چمتو نه‌دي. هغه زیاته کړه، چې دغه حالت افغان محصلین له رواني فشار، نهیلۍ او اندېښنو سره مخ کړي دي.
د افغان محصلینو د ټولنې مشر وویل، د محصلینو غوښتنه یوازې دا ده چې خپلې زده‌کړې بشپړې کړي او وروسته بېرته افغانستان ته ستانه شي. د هغه په وینا، د سلګونه افغان کورنیو هیله دا ده چې اولادونه یې د ډاکټرانو او نورو مسلکي کسانو په توګه خپلې زده‌کړې پای ته ورسوي او هېواد ته ستانه شي.
شریعتي خبرداری ورکړ، چې د زده‌کړو په نیمایي کې د افغان محصلینو درول به د هغوی پر راتلونکي او مسلکي ژوند منفي اغېز وکړي او له پاکستاني چارواکو او محکمو یې وغوښتل چې په ځانګړي ډول د طب د وروستیو کلونو محصلینو ته د زده‌کړو د بشپړولو فرصت ورکړي.

امریکا په قطر کې د څه باندې زرو افغانانو د اوسېدو موده نهه میاشتې لا غځوي

۷ تله ۱۴۰۵ - ۲۹ سپتمبر ۲۰۲۶، ۲۲:۲۲ GMT+۱
100%

اسوشیټیډ پرېس خبري اژانس د امریکايي چارواکو په حواله راپور ورکړی چې واشنګټن په قطر کې د السیلیه کمپ فعالیت د نورو نهو میاشتو لپاره غځوي. په دغه کمپ کې له زرو ډېر افغانان اوسېږي چې د امریکايي ځواکونو پخواني همکاران او د امریکايي سرتېرو د کورنیو غړي هم پکې شامل دي.

دوو امریکايي چارواکو اسوشیټیډ پرېس ته ویلي چې د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو به د السیلیه په کمپ کې د افغانانو د اوسېدو موده د نورو نهو میاشتو لپاره وغځوي. ټاکل شوې وه چې دغه مرکز د چهارشنبې په ورځ، د تلې په اتمه، وتړل شي.

اوس مهال په دغه کمپ کې یو زر او ۳۹ افغان پناه‌غوښتونکي اوسېږي او امریکا ته د لېږد په تمه دي. د دوی یوه برخه له ۲۰۰۱ څخه تر ۲۰۲۱ کال پورې د ژباړونکو یا په نورو برخو کې له امریکايي ځواکونو سره کار کړې او یو شمېر نور یې د امریکايي سرتېرو د کورنیو غړي دي.

د «افغان ایواک» سازمان د شمېرو له مخې، د کمپ له اوسېدونکو څه باندې ۷۰ سلنه ښځې او ماشومان دي.

د کمپ د فعالیت غځول په دې معنا نه دي چې د دغو افغانانو برخلیک روښانه شوی دی. د امریکا حکومت لا هم هڅه کوي داسې هېوادونه پیدا کړي چې د دوی د منلو لپاره چمتو وي. مارکو روبیو د روان کال په جون میاشت کې کانګرېس ته ویلي وو چې واشنګټن په دې اړه له څو هېوادونو سره خبرې کوي.

تر دې مخکې د کانګو دیموکراتیک جمهوریت نوم هم د دغو افغانانو د یوې برخې د احتمالي لېږد لپاره د یوه انتخاب په توګه مطرح شوی و.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویلي چې هڅه کوي د دغو کسانو لپاره داسې حل‌لاره پیدا کړي چې وکولای شي له افغانستان څخه بهر نوی ژوند پیل کړي. دغه وزارت زیاته کړې چې په راتلونکو نهو میاشتو کې به د السیلیه کمپ د اوسېدونکو د رضاکارانه لېږد لپاره هڅې هم دوام ولري.

خو امریکا ته د دغو کسانو د لېږد امکان ډېر کم ښکاري. ډونالډ ټرمپ له سپینې ماڼۍ ته تر بېرته ستنېدو وروسته، د افغانانو د بیا مېشتولو هغه پروګرام ودرولو چې د جو بایډن د ولسمشرۍ پر مهال پیل شوی و. د ټرمپ حکومت امریکا ته د افغان وګړو پر سفر هم بندیز لګولی دی.

د «افغان ایواک» سازمان په وینا، د ۲۰۲۵ کال له اکتوبر راهیسې یوازې پنځه افغانان د پناه‌غوښتونکو د منلو له پروګرامونو له لارې امریکا ته داخل شوي دي.

د «افغان ایواک» مشر شان وندایور د کمپ د فعالیت غځول د دغه کمپ د اوسېدونکو لپاره ښه خبر بللی دی. د هغه په وینا، دغه پرېکړه لږ تر لږه د دې اندېښنه کموي چې دوی به ژر افغانستان ته بېرته ولېږل شي. خو وندایور ټینګار کړی چې د دې ستونزې د حل لپاره باید یوه دایمي حل‌لاره وموندل شي.

د افغانانو د امریکا ته د لېږد ملاتړو فعالانو خبرداری ورکړی چې که بل هېواد د دغو کسانو منلو ته چمتو نه شي، افغانستان ته د هغوی بېرته ستنېدل له خطر سره مخ کېدای شي. د کمپ ډېر اوسېدونکي په تېرو وختونو کې له امریکايي ځواکونو سره د خپلې همکارۍ له امله ښايي افغانستان ته د بېرته ستنېدو په صورت کې د طالبانو له ګواښ سره مخ شي.

ملګري ملتونه: د امریکا د کډوالو د جبري لېږد تګلاره د بشري حقونو سرغړونې زیاتوي

۶ تله ۱۴۰۵ - ۲۸ سپتمبر ۲۰۲۶، ۲۳:۴۹ GMT+۱
100%

د ملګرو ملتونو د بشري حقونو کارپوهان وايي، د امریکا له لوري د کډوالو او پناه غوښتونکو نورو هېوادونو ته د لېږدولو تګلارې لږ تر لږه په ۳۵ هېوادونو او سیمو کې د بشري حقونو د سرغړونو، شکنجې او جبري ورکېدو ګواښ زیات کړی دی.

د دوی په وینا، امریکا تر اوسه لږ تر لږه ۲۳ زره د درېیمو هېوادونو اتباع ۲۹ هېوادونو او سیمو ته لېږلي دي.

د ملګرو ملتونو د بشري حقونو کارپوهانو د دوشنبې په ورځ، د تلې په ۶مه، په یوه اعلامیه کې خبرداری ورکړی چې د امریکا د کډوالو د لېږدولو دغه ترتیبات د شکنجې، ناوړه چلند او جبري ورکېدو د خطرونو د زیاتېدو لامل شوي او د کډوالو د بېرته نه شړلو نړیوال اصل یې تر پښو لاندې کړی دی.

کارپوهانو ویلي: «د امریکا د حکومت د دې تګلارې زیانونه نور یوازې احتمالي نه دي. دغه ترتیبات په ټوله نړۍ کې د بشري حقونو د سرغړونو لړۍ رامنځته کوي او د هغو هېوادونو له خوا چې د امریکا له خاورې شړل شوي کډوال او پناه غوښتونکي مني، د بېرته نه شړلو د نړیوال اصل د نقض خطر زیاتوي.»

د کډوالو پر وړاندې د سرغړونو پراخ خطرونه

د ملګرو ملتونو د کارپوهانو په وینا، د کډوالو د لېږدولو دغه ترتیبات یوازې د بېرته شړلو له خطر سره نه دي محدود؛ بلکې د خپل‌سرو او له نړۍ سره د اړیکو له پرې کېدو سره د بند ساتلو، جبري ورکېدو، وکیل ته د لاسرسي د نشتوالي، د عادلانه قضايي بهیر د حق د ردولو، د کورنیو د بېلتون، تبعیض، بې‌سرپناهۍ، انساني قاچاق او د روغتیايي خدمتونو د نه لاسرسي په څېر سرغړونې هم ورسره تړلې دي.

دوی ټینګار کړی چې ماشومان، ښځې، معلولیت لرونکي کسان، د انسانانو د قاچاق قربانیان، نرښځیان، د بشري حقونو مدافعان، بې‌تابعیته کسان او نور زیان‌من وګړي له جدي خطر سره مخ دي.

کارپوهانو ویلي، دغه کډوال هغو هېوادونو او سیمو ته لېږدول کېږي چې ورسره هېڅ تړاو نه لري، دا کار د هغوی د یوازیتوب او رواني صدمې لامل کېږي او هغه زیانونه لا زیاتوي چې ښايي په خپل هېواد کې د ځورونې او تاوتریخوالي له امله ترې تښتېدلي وي.

د نړیوالو مکلفیتونو د نه لېږدولو غوښتنه

د ملګرو ملتونو کارپوهانو ویلي، دولتونه نه شي کولای د دوه‌اړخیزو هوکړو، مالي ترتیباتو یا ډیپلوماټیکو ډاډونو له لارې د کډوالو او پناه غوښتونکو په اړه خپل نړیوال قانوني مکلفیتونه نورو هېوادونو ته ولېږدوي.

دوی ټینګار کړی: «دولتونه نه شي کولای له خپلو نړیوالو قانوني مکلفیتونو څخه د تړونونو له لارې ځان خلاص کړي. د بېرته نه شړلو د منع اصل هر هغه ځای کې پلي کېږي چې یو دولت پکې واک یا اغېزمن کنټرول لري، او د لېږد په ټولو پړاوونو کې اعتبار لري.»

کارپوهانو همداراز ویلي چې د ملګرو ملتونو ادارې، په ځانګړې توګه د کډوالو نړیوال سازمان (ای او ایم)، د کډوالو او پناه غوښتونکو په ملاتړ کې مهم رول لري؛ خو د دغو ادارو ونډه باید داسې ترتیباتو ته مشروعیت ورنه کړي چې خلک د بېرته شړلو، شکنجې یا نورو جدي سرغړونو له خطر سره مخ کوي.

دوی زیاته کړې چې هغه دولتونه چې په پوهه او قصدي ډول د بل دولت په داسې کړنو کې مرسته کوي چې د بشري حقونو نړیوال مکلفیتونه نقضوي، ښايي خپله هم نړیوال حقوقي مسوولیت ولري.

د هوکړو د درولو غوښتنه

د ملګرو ملتونو کارپوهانو له ټولو ښکېلو هېوادونو او سیمو غوښتي چې دغه ترتیبات سمدستي ودروي، کډوالو او پناه غوښتونکو ته د عادلانه او اغېزمنې پناه غوښتنې بهیر ته د لاسرسي زمینه برابره کړي او د خپلواکې څارنې، روڼتیا او حساب ورکونې ډاډ ورکړي.

دوی ویلي: «د کډوالۍ د مدیریت په مرکز کې باید بشري حقونه وي، نه دا چې د کډوالو د مخنیوي په هڅو کې قرباني شي.»

کارپوهانو ټینګار کړی چې د دغې موضوع اساسي مسله یوازې د کډوالۍ تګلاره نه ده، بلکې د هغو خلکو ژوند، خوندیتوب، کرامت او حقونه دي چې ښايي مخکې هم له سختو زیانونو سره مخ شوي وي او په ډېرو مواردو کې له خپل هېواد څخه د مرګوني ګواښ، ځورونې او تاوتریخوالي له امله تښتېدلي وي.

د اعلامیې له مخې، د ملګرو ملتونو ځانګړې کړنلارې له امریکا، د دغو هوکړو له ټولو ۳۵ هېوادونو او سیمو، د ملګرو ملتونو د کډوالو له عالي کمېشنرۍ او د کډوالو له نړیوال سازمان سره په اړیکه کې دي.