د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي، تهران ته د خپل روسي سیال سرګي لاوروف د سفر پر مهال له نوموړي سره په یوه ګډه خبري غونډه کې ویلي، تهران او مسکو د طالبانو او اسلاماباد ترمنځ د تاوتریخوالي د راکمولو پر اړتیا بشپړه هوکړه لري.
عباس عراقچي، ټینګار وکړ چې ایران او روسیه په سیمه کې د امنیتي ننګونو د هوارولو او له ترهګریزو ګواښونو سره د مبارزې لپاره همغږۍ ته ژمن دي.
ایراني وزیر زیاته کړه، چې مسکو او تهران د کابل او اسلاماباد ترمنځ د اړیکو د رغولو او د اختلافاتو د کمښت اړتیا په بشپړه توګه درک کوي. د هغه په وینا، دواړو خواوو د ترهګرۍ د خطرونو پر وړاندې پر همغږو ګامونو ټینګار کړی او د ګډو ننګونو د کابو کولو لارې چارې یې ارزولې دي.
ایراني چارواکي د خپل روسي سیال تر مخه دا هم ویلي، چې د افغانستان د وروستیو بدلونونو په اړه د مسکو او تهران ترمنځ نظریات سره نږدې دي. هغه څرګنده کړه چې دواړه لوري به په دې برخه کې خپلو دوامدارو او جدي مشورو ته دوام ورکړي، ترڅو په سیمه کې ثبات رامنځته شي.
تر دې مخکې هم د طالبانو او پاکستان دغو او نورو متحدینو ورته غوښتنې او د طالبانو او پاکستان د ناندریو ختمولو ځینې عملي هڅې کړې وې، خو له دې سره بیا هم دا ناندرۍ پای ته نه دي رسېدلي.
له ایران سره د پاکستان د سوداګریزو لارو له بندېدو وروسته په دغه هېواد کې د اوبلنو ګازو د یوه کیلوګرام بیه په تېره یوه اوونۍ کې ۱۰۰ پاکستانۍ کلدارې لوړه شوې ده. د اوبلنو ګازو سوداګر وايي، له ۴۵۰۰ ټنو څخه پر زیاتو ګازو بار لارۍ د ایران په خاوره کې بند پاتې دی.
د مایع ګازو د بازارموندنې ټولنې مرستیال مشر محمد علي حیدر افغانستان انټرنشنل – پښتو ته ویلي چې د سوداګریزو لارو تړل کېدو او د وارداتو په تګلاره کې بدلونونو د مایع ګازو پر وارداتو او بازار ته پر رسولو اغېز کړی دی.
نوموړي ویلي، د ګازو د رسد د کمېدو له امله په بازار کې د بیو د لوړېدو اندېښنې زیاتې شوې دي.
د محمد علي حیدر په وینا، د پاکستان د سوداګرۍ وزارت د اکتوبر په ۱۶مه له ایران سره د سوداګرۍ په اړه د پخوانیو اسانتیاوو د بېرته اخیستو پرېکړه وکړه. له دې وروسته د ایران سره د مهمو سرحدي لارو سوداګري ودرول شوه.
د ګازو د سوداګرو په وینا، که سرحدي لارې ژر بېرته خلاصې نه شي او د ګازو واردات عادي حالت ته راونه ګرځي، د مایع ګازو بیې ښايي نورې هم لوړې شي. دوی په ځانګړي ډول د ژمي له رارسېدو سره د ګازو د تقاضا د زیاتېدو او په بازار کې د کمښت د رامنځته کېدو په اړه اندېښنه ښيي.
محمد علي حیدر له حکومته غوښتي چې د مایع ګازو نرخونه دې د میاشتني نرخ ټاکلو پر ځای هره اوونۍ اعلان کړي.
د هغه په وینا، په دې توګه به د نړیوالو بازارونو د بیو بدلون او د وارداتو د لګښتونو زیاتوالی یا کموالی په وخت په نرخونو کې حساب شي.
اوس مهال د پاکستان د تېلو او ګازو تنظیموونکې ادارې د مایع ګازو رسمي نرخونه په میاشتني ډول اعلانوي. د سوداګرو په باور د نرخونو د اعلان دا طریقه د نړیوالو بیو او د رسد د لګښتونو له چټکو بدلونونو سره سمون نه خوري.
د صنعت د اړوندو سرچینو د اټکل له مخې، پاکستان په کال کې نږدې دوه میلیونه ټنه مایع ګازو کاروي او د اړتیا یوه لویه برخه یې له وارداتو پوره کېږي.
د ایران له لارې د ګازو د لېږد ګډوډېدل له همدې امله د پاکستان د انرژۍ پر رسد مستقیم اغېز لرلای شي.
په پاکستان کې ډېری کورنۍ، هوټلونه او واړه کاروبارونه د پخلي او نورو اړتیاوو لپاره مایع ګازو کاروي په ځانګړي ډول هغه سیمې چې د طبیعي ګازو د نلونو شبکه نه لري. د دې مایع ګازو د بیو لوړېدل د دغو کورنیو او کاروبارونو پر لګښتونو نور فشار هم زیاتوي.
تر اوسه حکومت د مایع ګازو د نرخونو د ورځني یا اوونیز اعلانولو په اړه د سوداګرو غوښتنې ته رسمي ځواب نه دی ورکړی.
سوداګر وايي، د سرحدي لارو پرانیستل او د وارداتو عادي کول د رسد د ثبات او د بیو د کنټرول لپاره مهم دي.
د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف وايي، د اوکراین ولسمشر ولودیمیر زیلینسکي نه غواړي له روسیې سره خبرې اترې وکړي. هغه پر زیلینسکي تور پورې کړ چې د خبرو اترو د بیا پیل لپاره د هیلو له رامنځته کېدو وروسته یې پر ملکي موخو بریدونه کړي.
لاوروف دغه څرګندونې د یکشنبې په ورځ، د بحرین په پلازمېنه منامه کې د روسیې او د خلیج د همکارۍ شورا (GCC) د ستراتیژیکو خبرو اترو د وزیرانو د نهمې ګډې غونډې په پای کې یوې خبري غونډې ته کړې دي.
هغه ویلي: «موږ یوازې یوې پایلې ته رسېدای شو: زیلینسکي مذاکرات نه غواړي.» د لاوروف په وینا، د اوکراین ولسمشر څو ځله د خبرو اترو بهیر له خنډ سره مخ کړی، ځکه په باور یې، داسې هوکړه چې روسیه او امریکا یې ومني، ښايي د زیلینسکي د واکمنۍ او د هغه د سیاسي راتلونکي پای ته رسېدو لامل شي.
د روسیې د بهرنیو چارو وزیر همداراز ادعا کړې چې په تېرو څو مواردو کې، په ځانګړي ډول کله چې د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ وړاندیزونو مسکو او کییف د خبرو اترو د بیا پیل په اړه یوې ګډې زمینې ته نږدې کړي وو، اوکراین بله ورځ داسې کړنې ترسره کړې چې د هغه په وینا، د منلو وړ نه وې؛ په دغو مواردو کې یې پر ملکي اهدافو بریدونه یاد کړي دي.
لاوروف د هرمز تنګي په شاوخوا کې د کړکېچ په اړه ویلي چې د وضعیت د حل لپاره باید د ستونزې اصلي لاملونه په نښه شي. هغه د امریکا او ایران ترمنځ د «اسلاماباد یادښت» په نوم هوکړې د عملي کولو غوښتنه کړې او ویلي یې دي چې دغه سند لا هم د پراخې جګړې د بیا پیل د مخنیوي او د سیاسي او ډیپلوماټیکو خبرو اترو د بېرته پیل لپاره اړین عناصر لري.
هغه زیاته کړې چې روسیه د خلیج د امنیت لپاره د یوې پراخې او ټولشموله سیمهییزې تګلارې ملاتړ کوي، چې عربي خلیجي هېوادونه، ایران او د سیمې ګاونډیان، په ځانګړي ډول عراق او اردن، پکې شامل وي.
د لاوروف په وینا، د سیمې د امنیت په اړه پرېکړې باید تر ډېره د همدغو هېوادونو ګټې په پام کې ونیسي، نه دا چې بهرني لوبغاړي خپلې جیوپولیټیکې موخې پرې وتپي.
هغه ویلي، روسیه له څو لسیزو راهیسې د فارس خلیج لپاره د ګډ امنیت د یوه چوکاټ د جوړولو هڅې کوي او چمتو ده خپله طرحه د چین، ایران او د خلیج د همکارۍ شورا له نوښتونو سره همغږې کړي.
د روسیې د بهرنیو چارو وزیر ویلي چې په غونډه کې د فلسطین پر مسله هم پراخ بحث شوی او دواړو لورو د فلسطیني دولت د جوړېدو د امکان د له منځه وړلو له هڅو سره مخالفت څرګند کړی دی.
لاوروف د اوکراین په اړه د خلیجي هېوادونو دریځ «متوازن او عیني» بللی او ویلي یې دي چې روسیې د دغو هېوادونو له هڅو مننه کړې، چې د بشري مسلو په حل کې منځګړیتوب کوي. د هغه په وینا، په دغو هڅو کې له خپلو کورنیو سره د ماشومانو یوځای کول، د جنګي بندیانو تبادله او د وژل شویو کسانو د جسدونو بېرته سپارل شامل دي.
لاوروف د مسکو او واشنګټن ترمنځ د ډیزلو د معاملې په اړه هم څرګندونې کړې دي. هغه ویلي، دا موضوع د روسیې او امریکا ترمنځ ده او د اروپايي ټولنې او زیلینسکي له نیوکو سره یې مخالفت کړی دی.
هغه د اروپايي ټولنې هغه دریځ ته په اشارې چې دغه معامله یې د اوکراین پر وړاندې خیانت بللې، او د زیلینسکي هغې ادعا ته چې د روسیې د ډیزلو صادرات باید د ده له اجازې سره تړلي وي، ویلي چې دا نور د انرژۍ د امنیت موضوع نه ده، بلکې د ځان مطرح کولو هڅه او «یو بل مسخره نندار» دی.
لاوروف د روسیې او د خلیج د همکارۍ شورا د غړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ د ودې یادونه هم کړې ده. د هغه په وینا، په ۲۰۲۵ کال کې د دواړو لورو ترمنځ سوداګري ۴۵ سلنه زیاته شوې او نږدې ۱۹ میلیارد ډالرو ته رسېدلې ده.
هغه ویلي چې د سوداګریزو اړیکو د لا پراختیا لپاره د پام وړ فرصتونه شته.
د ملګرو ملتونو د ښځو اداره وايي، د سولې په ټینګښت کې د ښځو د مشرتابه لپاره پانګونه کمېږي او ښځې د سولې له خبرو څخه په زیاتېدونکي ډول لرې کېږي. په افغانستان کې هم د طالبانو له واک ته بیا رسېدو وروسته ښځې د سولې، امنیت او د هېواد د راتلونکي په اړه له مهمو پرېکړو څخه څنډې ته شوې.
د ملګرو ملتونو د ښځو ادارې د یوې اعلامیې له مخې، د ښځو مشرتابه او خوندیتوب د ملي او نړیوال امنیت لپاره اړین دي، خو روانې جګړې ښځې او نجونې له لا ډېرو خطرونو سره مخ کړې دي. دغه اداره د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د اکتوبر په ۲۷مه د «ښځې، سولې او امنیت» په اړه د پرانیستو بحثونو په درشل کې له نړیوالې ټولنې غواړي چې د دې اجنډا د عملي کولو لپاره خپلې ژمنې نوې او پانګونه زیاته کړي.
د ملګرو ملتونو د ښځو ادارې په وینا، ښځې د سولې په خبرو اترو کې د ګډون له فرصتونو محرومېږي، په داسې حال کې چې د جګړو د مخنیوي، پای ته رسولو او د جګړې وروسته د بیارغونې لپاره د هغوی ونډه حیاتي ده.
په افغانستان کې د ښځو د ګډون وضعیت
افغانستان د ښځو، سولې او امنیت د نړیوالې اجنډا د عملي کېدو په برخه کې له جدي ننګونو سره مخ دی. د ملګرو ملتونو د ښځو ادارې د افغانستان د جنسیتي وضعیت په اړه په خپل راپور کې ویلي چې د ۲۰۲۱ کال په اګست کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته، په هېواد کې دننه افغان ښځې نږدې په بشپړ ډول د ښځو، سولې او امنیت اړوند بحثونو او بهیرونو څخه ایستل شوې دي. د راپور له مخې، افغان ښځې د هېواد د وضعیت او راتلونکي په اړه په لوړو نړیوالو غونډو کې هم له ګډون څخه محرومې شوې دي.
د ملګرو ملتونو د سرمنشي په ۲۰۲۵ کال راپور کې راغلي چې په افغانستان کې له هرو لسو ځوانو ښځو څخه اته یې له زدهکړو، کار یا مسلکي روزنې څخه بېبرخې دي. دغه وضعیت د ښځو د اقتصادي خپلواکۍ، عامه ګډون او په ټولنه کې د هغوی د مشرتابه پر فرصتونو اغېز کوي.
د ملګرو ملتونو د ښځو ادارې د ۲۰۲۶ کال د اګست په میاشت کې هم ویلي وو چې د طالبانو له واک ته تر بیا رسېدو وروسته د ښځو او نجونو حقونه په پراخه کچه محدود شوي دي. د دغې ادارې د سروې له مخې، له نیمایي ډېرو ښځو ویلي چې په میاشت کې یوازې یو یا دوه ځله له کوره وځي، نږدې درې پر څلور برخې یې له محرم پرته له کوره وتل ناامنه ګڼي او له هرو لسو ښځو څخه اوو د خپل رواني روغتیا وضعیت خراب یا ډېر خراب بللی دی.
د ښځو، سولې او امنیت نړیواله اجنډا
د ښځو، سولې او امنیت اجنډا په ۲۰۰۰ کال کې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د ۱۳۲۵م پرېکړهلیک په تصویب سره رامنځته شوه. د دې پرېکړهلیک موخه په شخړو کې د ښځو او نجونو خوندیتوب او د جګړو د مخنیوي، سولې خبرو اترو او د جګړې وروسته د بیارغونې په بهیرونو کې د ښځو د مانادار ګډون پیاوړتیا ده.
د ملګرو ملتونو د سوله ساتو عملیاتو د ۲۰۲۵ کال د اکتوبر د راپور له مخې، په ۲۰۲۴ کال کې شاوخوا ۶۷۶ میلیونه ښځې د مرګونو شخړو له پېښو څخه د ۵۰ کیلومترو په واټن کې اوسېدلې؛ دا شمېر له ۱۹۹۰مو کلونو راهیسې تر ټولو لوړ بلل شوی دی.
د ملګرو ملتونو د ښځو ادارې مشرې، سیما باهوس، د جګړو او د سولې په بهیرونو کې د ښځو د وضعیت په اړه ویلي وو: «ښځې او نجونې په ریکارډ شمېر وژل کېږي، د سولې له خبرو اترو څخه ایستل کېږي او په داسې حال کې بېملاتړه پرېښودل کېږي چې جګړې زیاتېږي. ښځې نورو ژمنو ته اړتیا نه لري، هغوی ځواک، خوندیتوب او برابر ګډون غواړي.
د ملګرو ملتونو د ښځو اداره وايي چې له خپلو همکارانو سره په جګړه ځپلو او بحراني سیمو کې ښځو او نجونو ته د ژوند ژغورنې مرستې، خوندیتوب، رواني او ټولنیز ملاتړ او اقتصادي فرصتونه برابروي.
دغه اداره ټینګار کوي چې د ښځو مشرتابه، ګډون او خوندیتوب باید د سولې او امنیت د ټولو هڅو اساسي برخه وي. د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د اکتوبر ۲۷مې بحثونه د ښځو، سولې او امنیت د اجنډا د بشپړ عملي کولو، د هغې لپاره د پانګونې او د نړیوالو ژمنو د نوي کولو مهم فرصت بلل شوی دی.
افغانستان کې د پاکستان پخوانی سفیر سید ابرار حسین وایي، د تحریک طالبان پاکستان د فعالیتونو په اړه د اسلاماباد امنیتي اندېښنې د طالبانو او پاکستان ترمنځ د روان کړکېچ اصلي لامل دی. نوموړي ټینګار کړی چې د دغو اندېښنو تر حل کېدو پورې به پاکستان خپلو اوسنیو سیاستونو ته دوام ورکړي.
سید ابرار حسین د دوشنبې په ورځ له افغانستان انټرنشنل سره په ځانګړې مرکه کې ویلي چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د لارو تړل کېدل او د قطر او ترکیې د منځګړیتوب د هڅو ناکامي د دواړو لورو ترمنځ د امنیتي اختلافونو پایله ده.
نوموړي ویلي، اسلاماباد ځان د اوسنیو سیاستونو دوام ته اړ بولي، ځکه د ده په وینا، د پاکستان وګړي او امنیتي ځواکونه هره ورځ له ترهګریزو بریدونو سره مخ دي.
د پاکستان دغه پخواني ډیپلومات ټینګار کړی چې د اسلاماباد له نظره، د تحریک طالبان پاکستان فعالیتونه له طالبانو سره د اړیکو د عادي کېدو تر ټولو لوی خنډ دی.
هغه زیاته کړې چې که د ټيټيپي د فعالیتونو په اړه د پاکستان اندېښنې حل شي، د طالبانو او اسلاماباد اړیکې بېرته عادي حالت ته ستنېدای شي.
ابرار حسین ویلي چې پاکستان په لومړیو کې واک ته د طالبانو د بیا رسېدو هرکلی وکړ، خو پر افغانستان د طالبانو له واکمنېدو وروسته په پاکستان کې د ټيټيپي بریدونه زیات شول او ورسره د اسلاماباد امنیتي اندېښنې هم پراخې شوې.
نوموړي د روان کړکېچ د حل په اړه د یوې پوښتنې په ځواب کې ویلي چې طالبانو تر اوسه د پاکستان د امنیتي اندېښنو د لرې کولو لپاره اغېزناک او عملي ګامونه نه دي پورته کړي.
هغه زیاته کړې چې په افغانستان کې د وسلهوالو ډلو د حضور په اړه اندېښنې یوازې په پاکستان پورې محدودې نه دي، بلکې نور هېوادونه هم په دې برخه کې اندېښنې لري.
د ابرار حسین په وینا، د دغو ډلو فعالیتونه د منځنۍ اسیا د هېوادونو، چین او روسیې امنیت هم ګواښلی شي.
سید ابرار حسین له ۲۰۱۴ تر ۲۰۱۷ کال پورې په کابل کې د پاکستان د سفیر په توګه دنده ترسره کړې ده.
د لارو تړل کېدو اقتصادي او بشري پایلې
په افغانستان کې د پاکستان پخواني سفیر خبرداری ورکړی چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ د سیاسي او امنیتي اختلافونو دوام د دواړو هېوادونو پر عامو وګړو مستقیمې اغېزې کړې دي.
د نوموړي په وینا، سوداګریز محدودیتونه، د سرحدي لارو تړل کېدل او د ویزو د ترلاسه کولو ستونزې د افغانستان او پاکستان پر وګړو اقتصادي فشارونه زیات کړي دي.
د افغانستان او پاکستان ترمنځ مهمې سوداګریزې لارې د تېر کال له تلې میاشتې راهیسې د سرحدي نښتو له امله د عادي سوداګرۍ پر مخ تړلې پاتې دي.
د دغو لارو تړل کېدو د سوداګرو، موټرچلوونکو او هغو کارګرانو فعالیتونه اغېزمن کړي چې د سرحدي سوداګرۍ له لارې خپل ژوند پر مخ وړي.
دغه وضعیت د پولې دواړو غاړو ته ګڼې کورنۍ له اقتصادي ستونزو سره مخ کړې دي.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت تر دې وړاندې ویلي وو چې د لارو بېرته پرانیستل او د سوداګرۍ او ټرانزیټ بیا پیل د طالبانو له هغې همکارۍ سره تړاو لري چې د افغانستان له خاورې د وسلهوالو ډلو د بریدونو د مخنیوي لپاره یې کوي.
ابرار حسین خبرداری ورکړی چې د اوسني وضعیت دوام به نه یوازې د طالبانو او پاکستان سیاسي اړیکې نورې هم زیانمنې کړي، بلکې د دواړو هېوادونو د عامو وګړو پر اقتصاد او ژوند به هم فشارونه زیات کړي.
د کونړ په یوه هدیره کې شپږ تازه قبرونه د هغې کورنۍ یادګار دی چې د تلې پر نهمه، د پاکستان په هوایي برید کې یې خپل شپږ غړي له لاسه ورکړل. ۶۵ کلن شپون، محمد یوسف له خپلو څلورو اولادونو او یوه وراره سره په دې برید کې ووژل شو. تر ټولو کشرۍ قرباني يوه درې میاشتنۍ نجلۍ وه.
فرانسوۍ ورځپاڼې «لومونډ» د شنبې ورځې( د تلې ۲۵مې) په یوه خپاره شوي راپور کې، د دې کورنۍ کیسه کړې ده.
د دغې ورځپاڼې خبریاله غزال ګشېري د راپور چمتو کولو لپاره، کونړ ته تللې او د قربانیانو له خپلوانو او د طالبانو له ځايي چارواکو سره یې خبرې کړې دي.
ګلشېري د راپور په پیل کې د افغانستان د ختیځو غرونو په غېږ کې د پشد په نوم هغه هدیره انځوروي، چې په یوه څنډه کې یې شپږ څنګ په څنګ تازه قبرونه ښکاري.
د قبرونو پر سر خاورې او وړې تیږې غوړېدلې دي او د دفن شویو کسانو هېڅ نوم او نښان پرې نه ښکاري.
یوازې د هر قبر په سر، دوې وړې تیږې اېښودل شوې دي.
تر ټولو لوی قبر د ۶۵ کلن شپون، محمد یوسف دی چې د تلې پر نهمه په چوګان دره کې د پاکستان په هوایي برید کې ووژل شو.
د هغه څلور اولادونه او یو وراره هم په نورو پينځو قبرونو کې خاورو ته سپارل شوي دي.
د محمد یوسف د تره زوی عبدالرووف شاهد، د تلې پر ۱۳مه د لومونډخبریالې ته وویل چې د کاکا زوی یې یوازې مالداري/شپني کوله او له هېڅ ډول وسلهوالو او ملېشو ډلو سره یې تړاو نه درلود.
د هغه په وینا، محمد یوسف د خپلو څارویو د څرولو لپاره، ډیورنډ کرښې ته نږدې په چوګان دره کې یوه څړ ځای ته تللی و او د هوا تر یخېدو وړاندې بېرته راستنېدونکی و.
د لومونډخبریاله لیکي چې د دې کورنۍ کور په بمبارۍ کې، له خاورو سره خاورې شوی دی.
د کنډواله شوي کور په منځ کې، د لرګیو ټوټې، څو جوړه زنانه جامې او یوه توشکه تر سترګو کېږي.
د کور شاوخوا، د هغو پسونو جسدونه هم لا پر ځمکه پراته دي چې په برید کې وژل شوي او په ټوله سیمه کې بد بوی خپور شوی دی.
برید د سهار شاوخوا درې نيمې بجې وشو.
ګاونډیان چې کورونه یې د غره په لمن کې له یو بل څخه لیرې ودان شوي، د چاودنې په اورېدو د دې کورنۍ مرستې ته ورمنډه کړه.
محمد یوسف، د هغه څلور اولادونه او یو وراره په دې برید کې ووژل شول.
د هغه دوې مېرمنې او یوه لور ژوندۍ پاتې شوې او اوس په بلې سیمه کې له خپلو خپلوانو سره اوسي.
په کونړ کې د طالبانو د امنیې قومندانۍ ویاند فریدالله سالارزي لومونډ ته وویل چې محمد یوسف شاوخوا ۸۰ څاروي لرل چې ډېری یې په دغه بمبارۍ کې له منځه لاړل.
د سالارزي په وینا، د محمد یوسف درې لورګانې او یو زوی د وژل شویو کسانو په منځ کې وو.
تر ټولو وړه قرباني يوه درې میاشتنۍ نجلۍ وه.
سالارزی چې د برید په سهار سیمې ته تللی و، وویل کله چې دی ورسېد، د مړو جسدونه او ژوبل کسان روغتون ته لېږدول شوي وو.
هغه زیاته کړه چې یوه جنګي جټ د دې کورنۍ کور بمبار کړی و.
د پاکستان حکومت تر برید څو ساعته وروسته د برید مسوولیت ومانه او اعلان یې وکړ چې د باوري استخباراتي معلوماتو پر بنسټ یې د افغانستان په خاوره کې د وسلهوالو ډلو مرکزونه او پټنځایونه په نښه کړي دي.
اسلامآباد ادعا وکړه چې په دغو بریدونو کې د پاکستاني طالبانو تحریک ۲۲جنګیالي وژل شوي او د وسلو او مهماتو ډېپوګانې یې له منځه وړل شوې دي.
پاکستان له ډېرې مودې راهیسې طالبان تورنوي چې د پاکستاني طالبانو د تحریک جنګیالیو ته یې پناه ورکړې او اجازه ورکوي چې د افغانستان له خاورې د پاکستاني امنیتي ځواکونو پر ضد کار واخلي.
د پاکستان پوځ په تېر یوه کال کې څو څو ځلې د افغانستان بېلابېل کلي او سیمې بمبار کړې او هر ځل یې ویلي چې د بریدونو موخه یې د پاکستاني طالبانو د تحریک مهم مرکزونه او پټنځایونه وو.
له دې سره، د ملګرو ملتونو راپورونه ښیي چې په دغو نښتو کې خورا زیات عام او ملکی وګړي هم وژل شوي او ژوبل شوي دي.
د یوناما د بشري حقونو څانګې د سرحدي پېښو له ارزونې وروسته اعلان وکړ چې د ۱۴۰۵ کال د چنګاښ (سرطان) تر نهمې نېټې پورې په افغانستان کې د سرحدي نښتو او بریدونو له امله لږ تر لږه ۴۹۹ کسان وژل شوي او ۱۲۱۶ نور ژوبل شوي دي.
دا ارقام په هغه راپور کې چې د چنګاښ میاشتې په پای کې خپور شو، راغلي وو.
پاکستان د یوناما دا شمېرې رد کړې او زیاته کړې یې ده چې ځواکونه یې یوازې د پاکستاني طالبانو د تحریک جنګیالي او کمپونه په نښه کوي.
پاکستاني چارواکو همدا راز ملګري ملتونه په دوهګوني چلند تورن کړي دي.
هغوی وایي یوناما په خپل راپور کې د پاکستاني طالبانو د بریدونو او د پاکستان په خاوره کې د طالبانو د عملیاتو قربانیان نه دي راخېستي.
یوناما په ځواب کې ویلي چې د دې بنسټ ماموریت یوازې افغانستان رانغاړي او له همدې امله، د هغوی راپور یوازې د افغانستان د خاورې پر قربانیانو را څرخي.
د افغانستان د شنونکو شبکې یوې مدیرې «کېټ کلارک» له لومونډسره په خبرو کې وویل، چې پر افغانستان د پاکستان هوایي بریدونه د دوو موخو لپاره دي:.
لومړی د پاکستاني طالبانو د جنګیالیو او قومندانانو وژل، او دویم د طالبانو اړ ایستل، څو د دې ډلې ملاتړ پریږدي او په افغانستان کې د یې د پناه اخیستلو مخه ونیسي.
له دې سره، کلارک په دې باور ده چې پاکستان تر اوسه له دغو دوو موخو څخه هېڅ یوې ته هم نه دی رسېدلی.
د هغې په وینا، د پاکستاني طالبانو تحریک لا هم د پاکستان په خاوره کې د بریدونو پوره وړتیا لري.