مکرون د ماشومانو د خوندیتوب لپاره د مصنوعي ځیرکتیا پر کارولو د سختو محدودیتونو غوښتنه کړې

د فرانسې خبري اژانس د راپور له مخې، روبیو په پاریس کې د اوو سترو صنعتي هېوادونو (جي۷) د بهرنیو چارو وزیرانو له غونډې وروسته وویل: «پر ایران د اقتصادي فشارونو کمپاین دومره ویجاړوونکی دی، چې اوس‌مهال د پراخو پوځي عملیاتو اړتیا نشته.»
هغه زیاته کړه، چې دغه پیغام یې د امریکا متحدینو ته هم رسولی دی. دغه څرګندونې څو ساعته وروسته له هغې وشوې، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د اتو میاشتو جګړې د پای ته رسولو په هڅو کې د پرمختګ خبر ورکړ.
د ایران له‌خوا د فارس خلیج د انرژۍ د لېږد د یوې مهمې لارې هرمز تنګي د تړلو هڅو د تېلو بیې لوړې کړې دي. د انرژۍ د بیو لوړوالی یو له هغو لاملونو څخه بلل کېږي، چې تېره اوونۍ یې په منځمهاله ټاکنو کې جمهوري‌پال ګوند له ماتې سره مخ کړ.
په مقابل کې، واشنګټن د ایران بندرونه کلابند کړي، د دغه هېواد پر ساحلي سیمو یې محدود بریدونه کړي او د ایران د تېلو د صادراتو مخه یې نیولې ده. د برېتانیا د بهرنیو چارو وزیر اېډ میلیبند په پاریس کې د جګړې د پای ته رسولو لپاره د پراخو ډیپلوماټیکو هڅو غوښتنه وکړه.
هغه وویل، د «نه جګړې او نه سولې» وضعیت د هېوادونو اقتصادونو ته جدي زیان رسوي او باید پای ته ورسېږي. میلیبند ټینګار وکړ، چې ډیپلوماټیکې هڅې باید د جګړې پای ته رسېدو، د ایران د اټومي وسلو د ترلاسه کولو مخنیوي او د هرمز تنګي د بشپړ بېرته پرانیستل کېدو لامل شي.
په ورته وخت کې، د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي ویلي، چې د هرمز تنګي د بېرته پرانیستلو په اړه د تهران دوه ورځنی وړاندیز لا هم پر خپل ځای دی؛ خو په دې شرط چې د ایران شرایط ومنل شي.
په دغو شرایطو کې د جګړې په ټولو جبهو کې د نښتو پای ته رسول، د ایران د کنګل شویو شتمنیو ازادول، د تېلو پر صادراتو د بندیزونو لغوه کول او د دغه هېواد د بندرونو د محاصرې پای ته رسول شامل دي.
عراقچي ایرنا خبري اژانس ته ویلي، چې له ایران سره جګړه د پوځي لارو چارو یا د بندیزونو د سختولو له لارې نه شي حل کېدای. هغه زیاته کړې، چې یوازینۍ حل لاره د درناوي پر بنسټ خبرې اترې او د تهران غوښتنو او شرایطو ته رسېدنه ده.
د فرانس پرېس خبري اژانس د راپور له مخې، قطر او پاکستان د جګړې د پای ته رسولو لپاره د منځګړیتوب هڅې رهبري کوي. جګړه د فبرورۍ په وروستیو کې د امریکا او اسراییل له بریدونو سره پیل شوه، چې د ایران مشر علي خامنه‌يي هم په دغو بریدونو کې ووژل شو.
د قطر د بهرنیو چارو وزارت چارواکي ابراهیم الهاشمي په خبرو اترو کې د پرمختګ خبر ورکړی او ویلي یې دي، چې منځګړي د دواړو خواوو د دریځونو د نږدې کولو لپاره کار کوي.
ټرمپ د دوشنبې په ورځ د قطر له لومړي وزیر سره تر لیدنې وروسته وویل، چې امریکا له پوځي پلوه چمتو ده؛ خو د نویو بریدونو احتمال «ډېر کم» دی. هغه زیاته کړه، په فارس خلیج کې د واشنګټن مهم متحدین غوره ګڼي چې اوسنی وضعیت همداسې وساتل شي.

په یادې طرحه کې هېګسېت د ایران په جګړه کې د اساسي قانون پر سرغړونې، په نورو هېوادونو کې د پوځي عملیاتو او د ملکي وګړو د ساتنې قوانینو د نه مراعتولو په ګډون پر بېلابېلو سرغړونو تورن شوی دی.

د امریکا د استازو جرګې د ۲۱۱ موافقو او ۲۰۴ مخالفو رایو په پایله کې پرېکړه وکړه، چې دغه طرحه قضايي کمېټې ته ولېږي. یادې پرېکړې په عملي توګه د استیضاح په اړه د مستقیمې رای اچونې مخه ونیوله.
د دغې طرحې وړاندیزکوونکی توماس مسي یوازینی جمهوري‌پال و، چې له ډیموکراټانو سره یوځای یې د یادې پرېکړې مخالفت وکړ. دغه رای اچونه تر منځمهاله ټاکنو یوه اوونۍ وروسته ترسره شوه. په دغه ټاکنو کې جمهوري‌پالو د کانګرس د دواړو جرګو اکثریت له لاسه ورکړ؛ خو د نوي کانګرس د کار تر پیل پورې لاهم د دواړو جرګو اکثریت د دوی په واک کې دی.

د کینټکي ایالت جمهوري‌پال استازي او د جګړې نیوکه کوونکي توماس مسي د سپټمبر په میاشت کې د استیضاح دغه طرحه وړاندې کړې وه. هغه هېګسېت پر اتو سرغړونو تورن کړی، چې په هغې کې د کانګرس له اجازې پرته له ایران سره د جګړې پیلول هم شامل دي.

په طرحه کې راغلي، د امریکا دفاع وزیر د جون میاشتې هغه پرېکړه‌لیک هم له پامه غورځولی چې د استازو جرګې او سنا تصویب کړی و او موخه یې د جګړې پای ته رسول وو. همداراز، نوموړی د ملکي وګړو د مرګ‌ژوبلې د کمولو اړوند قوانینو پر نه مراعتولو تورن شوی دی.

په دې طرحه کې په ځانګړې توګه د ایران په میناب ښار کې پر یوه ښوونځي د امریکا برید ته اشاره شوې، چې د راپورونو له مخې له امله یې تر ۱۶۸ ډېر کسان وژل شوي دي.

د کارابین سمندرګي او د ارام سمندر په ختیځه برخه کې پر هغو کښتیو بریدونه، چې شک کېده د نشه‌یي توکو د لېږد لپاره کارول کېږي او له امله یې لږترلږه ۲۲۱ کسان وژل شوي، هم د دغې طرحې له نورو مواردو څخه دي. مسي دغه بریدونه «له قضايي بهیر پرته وژنې» بللې دي.

د وینزویلا د هغه مهال ولسمشر نیکولاس مادورو د نیولو لپاره پوځي عملیات، پر یمن بمبارۍ او د مارک کېلي په نوم د ډیموکراټ سناتور پر وړاندې غچ اخیستونکي اقدامات هم په دغه تورونو کې شامل دي. کېلي تر دې مخکې د هېګسېت پر کړنو نیوکې کړې وې.

هېګسېت تر رای اچونې څو ساعته مخکې د پنټاګون په خبري غونډه کې د هغه د استیضاح هڅه «سیاسي ننداره» بللې وه او ویلي یې و: «دا یوه مسخره او نمایشي هڅه ده او هر څوک په دې پوهېږي».

هغه دغه اقدام د ډونالډ ټرمپ د استیضاح له دوو پخوانیو هڅو سره پرتله کړ او ویې ویل، چې مخالفانو یې دا ځل د ولسمشر د کابینې یو غړی په نښه کړی؛ خو بیا به هم ماتې وخوري.

ټرمپ هم په وروستیو ورځو کې د هېګسېت ملاتړ کړی دی. هغه د دوشنبې په ورځ پر خواله رسنۍ د امریکا دفاع وزیر «د هېواد تر ټولو محبوب او بریالی پوځي چارواکی» بللی او ژمنه یې کړې وه، که د استازو جرګې د هغه د استیضاح لپاره رایه هم ورکړه؛ دی به یې ملاتړ ته دوام ورکړي.

د ایران له جګړې سره مخالفو یوشمېر جمهوري‌پال استازو هم د هېګسېت د استیضاح ملاتړ ونه کړ. وارن ډیویډسن چې مخکې یې د ټرمپ د جګړه‌ییزو واکونو د محدودولو د پرېکړه‌لیکونو ملاتړ کړی و وویل، چې دغه طرحه د ولسمشر د پرېکړو او د کانګرس د نه‌پاملرنې مسوولیت پر دفاع وزیر ور اچوي.

هېګسېت چې پخوا د فاکس نیوز ویاند او د ملي ګارد افسر و، د ټرمپ د کابینې له جنجالي څېرو څخه دی. د لوړپوړو جنرالانو ګوښه کول، د یوشمېر افسرانو د ترفیع مخنیوی او په پنټاګون کې د خبریالانو پر فعالیتونو د نویو محدودیتونو لګول د هغه پر مدیریت پراخې نیوکې راپارولې دي.

مسي هم د خپل ګوند په مقدماتي ټاکنو کې د ټرمپ او هېګسېت د ملاتړ وړ نوماند ته له ماتې خوړلو وروسته پرېکړه کړې، چې د روان کال په پای کې له کانګرس څخه ووځي.

د لندن د محکمې قاضي جول بناټان د دوشنبې په ورځ د حکم د اعلان پر مهال وویل چې برنډ داسې فکر کاوه چې د شهرت له امله هر څه کولای شي او اړ نه دی چې د نورو خلکو په څېر اصول او قوانین مراعات کړي.

د رویټرز خبري اژانس د راپور له مخې، ۵۱ کلن برنډ چې مخکې یې ټول تورونه رد کړي وو، د تېرې پنجشنبې په ورځ د څلورو اوونیو محاکمې له پای ته رسېدو وروسته مجرم وپېژندل شو. نوموړی باید د خپلې سزا دوه پر درېیمه برخه په زندان کې تېره کړي او له هغې وروسته به د ځانګړو شرایطو او څارنې لاندې خوشې شي.

قاضي د ښځو د دې حق په اړه، چې د جنسي اړیکې غوښتنه رد کړي، وویل: «ښځې که هر ډول جامې واغوندي، هر ځای ته ولاړې شي او هر ډول څښاک وکړي، بیا هم دا حق لري چې نه ووایي. راسل برنډ! کله چې ستا په څېر کسان د هغوی له رضایت پرته پرې جنسي تېری او ځورونه کوي، هغوی حق لري چې له محکمې د عدالت غوښتنه وکړي».

د دغو جرمونو قربانیانو په محکمه کې د هغو رواني زیانونو په اړه خبرې وکړې چې لا هم ورسره مخ دي. یوې ښځې چې برنډ یې په ۲۰۰۴ کال کې پر جنسي ځورونې او تېري تورن کړی و، محکمې ته وویل چې له شلو کلونو څخه زیاته موده یې له شرم او ځان ملامتولو سره ژوند کړی دی.

هغې زیاته کړه چې تل یې له ځانه پوښتنه کوله، که یې بل ډول چلند کړی وای، ایا د دې پېښې مخه یې نیولای شوه؟ محکمې برنډ د دې ښځې پر وړاندې د جنسي ځورونې په تور مجرم وپېژاند، خو د جنسي تېري له تور څخه یې برائت ورکړ.

یوې بلې ښځې چې برنډ په ۲۰۰۹ کال کې پرې جنسي تېری کړی و، په یوه لیکلې اعلامیه کې چې څارنوالانو په محکمه کې ولوسته، وویل چې لا هم د دغې پېښې له رواني زیانونو سره ژوند کوي او ډېری وخت داسې احساس کوي چې دغه کړاو به هېڅکله پای ته ونه رسېږي. د هغې په خبره، هغه مهال یې د برنډ د شهرت او نفوذ له امله د شکایت کولو جرئت نه درلود.

هغې زیاته کړه: «ما فکر کاوه که شکایت وکړم، هېڅوک به زما خبره ونه مني. د هغه شهرت، شتمنۍ او نفوذ زه بې وسه کړې وم».

د لندن د پولیسو یوه چارواکي انډي فرفي له محکمې وروسته د قربانیانو زړورتیا وستایله او ویې ویل چې د هغوی اقدام کولای شي د جنسي تاوتریخوالي نورو قربانیانو ته هم جرئت ورکړي، څو د مرستې غوښتنه وکړي او خپل شکایتونه ثبت کړي.

راسل برنډ چې یو وخت د برېټانیا د ټلوېزیون او د هالیووډ د سینما له مشهورو څېرو څخه و، پخوا یې له امریکایۍ سندرغاړې کېټي پېري سره واده کړی و. هغه په محکمه کې ومنله چې د خپل ژوند ډېره برخه یې په ګڼو اړیکو او بې‌پروا چلندونو کې تېر کړې، خو ټینګار یې وکړ چې هېڅکله یې له رضایت پرته له چا سره جنسي اړیکه نه ده لرلې. محکمې نوموړی د جنسي تېري له دوو نورو تورونو او د نامشروع جنسي تېري د هڅې له یوه تور څخه برائت ورکړ.

د لندن پولیسو ویلي چې د برنډ پر وړاندې د جنسي تېري دوه نورې ادعاوې هم تر څېړنې لاندې دي. په دغو ادعاوو کې یوه د یوې داسې نجلۍ اړوند ده چې د پېښې پر مهال ۱۶ کلنه وه.

دغه قضیه یو ځل بیا د برېټانیا د ساتېري او سینما په صنعت کې د هغو مشهورو څېرو پر وړاندې د چلند په اړه پوښتنې راپورته کړې چې د جنسي ناوړه ګټې اخیستنې په تورونو تورنېږي.

اروپایي قدرتونه هڅه کوي په دې غونډه کې واشنګټن وهڅوي چې په اوکراین کې د یوې عادلانه هوکړې لپاره کار وکړي او د جګړې د پراخېدو یا د ایران پر وړاندې د نوو پوځي بریدونو مخه ونیسي.

دا غونډه د فرانسې د اووه‌ګونو هېوادونو «جي۷» ډلې دوراني مشرتابه له وروستیو پروګرامونو څخه ده او په داسې شرایطو کې ترسره کېږي چې د امریکا په منځمهالو ټاکنو کې د جمهوري غوښتونکو ماتې د واشنګټن سیاسي فضا بدله کړې ده.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو به د پاریس په دواړو ورځو خبرو کې ګډون وکړي. هغه د تېر کال کب میاشتې په غونډه کې یوازې یوه ورځ برخه اخیستې وه.

روبیو له واشنګټن څخه تر وتلو مخکې د منځمهالو ټاکنو په اړه د خبریالانو د پوښتنو په ځواب کې وویل، چې په امریکا کې د کانګرس د دواړو جرګو کنټرول د یوه ګوند له لاسه بل ګوند ته لوېدل نوې خبره نه ده.

د جمهوري غوښتونکو له ماتې سره سره، د ډونالډ ټرمپ حکومت لا هم پر ایران د نویو بریدونو احتمال رد کړی نه دی. خو ټرمپ په دې وروستیو کې ویلي چې تهران له امریکا سره د هوکړې غوښتونکی دی.

اروپایي هېوادونه هڅه کوي په سیمه کې کړکېچ راکم او د هرمز تنګي له لارې د عادي تګ راتګ او امنیت د بېرته ټینګښت زمینه برابره کړي.

ورته مهال، د امریکا په منځګړیتوب د مسکو او کییف د استازو خبرې په ابوظبۍ کې ترسره کېږي. اروپایي هېوادونه اندېښنه لري چې اوکراین ښایي د نابرابرو شرایطو له مخې اوربند منلو ته اړ شي.

د فرانسې د بهرنیو چارو وزیر ژان نوېل بارو ویلي چې د اروپا او فرانسې استازي به په ابوظبۍ کې د خبرو لپاره ګډون وکړي.

د ټرمپ هغه څرګندونې چې له کرملین سره د یوې پراخې هوکړې امکان یې مطرح کړی او د اروپا ټول امنیتي جوړښت به رانغاړي، او همداراز د جرد کوشنر د څرګندونو چې د یوه باثباته نظم د بنسټ اېښودلو خبره یې کړې، د اروپایي هېوادونو په پلازمېنو کې اندېښنې او شکونه راپورته کړي دي.

د دې غونډې په څنډه کې د فرانسې د مالیې وزارت د یوه نړیوال کنفرانس کوربه‌توب کوي، څو د اوکراین د چرنوبیل اټومي بټۍ د محافظتي کومبزې د بیارغونې لپاره ۵۰۰ میلیونه یورو راټولې کړي. دغه ګومبزه د تېر کال په روسي بریدونو کې زیانمن شوی و او تر اوسه یې نږدې نیمايي بودیجه برابره شوې ده.

بلخوا، که څه هم د پلان جوړونې د ستونزو له امله د وزیرانو د غونډې ځای له مارسیل څخه پاریس ته لېږدول شوی، خو مارسیل به بیا هم د نړۍ د ۱۴ بندرونو ترمنځ د نشه‌يي توکو د قاچاق پر وړاندې د مبارزې د یوې شبکې د پیل کوربه وي.

روبیو په فرانسه کې روان پراخ لاریونونه د اندېښنې وړ ونه بلل او ویې ویل چې د غونډې لپاره یې امنیتي تدابیر کافي دي.

په تېرو څو میاشتو کې د امریکا او ایران ترمنځ پوځي کړکېچ د نړۍ د انرژۍ پر بازارونو ژور اغېز کړی او اروپایي هېوادونه د سون‌توکو د بیو د لا لوړېدو په اړه اندېښمن کړي دي.

د خلیج فارس په سیمه کې د نښتو او د سمندري لارو د لنډمهالي تړل کېدو له امله په اروپا کې د ګاز بیې لوړې شوې او د تېلو لېږدوونکو بېړیو تګ راتګ له ستونزو سره مخ شوی دی.

که څه هم د سیمې د ځینو هېوادونو په منځګړیتوب د غیرمستقیمو خبرو له لارې د هرمز تنګي د دایمي پرانیستلو او د نښتو د کمولو هڅې روانې دي، خو د واشنګټن او تهران ترمنځ متقابل ګواښونه او د غني کولو د تجهیزاتو د لېږد په اړه تورونه لا هم د پراخې سولې او ارامۍ د ټینګښت په اړه هیلې کمزورې ساتي.

روسۍ ورځپاڼې «کامرسانت» د دوشنبې په ورځ (د لړم ۱۱مه) راپور ورکړی، چې د ۴۴ کلن پیلوټ دیمیتري بلیاکوف پرضد د الوتنې د خوندیتوب مقرراتو د سرغړونې په تور قضیه محکمې ته لېږل شوې ده.

د روسیې د څېړنو کمېټې ویلي، بلیاکوف خپل تور په بشپړه توګه منلی او د څېړنو پرمهال یې له پلټونکو سره همکاري کړې ده. د همدې همکارۍ له امله پلټونکو د هغه د نیولو غوښتنه نه‌ده کړې؛ خو له نوموړي یې ژمنه اخیستې چې له اجازې پرته به خپل د اوسېدو ځای نه پرېږدي.

د راپور له مخې، د روسیې د ترانسپورټ څارنوالۍ د یادې قضیې د تورونو سند هم تایید کړی دی.

د فالکون ۱۰ ډوله خصوصي الوتکه د ۲۰۲۴کال (د جنورۍ په ۲۰مه) له تایلنډ نه مسکو ته د الوتنې پرمهال د بدخشان په غرنیو سیمو کې لوېدلې وه. دغه الوتکه د ۵۵ کلنې روسۍ انا یفسیوکوا د لېږد لپاره کرایه شوې وه، چې په تایلنډ کې سخته ناروغه شوې او کوما ته تللې وه.

د راپور له مخې، انا له خپل ۶۶ کلن مېړه، سوداګر اناتولي یفسیوکوف او مشر زوی سره د تفریح لپاره تایلنډ ته تللې وه. کله چې نوموړې سخته ناروغه شوه، کورنۍ یې پرېکړه وکړه چې د درملنې لپاره یې مسکو ته ولېږدوي؛ خو د الوتکې د پرېوتو په پېښه کې انا او مېړه یې مړه شول، زوی یې ویتالي ژوندی پاتې شو.

د الوتکې د روغتیايي ډلې یوه بل کارکوونکي ایګور سیوورتکین هم وکولای شول، چې په پښو تر نږدې استوګنې سیمې ځان ورسوي او له خلکو مرسته وغواړي. ژوندي پاتې کسان لومړی کابل او څو ورځې وروسته روسیې ته ولېږدول شول.

د روسیې د څېړنو کمېټې د پلټنو د پایلو په اړه ویلي، چې پیلوټ د سخت مخالف باد او د تېلو د خلاصېدو له ګواښ سره، سره د بېړنۍ ناستې پرېکړه ونه کړه او الوتنې ته یې دوام ورکړ. د کمېټې په وینا، په پایله کې د الوتکې تېل په بشپړه توګه خلاص شول او دواړه انجنونه یې ودرېدل.

روسي پلټونکو همداراز موندلې، چې د الوتکې پیلوټانو د یوې امریکايي کمپنۍ د روزنیزو اسنادو پربنسټ د الوتنې جوازونه ترلاسه کړي وو؛ خو دغه اسناد جعلي وو. د راپور له مخې، د یادې پېښې څېړنې تر دوو کلونو ډېر وخت نیولی او روسي چارواکو د الوتکې د پرېوتو له امله مالي زیان څه باندې ۴۷ مېلیون روبله چې شاوخوا ۵۷۲زره امریکايي ډالره کېږي اټکل کړی دی. ښايي محکمه پیلوټ د یاد زیان د جبرانولو مکلف هم وګرځوي.