• العربية
  • فارسی
  • English
BrandBrand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo
روغتیا او ژوند

د روغتیا نړیوال سازمان: په هرو دوو دقیقو کې یوه ښځه د رحم د سرطان له امله مري

۲۶ لړم ۱۴۰۵ - ۱۷ نومبر ۲۰۲۶، ۰۵:۴۵ GMT+۰تازه شوی: ۲۶ لړم ۱۴۰۵ - ۱۷ نومبر ۲۰۲۶، ۰۸:۱۶ GMT+۰

د روغتیا نړیوال سازمان د نومبر ۱۷مه د رحم د سرطان د له منځه وړلو نړیواله ورځې په مناسبت ویلي، په نړۍ کې په هرو دوو دقیقو کې یوه ښځه د رحم د سرطان له امله مري. دغه سازمان ټینګار کوي چې د انسان د پاپیلوما ویروس ضد واکسین او منظمې معاینې له لارې د دې ناروغۍ مخنوی او درملنه کېدای شي.

د روغتیا نړیوال سازمان وايي، د ښځو د رحم سرطان په نړۍ کې پنځم تر ټولو ډېر تشخیص کېدونکی سرطان دی چې د انسان د پاپیلوما ویروس ضد واکسین او منظمې معاینې له لارې تر ډېره د مخنیوي وړ دی.

د دغه سازمان د ۲۰۲۴ کال د شمېرو له مخې، په ټوله نړۍ کې شاوخوا ۶۰۴ زره ښځې پر دې سرطان اخته شوې او نږدې ۲۸۰ زره یې له امله مړې شوې دي.

د روغتیا نړیوال سازمان په وینا، د دې سرطان د پېښو او مړینې تر ټولو لوړه کچه په ټیټ او منځني عاید لرونکو هېوادونو کې ده. دغه توپیر د واکسین، معاینې او درملنې روغتیايي خدمتونو ته د نه لاسرسي او ټولنیزو او اقتصادي ستونزو له امله دی.

دغه سازمان وايي، د رحم سرطان د انسان د پاپیلوما ویروس (HPV) د دوامدار انتان له امله رامنځته کېږي. له ایډز سره ژوند کوونکې ښځې د هغو ښځو په پرتله چې په دې ویروس اخته نه دي، شپږ برابره د دغه سرطان له خطر سره مخ دي.

د روغتیا نړیوال سازمان د معلوماتو له مخې، د دې سرطان نږدې ټولې پېښې د HPV ویروس د هغو ډولونو له امله رامنځته کېږي چې د سرطان لامل کېدای شي. د دغه ویروس دوامدار انتان د حجرو غیرطبیعي بدلون رامنځته کوي چې په پایله کې سرطان ته د پرمختګ امکان لري.

معمولاً له ۱۵ تر ۲۰ کلونو وخت نیسي چې غیرطبیعي حجرې په سرطان بدلې شي خو په هغو ښځو کې چې دفاعي سیستم یې کمزوری وي، دا بهیر له پنځو تر لسو کلونو پورې چټکېدای شي.

دا په داسي حال کې ده چې په افغانستان کې د ښځو د رحم سرطان هم د عامې روغتیا له مهمو ستونزو څخه ده. د سرطان د څېړنو نړیوالې ادارې د ۲۰۲۳ کال د اټکلونو له مخې، په افغانستان کې په دغه کال کې د رحم سرطان ۱،۲۱۸ نوې پېښې ثبت شوې او ۸۸۸ ښځې د دې ناروغۍ له امله مړې شوې دي. د دغو شمېرو له مخې، دا سرطان په افغان ښځو کې د سرطان له امله د مړینې پنځم لوی لامل دی.

د روغتیايي څېړنو له مخې، په افغانستان کې د دې ناروغۍ د مخنیوي او ژر تشخیص په برخه کې د منظم ملي پروګرامونو نشتوالی، د (ایچ پي وي) واکسین ته محدود لاسرسی، د روغتیايي مرکزونو کمښت، بېوزلي او د عامه پوهاوي ټیټه کچه هغه عوامل دي چې د ناروغۍ د تشخیص او درملنې بهیر ستونزمنوي. د ۲۰۲۶ کال په مارچ کې خپره شوې یوې څېړنې هم ښودلې چې افغانستان د سرطان د ملي کنټرول بشپړ پلان او د سرطان د منظمې معاینې او ژر تشخیص ملي پروګرامونه نه لري.

د سرطان د څېړنو نړیوالې ادارې د ۲۰۲۵ کال په راپور کې ویلي چې په ۲۰۲۰ کال کې په افغانستان کې د رحم د سرطان د درملنې اړتیا لرونکو ښځو هېڅ یوې هم د وړانګه‌درملنې خدمت نه و ترلاسه کړی.

د روغتیا نړیوال سازمان سپارښتنه کوي چې له ۹ تر ۱۴ کلونو عمر لرونکو نجونو ته د انسان د پاپیلوما ویروس ضد واکسین ورکړل شي، ځکه دغه واکسین د ویروس او د رحم د سرطان په مخنیوي کې ډېر اغېزمن دی.

دغه سازمان وايي، ښځې باید له ۳۰ کلنۍ څخه په منظم ډول د رحم د سرطان لپاره معاینه شي او له ایډز ناروغۍ سره ژوند کوونکې ښځې باید له ۲۵ کلنۍ څخه معاینې پیل کړي.

د روغتیا نړیوال سازمان په وینا، د رحم سرطان د لومړنیو نښو په پېژندلو، ژر تشخیص او پر وخت درملنې سره د رغېدو وړ دی.

ډېر لیدل شوي

هبت الله اخوندزاده ته د نړۍ د ۵۰۰ بانفوذه مسلمانانو په نوملړ کې ۴۳م ځای ورکړل شوی
۱

هبت الله اخوندزاده ته د نړۍ د ۵۰۰ بانفوذه مسلمانانو په نوملړ کې ۴۳م ځای ورکړل شوی

۲

د طالبانو تر واکمنۍ لاندې افغان ښځینه وکیلانې له سختو حقوقي خنډونو سره مخ دي

۳

بایډن د خاطرو کتاب کې: د افغان حکومت د نه ړنګېدو ډاډ راکړل شوی و

۴
ځانګړی

سرچینې: د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت جرمني ته څلور نور ډېپلوماټان لېږي

۵

د تناره د سرو لمبو تر څنګ؛ له ننګرهارۍ توړۍ سره یوه ورځ

•
•
•

نور خبرونه

د مصنوعي ځیرکتیا پرمټ د ماشومانو د جنسي ځورونې د انځورونو تولید «۸۵ برابره» زیات شوی دی

۲۵ لړم ۱۴۰۵ - ۱۶ نومبر ۲۰۲۶، ۲۳:۵۵ GMT+۰
100%

یوه نوې څېړنه ښيي، په مصنوعي ځیرکتیا جوړو شویو هغو انځورونو او ویډیوګانو په اړه راپورونه چې د ماشومانو د جنسي ځورونې منځپانګه په‌کې شامله ده، په تېرو دوو کلونو کې شاوخوا ۸۵ برابره زیات شوي دي.

څېړونکو د ماشومانو د ساتنې لپاره د حکومتونو او ټکنالوژۍ له شرکتونو د بېړنیو اقداماتو غوښتنه کړې ده. دغه نړۍواله څېړنه د سکاټلنډ د اډینبورګ پوهنتون د څېړونکو په ګډون ترسره شوې ده.

د څېړنې د موندنو له مخې، د ټکنالوژۍ شرکتونو له‌خوا د امریکا د ورکو شویو او تر ناوړه ګټې اخیستنې لاندې ماشومانو ملي مرکز ته د دغه منځپانګو په اړه د لېږل شویو راپورونو شمېر په ۲۰۲۳کال کې له شاوخوا ۴زره او ۷۰۰ څخه په ۲۰۲۵کال کې څه باندې ۴۰۰زرو ته رسېدلی دی. دغه زیاتوالی نږدې ۸۴۰۰ سلنه ښودل شوی دی.

په دغه منځپانګو کې هغه جعلي انځورونه هم شامل دي، چې د «ډیپ‌فېک» په نوم پېژندل کېږي او د مصنوعي ځیرکتیا د هغو پروګرامونو په مرسته جوړېږي، چې د خلکو انځورونه بربنډ ښيي.

دغه وسایل کولی شي په څو ثانیو کې د یوه ماشوم د انځور په کارولو سره جعلي جنسي منځپانګه جوړه کړي. د څېړونکو په وینا، که څه هم دغه انځورونه جعلي وي؛ خو زیانونه یې رښتیني دي. په ځینو مواردو کې عاملان د دغه انځورونو د خپرولو په ګواښلو سره له ماشومانو د پیسو یا نورو انځورونو غوښتنه کوي.

څېړونکو اټکل کړی، چې هر کال په ټوله نړۍ کې له ۳۰۰ مېلیونه ډېر ماشومان لږ تر لږه د ټکنالوژۍ له لارې د جنسي ناوړه ګټې اخیستنې یا ځورونې له یوه ډول سره مخ کېږي. د یادې څېړنې له مخې، نږدې له هرو څلورو ماشومانو څخه یو یې تر ۱۸ کلنۍ مخکې لږ تر لږه یو ځل انلاین ځورونه تجربه کوي.

د «چایلدلایت» انستیتیوت یوې مشرې ډیبي فرای ویلي، د څېړنې موندنې ښيي چې د ناوړه ګټې اخیستنې د نویو لارو چارو د پېژندلو او مخنیوي او د دغه ډول منځپانګو د ژر تر ژره حذفولو لپاره د حکومتونو او ټکنالوژۍ شرکتونو بېړني اقدامات اړین دي.

د شمېرو کمښت او د ماشومانو د ساتنې ستونزې

په دغه څېړنه کې خبرداری ورکړل شوی، چې د رسمي معلوماتو او شمېرو کمښت د ماشومانو پر وړاندې د جنسي ناوړه ګټې اخیستنې د مخنیوي او د هغوی د ساتنې هڅې له ستونزو سره مخ کړې دي.

د ۱۰۳ هغو هېوادونو او سیمو له ډلې چې په دې څېړنه کې ارزول شوي، یوازې ۲۲ هېوادونه د سروې پر بنسټ داسې شمېرې لري چې د ماشومانو پر وړاندې د جنسي ناوړه ګټې اخیستنې دواړه ډولونه یعنې انلاین او له انلاین فضا بهر رانغاړي.

د «چایلدلایت» بنسټ په وینا، د معلولیت لرونکو ماشومانو، بومي او کډوالو ماشومانو، په بشري کړکېچونو کې د ښکېلو سیمو ماشومانو، کوچنیانو او په کورنیو کې د جنسي ناوړه ګټې اخیستنې د قربانیانو وضعیت په شته شمېرو او څېړنو کې لږ منعکس شوی دی.

د دغه انستیتوت اجراییوي مشر پاول سټنفیلډ ویلي، مېلیونونه ماشومان د جنسي ناوړه ګټې اخیستنې له ګواښ سره مخ دي؛ خو حکومتونه ډېری وخت نه پوهېږي چې دغه ډول زیانونه تر ډېره په کومو سیمو کې پېښېږي او کوم ماشومان له نورو ډېر له ګواښ سره مخ دي.

څېړونکو له حکومتونو غوښتي، چې د ماشومانو پر وړاندې جنسي ناوړه ګټه اخیستنه د عامې روغتیا د یوې ستونزې په توګه وګڼي، د کره شمېرو د راټولولو لپاره پانګونه وکړي او د ځورونې تر پېښېدو مخکې د مخنیوي او ملاتړ پروګرامونه برابر کړي.

دغه انستیتوت همداراز د ټکنالوژۍ شرکتونو پر لا ډېرې حساب‌ورکونې، د نویو ګواښونو له ډولونو سره د برابر قوانینو پر تصویب او د ماشومتوب له لومړیو کلونو څخه د مخنیوي پروګرامونو پر پیل ټینګار کړی دی.

خو څېړونکو په ځینو هېوادونو کې د پرمختګونو خبر هم ورکړی دی. د دوی په وینا، د انلاین خوندیتوب د قوانینو پیاوړتیا، د ناوړه ګټې اخیستنې د منځپانګې پېژندلو د لارو چارو ښه‌والي او مخنیوي ته ډېره پاملرنه د دغه اقداماتو له ډلې دي.

هغوی ټینګار کړی، چې کره معلومات، همغږې شوې همکاري او دوامداره پانګونه کولی شي د ماشومانو په خوندیتوب کې مرسته وکړي.

پنځه اروپايي هېوادونه روانډا ته د رد شویو کډوالو پر لېږدولو خبرې کوي

۲۵ لړم ۱۴۰۵ - ۱۶ نومبر ۲۰۲۶، ۱۷:۱۹ GMT+۰
100%

د اتریش حکومت د دوشنبې په ورځ په یوه اعلامیه کې وویل، چې دا هېواد له جرمني، هالنډ، ډنمارک او یونان سره یوځای د رد شوو کډوالو د لېږد د یوه مرکز جوړولو لپاره له روانډا سره د بېړنیو خبرو اترو د پیلولو اراده لري.

د دغې اعلامیې پر بنسټ، د رد شوو کډوالو لومړۍ ډله به په ۲۰۲۷ کال کې دغه مرکز ته ولېږل شي.

اروپايي ټولنه له کلونو راهیسې هڅه کوي چې د کډوالۍ قوانین لا سخت کړي، د هغو کډوالو شمېر کم کړي چې د دغې ټولنې ۲۷ غړو هېوادونو ته ننوځي، او د هغو کډوالو د شړلو بهیر ګړندی کړي چې په اروپا کې د استوګنې حق نه لري.

له اروپا بهر مرکزونو ته د کډوالو لېږدول، د دغه سیاست پر یو له مهمو محورونو بدل شوی دی.

اتریش، ډنمارک، جرمني، یونان او هالنډ د دغو مرکزونو د جوړولو لپاره د خبرو اترو مخکښان دي.

د اتریش لومړي وزیر کریستیان شټاکر د اروپايي هېوادونو د چارواکو او د روانډا د کورنیو چارو د وزیر په شتون کې وویل چې موخه یې، راتلونکی کال په رواندا کې د لومړي مرکز جوړول دي.

د ډنمارک لومړۍ وزیرې مته فردریکسن د هغه توافق په اړه چې اروپايي هېوادونه یې د وروستي کېدو هیله لري وویل: «زه فکر کوم چې دا توافق به یو مهم بدلون وي او موږ ته به اجازه راکړي چې د ناقانونه کډوالۍ له پراخو ننګونو سره مبارزه وکړو.»

هغې زیاته کړه: «موږ به د انسان د قاچاقبرانو فعالیت پای ته ورسوو، د خپلو پولو کنټرول به بېرته په لاس کې واخلو او د ناقانونه کډوالۍ انګېزې به له منځه یوسو.»

د بشري حقونو ډلو درېیمو هېوادونو ته د کډوالو مرکزونو یا زندانونو ته د لېږدولو پر طرحې نیوکې کړې دي.

هغوی وايي، چې اروپايي هېوادونه نه شي تضمینولی چې په دغو مرکزونو کې به د پناهجویانو حقونه مراعت شي.

د بشري حقونو د څار په سازمان کې د افریقا لوړپوړې څېړونکې او د روانډا متخصصې کلمنټین دو مونتژوا په یوه اعلامیه کې وویل: «له اروپا بهر د پناهجویانو د شړلو مرکزونه، نورو هېوادونو ته د خپلو مسوولیتونو د ورسپارلو لپاره د اروپايي ټولنې د ریاکارانه هڅې تر ټولو نوې بېلګه ده.»

هغې زیاته کړه چې د دغه پروګرام د کوربه توب لپاره د روانډا حکومت ته د پیسو ورکول، نه یوازې دا چې لېږدول شوو کډوالو ته زیان رسوي، بلکې داسې یو حکومت ته مالي سرچینې او سیاسي نفوذ ورکوي چې د هغې په وینا، د رواندا دننه او بهر د بشري حقونو د جدي سرغړونو مسوول دی.

په مقابل کې، د دغې طرحې پلویان وايي چې تش په نامه دغه «د بېرته ستنېدو مرکزونه» د هغو کډوالو وضعیت ته د رسېدنې زمینه برابروي چې خپلو هېوادونو ته د ستنېدو امکان نه لري، خو اروپا ته د ننوتلو یا هلته د پاتې کېدو قانوني اساس هم نه لري.

اروپايي چارواکو ټینګار کړی چې د دغو مرکزونو فعالیت به د اروپايي ټولنې د قوانینو او نړیوالو حقوقو سره سم وي.

د اروپايي ټولنې قوانین په وروستیو کلونو کې، د کډوالۍ پر وړاندې د لا زیاتو سختو سیاستونو د غوره کولو لپاره د سیاسي فشارونو او د عامه افکارو د غوښتنو په پایله کې بدل شوي دي.

د اروپا پارلمان په جون میاشت کې غړو هېوادونو ته اجازه ورکړه چې په خپلواکه توګه یا د کوچنیو ایتلافونو په چوکاټ کې، له اروپايي ټولنې بهر د بېرته ستنېدو مرکزونه جوړ کړي او هغه کډوالو چې د پناه غوښتنې غوښتنلیکونه یې رد شوي دي، د هغوی د اصلي هېوادونو پر ځای دغو مرکزونو ته ولېږدوي.

اروپايي ټولنه د نویو غړو د منلو پر شرایطو بحث کوي

۲۵ لړم ۱۴۰۵ - ۱۶ نومبر ۲۰۲۶، ۱۶:۰۴ GMT+۰
100%

د اروپايي ټولنې د دوره‌يي مشر په توګه ایرلنډ وړاندیز کړی چې د نویو غړو ازمایښتي دوره له ۱۵ کلونو نه ۱۰ کلونو ته راکمه شي. دا طرحه د پنځو کلونو لپاره د غځېدو امکان هم لري.

ایرلنډ چې د اروپايي ټولنې دوره‌يي مشري پر غاړه لري، غړو هېوادونو ته یوه نوې مسوده وړاندې کړې چې له مخې یې د دې ټولنې د نویو غړو ازمایښتي دوره له ۱۵ کلونو څخه ۱۰ کلونو ته راکمېږي.

دغه وړاندیز، چې د پنځو نورو کلونو لپاره د غځېدو وړتیا هم لري، د مونټه‌نېګرو د یوځای کېدو د تړون لپاره د مشورتي بنسټ په توګه چمتو شوی او ټاکل شوې ده چې سفیران پرې بحث وکړي. په داسې حال کې چې د دغه منځګړي وړاندیز ملاتړ شوی، خو د غړو هېوادونو ترمنځ د نویو غړو د رایې ورکولو حق د ځنډولو، د څارنې د څرنګوالي او د دې تدابیرو د پلي کېدو د تګلارې پر سر ژور اختلافات لا هم پر ځای پاتې دي.
د یورونیوز د راپور له مخې، په دغه خپاره شوي سند کې راغلي چې د نویو تدابیرو پر سر د غړو ترمنځ وېش شتون لري. د هالنډ په مشرۍ د اروپايي ټولنې پنځو بنسټ اېښودونکو هېوادونو د خورا سختو محافظتي تدابیرو غوښتنه کړې څو په راتلونکي کې د نویو غړو د احتمالي سرغړونو او د شاتګ مخه ونیول شي، خو بل پلو د ایټالیا په ګډون د «لوېدیځ بالکان ملګرو» ډله بیا د یوه متناسب چلند غوښتونکې ده چې نوي غړي په نابرابره او کمزورې موقعیت کې واقع نه شي. همدارنګه په سند کې یادونه شوې چې غړي هېوادونه د جدي سرغړونو په صورت کې د نویو ورغلو هېوادونو د رایې ورکولو د حق پر ځنډولو ټینګار کوي، خو د ګوتو په شمېر هېوادونه لا هم له دغه انتخاب سره مخالفت ښيي.
د اروپايي کمېسیون د لومړني پلان پر بنسټ، وړاندیز شوی و چې سرغړونو ته د غبرګون دغه اقدامات په اتومات ډول پیل شي، خو ایرلنډ د یوه منځني حل په توګه د ځانګړي اکثریت (QMV) د کارولو وړاندیز کړی دی. سند ښيي چې د غړو هېوادونو ترمنځ دا پوښتنه هم راپورته شوې چې ایا د الحاق د ځنډولو موده باید د اړوند هېواد د چمتووالي له کچې سره برابره شي او که دا چاره دې د یوه کال لپاره پیل او وروسته د اړتیا په صورت کې د وضعیت تر اصلاح پورې وغځول شي. یو شمېر هېوادونو بیا له دې سره مخالفت ښودلی چې د «صادقانه همکارۍ» د اصل د نقض په صورت کې دې بنسټیز اقدامات فعال شي، ځکه د دغه اصل عادلانه او دقیق ارزول ستونزمن ګڼل کېږي.
د غړیتوب څخه د مخکې څارنې په برخه کې، د اروپايي ټولنې د بنسټیزو ارزښتونو، د قانون د واکمنۍ او د قضايي خپلواکۍ د څارنې په اړه پراخ ملاتړ شتون لري. سربېره پر دې، څو غړو هېوادونو غوښتنه کړې چې د ټولنې له ګډ بهرني او امنیتي سیاست سره همغږي هم باید د څارنې په شرطونو کې شامله شي څو دغه هېوادونه د بهرنیو قدرتونو خوا ته تمایل ونه مومي. ایرلنډ همدارنګه څرګنده کړې چې د غړیتوب څخه وروسته د څارنې جلا میکانیزم یې له قانوني متن څخه ایستلی دی، ځکه دا چاره د شته تدابیرو سره د تداخل او نندریو لامل کېدای شوه. په داسې حال کې چې د ځنډ د پړاو پر سر لا هم د یوه او درېیو کلونو د محدودیت او یا د وضعیت تر سمون پورې د غځېدو بحثونه روان دي، خو د لس کلنې ازمایښتي دورې تایید ته د غړو تمایل زیات شوی دی.

هبت الله اخوندزاده ته د نړۍ د ۵۰۰ بانفوذه مسلمانانو په نوملړ کې ۴۳م ځای ورکړل شوی

۲۵ لړم ۱۴۰۵ - ۱۶ نومبر ۲۰۲۶، ۱۰:۲۸ GMT+۰
100%

د طالبانو مشر مولوي هبت‌الله اخوندزاده، چې دغه ډله یې «امیرالمؤمنین» بولي، د ۲۰۲۷ کال د نړۍ د ۵۰۰ بانفوذه مسلمانانو په نوملړ کې ۴۳م ځای خپل کړی دی. دغه کلنی نوملړ د اردن د شاهي اسلامي ستراتیژیکو مطالعاتو مرکز خپور کړی دی.

د ۲۰۲۷ کال د نوملړ په سر کې د درېیو هېوادونو پنځو کسانو په ګډه لومړی ځای خپل کړی دی. په دوی کې د سعودي عربستان پاچا سلمان بن عبدالعزیز، د دغه هېواد ولیعهد محمد بن سلمان، د پاکستان لومړی وزیر محمد شهباز شریف، د پاکستان د دفاعي ځواکونو مشر مارشال عاصم منیر او د ترکیې ولسمشر رجب طیب اردوغان شامل دي.

له دوی وروسته، د ایران د اسلامي جمهوریت مذهبي مشر مجتبی خامنه‌يي دویم، د اردن پاچا عبدالله دویم درېیم، د قطر امیر تمیم بن حمد ال ثاني څلورم، پاکستاني دیني عالم محمد تقي عثماني پنځم، یمني دیني عالم حبیب عمر بن حفیظ شپږم، د مصر د الازهر جومات مشر احمد الطیب اووم او د موریتانیا دیني عالم عبدالله بن بیه اتم ځای لري.

په دې نوملړ کې د سیاسي او مذهبي مشرانو ترڅنګ د ورزش او کلتور د نړۍ د یو شمېر مشهورو کسانو نومونه هم شامل دي.

په دغو کسانو کې د مصر د فوټبال لوبغاړی محمد صلاح، د فرانسې د فوټبال پخوانی ستوری زین‌الدین زیدان، د سینیګال لوبغاړی سادیو ماني، امریکايي باسکټبالر کریم عبدالجبار، د فرانسې او هسپانیې فوټبالران عثمان دمبله او لامین یامال، او د روسیې د رزمي لوبو پخوانی لوبغاړی حبیب نورمحمدوف شامل دي.

هبت‌الله اخوندزاده په دې ۵۰۰ کسیز نوملړ کې ۴۳م ځای لري. د راپور له مخې، په دې نوملړ کې د کسانو سیاسي، مذهبي، ټولنیز او کلتوري نفوذ په پام کې نیول شوی دی.

اخندزاده په ۲۰۱۶ کال کې د طالبانو د پخواني مشر ملا اختر محمد منصور د وژل کېدو وروسته د دې ډلې مشر شو. ملا اختر محمد منصور د امریکا د بې‌پیلوټه الوتکې په برید کې وژل شوی و.

په ۲۰۲۱ کال کې واک ته د طالبانو له بېرته رسېدو وروسته، اخندزاده د دې ډلې مهم فرمانونه صادر کړي او د سیاسي او ټولنیزو چارو لویې پرېکړې د هغه تر مشرۍ لاندې کېږي.

د «نړۍ ۵۰۰ بانفوذه مسلمانان» په نوم راپور د هبت‌الله اخوندزاده د پېژندنې په برخه کې د ښځو او نجونو پر زده‌کړو د طالبانو محدودیتونو ته هم اشاره کړې ده. په دغو محدودیتونو کې له شپږم ټولګي پورته د نجونو پر زده‌کړو او پوهنتونونو ته د ښځو پر تګ بندیزونه شامل دي.

هبت‌الله اخوندزاده د ۲۰۲۶ کال په نوملړ کې ۴۴م ځای درلود، خو د ۲۰۲۷ کال په نوملړ کې یوه درجه پورته شوی او ۴۳م ځای ته رسېدلی دی.

د اردن شاهي اسلامي ستراتیژیکو مطالعاتو مرکز هر کال دا راپور خپروي. په دې ارزونه کې د کسانو سیاسي، مذهبي، ټولنیز او کلتوري نفوذ ته پام کېږي. په نوملړ کې د یوه کس شاملېدل د هغه د کړنو یا نظرونو د تایید په معنا نه دي.

په پنځو هېوادونو کې د داعش د غړیتوب په تور اته کسان نیول شوي یا تورن شوي دي

۲۳ لړم ۱۴۰۵ - ۱۴ نومبر ۲۰۲۶، ۲۱:۲۱ GMT+۰
100%

د امریکا د دفاعي چارو څېړنیزې خپرونې «لانګ وار ژورنال» راپور ورکړی، چې د اکټوبر له ۹مې د نومبر تر ۱۰مې پورې په هسپانیا، کاناډا، اېټالیا، اسراییل او سویډن کې اته کسان د داعش له فعالیتونو سره د تړاو په تور نیول شوي یا پرې قضايي تورونه لګول شوي دي.

د راپور له مخې، په دغه قضیو کې د داعش انلاین تبلیغاتو خپرول، د یادې ډلې د غړیتوب لپاره د کسانو هڅول، له پلویانو سره اړیکې او د احتمالي بریدونو پلانول شامل دي. راپور کاږي، دغه پېښې د داعش د وړتیا ښکارندويي کوي چې د خپلې ځمکنۍ واکمنۍ له لاسه ورکولو سره، سره د انلاین فعالیتونو له لارې د نویو کسانو افراطي کولو او جذبولو ته دوام ورکوي.

هسپانیا

د راپور له مخې، د اکټوبر په ۲۰مه د هسپانیا پولیسو د بارسلونا او تاراګونا په ولایتونو کې دوه کسان د «ترهګریزو» افکارو د خپرولو او روزنې په تور نیولي دي. ویل کېږي، چې دغه کسانو په وار، وار د جهادي ډلو اړوند وېب‌پاڼې کتلې او د داعش تبلیغاتي مطالب یې لوستي وو.

د امریکا فدرالي څېړنیزې ادارې (FBI) هسپانوي پولیسو ته د تاراګونا د یوه اوسېدونکي د افراطي کېدو په اړه معلومات ورکړي وو. د څېړنو پرمهال پولیس وتوانېدل، نوموړی له یوه بل کس سره چې په بارسلونا کې اوسېده ونیسي. د شکمنو کسانو ځینې انلاین فعالیتونه منځني ختیځ ته د سفر او په جهادي فعالیتونو کې د ګډون پر احتمال راڅرخېدل.

همدارنګه، د نومبر په درېیمه پولیسو د بارسلونا په راوال سیمه کې یو بل کس د ترهګریزو افکارو د خپرولو په تور نیولی دی. نوموړی تر دې مخکې په ۲۰۱۸کال کې هم د ترهګرۍ د ملاتړ په تور نیول شوی و؛ خو په ۲۰۲۱کال کې د څار تر شرایطو لاندې خوشې شوی و.

کاناډا

د کاناډا پولیسو د اکټوبر په ۲۶مه د البرټا ایالت یو ۱۷ کلن ځوان د «ترهګرۍ» اړوند جرم په تور نیولی دی. د راپور له مخې، د پولیسو د ملي امنیت څېړنیزې ډلې د روان کال په فبرورۍ کې وروسته له هغې څېړنې پیل کړې چې د شکمن ځوان او داعش پورې تړلو کسانو ترمنځ انلاین اړیکې وموندل شوې.

دغه ځوان د کاناډا د قوانینو له مخې، د هویت د خوندي پاتې کېدو په موخه نه‌دی پېژندل شوی او ټاکل شوې وه د نومبر په درېیمه محکمې ته حاضر شي.

اېټالیا

د راپور له مخې، د نومبر په څلورمه د اېټالیا د کارابینیري پولیسو د وارېزه ولایت په یوه عملیات کې د تونس اصله ۲۷ کلن کس نیولی دی. نوموړی د داعش د غړیتوب د هڅونې او د «ترهګریزو» مطالبو د ساتلو په تور نیول شوی دی.

د هغه په اړه څېړنې وروسته له هغې پیل شوې، چې په مارچ میاشت کې یې د خپل کور ترڅنګ یوه بڼ ته د کراسبو (غشي ویشتونکې وسلې) څو غشي ویشتي وو. پولیسو د کور د پلټنې پر مهال وسله او مهمات ترلاسه کړي وو. وروسته د شکمن کس د خواله رسنیو په حسابونو کې د داعش تبلیغاتي مطالب وموندل شول. د راپور له مخې، د هغه په ټیلیګرام حساب کې د داعش د بېرغ انځور هم خپور شوی و.

اسراییل

د اسراییلي رسنیو د راپورونو له مخې، د اکټوبر په ۱۳مه د دغه هېواد په شمال کې د ام‌الفحم ښار یو ۱۸ کلن اوسېدونکی د اسراییلي سرتېرو پر ضد د برید د پلانولو په تور نیول شوی و. ویل کېږي، چې نوموړي له داعش سره بیعت کړی و او د پولیسو د یو میاشتني څېړنیز بهیر په ترڅ کې یې د برید د پلانولو شواهد موندل شوي دي.

همدارنګه، د نومبر په دویمه اسراییلي رسنیو راپور ورکړ چې د شفارم ښار ۲۱ کلن محمد سویطات د سپټمبر په ۲۸مه د پولیسو او شین‌بت امنیتي ادارې په ګډو عملیاتو کې نیول شوی و.

د راپور له مخې، د سویطات له نیول کېدو وروسته په پلټنو کې څرګنده شوې، چې نوموړي له داعش سره بیعت کړی، د یادې ډلې تبلیغاتي مطالب یې انلاین خپاره کړي، له پلویانو سره یې اړیکې ساتلې او هڅه یې کړې چې خپل ملګري هم یادې ډلې ته جذب کړي.

راپور زیاتوي، چې دغه دوه نیونې په اسراییل کې د روان کال له اګست میاشتې راهیسې د داعش اړوند اوومه پېښه ده.

سویډن

د سویډن چارواکو د نومبر په شپږمه اعلان وکړ، چې یو ۱۹ کلن ځوان یې د ترهګریز برید د چمتو کولو، په ترهګریز سازمان کې د جدي ګډون او د ترهګرۍ د عامه هڅونې په تور محاکمې ته معرفي کړی دی.

د څېړونکو په وینا، شکمن کس د مارچ له لومړۍ څخه د اپرېل تر ۱۳مې پورې د دغه هېواد په لوېدیځ کې د هالمستاد ښار پر یوه لېسه د چړې برید پلان کړی و. نوموړي له داعش سره د بیعت ترڅنګ د یادې ډلې تبلیغاتي مطالب هم خپرول.

د راپور له مخې، دغه ځوان د اپرېل په میاشت کې د نیول کېدو پر مهال ۱۸ کلن و.

داعش خراسان او په افغانستان کې یې فعالیتونه

داعش خراسان د داعش سیمه‌ییزه څانګه ده، چې په ۲۰۱۵کال کې یې په افغانستان او شاوخوا سیمه کې فعالیت پیل کړ. یادې ډلې په افغانستان کې د طالبانو له واکمنېدو وروسته هم خپل فعالیتونه او د کسانو د جذب هڅې روانې ساتلې دي.

د اروپایي ټولنې د پناه غوښتنې ادارې (EUAA) د ۲۰۲۶کال د فبرورۍ د راپور له مخې، د ملګرو ملتونو د څار ډلې په ۲۰۲۵کال کې د داعش خراسان د جنګیالیو شمېر شاوخوا دوه زره اټکل کړی و. د راپور له مخې، د یادې ډلې شبکې په ځانګړي ډول د افغانستان په شمالي او شمال‌ختیځو ولایتونو کې خواره واره فعالیت کوي او په بدخشان او کندوز کې یې د پلویانو او ملاتړو د زیاتېدو راپورونه ورکړل شوي دي.

د اروپایي ټولنې د یادې ادارې د معلوماتو له مخې، په افغانستان کې د داعش خراسان بریدونه د ۲۰۲۲کال له لوړې کچې وروسته کم شوي؛ خو یادې ډلې لاهم په ځینو ولایتونو کې بریدونه کړي او د طالبانو پر امنیتي ځواکونو او مذهبي لږکیو یې بریدونو دوام موندلی دی.

ورته مهال د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د ۲۰۲۶کال د اګست په میاشت کې د داعش په اړه په یوه راپور کې ویلي، داعش خراسان له هغو ضربو سره، سره چې د طالبانو او پاکستان د عملیاتو له امله وررسېدلې؛ د افغانستان له خاورې بهر د بریدونو اراده لري او د پراخو مرګ‌ژوبلو د بریدونو لپاره د خپلو وړتیاوو د بېرته پیاوړتیا هڅې کوي.