د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ (UNHCR) په خپل نوي راپور کې اعلان کړی، چې د ۲۰۲۶ کال د جنورۍ له لومړۍ څخه د جون تر ۲۷مې پورې، لږ تر لږه ۵۳۱ زره و ۸۰۰ افغان کډوال له پاکستان څخه بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.
د افغانستان د پخواني ولسمشر ویاند صدیق صدیقي وایي، چې پاکستان باید له افغان کډوالو سره په چلند کې نړیوال قوانین او د بشري حقونو کنوانسیونونه مراعات کړي او د ملګرو ملتونو اړوند بنسټونه باید په دې برخه کې عملي اقدام وکړي.
د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت خبر ورکړی، چې ۱۴۷ افغان کډوال د پاکستان له بندخونو تر خوشې کېدو وروسته بېرته خپل هېواد ته ستانه کړای شوي دي. د دغه وزارت په وینا؛ یاد کسان په پاکستان کې د اوسېدو قانوني اسنادو نهلرلو له امله بندیان شوي وو.
د اروپايي پارلمان غړې هانا نیومن ویلي، له جرمني څخه افغانستان ته د افغان کډوالو ستنول یوه «احمقانه» پرېکړه ده او دا کار اروپا د طالبانو د فشارونو او باجغوښتنې پر وړاندې زیانمنوي.
د پاکستانۍ مور او افغان پلار زوی کامران په پاکستان کې د خپلې مور د هویت اسنادو د بېرته فعالولو او د قانوني استوګنې د حق ترلاسه کولو لپاره د پېښور سترې محکمې ته عریضه کړې ده.
په جلاوطنۍ کې د افغانستان د خلکو عالي شورا پوځي کمېټې د پاکستان له حکومته غوښتي، چې د افغان کډوالو د جبري اېستلو لړۍ ودروي. یادې شورا ویلي، په دغه کډوالو کې پخواني پوځيان، خبریالان او مدني فعالان شامل دي چې افغانستان ته په ستنېدو سره د مرګ او شکنجې له ګواښ سره مخ کېږي.
د پاکستان د کورنيو چارو وزارت وایي چې ایالتي حکومتونو ته یې لارښونه کړې، چې د روان کال د جولای له ۱۰مې نېټې څخه به په پاکستان کې هغه افغان وګړي نيول کيږي چې د استوګنې قانوني اسناد ونه لري او یا یې هم د ويزې موده تېره شوې ده.
د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت ویلي، د روانې اوونۍ په ترڅ کې ۳۴۴ افغانان چې په پاکستان کې د قانوني استوګنې د اسنادو د نه لرلو له امله نیول شوي وو، له زندانونو تر خوشې کېدو وروسته بېرته افغانستان ته راستانه شوي دي.
د بښنې نړیوال سازمان ويلي، افغانستان ته د کډوالو د بېرته ستنولو په اړه د اروپايي ټولنې هر ډول تعامل، بېپروايي او له ګواښ څخه ډک اقدام دی او وایي چې دا د اروپايي ټولنې لپاره د خپلو قانوني ژمنو او مسؤلیتونو له پامه غورځول دي.
د طالبانو تر کنټرول لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون ویلي، چې له پاکستان او ایران څخه تېره ورځ ۳۹۴ کډوالې کورنۍ چې ټول ۲۱۴۰ تنه کېږي، له بېلابېلو لارو هېواد ته په جبري راستانه کړل شوې دي.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنېټ د اروپایي ټولنې له لوري د کډوالو او پناهغوښتونکو په ځانګړي ډول د افغان پناهغوښتونکو د چټک اېستلو نوې تګلاره د اندېښنې وړ بللې ده.
د طالبانو د کډوالو کمېسیون وايي، پاکستان او ایران یوازې د یکشنبې په ورځ له بېلابېلو لارو ۴۷۷ کډوالې کورنۍ چې شمېر یې ۲۵۷۹ تنه کېږي، په جبري ډول افغانستان ته ستانه کړي. د دغه کمېسیون په وینا، په همدې ورځ ۷۵۷ کورنۍ خپلو سیمو ته لېږدول شوي او له ۷۰۳ کورنیو سره مرستې هم شوې دي.
د بخښنې نړېوال سازمان د جنوبي اسیا سیمهییز دفتر وایي، په نړۍ کې د افغان کډوالو د جبري ایستنې لړۍ په چټکۍ سره روانه ده او ورځ تر بلې یې شمېر زیاتېږي. دغه سازمان زیاتوي چې دا له نړیوالو قوانینو سرغړونه ده او باید ودرول شي.
د طالبانو د کډوالو کمېسیون وايي، پاکستان او ایران یوازې د جمعې په ورځ (د غبرګولي ۲۹مه) له بېلابېلو لارو ۵۸۵ کډوالې کورنۍ چې شمېر۳۰۶۰ کېږي، په جبري ډول افغانستان ته اړولي دي. د دغه کمېسیون په وینا، په همدې ورځ ۳۹۸ کورنۍ خپلو سیمو ته لېږدول شوي او له ۵۵۳ کورنیو سره مرستې هم شوې دي.
د مقاومت جبهې سرچینو د جمعې په ورځ (د غبرګولي ۲۹مه) افغانستان انټرنشنل ته تایید کړه، چې اروپایي ټولنې د احمد مسعود په مشرۍ له دغې جبهې سره، د «کډوالۍ کړکېچ د مدیریت» په تړاو خبرې کړې دي.
د بلجیم د بهرنیو چارو وزارت د افغانستان انټرنشنل د هغې پوښتنې په ځواب کې چې د افغان کډوالو د بېرته ستنولو په اړه د خبرو لپاره بروکسل ته د طالب پلاوي د بلنې په تړاو مطرح شوې وه، ویلي چې دغه هېواد د طالبانو د استازو د بلنې په اړه د اروپايي ټولنې له پرېکړې سره موافق نه دی.
له ۴۰ څخه زیاتو مدني او د بشري حقونو بنسټونو په یوه پرانیستي لیک کې د اروپايي ټولنې له لوړپوړو چارواکو غوښتي چې افغانستان ته د افغان کډوالو ستنول سمدستي ودروي او له هغو تګلارو ډډه وکړي چې د طالبانو د ادارې د مشروعیت سبب ګرځي.
د طالبانو د کډوالو کمېسیون وايي، پاکستان او ایران یوازې پرون (دوشنبه د غبرګولي ۲۵مه) له بېلابېلو لارو ۴۷۲ کډوالې کورنۍ چې شمېر ۲۵۲۳ کېږي، په جبري ډول افغانستان ته اړولي دي. د دغه کمېسیون په وینا، په همدې ورځ ۵۹۵ کورنۍ خپلو سیمو ته لېږدول شوي او له ۶۲۳ کورنیو سره مرستې هم شوې دي.
د بشري حقونو د څار بنسټ د افغانستان څانګې څېړونکې فرشته عباسي وايي، په داسې حال کې چې افغانان لا هم له پراخې ځپنې او محدودیتونو سره مخ دي، د اروپايي هېوادونو له لوري له طالبانو سره د کډوالۍ د هوکړو پر لور حرکت د اندېښنې وړ دی.
د طالبانو تر چتر لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې کمېسیون وایي، چې نن یک شنبه له بېلابېلو لارو ۵۳۵ کډوالې کورنۍ چې ۲۹۴۷ کسان کېږي، په جبري ډول افغانستان ته راستانه شوي او هممهاله زرګونو راستنو شویو ته د لنډمهاله خدماتو ترڅنګ د هستوګنیزو ځمکو نمرې هم وېشل شوې دي.
د اروپايي ټولنې د کورنیو چارو او کډوالۍ کمیسار مګنوس برونر بروکسل ته د طالبانو د استازو د بلنې له جنجالي طرحې دفاع کړې. هغه ویلي، اروپايي ټولنه افغانستان ته د رد شویو افغان پناه غوښتونکو د بېرته ستنولو لپاره «له طالبانو سره له خبرو پرته بله لار نه لري».
د بشري حقونو د څار سازمان د افغانستان برخې څېړونکې، فرشته عباسي، ویلي چې د کډوالۍ اړوند خبرو اترو لپاره د طالبانو د پلاوي د ګډون په موخه د اروپايي کمېسیون بلنه په نامناسب وخت کې شوې او «ناسم پیغام» لېږدوي.