د افغان کډوالو اېستل

د بشري حقونو څار سازمان د افغانستان د برخې څېړونکې فرشته عباسي، افغانستان ته د افغانانو د شړلو په تړاو د جرمني او طالب چارواکو ترمنځ د تعامل په اړه اندېښنه څرګنده کړې او وایي چې افغانستان ته د خلکو د شړلو په برخه کې له طالب چارواکو سره د جرمني تعامل د خواشینۍ وړ دی.

د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنري وايي، له درېیو کلونو په کمه موده کې شاوخوا شپږ میلیونه افغانان افغانستان ته ستانه شوي دي.

د امریکا د کډوالۍ او ګمرک ادارې له‌خوا د یوه پخواني افغان سرتېري تر نیول کېدو وروسته د نوموړي مړینې د هغه افغانانو د برخلیک په اړه اندېښنې راپارولې، چې په افغانستان کې یې له امریکايي ځواکونو سره اوږه په اوږه کار او جګړه کړې وه.

د پاکستان د پنجاب ایالت پولیسو د افغان کډوالو پرضد د عملیاتو پرمهال د دغه ایالت په بېلابېلو سیمو کې شاوخوا ۱۸ افغان کډوال نیولي دي. د پولیسو په وینا، دغه عملیات د لاهور، بهاولپور او پنجاب په نورو سیمو کې ترسره شوي دي.

له ایران او پاکستان څخه د میلیونونو افغان کډوالو جبري ستنېدل، پنځه کاله وروسته له افغانستانه د طالبانو له بیا واکمنېدو، د دغه هېواد پر کمزوري اقتصاد، محدودو کاري فرصتونو او له وړاندې تر فشار لاندې بشري خدمتونو بار لا زیات کړی دی.

د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون خبر ورکړی، چې تېره ورځ جمعه ۴۳۹ کډوالې کورنۍ چې ټول ۲۰۷۱ کسان کېږي، له ایران او پاکستان نه افغانستان ته ستانه شوې دي.

د خیبر پښتونخوا پېښور پولیسو په دغه ښار کې د افغان کډوالو پر ضد د عملیاتو پر مهال شاوخوا ۲۱ افغانان نیولي او د نورو قانوني اقداماتو لپاره یې د افغان کډوالو د ساتنې مرکز ته لېږدولي دي.

د پاکستان د پلازمېنې اسلام اباد د عالي محکمې يوه قاضي د افغان محصلينو د تحصيلي ويزو د تمدېدو د څرنګوالي د قضيې په اورېدنه کې ويلي، « موږ دا مهال له افغانستان سره د جګړې په حالت کې یو او افغانستان دښمن هېواد دی».

د پاکستان په لوی اقتصادي ښار کراچۍ کې د افغان کډوالو د نیولو په عملیاتو کې له ۳۰ ډېر هغه پاکستاني پښتانه هم نیول شوي چې د پاکستان پېژندپاڼې لري، خو د معلوماتو له مخې لا هم په توقیفي کمپونو کې ساتل کېږي.

د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون ویلي، چې تېره ورځ د تورخم، سپين بولدک، اسلام‌کلا او ورېښمو پله له لارې ۴۳۱ کورنۍ چې ټول لټال ۲۰۸۷ کسان کېږي؛ افغانستان ته ستنې شوې دي. یاد کمېسیون زیاته کړې، چې له یادو کورنیو سره یې لومړنۍ مرستې هم کړې دي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ په خپل تازه راپور کې ویلي، په افغانستان کې د وسله‌والو مخالفو ډلو فعالیت، په بدخشان او ځینو نورو سیمو کې نښتو د داخلي بې‌ځایه کېدو اندېښنې زیاتې کړې دي.

په پاکستان کې د افغان محصلينو ټولنې ويلي، د اسلام‌اباد په عالي محکمه کې یې د افغان محصلینو د تحصیلي ویزو د ستونزو او له دې سره د تړلو نیونو او شړلو په اړه یوه مفصله قانوني قضیه ثبت کړې ده.

د جرمني حکومت د سې‌شنبې په ورځ (د وږي ۳مه) د لایپزګ هوايي ډګر څخه د یوې چارټر الوتکې له لارې ۳۰ افغان کډوال کابل ته ستانه کړي. جرمني وړاندې اعلان کړی و، هغه کسان بېرته افغانستان ته ستنوي چې جرمي دوسیې لري؛ خو د راپورونو له مخې په دې ډله کې هغه کسان شامل دي چې جرمي دوسیې نه‌لري.

د خیبر پښتونخوا د پېښور پولیسو د دغه ښار په بېلابېلو سیمو کې د افغان کډوالو پر ضد د عملیاتو پرمهال شاوخوا ۲۰ افغانان نیولي دي. دغه عملیات د پېښور په بورډ بازار، تاج‌اباد او نورو سیمو کې شوي دي.

د طالبانو د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون وايي، چې د تېرې زمري میاشتې پر مهال له ایران او پاکستان څخه ۱۱زره او ۲۸۷ افغانې کورنۍ افغانستان ته راستنې شوې دي.

د پاکستان د کراچۍ پولیسو ویلي، په دغه ښار کې د مېشتو افغان وګړو پر ضد د عملیاتو پر مهال له ۶۰ ډېر کسان نیول شوي او د قانوني اسنادو د ارزونې لپاره د افغان کډوالو یوه مرکز ته لېږدول شوي دي.

د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون خبر ورکړی، چې تېره ورځ شنبه ۲۰۲ کډوالې کورنۍ چې ټول ۱۰۱۶ کسان کېږي، له ایران او پاکستان نه افغانستان ته ستانه شوې دي.

د خیبر پښتونخوا ستر ښار پېښور کې د جایدادونو سوداګر وايي، له خیبر پښتونخوا د افغان کډوالو د بېرته ستنېدو سره په دغه ښار کې د کورونو او ځمکو غوښتنه کمه شوې او په ځینو څنډه‌ییزو سیمو کې د جایدادونو بیې تر ۵۰ سلنې راټیټې شوې دي.