د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند ويلي، چې پاکستان غواړي په افغانستان کې سوله او ثبات وویني او له افغانستان سره ښې او دوستانه اړیکې ولري، خو ايا افغانستان هم غواړي چې له پاکستان سره دوستي وکړي؟. هغه ويلي چې که طالبان د وسله والو مخه ونیسي، د همکارۍ فضا بېرته رامنځته کېدای شي.
په پاکستان کې د افغان طبي محصلانو د اېستلو له خبرداري وروسته د طالبانو لوړو زدهکړو وزارت په یوه خبرپاڼه کې، په بهر کې له ستونزو سره مخ افغان محصلانو او استاداتو ته د اسانتیاوو برابرولو ډاډ ورکړی دی. خو طالبانو په خبرپاڼه کې د کوم هېواد نوم نهدی اخیستی.
د پاکستان لپاره د پخواني ولسمشر ځانګړي استازي محمدعمر داودزي د پاکستان له سیاسي مشرانو، پوهنتونونو او مدني ټولنو غوښتي، چې د افغان محصلانو د اېستلو مخه دې ونیسي. نوموړي ټیګار کړی، چې یاد محصلان دې د کوم نظام د سیاستونو له امله نه مجازات کېږي.
د پښتونخوا په لنډي کوتل کې د حمزه بابا په نوم د افغان کډوالو د بېرته ستنولو د کمپ مسوولین وایي چې له دغه مرکز څخه یې تېره ورځ ۴۴۷ افغان کډوال د تورخم له لارې افغانستان ته ستانه کړي دي.
د پاکستان طبي شورا له هغه افغان محصلینو چې په پاکستان کې د طب په برخه کې پر زدهکړو بوخت دي غوښتي، چې دغه هېواد پرېږدي او بېرته افغانستان ته ستانه شي. یادې شورا په یوه رسمي لیک کې ویلي، چې تر بلې خبرتیا پورې افغانانو ته په پوهنتونونو کې د شاملېدو اجازه نهشته.
د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون خبر ورکړی، د یکشنبې په ورځ (د وږي ۱۵مه) ۲۴۴ کډوالې کورنۍ چې ټولټال ۱۱۸۳ کسان کېږي، له ایران او پاکستان نه افغانستان ته ستنې شوې دي.
د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون خبر ورکړی، چې تېره ورځ جمعه ۲۶۲ کډوالې کورنۍ چې ټول ۱۱۶۲ کسان کېږي، له ایران او پاکستان نه افغانستان ته جبري ستانه کړل شوي دي.
د پاکستان د پنجاب ایالت په چکوال ولسوالۍ کې د افغان کډوالو تړل شوې شاوخوا ۲۰ هټۍ نن، د جمعې په ورځ په بولۍ کې وپلورل شوې. دغه هټۍ د افغان کډوالو له ايستلو يا بېرته ستنېدو وروسته، څو مياشتې مخکې تړل شوې وې.
پاکستاني رسنیو راپور ورکړی، چې د خیبر پښتونخوا د مانسهرې پولیسو د ولسوالۍ له ادارې سره په ګډو عملیاتو کې تر لسو ډېر افغانان د ناقانونه استوګنې په تور نیولي دي. ټاکل شوې، چې دغه کسان به د قانوني پړاوونو تر بشپړېدو وروسته افغانستان ته ولېږدول شي.
د ترکیې د کډوالۍ ادارې تازه شمېرې ښيي، چې د دغه هېواد پولیسو د روان کال په لومړیو اتو میاشتو کې په ټول هېواد کې ۲۵زره او ۳۱۴ افغان پناهغوښتونکي نیولي دي. د دغه شمېرو له مخې، افغانان په ترکیه کې د نیول شویو پناهغوښتونکو نوملړ په سر کې راغلي دي.
د بشري حقونو څار سازمان د افغانستان د برخې څېړونکې فرشته عباسي، افغانستان ته د افغانانو د شړلو په تړاو د جرمني او طالب چارواکو ترمنځ د تعامل په اړه اندېښنه څرګنده کړې او وایي چې افغانستان ته د خلکو د شړلو په برخه کې له طالب چارواکو سره د جرمني تعامل د خواشینۍ وړ دی.
د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنري وايي، له درېیو کلونو په کمه موده کې شاوخوا شپږ میلیونه افغانان افغانستان ته ستانه شوي دي.
د امریکا د کډوالۍ او ګمرک ادارې لهخوا د یوه پخواني افغان سرتېري تر نیول کېدو وروسته د نوموړي مړینې د هغه افغانانو د برخلیک په اړه اندېښنې راپارولې، چې په افغانستان کې یې له امریکايي ځواکونو سره اوږه په اوږه کار او جګړه کړې وه.
د پاکستان د پنجاب ایالت پولیسو د افغان کډوالو پرضد د عملیاتو پرمهال د دغه ایالت په بېلابېلو سیمو کې شاوخوا ۱۸ افغان کډوال نیولي دي. د پولیسو په وینا، دغه عملیات د لاهور، بهاولپور او پنجاب په نورو سیمو کې ترسره شوي دي.
له ایران او پاکستان څخه د میلیونونو افغان کډوالو جبري ستنېدل، پنځه کاله وروسته له افغانستانه د طالبانو له بیا واکمنېدو، د دغه هېواد پر کمزوري اقتصاد، محدودو کاري فرصتونو او له وړاندې تر فشار لاندې بشري خدمتونو بار لا زیات کړی دی.
د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون خبر ورکړی، چې تېره ورځ جمعه ۴۳۹ کډوالې کورنۍ چې ټول ۲۰۷۱ کسان کېږي، له ایران او پاکستان نه افغانستان ته ستانه شوې دي.
د خیبر پښتونخوا پېښور پولیسو په دغه ښار کې د افغان کډوالو پر ضد د عملیاتو پر مهال شاوخوا ۲۱ افغانان نیولي او د نورو قانوني اقداماتو لپاره یې د افغان کډوالو د ساتنې مرکز ته لېږدولي دي.
د پاکستان د پلازمېنې اسلام اباد د عالي محکمې يوه قاضي د افغان محصلينو د تحصيلي ويزو د تمدېدو د څرنګوالي د قضيې په اورېدنه کې ويلي، « موږ دا مهال له افغانستان سره د جګړې په حالت کې یو او افغانستان دښمن هېواد دی».
د پاکستان په لوی اقتصادي ښار کراچۍ کې د افغان کډوالو د نیولو په عملیاتو کې له ۳۰ ډېر هغه پاکستاني پښتانه هم نیول شوي چې د پاکستان پېژندپاڼې لري، خو د معلوماتو له مخې لا هم په توقیفي کمپونو کې ساتل کېږي.
د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون ویلي، چې تېره ورځ د تورخم، سپين بولدک، اسلامکلا او ورېښمو پله له لارې ۴۳۱ کورنۍ چې ټول لټال ۲۰۸۷ کسان کېږي؛ افغانستان ته ستنې شوې دي. یاد کمېسیون زیاته کړې، چې له یادو کورنیو سره یې لومړنۍ مرستې هم کړې دي.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ په خپل تازه راپور کې ویلي، په افغانستان کې د وسلهوالو مخالفو ډلو فعالیت، په بدخشان او ځینو نورو سیمو کې نښتو د داخلي بېځایه کېدو اندېښنې زیاتې کړې دي.
په پاکستان کې د افغان محصلينو ټولنې ويلي، د اسلاماباد په عالي محکمه کې یې د افغان محصلینو د تحصیلي ویزو د ستونزو او له دې سره د تړلو نیونو او شړلو په اړه یوه مفصله قانوني قضیه ثبت کړې ده.