د افغانستان رسنیو ملاتړ سازمان یا امسو جنیوا کې د ملګرو ملتونو د «شکنجې پر خلاف کمېټې» په ناسته کې پاکستان کې د افغان کډوالو د وضعیت په اړه د یاد سازمان موندنې او اندېښنې شریکې کړې. دې غونډه کې د پاکستان د قانون او عدالت وزیر عقیل ملک او په جېنوا کې د پاکستان سفیر هم حضور درلود.
د افغان ایواک په نوم د افغان کډوالو د ملاتړ بنسټ، کانګو جمهوریت ته د افغان وګړو د لېږد د احتمالي طرحې په اړه خبرداری ورکړی او ویلي یې دي، چې دا اقدام نه یوازې حل لاره نه ده، بلکې ښايي د هغوی د جبري بېرته ستنېدو زمینه هم برابره کړي.
د طالبانو تر چتر لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون وايي، د شنبې په ورځ د هېواد له بېلابېلو لارو ۴۲۲۹ تنه کډوال، چې ۷۷۲ کورنۍ جوړوي، په جبري توګه افغانستان ته راستانه کړل شوي او تر ثبت وروسته ورته لومړني خدمات وړاندې شوي دي.
د امریکا له لوري کانګو جمهوریت ته د افغان کډوالو د لېږد پر طرحې د غبرګونونو په دوام، یو شمېر امریکایي سیاسي څېرو پر دې اقدام سختې نیوکې کړې دي. د امریکا د سنا او د استازو جرګې غړو دا طرحه د افغان متحدینو پر وړاندې د واشنګټن د ژمنو خلاف بللې او هغه یې «شرموونکې» یاده کړې ده.
د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون خبر ورکړی، چې تېره ورځ ۸۸۸ کډوالې کورنۍ چې ټول ۴۶۷۳ کسان کېږي، له ایران او پاکستان نه افغانستان ته ستنې شوې دي.
د برېتانیا حکومت د هغو افغان پناه غوښتونکو د بېرته ستنولو د احتمالي لارو په لټه کې دی چې د پناه غوښتنې یې رد شوې دي. په همدې تړاو له طالبانو سره د خبرو د امکان ارزونه هم روانه ده.
د افغانانو فکري خوځښت د رهبرۍ شورا له نړیوالو سازمانونو او ملګرو ملتونو څخه غوښتنه کړې، چې په پاکستان کې د افغان کډوالو د حقونو د خوندي کولو لپاره جدي ګامونه پورته کړي. خبرپاڼه کې راغلي، افغان کډوال له بېلابېلو بشري ستونزو سره مخ دي او نړیواله ټولنه باید خپل مسوولیت ادا کړي.
د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون خبر ورکړی، چې د پنجشنبې په ورځ (د غویي ۳مه) له ایران او پاکستان نه ۱۰۷۶ کډوالې کورنۍ چې ټولټال ۵زره او ۶۸۴ کسان کېږي؛ افغانستان ته ستنې شوې دي.
د پولنډ چارواکو درې افغان وګړي بېرته افغانستان ته استولي، سره له دې چې د بشري حقونو لپاره اروپایي محکمې له لوري د هغوی د ایستلو مخه نیول شوې وه.
د جمهوریت پر مهال د چارو ادارې مشر فضل محمود فضلي ویلي، پاکستاني چارواکي د افغان کډوالو پر وړاندې د چاپو، نیونو او جبري ایستلو له لارې «د بېوزلو افغانانو پر ضد ظلم» کوي او ټینګار یې کړی چې افغانان باید د یوه واقعي افغان مخکښ سیاسي بهیر په شاوخوا کې سره متحد شي.
د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون د خپرو شویو شمېرو له مخې؛ په تېرو دوو ورځو کې نږدې ۱۰زره او ۸۷۸ کډوال له ایران او پاکستان نه افغانستان ته ستانه شوي دي.
د بشري حقونو څار بنسټ یوه تازه راپور کې وايي، پاکستان کې د افغان کډوالو د جبري اېستنې او د پولیسو د ناڅاپي چاپو کچه په بېسارې ډول لوړه شوې او له لومړنیو خدماتو محروم او همداراز په دوامداره وېره کې شپې او ورځې تېروي. دغه سازمان وايي، د پولیسو د چاپو له امله کورنۍ هم سره جلا شوي.
په اسلاماباد کې د افغان کډوالو کيسې، ډېر وخت له پوليسو سره د مخامخ کېدو او د هغو ورځو او شپو څخه پيلېږي چې له وېرې او پټ ژوند سره تړلې دي. دا کيسې د ناڅاپي دروازې ټکولو، نيولو او د سلګونو ډالرو او کلدارو له ورکولو ډکې دي چې خلک يې د خلاصون لپاره ورکوي.
د خیبر پښتونخوا د افغان کډوالو کمشنر شکیل صافي ویلي چې د افغان کډوالو د ستنېدو له امله لس پنډغالي خالي شوي او له۲۰۲۳ کال څخه تر ۲۰۲۵ کال پورې شاوخوا دوه میلیونه«غیرقانوني» میشت افغان کډوال بېرته خپل هېواد ته ستانه شوي دي.
په اسلام اباد کې د طالبانو سفیر سردار محمد شکیب د خیبرپښتونخوا ایالت له اعلی وزیر سهیل اپریدي سره په دغه ایالت کې د افغان کډوالو او ستنېدونکو افغانانو د وضعیت په تړاو ټیلفوني خبرې کړې دي. د طالبانو سفیر د ستنېدونکو لپاره د اسانتیاوو ډېرولو غوښتنه کړې ده.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنېټ ویلي چې د افغان پناه غوښتونکو د ستنولو په تړاو د طالبانو له استازو سره د اروپایي ټولنې د خبرو اترو پر رپوټونو اندېښمن دی. بېنېټ وايي، هر ډول جبري ستنول د « بېرته نه ستنونې» اصل ګواښي.
د بشري حقونو د څار ادارې د افغانستان برخې څېړونکې فرشته عباسي ویلي، چې د افغان پناهغوښتونکو اخراج باید هېڅکله له طالبانو سره د کومې هوکړې پر بنسټ ترسره نه شي.
د اروپايي پارلمان غړې، هانا نیومن، د طالبانو د تخنیکي پلاوي د احتمالي سفر په اړه، چې ټاکل شوې د اروپایي ټولنې له غړو هېوادونو د افغان کډوالو د اخراج پر موضوع خبرې وکړي، توند غبرګون ښودلی او ویلي یې دي چې اروپایي چارواکي «په بروکسل کې د طالبانو لپاره سرې غالۍ هواروي».
د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون خبر ورکړی، تېره ورځ (د وري ۳۱مه) ۱۰۰۴ کډوالې کورنۍ چې ټولټال ۵زره او ۳۸۵ کسان کېږي؛ له ایران او پاکستان نه افغانستان ته ستنې شوې دي.
د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت خبر ورکړی، چې په تېرې وري میاشت کې ۱۱۱زره او ۳۲۴ کډوال له پاکستان، ایران او ترکیې په خپله خوښه او جبري توګه افغانستان ته ستانه کړای شوي دي.
اروپايي ټولنې تایید کړې، چې د طالبانو له ادارې سره یې د تخنیکي کچې خبرې پیل کړې دي، څو هغه افغان کډوال بېرته خپل هېواد ته واستول شي چې په اروپا کې د پاتې کېدو قانوني حق نه لري. دا په داسې حال کې ده چې د اروپايي ټولنې یو شمېر غړي هېوادونه د دې بهیر د چټکولو غوښتنه کوي.
د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون خبر ورکړی، تېره ورځ (د وري ۳۰مه) ۱۰۹۱ کډوالې کورنۍ چې ټولټال ۶زره او ۶۱۹ کسان کېږي؛ له ایران او پاکستان نه افغانستان ته ستنې شوې دي. د یاد کمېسیون په وینا؛ یوازې له پاکستان نه تر ۶زره ډېر کډوال ستانه شوي دي.