د افغان کډوالو اېستل

د طالبانو تر چترلاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون وايي، د جمعې په ورځ ۵۰۶۰افغان کډوال له بېلابېلو لارو افغانستان ته جبري راستانه کړل شوي. دغه کمېسیون ویلي چې یاد کډوال له لومړنیو مرسته وروسته خپلو ولایتونو ته لېږدول شوي.

د پاکستان پخواني سناتور او پښتو سیاستوال فرحت الله بابر ویلي، د افغان خبریالانو، هنرمندانو، موسیقارانو او د بشري حقونو د فعالانو جبري بېرته ستنول هغوی داسې چاپېریال ته اړ کوي چې یو وخت ترې د خپل ژوند د ژغورلو لپاره وتلي وو.

د ملګرو ملتونو د بشري حقونو عالي کمېشنر فولکر تورک له هېوادونو غوښتي، چې د افغانانو جبري اېستنه دې ودروي او په دې برخه کې د نړیوالو بشري حقونو اصولو ته درناوی وکړي. نوموړي په یوې تازه څرګندونه کې خبرداری ورکړی، چې افغانستان ته جبري ستنېدونکي له جدي خطرونو سره مخ کېږي.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي رېچارډ بېنېټ په خپلو تازه څرګندونو کې ویلي، چې افغانستان د ستنېدونکو لپاره یو خوندي هېواد نه دی. د نوموړي په وینا، هغه افغانان چې بېرته دغه هېواد ته ستنېږي، له ځورونې، نیول کېدو، شکنجې، لوږې او نورو ګواښونو سره مخامخ کېږي.

د افغانستان انټرنشنل – پښتو له‌خوا د راټولو شویو شمېرو له مخې؛ یوازې تېره اوونۍ (د غویي له ۲۵مې تر ۳۱مې) ۷زره او ۴۵۷ کډوالې کورنۍ چې ټولټال ۳۹زره او ۲۹۶ کسان کېږي؛ له ایران او پاکستان نه افغانستان ته ستنې شوې دي.

د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت وایي، د روانې اونۍ په ترڅ کې د پاکستان له بندخونو ۳۰۷ افغان کډوال ازاد شوي او افغانستان ته راستانه شوي دي.

د بشري حقونو سازمان «پرو ازول» د جرمني له حکومت نه غوښتنه کړې، چې په افغانستان کې د بشري حقونو وضعیت ته په کتو له جرمني نه د افغان کډوالو اېستل باید سملاسي ودروي. د یاد بنسټ د شمېرو له مخې؛ د مجرده نارینه‌ پناه غوښتونکو د ملاتړ او منلو کچه له شاوخوا ۶۶ سلنې ۱۶ ته راټیټه شوې ده.

د میلیونونو افغان کډوالو له بېرته ستنېدنې سره طالبانو تر اوسه یوازې پر څه باندې ۳۱ زره ستنو شویو کورنیو د استوګنې نمرې وېشلي دي. له دې سربېره طالبانو د کابل په خاک‌جبار ولسوالۍ کې د کډوالو لپاره د نوي استوګنیز ښارګوټي د تفصیلي پلان له تاییدېدو هم خبر ورکړی دی.

د اروپايي پارلمان غړې هانا نیومن د کډوالو د ایستلو په اړه د خبرو لپاره بروکسل ته د طالبانو د بللو پرېکړه سخته غندلې ده. نوموړې ویلي چې اروپايي ټولنه د طالبانو د بشري حقونو د پراخو سرغړونو پر وړاندې د جدي ګامونو اخیستو پر ځای، هغوی ته د خبرو بلنه ورکوي.

په پاکستان افغان کډوال خبریال پرویز امین‌زاده د دغه هېواد په راولپنډۍ ښار کې د پولیسو له لوري نیول شوی دی. دغه افغان خبریال ته نږدې کسانو ویلې، چې پرویز امین زاده اوس مهال د جبري ستنولو له ګواښ سره مخ دی.

د ملګرو ملتونو د کډوالو کمشنرۍ د معلوماتو له مخې، تاجکستان په ۲۰۲۶ کال کې لږ تر لږه ۸۲۴ تنه او ترکیې ۱۳ زره او ۵۰۰افغان وګړي افغانستان ته اخراج کړي دي. له ایران نه څه باندې ۱۷۳ زره او له پاکستان نه څه باندې ۵۳ زره تنه افغان کډوال اېستل شوي دي.

د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون خبر ورکړی، چې تېره میاشت له پاکستان او ایران نه ۲۷زره او ۲۲۰ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۱۴۳زره او ۲۸۵ کېږي؛ افغانستان ته ستنې شوې دي.

د افغانستان انټرنشنل – پښتو له‌خوا د راټولو شویو شمېرو له مخې؛ په تېرو درېیو ورځو کې (د غویي له ۲۵مې تر ۲۷مې) ۳زره او ۱۱۶ کډوالې کورنۍ چې ټولټال ۱۶زره او ۳۲۰ کسان کېږي، له ایران او پاکستان نه افغانستان ته ستنې شوې دي.

د مدني او د بشري حقونو یو شمېر فعالانو د جمعې په ورځ (د غويي ۲۵مه) د جرمني د کډوالۍ او پناه غوښتنې ادارې «بامف» مخې ته په بُن ښار کې اعتراض وکړ او له جرمني حکومته يې وغوښتل چې د افغان پناه غوښتونکو اېستل ودروي او له طالبانو سره هم هر ډول همکاري بنده کړي.

په پاکستان کې د افغان کډوالو په کمپونو کې يو یې د کراچۍ ښار ختيځ لور ته شاوخوا ۱۸ کيلومترۍ کې موقعيت درلود. خپل هېواد ته د افغان کډوالو تر اېستلو وروسته دغه کمپ نړول شوی او اوس په‌کې څوک نه‌‌اوسيږي. ځايي خلک وايي: «افغانان ښه خلک وو، بايد بېرته نه وای لېږل شوي».

د افغانانو فکري خوځښت د یوې اعلامیې په خپرولو سره له اروپايي ټولنې او د افغانستان له ګاونډیو هېوادونو غوښتي، چې زرګونه پخواني افغان سرتېري جبراً بېرته افغانستان ته ونه‌لېږي. یاد خوځښت ویلي، دغه کسان چې له جمهوریت وروسته له هېواده وتلي، اوس له جدي خطر او نا معلوم برخلیک سره مخ دي.

د افغانستان انټرنشنل – پښتو له‌خوا د راټولو شویو شمېرو له مخې؛ یوازې تېره اوونۍ (د وري له ۱۹مې تر ۲۴مې) ۵زره او ۹۵۶ کډوالې کورنۍ چې ټولټال ۲۹زره او ۷۳۷ کسان کېږي؛ له ایران او پاکستان نه افغانستان ته ستنې شوې دي.

په ملګرو ملتونو کې د افغانستان پخواني ځانګړي استازي، محمود صیقل، خبرداری ورکړی چې یو شمېر اروپايي هېوادونه د افغان کډوالو د جبري ایستنې لپاره له طالبانو سره د معاملو په لټه کې دي او ښايي د دې بهیر په بدل کې دغې ډلې ته سیاسي، ډیپلوماټیک او اقتصادي امتیازونه ورکړي.