د خيبرپښتونخوا د مرکزي ښار د پوليسو مشر (سيسيپياو) میا سعيد احمد ويلي، د بېرته ستنولو پر مهال افغان کډوال باید ونهځورول شي. هغه خبرداری ورکړی، چې پولیس باید د ستنولو پر مهال له افغان کډوالو سره ناسم چلند ونهکړي او په هېڅ ډول پیسې ترې وانهخیستل شي.
د ترکیې د کډوالۍ ادارې د تازه شمېرو لهمخې، د روان زېږیز کال په لومړیو شپږو میاشتو کې د دغه هېواد پولیسو ۱۹ زره او ۵۷۴ افغان کډوال نیولي دي. د دغو شمېرو پر بنسټ، افغانان په ترکیه کې د نیول شویو بېاسناده کډوالو په سر کې دي.
د خیبر پښتونخوا د پېښور د بورډ بازار په ټاون سیمه کې پولیسو د یو لړ عملیاتو پرمهال ۱۱ افغان کډوال نیولي دي. د ځایي پولیسو د معلوماتو له مخې؛ نیول شوي کسان به د قانوني بهیر تر بشپړېدو وروسته د تورخم له لارې افغانستان ته ستانه کړل شي.
د پاکستان د کورنیو چارو وزارت لهخوا افغانانو ته ورکړل شوی ضربالاجل نن پای ته ورسېد او ورسره هممهاله په دغه هېواد کې د مېشتو افغان کډوالو پرضد عملیات پیل شول. د پاکستان حکومت ټولو امنیتي ادارو ته سپارښتنه کړې، هر افغان وګړی چې د اوسېدو قانوني اسناد نهلري؛ باید سملاسي ونیول شي.
د پاکستان کورنیو چارو وزارت د ګلګت او کشمېر په ګډون ټولو ایالتونو ته امر کړی، چې سر له سبا د بېاسنادو افغانانو د یو مخیزې نیونې بهیر پیل کړي. دغې پرېکړې درېیمو هېوادونو ته په تمه افغانان سخت اندېښمن کړي او د کډوالو عالي کمېشنري پر خپله خوښه ستنېدنې ټينګار لري.
د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت د پنجشنبې په ورځ (د چنګاښ ۱۸مه) خبر ورکړی، په تېره اونۍ کې ۶۳۸ افغان کډوال چې د پاکستان په زندانونو کې بندیان وو؛ له زندانه تر خوشې کېدو وروسته بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.
د خېبرپښتونخوا حکومت اعلان کړی، چې د جمعې په ورځ (د چنګاښ ۱۹مه) به په دغه ایالت او په ځانګړې توګه د پېښور ښار په بېلابېلو سیمو کې د بېاسناده افغان کډوالو پرضد پراخ عملیات پیل کړي.
د جرمني حکومت غواړي له څو کلونو وروسته د لومړي ځل لپاره هغه افغانان هم افغانستان ته ولېږي چې جرمي مخینه نه لري. د جرمني تاز ورځپاڼې راپور ورکړی چې لږ تر لږه پنځه افغانان، چې هېڅ یو یې جرم نه دی کړی، دا مهال له جرمني د ایستلو په تمه دي.
د جرمني حکومت ویلي چې په تېرو شپږو میاشتو کې یې ۸۷ افغان کډوال له خپل هېواده ایستلي دي. د دغو کسانو له ډلې ۷۷ تنه د درېیو ځانګړو چارټر الوتنو او ۱۰ تنه د عادي الوتنو له لارې افغانستان ته لېږدول شوي دي. د درېیو چارټر الوتنو ټول لګښت یو میلیون او ۶۰ زره یورو ښودل شوی دی.
د طالبانو د کډوالو کمېسیون وايي، پاکستان او ایران یوازې د چهارشنبې په ورځ له بېلابېلو لارو ۶۳۵ کډوالې کورنۍ چې شمېر یې ۳۳۵۱ تنه کېږي، په جبري ډول افغانستان ته اړولي دي. د دغه کمېسیون په وینا، په همدې ورځ ۴۶۶ کورنۍ خپلو سیمو ته لېږدول شوي او له ۴۵۱ کورنیو سره مرستې هم شوې دي.
د پېښور سترې محکمې فدرالي حکومت ته لارښوونه کړې، چې د افغان پناهغوښتونکو دوسیې دې «په جبري توګه د نه ستنولو» د اصل له مخې وڅېړي. د دغه اصل له مخې؛ هېڅ څوک باید هغه هېواد ته په زور ستانه نهشي، چې ژوند، ازادي یا امنیت یې له ګواښ سره مخ وي.
په داسې حال کې چې د پاکستان حکومت لهخوا افغان کډوالو ته د ټاکل شوي ضرب الاجل دوه ورځې لاپاتې دي، د پاکستان حکومت د راولپنډۍ ښار په ډهوک سیدان سیمه کې د افغان کډوالو د ساتنې مرکز امنیتي تدابیر سخت کړي دي.
د طالبانو د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون دارالانشاء په خپل ورځني راپور کې ویلي، چې د چنګاښ په ۱۶مه نېټه له پاکستان او ایران څخه ۴۹۷ افغان کډوالې کورنۍ، چې ټولټال ۲۶۱۵ تنه کېږي، په جبري توګه هېواد ته ستنې کړل شوې دي.
له پاکستان نه د افغان کډوالو د ستنېدو لړۍ په چټکۍ روانه ده او اوس دغه لړۍ د خیبرپښتونخوا پېښور ښار ته هم غځېږي. په پېښور کې د هغه افغان کډوالو پرضد د پراخو عملیاتو چمتووالی وروستي پړاو ته رسېدلی، چې د قانوني اسنادو او ویزو پرته په دغه ښار کې مېشت دي.
د طالبانو تر چتر لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون وایي، په تېره یوه ورځ کې له بېلابېلو لارو هېواد ته ۲۹۴ کورنۍ چې ۱۶۹۸ تنه کېږي، جبري راستنې او ثبت شوې دي. دغه کمېسیون زیاتوي چې تر اوسه ۵۷ زره او ۱۱۵ راستنېدونکو کورنیو ته د هستوګنې نمرې هم وېشل شوې دي.
د پاکستان د پنجاب ایالت پولیسو ۱۱ هغه افغان ډاکټران او د طب زدهکوونکي نیولي، چې د دغه ایالت په بېلابېلو طبي پوهنتونونو او ښوونیزو روغتونونو کې یې تخصصي او طبي زده کړې کولې.
د پاکستان په بهاولپور کې د قاعد اعظم طبي پوهنتون افغان محصلان وایي، د پنجاب حکومت له دغه هېواده د وتلو خبرداری ورکړی او که یې ستونزې حل نهشي نو د کلونو خوارۍ یې په اوبو لاهو کېږي. دوی زیاتوي، چې د یادې ستونزې د حل لپاره یې ټولې دروازې ټکولې او هیڅوک یې غږ نه اوري.
د طالبانو دکډوالو کمېسیون وايي، پاکستان او ایران یوازې د یکشنبې په ورځ (د چنګاښ۱۴) له بېلابېلو لارو ۲۵۳ کډوالې کورنۍ چې شمېر یې ۱۲۷۹ کېږي، په جبري ډول افغانستان ته ستانه کړي. د دغه کمېسیون په وینا، په همدې ورځ ۷۴۰ کورنۍ خپلو سیمو ته لېږدول شوي او له ۲۲۰ کورنیو سره مرستې هم شوې.
په داسې حال کې چې د پاکستان کورنیو چارو وزارت د روانې جولای میاشتې تر ۱۰مې په دغه هېواد کې مېشتو افغانانو ته وخت ورکړی، چې ووځي، ګنې بیا یې په زوره باسي. په جلا وطنۍ کې د افغانانو عالي شورا له نړۍوالو سازمانونو غوښتي چې له پاکستان څخه د افغانانو د جبري اېستنې مخنیوی وکړي.
له پاکستان څخه ایستل کېدونکي افغان کډوال وايي، د کور او کاروبار ترڅنګ د خپلو ماشومانو راتلونکی هم شاته پرېږدي. محمدالله افغان، چې له ۳۷ کلونو وروسته افغانستان ته ستنېږي، وایي د کاروبار تر تاوان ورته د ماشومانو، په ځانګړي ډول د لوڼو، د زده کړو برخلیک تر ټولو لویه اندېښنه ده.
د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ (UNHCR) په خپل نوي راپور کې اعلان کړی، چې د ۲۰۲۶ کال د جنورۍ له لومړۍ څخه د جون تر ۲۷مې پورې، لږ تر لږه ۵۳۱ زره و ۸۰۰ افغان کډوال له پاکستان څخه بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.
د افغانستان د پخواني ولسمشر ویاند صدیق صدیقي وایي، چې پاکستان باید له افغان کډوالو سره په چلند کې نړیوال قوانین او د بشري حقونو کنوانسیونونه مراعات کړي او د ملګرو ملتونو اړوند بنسټونه باید په دې برخه کې عملي اقدام وکړي.