د افغانستان د رسنیو د ملاتړ سازمان (امسو) د پاکستاني پولیسو له لوري د افغان خبریالانو نیولو ته په اشارې سره وایي چې «کډوالي او ژورنالېزم جرم ده دی». یاد سازمان په دغه هېواد کې د افغان خبریال سید قاسم هاشمي په نیول کېدو اندېښه ښودلې او د هغه د ژر تر ژره خوشې کېدو غوښتنه یې کړې.
د اروپا په پارلمان کې د بلجیم استازي، مارک بوتنګا، بروکسل ته د طالبانو پر بلنې سختې نیوکې کړې او ویلي یې دي چې اروپايي ټولنه له روسیې سره د خپلو «ارزښتونو» په نوم له خبرو ډډه کوي، خو طالبانو ته بیا «سرې غالۍ» غوړوي.
د جرمني زرغون ګوند د خپل هېواد له حکومته غوښتي، دا وضاحت ورکړي، چې ولې د کډوالۍ ادارې یې له طالبانو سره د افغان کډوالو د اېستلو په اړه خبرې کړې دي. دغه ګوند د افغان کډوالو د اېستلو د همغږۍ لپاره د طالبانو له بهرنیو چارو وزارت سره د جرمني اړیکې د پوښتنې وړ بللې دي.
طالبانو اعلان کړی چې د سېشنبې په ورځ، د غبرګولي په ۵مه، ټولټال ۸۶۸کورنۍ چې شمېر یې یو زر او ۸۴۷کسانو ته رسېږي، د بېلابېلو لارو افغانستان ته بېرته راستانه شوې دي.
د افغانستان د بشري حقونو د مدافعینو کمېټې په هند کې د افغان کډوالو د وضعیت په اړه ویلي، چې وروستیو اونیو کې پر افغان کډوالو فشارونه زیات شوي او یو شمېر یې د اېستلو له ګواښ سره مخ دي. یادې کمېټې له هند غوښتي، چې د افغان کډوالو ځانګړی وضعیت په پام کې ونیسي او له اېستنې یې ډډه وکړي.
د طالبانو د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون دارالانشاء وايي، پاکستان او ایران یوازې پرون (یکشنبه د غبرګوي ۳مه) له بېلابېلو لارو ۸۸۳ کډوالې کورنۍ چې شمېر ۴۵۹۲ تنه کېږي، جبري ډول افغانستان ته ستانه کړي.د دغه کمېسیون په وینا، په همدې ورځ ۱۲۵۶ کورنۍ خپلو سیمو ته لېږدول شوي دي.
د بې ځایه شویو نړیوال سازمان مشر اشرف حیدري وایي، د ګاونډیو هېوادونو په ګډون د اروپا له ځینو برخو د افغانانو د ایستلو بهیر مخ په زیاتېدو دی. نوموړي په دې تړاو د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو راپور ورکوونکي هغه دریځ ستایلی چې په جبري توګه یې د افغانانو له ستنولو سره مخالفت کړی.
د طالبانو تر چترلاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون وايي، د جمعې په ورځ ۵۰۶۰افغان کډوال له بېلابېلو لارو افغانستان ته جبري راستانه کړل شوي. دغه کمېسیون ویلي چې یاد کډوال له لومړنیو مرسته وروسته خپلو ولایتونو ته لېږدول شوي.
د پاکستان پخواني سناتور او پښتو سیاستوال فرحت الله بابر ویلي، د افغان خبریالانو، هنرمندانو، موسیقارانو او د بشري حقونو د فعالانو جبري بېرته ستنول هغوی داسې چاپېریال ته اړ کوي چې یو وخت ترې د خپل ژوند د ژغورلو لپاره وتلي وو.
د ملګرو ملتونو د بشري حقونو عالي کمېشنر فولکر تورک له هېوادونو غوښتي، چې د افغانانو جبري اېستنه دې ودروي او په دې برخه کې د نړیوالو بشري حقونو اصولو ته درناوی وکړي. نوموړي په یوې تازه څرګندونه کې خبرداری ورکړی، چې افغانستان ته جبري ستنېدونکي له جدي خطرونو سره مخ کېږي.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي رېچارډ بېنېټ په خپلو تازه څرګندونو کې ویلي، چې افغانستان د ستنېدونکو لپاره یو خوندي هېواد نه دی. د نوموړي په وینا، هغه افغانان چې بېرته دغه هېواد ته ستنېږي، له ځورونې، نیول کېدو، شکنجې، لوږې او نورو ګواښونو سره مخامخ کېږي.
د افغانستان انټرنشنل – پښتو لهخوا د راټولو شویو شمېرو له مخې؛ یوازې تېره اوونۍ (د غویي له ۲۵مې تر ۳۱مې) ۷زره او ۴۵۷ کډوالې کورنۍ چې ټولټال ۳۹زره او ۲۹۶ کسان کېږي؛ له ایران او پاکستان نه افغانستان ته ستنې شوې دي.
د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت وایي، د روانې اونۍ په ترڅ کې د پاکستان له بندخونو ۳۰۷ افغان کډوال ازاد شوي او افغانستان ته راستانه شوي دي.
د بشري حقونو سازمان «پرو ازول» د جرمني له حکومت نه غوښتنه کړې، چې په افغانستان کې د بشري حقونو وضعیت ته په کتو له جرمني نه د افغان کډوالو اېستل باید سملاسي ودروي. د یاد بنسټ د شمېرو له مخې؛ د مجرده نارینه پناه غوښتونکو د ملاتړ او منلو کچه له شاوخوا ۶۶ سلنې ۱۶ ته راټیټه شوې ده.
د میلیونونو افغان کډوالو له بېرته ستنېدنې سره طالبانو تر اوسه یوازې پر څه باندې ۳۱ زره ستنو شویو کورنیو د استوګنې نمرې وېشلي دي. له دې سربېره طالبانو د کابل په خاکجبار ولسوالۍ کې د کډوالو لپاره د نوي استوګنیز ښارګوټي د تفصیلي پلان له تاییدېدو هم خبر ورکړی دی.
د اروپايي پارلمان غړې هانا نیومن د کډوالو د ایستلو په اړه د خبرو لپاره بروکسل ته د طالبانو د بللو پرېکړه سخته غندلې ده. نوموړې ویلي چې اروپايي ټولنه د طالبانو د بشري حقونو د پراخو سرغړونو پر وړاندې د جدي ګامونو اخیستو پر ځای، هغوی ته د خبرو بلنه ورکوي.
په پاکستان افغان کډوال خبریال پرویز امینزاده د دغه هېواد په راولپنډۍ ښار کې د پولیسو له لوري نیول شوی دی. دغه افغان خبریال ته نږدې کسانو ویلې، چې پرویز امین زاده اوس مهال د جبري ستنولو له ګواښ سره مخ دی.
د ملګرو ملتونو د کډوالو کمشنرۍ د معلوماتو له مخې، تاجکستان په ۲۰۲۶ کال کې لږ تر لږه ۸۲۴ تنه او ترکیې ۱۳ زره او ۵۰۰افغان وګړي افغانستان ته اخراج کړي دي. له ایران نه څه باندې ۱۷۳ زره او له پاکستان نه څه باندې ۵۳ زره تنه افغان کډوال اېستل شوي دي.
د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون خبر ورکړی، چې تېره میاشت له پاکستان او ایران نه ۲۷زره او ۲۲۰ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۱۴۳زره او ۲۸۵ کېږي؛ افغانستان ته ستنې شوې دي.
د افغانستان انټرنشنل – پښتو لهخوا د راټولو شویو شمېرو له مخې؛ په تېرو درېیو ورځو کې (د غویي له ۲۵مې تر ۲۷مې) ۳زره او ۱۱۶ کډوالې کورنۍ چې ټولټال ۱۶زره او ۳۲۰ کسان کېږي، له ایران او پاکستان نه افغانستان ته ستنې شوې دي.
د مدني او د بشري حقونو یو شمېر فعالانو د جمعې په ورځ (د غويي ۲۵مه) د جرمني د کډوالۍ او پناه غوښتنې ادارې «بامف» مخې ته په بُن ښار کې اعتراض وکړ او له جرمني حکومته يې وغوښتل چې د افغان پناه غوښتونکو اېستل ودروي او له طالبانو سره هم هر ډول همکاري بنده کړي.
په پاکستان کې د افغان کډوالو په کمپونو کې يو یې د کراچۍ ښار ختيځ لور ته شاوخوا ۱۸ کيلومترۍ کې موقعيت درلود. خپل هېواد ته د افغان کډوالو تر اېستلو وروسته دغه کمپ نړول شوی او اوس پهکې څوک نهاوسيږي. ځايي خلک وايي: «افغانان ښه خلک وو، بايد بېرته نه وای لېږل شوي».