د کډوالۍ نړیوال سازمان خبرداری ورکړی، چې سږ کال له ایران او پاکستان څخه څه باندې یو اعشاریه درې میلیونه افغانان خپل هېواد ته ستانه شوي دي. دغه سازمان ویلي، چې د کافي بودیجې د نشتوالي له امله به له ۱۴۰ زرو ډېر زیانمن کسان په ژمي کې له مرستو او سرپناه بې برخې پاتې شي.
د افغانانو د لېږد او ملاتړ بنسټ «افغان ایواک» په لویزیانا کې د نیول شویو افغان کډوالو د افغانستان ته د احتمالي لېږد د مخنیوي لپاره له هغو امریکايي پوځیانو د مرستې غوښتنه کړې چې له دغو افغانانو سره اړیکې لري.
د بېځایه شویو نړیوال بنسټ د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ له ادارې وغوښتل، چې افغانستان ته د افغان پناه غوښتونکو د جبري استولو لړۍ سمدستي ودروي. دا غوښتنه داسې مهال کېږي چې د نیو یارک ټایمز د راپور لهمخې، د ټرمپ حکومت د راتلونکې دوشنبې په ورځ یو شمېر افغان کډوال پاکستان ته شړي.
نیویارک ټایمز د درېیو امریکايي چارواکو له قوله راپور ورکړی، چې دغه افغانان دمګړۍ په لوزیانا ایالت کې ساتل کېږي او ډېری یې له هغو کسانو څخه دي چې ښايي د طالبانو تر کنټرول لاندې افغانستان کې له سختې ځورونې یا تعقیب سره مخ شي.
په جینوا کې د ملګرو ملتونو په دفتر کې د افغانستان استازي نصیر احمد اندېشه د کډوالۍ د نړیوال سازمان په غونډه کې په روان کال کې د افغان کډوالو د جبري اېستلو د بحراني وضعیت او د هېواد په پولو کې د بېرته راستنېدونکو د ننګونو په اړه ژوره اندېښنه څرګنده کړه.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ مشر عرفات جمال ویلي، چې له ۲۰۲۳ کال راهیسې افغانستان ته ستانه شوي ۶،۳ میلیونه افغانان له کړکېچن وضعیت سره مخ دي. د هغه په وینا، ځینې دغه کډوال بیرته ایران یا اروپا ته ځي، یا وسله والو ډلو سره یو ځای کیږي.
د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون خبر ورکړی، چې د پنجشنبې په ورځ له بېلابېلو لارو ۷۰۹ کډوال افغانستان ته جبري ستانه کړل شوي دي. د یاد کمېسیون د راپور له مخې، په همدغه ورځ یې ۱۲۱ تنه ستانه شوي خپلو مېنو ته هم لېږدولي دي.
د طالبانو د کډوالو عالي کمیسیون ویلي، چې تېره ورځ (چهارشنبه) د سپین بولدک، تورخم، ورېښمو پله او اسلام کلا له لارې له پاکستان او ایران څخه ۵۸۸ تنه افغان کډوال افغانستان ته ستانه شوي دي.
د لیبیا په ختیځ کې مېشت حکومت اعلان وکړ، چې د ټولو ځمکنیو، هوايي او سمندري لارو څخه یې د افغانستان او ایران د وګړو پر ورتګ بندیز لګولی دی. دغه حکومت خبرداری ورکړی چې د یادو دواړو هېوادونو هغه وګړي دې په چټکۍ له خاورې وشړل شي چې د استوګنې قانوني اسناد نهلري.
د پښتونخوا په لنډي کوتل کې د حمزه بابا په نوم د افغان کډوالو د بېرته ستنولو د کمپ مسوولین وایي چې له دغه مرکز څخه یې په تېره یوه ورځ کې له ۲۱۵ څخه زیات افغانان د تورخم له لارې افغانستان ته ستانه کړي دي.
د پښتونخوا ایالت د پېښور ښار پولیسو د نومبر له لومړۍ نېټې څخه د افغان کډوالو د نیولو او بېرته افغانستان ته د ستنولو د احتمالي عملیاتو لپاره ۱۲۰ امنیتي ډلې جوړې کړې دي. د پولیسو د سرچینو په وینا، ښار په پنځو برخو وېشل شوی او د عملیاتو لپاره چمتووالی نیول شوی دی.
د کډوالۍ نړیوال سازمان او د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې په ګډ راپور کې راغلي چې د اکتوبر له ۱۱مې تر ۱۷مې پورې په پاکستان کې ۵۱۷ افغانان نیول شوي دي. راپور وايي، دغه کسان په بلوچستان، خیبر پښتونخوا او سند ایالتونو کې نیول شوي دي.
د خیبر پښتونخوا په مانسهره ولسوالۍ کې ځايي چارواکو پرېکړه کړې چې د شاوخوا ۱۷۰۰ افغانانو اسناد په کلکه وڅېړي او بېاسناده کډوال ونیسي او ژر یې افغانستان ته ولېږي.
د جرمني د بایرن ایالت لومړي وزیر زودر افغانستان او سوریې ته د هغو کسانو د بېرته شړلو پر دوام ټینګار کړی، چې په باور یې په جرمونو ککړ دي او یا هم د دغه هېواد امنیت ته ګواښ ګڼل کېږي.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي رېچارډ بېنېټ له اروپايي ټولنې او نورو هېوادونو غوښتي چې افغانان داسې ځایونو ته ونه لېږي چې له خطر سره مخ وي او د بشري حقونو نړیوال مکلفیتونه، په ځانګړي ډول د جبري ستنولو د منع اصل، رعایت کړي.
د جرمني له خوا د کډوالو، په ځانګړې توګه د افغان پناه غوښتونکو د اېستلو پروګرام د کډوالو د حقونو د فعالانو له مخالفت سره مخ شوی دی. ټاکل شوې چې د کډوالو د حقونو ملاتړې ډلې د شنبې په ورځ، د لړم په دویمه، د جرمني په اوو هوايي ډګرونو کې لاریونونه وکړي.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ په خپل نوي اوونیز راپور کې ویلي، چې د ۲۰۲۶کال د اکتوبر له ۱۱مې تر ۱۷مې نېټې پورې له پاکستان، ایران او تاجکستان نه د ښځو او ماشومانو په ګډون لږ تر لږه ۶۰۰ افغان کډوال هېواد ته ستانه شوي دي.
په پاکستان کې مېشت افغان زدهکوونکي د کډوالو د بېرته ستنېدو له بهیر سره د خپلو زدهکړو د نیمګړې پاتې کېدو په اړه اندېښمن دي. په پېښور کې افغان محصل او په سوات کې افغان ډاکټران له چارواکو غواړي چې په دغه هېواد کې د خپلو زدهکړو د بشپړولو لپاره ورته نور وخت ورکړي.
د اتریش او ډنمارک د سره صلیب ادارو استازو په کابل کې د افغاني سرې میاشتې له طالب مشر سره لیدنه کې ویلي، چې ډېر ژر به د راستنېدونکو افغان کډوالو د ځانبسیاینې په موخه یو نوی ګډ پروګرام پیل کړي. دوی له افغاني سرې میاشتې ټولنې سره له نورو همکاریو خبر هم ورکړی دی.
د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون وايي، د جمعې په ورځ د تورخم، سپین بولدک، ورېښمو پل او اسلامکلا له لارو ۹۵۵ کډوال، افغانستان ته جبري راستنې شوې.
د کډوالۍ نړۍوال سازمان په خپل تازه راپور کې ویلي، چې د ۲۰۲۶کال د سپټمبر له ۲۷مې د اکتوبر تر ۱۰مې پورې له ایران او پاکستان نه ۴۹زره او ۴۱۸ افغان کډوال د اسلام کلا، تورخم، سپینبولدک، ورېښو پله او نورو لارو افغانستان ته ستانه شوي دي.
په جېنوا کې د ملګرو ملتونو په دفتر کې د قطر استازولۍ د چهارشنبې په ورځ د راستنېدونکو افغان کډوالو په اړه د لوړې کچې خبرو اترو پرمهال وویل، د ګڼ شمېر افغانانو بېرته ستنېدو په افغانستان کې بشري، اقتصادي او پراختیايي ستونزې زیاتې کړې دي.