د کډوالۍ نړۍوال سازمان په خپل وروستي راپور کې ویلي، چې د ۲۰۲۳کال د سپټمبر له نیمایي د ۲۰۲۶کال د اګسټ تر ۳۱مې پورې شاوخوا ۶.۵ مېلیونه افغانان له ایران او پاکستان نه افغانستان ته ستانه شوي دي.
د ملګرو ملتونو د بشري حقونو کارپوهان وايي، د امریکا له لوري د کډوالو او پناه غوښتونکو نورو هېوادونو ته د لېږدولو تګلارې لږ تر لږه په ۳۵ هېوادونو او سیمو کې د بشري حقونو د سرغړونو، شکنجې او جبري ورکېدو ګواښ زیات کړی دی.
د پښتونخوا په لنډي کوتل کې د حمزه بابا په نوم د افغان کډوالو د بېرته ستنولو د کمپ مسوولین وایي چې له دغه مرکز څخه یې تېره ورځ له ۳۰۰ ډېر افغانان د تورخم له لارې افغانستان ته ستانه کړي دي.
د پېښور په خزانه کمپ کې مېشت افغان کډوال افغانستان ته د بېرته ستنېدو لپاره تیاری کوي خو د ډېرو کورنیو لپاره ستنېدل یوازې د سامانونو ټولول نه دي هغوی هغه کورونه هم پرېږدي چې له کلونو راهیسې یې پکې ژوند کړی دی. ځینې کورنۍ خپل کورونه په خپلو لاسونو نړوي.
پاکستان له څو کلونو راهیسې د افغانانو یو مخیزې اېستنې ته مخه کړې ده. په دې کې داسې افغانان هم شته، چې له لسګونو کلونو راهیسې پاکستان کې اوسېدلي او اوس د جبري اېستنې بهیر سخت اندېښمن کړي دي. یو له دغو کسانو عنایتالله دی، چې د خپلې امیندوارې مېرمنې د درملنې بهیر ته سخت اندېښمن دی.
د پاکستان یوه لوړپوړي ډیپلوماټ نبیل منیر د ملګرو ملتونو د عمومي غونډې په څنډه کې د کډوالو په تړاو یوې غونډې ته د افغان کډوالو له کوربتوب او په بدل کې یې د نړیوالو مرستو له نه ترلاسه کولو شکایت وکړ. هغه څرګنده کړه، چې د افغان کډوالو کوربتوب نور له زغمه وتلی دی.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ او د کډوالۍ نړۍوال سازمان په یو ګډ راپور کې ویلي، چې د ۲۰۲۳کال د سپټمبر له ۱۵مې د ۲۰۲۶کال د سپټمبر تر ۱۹مې پورې ۲ مېلیونه، ۷۲۵زره او ۳۲۲ افغان کډوال له پاکستان نه افغانستان ته ستانه شوي دي.
د کډوالۍ نړۍوال سازمان ویلي، د ۲۰۲۵کال د جنورۍ له لومړۍ د ۲۰۲۶کال د سپټمبر تر ۱۲مې نېټې له ایران او پاکستان نه ۴ مېلیونه، ۱۰۹زره او ۶۱۲ کډوال چې ټولټال ۵۵۹زره او ۸۶۳ کورنۍ کېږي افغانستان ته ستانه شوي.
د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون خبر ورکړی، چې د دوشنبې په ورځ له بېلابېلو لارو ۱۰۳۰ کډوال افغانستان ته ستانه شوي دي. د یاد کمېسیون د راپور له مخې، په همدې ورځ ۴۷ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ټولټال ۳۰۲ کسان کېږي خپلو سیمو ته لېږدولي دي.
د پاکستان دفاع وزیر خواجه اصف پر هغو پاکستاني محصلانو سختې نیوکې کړي، چې د خپلو افغان ټولګیوالو پر وړاندې د اسلاماباد د وروستیو محدودیتونو او نیولو پر ضد یې له هغوی سره خواخوږي ښودلې وه. هغه ویلي، د پاکستاني محصلانو خواخوږي د انسانیت له مخې نه، بلکې د سیاسي تمایلاتو له امله ده.
د پاکستان د پنجاب د کورنیو چارو ادارې ویلي، تر اوسه له دغه ایالته ۱۴۲ زره او ۸۲۰ افغان وګړي افغانستان ته ستانه شوي دي او د هغو افغانانو د پېژندلو او ستنولو عملیات لا هم روان دي چې قانوني ویزې نه لري.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ (UNHCR) وايي، د ۲۰۲۶کال له پیل راهیسې د سپټمبر تر ۱۲مې پورې له ایران نه تر ۵۲۲زره ډېر افغان کډوال افغانستان ته ستانه شوي چې له دې ډلې ۴۳۹زره کډوال په جبري توګه ستانه کړای شوي دي.
د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت وايي، په روانه اونۍ کې نږدې ۴۰۰ افغان کډوال د پاکستان له بندخونو ازاد او هېواد ته راستانه شوي دي. دغه وزارت د یادو افغانانو د نیول کېدو د لامل په اړه څه نهدي ویلي، خو په پاکستان کې ډېری افغانان د ویزو د نشتوالي له امله نیول کېږي.
په خیبر پښتونخوا کې د بېاسناده افغان کډوالو پر وړاندې د پاکستاني پولیسو عملیات لاهم دوام لري. د مانسهرې ځانګړو پولیسو په خپلو تازه عملیاتو کې لږترلږه ۳۰ افغان کډوال نیولي او بېرته یې افغانستان ته ستانه کړي دي.
د کډوالو لپاره د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ وايي چې د ۲۰۲۳ کال له سپټمبر راهیسې تر اوسه ۲،۷ میلیونه افغانان له پاکستان څخه افغانستان ته ستانه شوي دي. دوی وایي په دغو کډوالو کې ۲۷۳ زره افغانان په جبري ډول ایستل شوي دي.
د طالبانو ویاند مرستیال حمدالله فطرت وایي، د روان کال له پیل راهیسې تراوسه ۹۲زره او ۳۳۱ کډوالې کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۴۸۲زره او ۲۶۵ کسانو ته رسېږي؛ په جبري توګه له ایران او پاکستان نه افغانستان ته ستنې شوې دي.
د طالبانو د کډوالو عالي کمېسیون خبر ورکړی، چې تېره ورځ (د وږي ۲۳مه) له پاکستان او ایران نه ۶۷۱ افغان کډوال د سپین بولدک، تورخم، ورېښمو پله او اسلامکلا له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.
د پښتونخوا په لنډي کوتل کې د حمزه بابا په نوم د افغان کډوالو د بېرته ستنولو د کمپ مسوولین وایي چې له دغه مرکز څخه یې تېره ورځ له ۴۱۱ څخه ډېر افغان کډوال د تورخم له لارې افغانستان ته ستانه کړي دي.
یوشمېر افغان طبي محصلانو د پاکستان له حکومته غوښتي، د هغه افغان محصلانو د اېستلو پرېکړه دې بېرته واخلي چې لا دمخه په طبي پوهنځیو کې شامل شوي او اجازه ورکړي چې دوی خپلې زدهکړې بشپړې کړي.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند ويلي، چې پاکستان غواړي په افغانستان کې سوله او ثبات وویني او له افغانستان سره ښې او دوستانه اړیکې ولري، خو ايا افغانستان هم غواړي چې له پاکستان سره دوستي وکړي؟. هغه ويلي چې که طالبان د وسله والو مخه ونیسي، د همکارۍ فضا بېرته رامنځته کېدای شي.
په پاکستان کې د افغان طبي محصلانو د اېستلو له خبرداري وروسته د طالبانو لوړو زدهکړو وزارت په یوه خبرپاڼه کې، په بهر کې له ستونزو سره مخ افغان محصلانو او استاداتو ته د اسانتیاوو برابرولو ډاډ ورکړی دی. خو طالبانو په خبرپاڼه کې د کوم هېواد نوم نهدی اخیستی.
د پاکستان لپاره د پخواني ولسمشر ځانګړي استازي محمدعمر داودزي د پاکستان له سیاسي مشرانو، پوهنتونونو او مدني ټولنو غوښتي، چې د افغان محصلانو د اېستلو مخه دې ونیسي. نوموړي ټیګار کړی، چې یاد محصلان دې د کوم نظام د سیاستونو له امله نه مجازات کېږي.