د پېښور سترې محکمې فدرالي حکومت ته لارښوونه کړې، چې د افغان پناهغوښتونکو دوسیې دې «په جبري توګه د نه ستنولو» د اصل له مخې وڅېړي. د دغه اصل له مخې؛ هېڅ څوک باید هغه هېواد ته په زور ستانه نهشي، چې ژوند، ازادي یا امنیت یې له ګواښ سره مخ وي.
په داسې حال کې چې د پاکستان حکومت لهخوا افغان کډوالو ته د ټاکل شوي ضرب الاجل دوه ورځې لاپاتې دي، د پاکستان حکومت د راولپنډۍ ښار په ډهوک سیدان سیمه کې د افغان کډوالو د ساتنې مرکز امنیتي تدابیر سخت کړي دي.
د طالبانو د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون دارالانشاء په خپل ورځني راپور کې ویلي، چې د چنګاښ په ۱۶مه نېټه له پاکستان او ایران څخه ۴۹۷ افغان کډوالې کورنۍ، چې ټولټال ۲۶۱۵ تنه کېږي، په جبري توګه هېواد ته ستنې کړل شوې دي.
له پاکستان نه د افغان کډوالو د ستنېدو لړۍ په چټکۍ روانه ده او اوس دغه لړۍ د خیبرپښتونخوا پېښور ښار ته هم غځېږي. په پېښور کې د هغه افغان کډوالو پرضد د پراخو عملیاتو چمتووالی وروستي پړاو ته رسېدلی، چې د قانوني اسنادو او ویزو پرته په دغه ښار کې مېشت دي.
د طالبانو تر چتر لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون وایي، په تېره یوه ورځ کې له بېلابېلو لارو هېواد ته ۲۹۴ کورنۍ چې ۱۶۹۸ تنه کېږي، جبري راستنې او ثبت شوې دي. دغه کمېسیون زیاتوي چې تر اوسه ۵۷ زره او ۱۱۵ راستنېدونکو کورنیو ته د هستوګنې نمرې هم وېشل شوې دي.
د پاکستان د پنجاب ایالت پولیسو ۱۱ هغه افغان ډاکټران او د طب زدهکوونکي نیولي، چې د دغه ایالت په بېلابېلو طبي پوهنتونونو او ښوونیزو روغتونونو کې یې تخصصي او طبي زده کړې کولې.
د پاکستان په بهاولپور کې د قاعد اعظم طبي پوهنتون افغان محصلان وایي، د پنجاب حکومت له دغه هېواده د وتلو خبرداری ورکړی او که یې ستونزې حل نهشي نو د کلونو خوارۍ یې په اوبو لاهو کېږي. دوی زیاتوي، چې د یادې ستونزې د حل لپاره یې ټولې دروازې ټکولې او هیڅوک یې غږ نه اوري.
د طالبانو دکډوالو کمېسیون وايي، پاکستان او ایران یوازې د یکشنبې په ورځ (د چنګاښ۱۴) له بېلابېلو لارو ۲۵۳ کډوالې کورنۍ چې شمېر یې ۱۲۷۹ کېږي، په جبري ډول افغانستان ته ستانه کړي. د دغه کمېسیون په وینا، په همدې ورځ ۷۴۰ کورنۍ خپلو سیمو ته لېږدول شوي او له ۲۲۰ کورنیو سره مرستې هم شوې.
په داسې حال کې چې د پاکستان کورنیو چارو وزارت د روانې جولای میاشتې تر ۱۰مې په دغه هېواد کې مېشتو افغانانو ته وخت ورکړی، چې ووځي، ګنې بیا یې په زوره باسي. په جلا وطنۍ کې د افغانانو عالي شورا له نړۍوالو سازمانونو غوښتي چې له پاکستان څخه د افغانانو د جبري اېستنې مخنیوی وکړي.
له پاکستان څخه ایستل کېدونکي افغان کډوال وايي، د کور او کاروبار ترڅنګ د خپلو ماشومانو راتلونکی هم شاته پرېږدي. محمدالله افغان، چې له ۳۷ کلونو وروسته افغانستان ته ستنېږي، وایي د کاروبار تر تاوان ورته د ماشومانو، په ځانګړي ډول د لوڼو، د زده کړو برخلیک تر ټولو لویه اندېښنه ده.
د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ (UNHCR) په خپل نوي راپور کې اعلان کړی، چې د ۲۰۲۶ کال د جنورۍ له لومړۍ څخه د جون تر ۲۷مې پورې، لږ تر لږه ۵۳۱ زره و ۸۰۰ افغان کډوال له پاکستان څخه بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.
د افغانستان د پخواني ولسمشر ویاند صدیق صدیقي وایي، چې پاکستان باید له افغان کډوالو سره په چلند کې نړیوال قوانین او د بشري حقونو کنوانسیونونه مراعات کړي او د ملګرو ملتونو اړوند بنسټونه باید په دې برخه کې عملي اقدام وکړي.
د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت خبر ورکړی، چې ۱۴۷ افغان کډوال د پاکستان له بندخونو تر خوشې کېدو وروسته بېرته خپل هېواد ته ستانه کړای شوي دي. د دغه وزارت په وینا؛ یاد کسان په پاکستان کې د اوسېدو قانوني اسنادو نهلرلو له امله بندیان شوي وو.
د اروپايي پارلمان غړې هانا نیومن ویلي، له جرمني څخه افغانستان ته د افغان کډوالو ستنول یوه «احمقانه» پرېکړه ده او دا کار اروپا د طالبانو د فشارونو او باجغوښتنې پر وړاندې زیانمنوي.
د پاکستانۍ مور او افغان پلار زوی کامران په پاکستان کې د خپلې مور د هویت اسنادو د بېرته فعالولو او د قانوني استوګنې د حق ترلاسه کولو لپاره د پېښور سترې محکمې ته عریضه کړې ده.
په جلاوطنۍ کې د افغانستان د خلکو عالي شورا پوځي کمېټې د پاکستان له حکومته غوښتي، چې د افغان کډوالو د جبري اېستلو لړۍ ودروي. یادې شورا ویلي، په دغه کډوالو کې پخواني پوځيان، خبریالان او مدني فعالان شامل دي چې افغانستان ته په ستنېدو سره د مرګ او شکنجې له ګواښ سره مخ کېږي.
د پاکستان د کورنيو چارو وزارت وایي چې ایالتي حکومتونو ته یې لارښونه کړې، چې د روان کال د جولای له ۱۰مې نېټې څخه به په پاکستان کې هغه افغان وګړي نيول کيږي چې د استوګنې قانوني اسناد ونه لري او یا یې هم د ويزې موده تېره شوې ده.
د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت ویلي، د روانې اوونۍ په ترڅ کې ۳۴۴ افغانان چې په پاکستان کې د قانوني استوګنې د اسنادو د نه لرلو له امله نیول شوي وو، له زندانونو تر خوشې کېدو وروسته بېرته افغانستان ته راستانه شوي دي.
د بښنې نړیوال سازمان ويلي، افغانستان ته د کډوالو د بېرته ستنولو په اړه د اروپايي ټولنې هر ډول تعامل، بېپروايي او له ګواښ څخه ډک اقدام دی او وایي چې دا د اروپايي ټولنې لپاره د خپلو قانوني ژمنو او مسؤلیتونو له پامه غورځول دي.
د طالبانو تر کنټرول لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون ویلي، چې له پاکستان او ایران څخه تېره ورځ ۳۹۴ کډوالې کورنۍ چې ټول ۲۱۴۰ تنه کېږي، له بېلابېلو لارو هېواد ته په جبري راستانه کړل شوې دي.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنېټ د اروپایي ټولنې له لوري د کډوالو او پناهغوښتونکو په ځانګړي ډول د افغان پناهغوښتونکو د چټک اېستلو نوې تګلاره د اندېښنې وړ بللې ده.
د طالبانو د کډوالو کمېسیون وايي، پاکستان او ایران یوازې د یکشنبې په ورځ له بېلابېلو لارو ۴۷۷ کډوالې کورنۍ چې شمېر یې ۲۵۷۹ تنه کېږي، په جبري ډول افغانستان ته ستانه کړي. د دغه کمېسیون په وینا، په همدې ورځ ۷۵۷ کورنۍ خپلو سیمو ته لېږدول شوي او له ۷۰۳ کورنیو سره مرستې هم شوې دي.