د پاکستان کورنیو چارو وزارت د ګلګت او کشمېر په ګډون ټولو ایالتونو ته امر کړی، چې سر له سبا د بېاسنادو افغانانو د یو مخیزې نیونې بهیر پیل کړي. دغې پرېکړې درېیمو هېوادونو ته په تمه افغانان سخت اندېښمن کړي او د کډوالو عالي کمېشنري پر خپله خوښه ستنېدنې ټينګار لري.
د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت د پنجشنبې په ورځ (د چنګاښ ۱۸مه) خبر ورکړی، په تېره اونۍ کې ۶۳۸ افغان کډوال چې د پاکستان په زندانونو کې بندیان وو؛ له زندانه تر خوشې کېدو وروسته بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.
د خېبرپښتونخوا حکومت اعلان کړی، چې د جمعې په ورځ (د چنګاښ ۱۹مه) به په دغه ایالت او په ځانګړې توګه د پېښور ښار په بېلابېلو سیمو کې د بېاسناده افغان کډوالو پرضد پراخ عملیات پیل کړي.
د جرمني حکومت غواړي له څو کلونو وروسته د لومړي ځل لپاره هغه افغانان هم افغانستان ته ولېږي چې جرمي مخینه نه لري. د جرمني تاز ورځپاڼې راپور ورکړی چې لږ تر لږه پنځه افغانان، چې هېڅ یو یې جرم نه دی کړی، دا مهال له جرمني د ایستلو په تمه دي.
د جرمني حکومت ویلي چې په تېرو شپږو میاشتو کې یې ۸۷ افغان کډوال له خپل هېواده ایستلي دي. د دغو کسانو له ډلې ۷۷ تنه د درېیو ځانګړو چارټر الوتنو او ۱۰ تنه د عادي الوتنو له لارې افغانستان ته لېږدول شوي دي. د درېیو چارټر الوتنو ټول لګښت یو میلیون او ۶۰ زره یورو ښودل شوی دی.
د طالبانو د کډوالو کمېسیون وايي، پاکستان او ایران یوازې د چهارشنبې په ورځ له بېلابېلو لارو ۶۳۵ کډوالې کورنۍ چې شمېر یې ۳۳۵۱ تنه کېږي، په جبري ډول افغانستان ته اړولي دي. د دغه کمېسیون په وینا، په همدې ورځ ۴۶۶ کورنۍ خپلو سیمو ته لېږدول شوي او له ۴۵۱ کورنیو سره مرستې هم شوې دي.
د پېښور سترې محکمې فدرالي حکومت ته لارښوونه کړې، چې د افغان پناهغوښتونکو دوسیې دې «په جبري توګه د نه ستنولو» د اصل له مخې وڅېړي. د دغه اصل له مخې؛ هېڅ څوک باید هغه هېواد ته په زور ستانه نهشي، چې ژوند، ازادي یا امنیت یې له ګواښ سره مخ وي.
په داسې حال کې چې د پاکستان حکومت لهخوا افغان کډوالو ته د ټاکل شوي ضرب الاجل دوه ورځې لاپاتې دي، د پاکستان حکومت د راولپنډۍ ښار په ډهوک سیدان سیمه کې د افغان کډوالو د ساتنې مرکز امنیتي تدابیر سخت کړي دي.
د طالبانو د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون دارالانشاء په خپل ورځني راپور کې ویلي، چې د چنګاښ په ۱۶مه نېټه له پاکستان او ایران څخه ۴۹۷ افغان کډوالې کورنۍ، چې ټولټال ۲۶۱۵ تنه کېږي، په جبري توګه هېواد ته ستنې کړل شوې دي.
له پاکستان نه د افغان کډوالو د ستنېدو لړۍ په چټکۍ روانه ده او اوس دغه لړۍ د خیبرپښتونخوا پېښور ښار ته هم غځېږي. په پېښور کې د هغه افغان کډوالو پرضد د پراخو عملیاتو چمتووالی وروستي پړاو ته رسېدلی، چې د قانوني اسنادو او ویزو پرته په دغه ښار کې مېشت دي.
د طالبانو تر چتر لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون وایي، په تېره یوه ورځ کې له بېلابېلو لارو هېواد ته ۲۹۴ کورنۍ چې ۱۶۹۸ تنه کېږي، جبري راستنې او ثبت شوې دي. دغه کمېسیون زیاتوي چې تر اوسه ۵۷ زره او ۱۱۵ راستنېدونکو کورنیو ته د هستوګنې نمرې هم وېشل شوې دي.
د پاکستان د پنجاب ایالت پولیسو ۱۱ هغه افغان ډاکټران او د طب زدهکوونکي نیولي، چې د دغه ایالت په بېلابېلو طبي پوهنتونونو او ښوونیزو روغتونونو کې یې تخصصي او طبي زده کړې کولې.
د پاکستان په بهاولپور کې د قاعد اعظم طبي پوهنتون افغان محصلان وایي، د پنجاب حکومت له دغه هېواده د وتلو خبرداری ورکړی او که یې ستونزې حل نهشي نو د کلونو خوارۍ یې په اوبو لاهو کېږي. دوی زیاتوي، چې د یادې ستونزې د حل لپاره یې ټولې دروازې ټکولې او هیڅوک یې غږ نه اوري.
د طالبانو دکډوالو کمېسیون وايي، پاکستان او ایران یوازې د یکشنبې په ورځ (د چنګاښ۱۴) له بېلابېلو لارو ۲۵۳ کډوالې کورنۍ چې شمېر یې ۱۲۷۹ کېږي، په جبري ډول افغانستان ته ستانه کړي. د دغه کمېسیون په وینا، په همدې ورځ ۷۴۰ کورنۍ خپلو سیمو ته لېږدول شوي او له ۲۲۰ کورنیو سره مرستې هم شوې.
په داسې حال کې چې د پاکستان کورنیو چارو وزارت د روانې جولای میاشتې تر ۱۰مې په دغه هېواد کې مېشتو افغانانو ته وخت ورکړی، چې ووځي، ګنې بیا یې په زوره باسي. په جلا وطنۍ کې د افغانانو عالي شورا له نړۍوالو سازمانونو غوښتي چې له پاکستان څخه د افغانانو د جبري اېستنې مخنیوی وکړي.
له پاکستان څخه ایستل کېدونکي افغان کډوال وايي، د کور او کاروبار ترڅنګ د خپلو ماشومانو راتلونکی هم شاته پرېږدي. محمدالله افغان، چې له ۳۷ کلونو وروسته افغانستان ته ستنېږي، وایي د کاروبار تر تاوان ورته د ماشومانو، په ځانګړي ډول د لوڼو، د زده کړو برخلیک تر ټولو لویه اندېښنه ده.
د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ (UNHCR) په خپل نوي راپور کې اعلان کړی، چې د ۲۰۲۶ کال د جنورۍ له لومړۍ څخه د جون تر ۲۷مې پورې، لږ تر لږه ۵۳۱ زره و ۸۰۰ افغان کډوال له پاکستان څخه بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.
د افغانستان د پخواني ولسمشر ویاند صدیق صدیقي وایي، چې پاکستان باید له افغان کډوالو سره په چلند کې نړیوال قوانین او د بشري حقونو کنوانسیونونه مراعات کړي او د ملګرو ملتونو اړوند بنسټونه باید په دې برخه کې عملي اقدام وکړي.
د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت خبر ورکړی، چې ۱۴۷ افغان کډوال د پاکستان له بندخونو تر خوشې کېدو وروسته بېرته خپل هېواد ته ستانه کړای شوي دي. د دغه وزارت په وینا؛ یاد کسان په پاکستان کې د اوسېدو قانوني اسنادو نهلرلو له امله بندیان شوي وو.
د اروپايي پارلمان غړې هانا نیومن ویلي، له جرمني څخه افغانستان ته د افغان کډوالو ستنول یوه «احمقانه» پرېکړه ده او دا کار اروپا د طالبانو د فشارونو او باجغوښتنې پر وړاندې زیانمنوي.
د پاکستانۍ مور او افغان پلار زوی کامران په پاکستان کې د خپلې مور د هویت اسنادو د بېرته فعالولو او د قانوني استوګنې د حق ترلاسه کولو لپاره د پېښور سترې محکمې ته عریضه کړې ده.
په جلاوطنۍ کې د افغانستان د خلکو عالي شورا پوځي کمېټې د پاکستان له حکومته غوښتي، چې د افغان کډوالو د جبري اېستلو لړۍ ودروي. یادې شورا ویلي، په دغه کډوالو کې پخواني پوځيان، خبریالان او مدني فعالان شامل دي چې افغانستان ته په ستنېدو سره د مرګ او شکنجې له ګواښ سره مخ کېږي.