د افغان کډوالو اېستل

جرمني د فریدون توفان په نوم یو افغان کډوال نیولی چې هېڅ جرمي مخینه نه‌لري او افغانستان ته د هغه د اېستل کېدو چارې روانې دي. ډویچه‌ویله‌ په یوه راپور کې ویلي، د دې ۴۶ کلن افغان دوسیه د دغه هېواد د بشري حقونو او کډوالۍ د تګلارو په اړه له ډېرو لانجمنو او د بحث وړ هغو څخه ګرځېدلې ده.

د پاکستان د پنجاب ايالت د کورنيو چارو وزارت ويلي، چې په دغه ایالت کې د ناقانونه بهرنیو اتباعو د نیولو او اېستنې پر دوام تر اوسه ۱۳۹ زره او ۹۰۲ ناقانونه افغان کډوال نیول شوي دي. د دغه وزارت په وینا، یاد افغانان له قانوني طی مراحل وروسته بېرته خپل هېواد ته استول شوي دي.

له پاکستانه د افغان کډوالو د ستنېدو له بهیر سره هممهاله، افغان محصلین وايي چې د قانوني او مالي ستونزو له امله یې زده‌کړې او راتلونکی له خطر سره مخ دي. افغان ښځينه زده کړیالانې هم اندېښنه لري چې ښايي خپلې زده‌کړې بشپړې نه کړای شي.

د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون خبر ورکړی، چې تیره ورځ ۴۱۳ کډوالۍ کورنۍ چې شمیر یې ۲۱۸۳ تنه و له ایران او پاکستان نه افغانستان ته جبري ستنې کړل شوې دي.

په پاکستان کې له نږدې پنځو لسیزو راهیسې مېشت افغان کډوال وایي، د جبري ستنېدو له امله له ګڼو ستونزو سره مخ دي او له پاکستاني حکومت غواړي چې د خپلو سوداګریزو او کورنیو چارو د تنظیم لپاره ورته پوره وخت ورکړي.

د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون ویلي، د پنجشنبې په ورځ له بېلابېلو لارو ۴۵۷ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۲زره او ۵۴۶ کسانو ته رسېږي؛ افغانستان ته ستنې شوې دي. طالبانو ویلي، چې ۲۰۲۰ نور کسان یې خپلو مېنو ته لېږلي.

د خیبرپښتونخوا په چارسدې ولسوالۍ کې د بې‌اسناده افغان کډوالو پرضد د پولیسو او ولسوالۍ ادارې ګډ عملیات لاهم په چټکۍ سره دوام لري، چې په ترڅ کې یې تازه ۱۵ نور افغان کډوال نیول شوي دي.

په پاکستان کې د افغان کډوالو د قانوني اسنادو او ویزو د ستونزې له دوام سره، په اسلام‌اباد کې مېشت افغان صابر خان وايي، له شاوخوا یو نیم کال راهیسې یې ویزه پای ته رسېدلې او د نیول کېدو او افغانستان ته د جبري ستنولو له وېرې په سختو شرایطو کې ژوند کوي.

د بښنې نړیوال سازمان د اروپايي کمېسیون او طالبانو ترمنځ د وروستۍ ناستې له امله اندېښنه ښودلې او له اروپايي اتحادیې او غړو هېوادونو یې غوښتي چې افغانستان ته د خلکو د ستنولو هڅې ودروي، ځکه د دغه سازمان په وینا، افغانستان لا هم د خوندي راستنېدو لپاره مناسب ځای نه دی.

د بې‌پولې ډاکټرانو سازمان اعلان کړی چې یوې حاملې افغان کډوالې مېرمن وروسته له هغې ماشوم ضایع کړ چې پاکستاني پولیسو یې پر کور برید وکړ او د هغې خاوند یې ونیوه.

د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت د پنجشنبې په ورځ (د زمري ۸مه) خبر ورکړی، ۸۸۰ افغان کډوال چې د پاکستان په زندانونو کې بندیان وو؛ له زندانه تر خوشې کېدو وروسته د تورخم او سپين بولدک له لارو بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.

د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې کمېسیون په خپل ورځني راپور کې ویلي، چې (د زمري په ۷مه) نېټه له پاکستان او ایران نه ۵۶۰ کډوالې کورنۍ چې ټولټال ۲زره او ۸۱۸ کسان کېږي؛ افغانستان ته ستنې شوې دي.

د افغانستان د پکتیا ولایت اوسېدونکې صایمه بي‌بي چې په پاکستان کې یې لوړې زده‌کړې کولې وايي، د افغان کډوالو د اېستلو په اړه د پاکستان حکومت د پالیسۍ له امله یې د زده‌کړو او راتلونکي هیلې له جدي ګواښ سره مخ شوې دي.

له جرمني نه کابل ته د ۳۰ افغان کډوالو له ستنولو سره هم‌مهاله شاوخوا ۲۵۰ کسانو په لایپزیګ هوايي ډګر کې د افغانانو د جبري اېستلو او له طالبانو سره د جرمني حکومت د همکارۍ پرضد لاریون وکړ او افغانستان ته یې د افغانانو د بېرته ستنولو لړۍ د درولو غوښتنه وکړه.

د بې‌پولې ډاکټرانو نړیوالې بشري ادارې له پاکستان څخه غوښتي چې د افغان کډوالو د جبري ایستلو بهیر ودروي. دې ادارې خبرداری ورکړی چې زرګونه افغانان د نیول کېدو، د عاید له لاسه ورکولو او له پاکستان څخه د ایستل کېدو له دوامدارې وېرې سره ژوند کوي.

د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون خبر ورکړی، تېره ورځ له ایران او پاکستان نه ۵۴۱ کډوالې کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۲زره او ۹۴۳ کسان کېږي؛ هېواد ته ستنې شوې دي. یاد کډوال د تورخم، سپین بولدک، د ورېښمو پله او اسلام‌کلا له لارو ستانه شوي دي.

د پاکستان د پنجاب ایالت په لاهور ښار کې د مېشتو افغان کډوالو پرضد د پولیسو عملیات په چټکۍ سره دوام لري. د لاهور د پولیسو ویاند ویلي، چې تراوسه پورې په دغه ښار کې مېشت ۲۰۰۵ افغان کډوال نیول شوي دي.

د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون خبر ورکړی، تېره ورځ له ایران او پاکستان نه ۴۳۱ افغان کډوالې کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۲زره او ۱۹۹ کسان کېږي؛ هېواد ته راستنې شوې دي. یاد کډوال د تورخم، سپین بولدک، د ورېښمو پله او اسلام‌کلا له لارو ستانه شوي دي.