د پاکستان په لاهور ښار کې د افغان کډوالو د ایستلو کمپاین د افغانانو او پښتنو پر وړاندې د قومي توپیرپالنې، د پولیسو د ځورونې او خپلسرو نیونو د زیاتېدو لامل شوی، چې له امله یې ان هغه کورنۍ هم له ستونزو سره مخ دي چې څو لسیزې یې په دغه ښار کې ژوند کړی دی.
افغان ایواک وايي، د افغانانو د لنډمهاله خوندیتوب قانون د تصویب لپاره لا هم ۱۰۴ نورو لاسلیکونو ته اړتیا ده؛ په ورته وخت کې د امریکا د ډیموکرات ګوند سناتور ریچارډ بلومنتال د دغه قانون ملاتړ کړی او د افغان متحدینو د ملاتړ په برخه کې یې د ژمنو پر عملي کولو ټینګار کړی دی.
د امریکا د پوځ له ۱۵۰ څخه زیاتو پخوانیو سرتېرو او هغو افغانانو چې له امریکايي ځواکونو سره یې همکاري کړې وه، د چهارشنبې په ورځ، د لړم په ۲۰مه، په واشنګټن کې لاریون وکړ. دوی له کانګرس څخه د داسې قانون د تصویب غوښتنه وکړه، چې له امریکا څخه د افغان کډوالو د ایستلو مخه ونیسي.
د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت وايي، په روانه اونۍ کې څه باندې ۷۰۰ افغان کډوال د پاکستان له بندخونو ازاد او هېواد ته راستانه شوي دي. دغه وزارت د یادو افغانانو د نیول کېدو د لامل په اړه څه نهدي ویلي، خو په پاکستان کې ډېری افغانان د ویزو د نهلرو له امله نیول کېږي.
د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ خبرداری ورکړی، چې په ۲۰۲۶ کال کې د افغان کډوالو د ملاتړ لپاره ۴۵۲.۴ میلیونه ډالرو ته بېړنۍ اړتیا لري. د دغه سازمان په وینا، د بودیجې کمښت د مرستو رسولو چارې ټکنۍ کړې دي.
د طالبانو د کډوالو کمېسیون وايي، پاکستان او ایران یوازې پرون (۳شنبه د لړم ۱۹مه) له بېلابېلو لارو ۱۲۸ کډوالې کورنۍ چې شمېر ۵۷۵ کېږي او ۸۳۳ نور مسافر په جبري ډول افغانستان ته اړولي دي. د کمېسیون په وینا، په همدې ورځ ۸۰ کورنۍ خپلو سیمو ته لېږدول شوي او له ۸۴ کورنیو سره مرستې شوې دي.
د امریکا د کانګرس غړي انډرې کارسن ویلي، زرګونو افغانانو چې ډېرو یې په افغانستان کې له امریکايي ځواکونو سره اوږه په اوږه کار او خدمت کړی، په امریکا کې د خوندیتوب لپاره پناه اخیستې، خو اوس له دې ګواښ سره مخ دي چې بېرته داسې هېواد ته واستول شي چې ژوند یې په ګواښ کې دی.
د افغان ایواک سازمان وايي، د امریکا د کډوالۍ اداره غواړي افغانستان ته د افغان کډوالو د لېږد بهیر بېرته پیل کړي او دا کار یې د نومبر له ۱۶مې وروسته پلان کړی دی. دغه سازمان د امریکا له کانګرس غوښتي، چې د افغانانو د اېستلو د مخنیوي لپاره بېړني ګامونه واخلي.
د هغه افغان ځوان یوه خپلوان چې د ترکیې په پوله وژل شوی، افغانستان انټرنشنل ته د هغه هویت تایید کړ. د دغه تني ځوان ورور، شریف نظری، د سې شنبې په ورځ (د لرم ۱۹مه) وویل چې رضا نظری یې د هغو اتو جسدونو په منځ کې پېژندلی چې د ایران او ترکیې په پوله موندل شوي دي.
له ایرانه د افغان کډوالو د اېستلو په زیاتېدو سره، په افغانستان کې د بېسرپرسته او د کورنۍ له ملاتړه بېبرخې ښځو د وضعیت په اړه اندېښنې ډېرې شوې دي. دا ښځې په هرات کې د اسلامقلعه له پولې تر تېرېدو وروسته، له بېسرپناهۍ او د طالبانو د کسانو له ځورونو سره مخ کېږي.
د ترکیې د ادرنه ښار پولیسو د یکشنبې په ورځ اعلان وکړ، چې په دې ولایت کې یې اتلس افغان کډوال نیولي دي. په ورته وخت کې د کرککاله ښار پولیسو هم د نهو افغان کډوالو د نیول کېدو خبر ورکړی دی.
د بشري حقونو فعالانو اتحاد له طالبانو سره د فرانسې د تخنیکي خبرو د پیل په غبرګون کې، چې موخه یې افغانستان ته د بېاسناده کډوالو بېرته ستنول بلل شوې، اندېښنه څرګنده کړې او له اروپايي هېوادونو یې غوښتي چې له دغه ډلې سره هر ډول سیاسي او تخنیکي تعامل ودروي.
د امریکا د کانګرس غړی جورج لېټمیر وايي، د دغه هېواد د حکومت لهخوا د لسګونو افغان کډوالو ایستل به هغوی په افغانستان کې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې د ځورونې، تعقیب او ان د مرګ له ګواښ سره مخ کړي.
د ترکیې په ختیځ کې د حکاري ښار پولیسو د شنبې په ورځ خبر ورکړی، چې ۶۳ افغان پناهغوښتونکي یې دغه هېواد ته د «ناقانونه» ننوتلو د هڅې پرمهال نیولي دي. د پولیسو په وینا، نیول شوي پناهغوښتونکي د بهرنیو وګړو د اېستلو یوه مرکز ته لېږدول شوي دي.
د طالبانو د کډوالو عالي کمېسیون ویلي، چې تېره ورځ (جمعه د لړم ۱۵مه) د سپین بولدک، تورخم، ورېښمو پله او اسلام کلا له لارو له پاکستان او ایران څخه ۴۳۷ تنه افغانان بېرته هېواد ته ستانه کړای شوي دي.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند سجاد حیدر خان له امریکا څخه پاکستان ته د افغان کډوالو د ستنولو په اړه د یوې پوښتنې په ځواب کې له مستقیم ځواب ورکولو ډډه وکړه او ویې ویل، چې هېواد یې د دې موضوع لپاره د مناسبې حللارې په لټه کې دی.
د طالبانو د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون وايي چې پرون پنجشنبه له ایران او پاکستان څخه ۱۴۷ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۶سوه او ۷۰ تنه کیږي افغانستان ته جبري ستنې شوي دي.
د امریکا په کانګرس کې د استازو جرګې ډیموکرات غړی ټرای اې کارټر ویلي، چې د افغان پناهغوښتونکو د اېستلو د الوتنو لنډ مهاله ځنډول بسنه نهکوي او د دغې مسئلې د بنسټیز حل غوښتنه یې کړې ده. دنوموړي په وینا امریکا مسوولیت لري، چې د خپلو متحدینو د امنیت ساتلو برخې ته هم پام وکړي.
د امریکا د کالیفورنیا ایالت ډیموکرات سناتور ادم شیف د افغان کډوالو د لېږد په اړه د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ پر تګلارې نیوکه کړې. نوموړي ویلي، په هغه هېوادونو کې چې د ځورونې، شکنجې او وژل کېدو خطر شته دغه اقدام نه یوازي ناقانونه دی بلکي ظالمانه هم دی.
په جینوا کې د افغانستان استازولۍ د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا د نړیوالې دوراني ارزونې په ۵۳مه غونډه کې له تاجکستانه وغوښتل چې د پناه غوښتونکو د غوښتنلیکونو د ارزونې عادلانه بهیر تضمین او د هغو کسانو د جبري بېرته ستنولو مخه ونیسي چې په خپل هېواد کې له ګواښ سره مخ دي.
د افغان کډوالو د ملاتړ بنسټ «افغاناېواک» وايي، د امریکا د کډوالۍ او ګمرکونو د پلي کولو اداره (ICE) په پام کې لري یو افغان وګړی د نومبر په درېیمه اوونۍ کې افغانستان ته ولېږي او په ورته وخت کې د ایران د وګړو د بېرته ستنولو لپاره هم د درېیم هېواد له لارې د لېږد پلان لري.
په ننګرهار کې د طالبانو والي نعیم اخوند له پاکستان څخه د افغان کډوالو د نوې احتمالي راستنېدنې د سمبالښت په موخه د تورخم ښارګوټي او عمري کمپ د خدمتونو ارزونه کړې ده. تر دې دوه ورځې مخکې د یوناما مشره رباب فاطمه هم تورخم ته د راستنېدونکو د ستونزو ارزولو لپاره تللې وه.