سماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، در خصوص ارسال پیام از سوی تهران برای نخستوزیر اسرائیل، گفت: «جمهوری اسلامی هیچ پیامی از طریق هیچ کشوری به اسرائیل ارسال نکرده است.»
ساعاتی پیش نیکوس کریستودولیدس، رئيسجمهور قبرس، گفت: «ایران از ما خواسته پیامی را برای پایان جنگ به اسرائیل منتقل کنیم.»
او در جمع خبرنگاران گفت قبرس این کار را انجام خواهد داد و افزود قرار است امروز با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، تماس تلفنی داشته باشد.
کریستودولیدس تاکید کرد: «میخواهم بار دیگر یادآور شوم که نقش جمهوری قبرس در منطقه و ویژگی ما این است که با همه گفتوگو میکنیم و تا جای ممکن تلاش میکنیم پیامها را منتقل کنیم و شرایط را برای پایان دادن به این وضعیت دشوار فراهم کنیم.»
پیش از آن هم رسانههای اسرائیل به نقل از رییسجمهوری قبرس نوشتند او قصد دارد در این تماس تلفنی، پیام مسعود پزشکیان را درباره «پایان جنگ» به نتانیاهو ابلاغ کند.
رهبران بزرگترین اقتصادهای جهان روز یکشنبه برای شرکت در نشست گروه هفت وارد رشتهکوههای راکی در کانادا شدند. این نشست در حالی برگزار میشود که بحران فزاینده خاورمیانه و جنگ تجاری حلنشده دونالد ترامپ بر آن سایه افکنده است.
حملات اسرائیل به ایران و پاسخ متقابل تهران که بسیاری از رهبران جهان را غافلگیر کرده، تازهترین نشانه از جهانی بیثباتتر است.
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، در پرواز به کانادا برای حضور در نشست گروه هفت اعلام کرد که درباره تلاشها برای کاهش تنش با دونالد ترامپ، بنیامین نتانیاهو و دیگر رهبران جهان گفتوگو کرده است.
بریتانیا در حال اعزام جنگندهها و نیروهای تقویتی به خاورمیانه است. کییر استارمر گفت: «ما حق دفاع مشروع اسرائیل را به رسمیت میشناسیم اما این وضعیت باید کاهش یابد. خطر تشدید بحران برای منطقه و فراتر از آن بسیار بالاست.»
مارک کارنی، نخستوزیر کانادا و میزبان نشست گروه هفت، تصمیم گرفته است برخلاف روال همیشگی، در پایان نشست بیانیه مشترکی صادر نکند.
به گزارش آسوشیتدپرس، با توجه به تلاش رهبران برای متقاعد کردن دونالد ترامپ به انصراف از اعمال تعرفهها، این نشست بیشتر شبیه مجموعهای از دیدارهای دوجانبه خواهد بود تا نمایش اتحاد گروه هفت.
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، در مسیر سفر به کانادا توقفی نمادین در گرینلند خواهد داشت و با رهبر این منطقه قطبی و نخستوزیر دنمارک در ناو هواپیمابر دنمارکی دیدار خواهد کرد.
او نخستین رهبر اروپایی بود که پس از روی کار آمدن دونالد ترامپ به کاخ سفید رفت. با این حال، علیرغم روابط گاهبهگاه دوستانه میان پاریس و واشنگتن، تلاشهای امانوئل مکرون برای تأثیرگذاری بر دونالد ترامپ دستاورد چندانی نداشته و فرانسه تحت تعرفههای برنامهریزیشده ترامپ علیه اتحادیه اروپا قرار گرفته است.
ترامپ قرار است اواخر روز یکشنبه وارد کناناسکیس در آلبرتا شود. دیدارهای دوجانبه میان رهبران ممکن است همان روز برگزار شود اما برنامه رسمی نشست از روز دوشنبه آغاز خواهد شد.
پیتر بوم، هماهنگکننده کانادا در نشست گروه هفت سال ۲۰۱۸ و با تجربه شرکت در شش نشست گروه هفت، پیشبینی کرده است که رهبران بخش عمدهای از بحثها را به جنگ در خاورمیانه اختصاص خواهند داد.
او گفت: «رهبران میتوانند به بحث بپردازند و شاید حتی بیانیهای صادر کنند. دستور کار سیاست خارجی بسیار گستردهتر شده است.»
رهبرانی که عضو گروه هفت نیستند اما به دعوت مارک کارنی در این نشست حضور دارند، شامل رؤسای دولت هند، اوکراین، برازیل، افریقای جنوبی، کوریای جنوبی، استرالیا، مکسیکو و امارات متحده عربی میشوند.
جلوگیری از اعمال تعرفهها همچنان به عنوان اولویت اصلی بحثها باقی مانده است.
کمیسیون عالی طالبان برای رسیدگی به مشکلات مهاجران اعلام کرد که دو هزار و ۲۳۲ مهاجر افغان شنبه، ۲۴ جوزا از ایران و پاکستان اخراج شدند. به گفته این کمیسیون، از این میان یک هزار و ۶۸۷ مهاجر افغان از ایران و ۵۴۵ نفر دیگر از پاکستان به کشور بازگردانده شدند.
به گزارش کمیسیون طالبان برای رسیدگی به مشکلات مهاجران، این تعداد از بازگشتکنندگان مجموعا ۳ میلیون و ۶۴۸ هزار افغانی کمک دریافت کردهاند. در خبرنامه طالبان آمده است که این مهاجران از طریق گذرگاههای اسلامقلعه، پل ابریشم، اسپینبولدک و تورخم وارد افغانستان شدهاند.
طالبان ۲۰۶ نفر از این بازگشت کنندگان افغان را از کابل به شماری از ولایتهای افغانستان منتقل کرده است.
روند اخراج مهاجران افغان از ایران و پاکستان کماکان ادامه یافته است. اما همزمان با ادامه اخراج مهاجران و گزارشها درباره بدرفتاری با افغانها در این دو کشور، وزیر مهاجرین طالبان پنجشنبه ادعا کرد که گفتوگوهای این گروه با کشورهای میزبان افغانها «نتایج مثبت» داشته است. عبدالکبیر گفت برخورد نادرست این کشورها با مهاجران افغان بهطور چشمگیری کاهش یافته است.
این در حالی است که شماری از مهاجران افغان در ایران و پاکستان از برخورد نامناسب و فشارها برای بازگشت اجباری و وضع محدودیتهای برای اقامت افغانها در کشورهای همسایه خبر دادهاند. این مهاجران میگویند که شرایط تمدید مدارک اقامتی در این دو کشور به شدت دشوار شدهاست.
شورای امنیت ملی اسرائیل به شهروندان این کشور هشدار داد از عبور زمینی از مسیرهای اردن و شبهجزیره سینای مصر برای ورود به اسرائیل خودداری کنند.
شورای امنیت ملی اسرائیل گفته که هر دو منطقه در وضعیت هشدار سطح ۴ (بالاترین میزان تهدیدات امنیتی) قرار دارند. این وضعیت سفر به این مقاصد را ممنوع میکند.
همچنین در بیانیهای شورای امنیت ملی اسرائیل آمده است که اسرائیلیهای خارج از کشور باید منتظر اطلاعیههای بعدی از سوی نهادهای ذیربط باشند.
طبق گزارشها، فرودگاه بینالمللی بن گوریون اسرائیل از زمان آغاز حملات این کشور به ایران بسته شده است.
خبرگزاری ایسنا از کشته شدن یک دانشمند هستهای دیگر ایران در حملات اسرائيل خبر داد. این خبرگزاری نوشت علی باکویی کتریمی همراه با همسر و دو فرزندش روز جمعه، ۲۳ جوزا، در حمله اسرائيل به منزلشان در تهران به کشته شدند.
در حمله نظامی گسترده اسرائیل به ایران که بامداد روز جمعه، ۲۳ جوزا انجام شد، چندین هدف مهم مورد حمله قرار گرفت. از جمله این اهداف، تاسیسات غنیسازی اورانیوم در نطنز، سایتهای پرتاب موشک و مراکز فرماندهی نظامی بودند.
در این حملات، شماری از فرماندهان ارشد نظامی و دانشمندان هستهای ایران کشته شدند.
از جمله کشتهشدگان محمدمهدی طهرانچی و فریدون عباسی، از چهرههای برجسته برنامه هستهای ایران بودند.
با کشته شدن علی باکویی، شمار دانشمندان هستهای ایران که در حملات اسرائيل کشته شدند، به ۱۰ نفر رسید.
درگیری مرگبار میان اسرائیل و جمهوری اسلامی که وارد سومین روز خود شده است، بازتابی گسترده در میان کاربران افغان داشته است؛ برخی همسو با جمهوری اسلامی، برخی همسو با اسرائیل و برخی نیز جنگطلبی طرفین را محکوم کردهاند.
شماری از کاربران افغان با ابراز همبستگی با ایران، حملات تلافیجویانه جمهوری اسلامی را پاسخ مشروع به تهاجم اسرائیل دانستهاند؛ گروه دیگری از کاربران حملات اسرائیل را فرصتی برای تغییر رژیم در ایران دانستهاند.
در این میان برخی از کاربران نیز با نفی ماهیت جنگ، آن را رقابت بینتیجهای دانستهاند که هر دوسو بازنده اند.
دفاع از موضع ایران در برابر اسرئیل
شماری از کاربران ضمن اعلام همبستگی با ایران، حملات تلافیجویانه جمهوری اسلامی علیه اسرائیل را «دفاع» تعبیر کردهاند.
نصرالله رضایی، کاربر افغان، گفته که «اگر ایران [به اسرائیل] پاسخ داد، دفاع بود، نه جنگطلبی. سکوت در برابر ظلم، خیانت به انسانیت است. ما در کنار حق ایستادهایم.»
سید کاظم هاشمی، کاربر افغان، معتقد است که اسرائیل در این نبرد شکست خورده است. او در صفحه فیسبوک خود نوشت: «روزهای پایانی رژیم اسرائیل فرا رسیده و اکنون میداند که بر مردم مظلوم و بیدفاع غزه چه گذشته است.»
سید حامد وطندوست، کاربر افغان، نیز بر حمایت همه کشورها از جمهوری اسلامی تاکید کرده و نوشته است: «باید تمام کشورهای اسلامی پشت ایران باشد تا رژیم کودککش [اسرائیل] از غزه هم عقبنشینی کند.»
شماری از کاربران درگیری بین این دو کشور را مقدمهای برای تشدید تنش در خاورمیانه میدانند.
داوود عرفان، استاد پیشین دانشگاه هرات و تحلیلگر امور سیاسی، در صفحه فیسبوک خود نوشته است: «حذف فرماندهان ارشد نظامی ایران، جنگ در خاورمیانه را وارد مرحله جدیدی ساخته است. به نظر میرسد اسرائیل هستهای تصمیمگیری اصلی واکنش نظامی ایران را مختل کرده است.»
آقای عرفان معتقد است که «خاورمیانه آبستن حوادث ناگواری است.»
«فرصت تغییر» رژیم در ایران
ستاره کریم، کاربر افغان، درگیری بین جمهوری اسلامی و اسرائیل را فرصتی برای «تغییر رژیم در ایران» دانسته و خطاب به مردم ایران گفته است: «مردم ایران حالا وقتش است که رژیم خامنهای را نابود کنید و یک ایران آزاد و با اقتصاد قوی و بدون تحریم و فیلتر داشته باشید.»
علی فطرت، کاربر افغان، از عملکرد ضعیف و حسابنشده جمهوری اسلامی در مقابل اسرائیل یاد کرده و «تغییر رژیم» را «حتمی» دانسته است. او گفته است: «ایران نتیجه جنگ را نمیداند، فکر میکند با ایجاد ترس میتواند دولت یهود را از جنگ منصرف کند، اما در آن طرف اسرائیل دقیق به هدف میزند. فکر میکنم تغییر رژیم حتمی است، آنهم با ویرانی خیلی زیاد برای هر دو طرف.»
یک کاربر دیگر با نام مستعار «لوی افغانستان» نوشته است: «ایران نفسهای آخر خود را میکشد و ممکن در دو هفته آینده سقوط کند.»
محکومیت جنگطلبی
شماری از کاربران تداوم و تشدید جنگ بین اسرائیل و جمهوری اسلامی را به ضرر هر دو کشور دانسته و خواستار پایان جنگ شدهاند.
پرویز کوهستانی، کاربر افغان، نوشته است: «بهترین تدبیر در وضعیت فعلی توقف جنگ است، ایران به خوبی میداند که هزینه و آمادگی جنگی ندارد. برای نابودی و ضربه نه خوردن به خود عقب نشینی بهترین گزینه است.»
عصمت الله رنجبر، کاربر افغان، با تاکید بر «صلح بین طرفین» گفته است: «امیدوارم طرفین صلح کنند تا مردم عام بیشتر از این قربانی نشود. جنگ پیروز ندارد در هرصورت جنگ ویرانی و بربادی به بار میآورد.»
محمد محق، پژوهشگر مطالعات اسلامی، نیز در صفحه اکس خود نوشته است: «جنگ بد است، جنگ افروزی بدتر و ایدئولوژیهای جنگ افروزانه فاجعهآفرین. شرم باد بر سیاستمدارانی که برای حفظ منصب خود در قدرت با جان بیگناهان بازی میکنند و ملتها را به روز سیاه بیخانمانی می نشانند. هرجنگی را باید محکوم کرد و به ساز هیچ جنگی نباید رقصید.»
واکنش طالبان
طالبان در همان روز اول جنگ به حملات اسرائیل به ایران واکنش نشان داد و سخنگوی این گروه آن را محکوم کرد.
ذبیحالله مجاهد حملات اسرائیل به جمهوری اسلامی که منجر به کشته شدن فرماندهان، دانشمندان هستهای جمهوری اسلامی و غیرنظامیان شدهاست را بهشدت محکوم کرد و آن را نقض آشکار اصول بنیادین حقوق بینالملل، حاکمیت ملی و تمامیت ارضی جمهوری اسلامی خواند.
حمدالله فطرت، معاون سخنگوی طالبان، نیز روز شنبه کشته شدن دستکم ۹ دانشمند هستهای ایران را محکوم کرد و افزود که اسرائیل به خشونتها دامن زده و کشورهای منطقه را نگران کرده است.
فطرت و مجاهد از طرفهای درگیر خواستهاند برای حفظ ثبات منطقه به تعهدات خود متعهد باقی بمانند.
سفارت طالبان در ایران نیز با نشر اطلاعیهای از مهاجران افغان مقیم ایران خواسته است تا از شرکت در فعالیتهای سیاسی، تظاهرات و اظهارنظر یا بازنشر محتواهای سیاسی حساس در فضای مجازی خوددداری کنند.
با اینحال با گذشت سه روز از آغاز درگیریهای شدید میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، ملاهبتالله، رهبر طالبان، و سایر مقامات ارشد این گروه از اظهار نظر درباره این جنگ خودداری کردهاند.
جمهوری اسلامی از بدو استیلای طالبان بر افغانستان روابط خوبی با رژیم طالبان در کابل برقرار کرد و سفارت و قنسولگریهای افغانستان را به این گروه داد. در همان حال، جمهوری اسلامی روابط اقتصادی و تجاری رو به انکشافی با طالبان برقرار کرده است.