از زمان آغاز حمله اسرائیل به ایران، شمار پروازهایی که از حریم هوایی افغانستان تحت کنترول طالبان عبور میکنند، بیشتر از پنج برابر افزایش یافته است. بر اساس دادههای وبسایت فلایترادار۲۴، شمار این پروازها از ۵۰ پرواز بهطور متوسط به ۲۸۰ پرواز در روز رسیده است.
این تغییر مسیر هوایی زمانی رخ داده که بسیاری از خطوط هوایی، به دلیل خطرات امنیتی و فضای جنگی، از عبور از حریم هوایی ایران خودداری کردهاند و مسیر پروازها را به سمت افغانستان تغییر دادهاند.
در دو سال نخست حاکمیت طالبان، شرکتهای هواپیمایی از عبور از حریم هوایی افغانستان خودداری میکردند. این محدودیت اما پس از سال ۲۰۲۳ کاهش یافت.
با این حال، بسیاری از شرکتهای هواپیمایی هنوز هم ترجیح میدادند از مسیر افغانستان عبور نکنند.
افزایش عبور پروازها از افغانستان میتواند منبع عایداتی قابلتوجه برای طالبان، که با کمبود شدید منابع مالی مواجهاند، فراهم کند.
طالبان برای هر پرواز عبوری ۷۰۰ دالر فیس دریافت میکند که این مبلغ از طریق واسطههای ثالث جمعآوری میشود.
با توجه به افزایش شمار پروازها، این رقم میتواند به بیش از یک میلیون دالر در هفته برسد.
فلایترادار۲۴ یک وبسایت و اپلیکیشن مشهور ردیابی پروازهای هوایی است که به کاربران این امکان را میدهد تا موقعیت لحظهای طیارهها را در سراسر جهان مشاهده کنند.
این پلتفرم در سال ۲۰۰۶ در سویدن راهاندازی شد و بهتدریج به یکی از پرکاربردترین ابزارهای عمومی برای پیگیری پروازها تبدیل گردید.
دیوید پترائوس، فرمانده پیشین سنتکام به افغانستان اینترنشنال گفت دلیل تعیین زمان دو هفتهای از سوی ترامپ، به استقرار ناوهای امریکایی در منطقه مرتبط است. او گفت استقرار این ناوها با هدف ناتوان ساختن تلاش احتمالی جمهوری اسلامی برای بستن تنگه هرمز انجام خواهد شد.
رئیس سابق سیا و فرمانده سابق سنتکام به افغانستان اینترنشنال گفت دو هفته آینده به دونالد ترامپ زمان کافی برای مجاب کردن کنگره امریکا برای بمباران احتمالی ایران را میدهد.
او گفت رئیسجمهور به کنگره توضیح خواهد داد که قصد ارسال نیروی زمینی به ایران را ندارد تا موافقت کنگره را جلب کند.
دیوید پترائوس افزود: «تاسیسات فردو در زمان فرماندهی من در خاورمیانه افشا شد و ما بارها طرح حمله به فردو را موفقانه آزمایش کردیم.»
او در پاسخ به این پرسش که آیا برای نابودی تاسیسات فردو یک بمب کافی خواهد بود، یا بیشتر، گفت: «من معتقدم ایالات متحده توان انجام این ماموریت را دارد. حتی بدون استفاده از آن بمبهای سنگر شکن.»
آقای پترائوس خطاب به علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی گفت: «زمان نوشیدن دوباره جام زهرتان سررسیده است. همان کاری را انجام دهید که پیشینیانتان انجام داد. جام زهر را قبل از نابودی کامل کشورتان سر بکشید.»
پیشتر سخنگوی کاخ سفید در پاسخ به گمانهزنیها درباره پیوستن امریکا به حمله اسرائیل به ایران گفت که رئیسجمهور در طول دو هفته آینده در این مورد تصمیم خواهد گرفت. او گفت این تصمیم با توجه به احتمال مذاکرات تعیین خواهد شد.
روزنامه پاکستانی دان، در یادداشتی به سفر جنرال عاصم منیر به واشنگتن پرداخته و نوشته است که این کشور تلاش کرده است تا در تنش جاری بین جمهوری اسلامی و اسرائیل موقف شفافی را اتخاذ کند. اسلامآباد به صورت اخلاقی خود را همنوا با تهران میداند.
دان نوشته است که روز ۱۸ جون، روز ویژهای برای کاخ سفید بود چرا که هیچ گاه پیش از آن، رئیس جمهور ایالات متحده به طور اختصاصی میزبان رئیس ستاد ارتش پاکستان نبوده بود. با وجود همکاریهای نظامی درازمدت بین دو کشور، چنین دیداری تاکنون انجام نشده بود.
خلاصه گفتوگوها بین میزبانان امریکایی و هیئت پاکستانی موضوعاتی مانند رابطه پاکستان و هند، ارز دیجیتال، فلزات کمیاب، هوش مصنوعی و البته تنش جاری بین جمهوری اسلامی ایران و اسرائیل بود.
در این دیدار که پشت درهای بسته انجام شد، از سوی پاکستان مارشال عاصم منیر و جنرال عاصم مالک افسر ارشد استخبارات پاکستان حضور داشت؛ بدون هیچ شخصی از حکومت ملکی اسلامآباد. غیبت سفیر پاکستان و یا وزیر خارجه این کشور، به شدت مشهود بود.
در سوی امریکایی، دونالد ترامپ، مارکو روبیو وزیر خارجه و استیو ویتکاف نماینده ویژه امریکا در امور خاورمیانه حضور داشتند.
این گفتوگو که قرار بود یک ساعت باشد، به بیش از دو ساعت به طول انجامید و مسائل مهمی مورد تبادل نظر قرار گرفت.
دفتر روابط عمومی ارتش پاکستان گفته است: «دو طرف نظرات بسیار دقیق و دیدگاههای خود را در قبال تنش ایران و اسرائیل با یکدیگر در میان گذاشتند و بر اهمیت حل بحران تاکید کردند.»
این روزنامه نوشته است که هدف این نشست بیش از آن که گفتوگو بر سر کارکردی عملی باشد، بیشتر بر فهم بیشتر تنش جاری متمرکز بود. منابع گفتهاند که ترامپ گفته که برای درک و شناخت ایران، پاکستان نکات معناداری برای شریکساختن دارد.
روز بعد از نشست، وزارت خارجه پاکستان موقف اسلامآباد را در قبال تنش نظامی بین جمهوری اسلامی و اسرائیل روشنتر و واضحتر بیان کرد. سخنگوی وزارت خارجه گفت: «ما اقدامات اسرائیل در ایران را محکوم میکنیم. این نقض همه قوانین رفتار متمدنانه، قوانین بین کشورها، قوانین بینالملل و قانون بشری بینالمللی است.»
شفقت علی خان تصریح کرد: «حمایت ما از ایران اساسا به موقف [ذاتی] ما وابسته است. این کاملا روشن و بدون تردید است.» او در پاسخ به این که آیا ممکن است پاکستان از ایران حمایت نظامی کند، گفت: «ما هیچ درخواست مشخصی برای حمایت نظامی از سوی ایران دریافت نکردهایم.»
روزنامه دان نوشته است که این پاسخ وزارت خارجه پاکستان انعکاس رویکرد متعادل و درازمدت این کشور است و اسلامآباد توانست در یک هفته تنش نظامی بین ایران و اسرائیل موقف خود را تثبیت کند. موقف اسلام آباد شامل حمایت اخلاقی از تهران، تعهد دیپلوماتیک به کاهش تنش و بیطرفی نظامی استوار است.
روزنامه جروزالم پست گزارش داد در حالیکه تنش میان جمهوری و اسرائیل به جنگی آشکار تبدیل شده، دولت سوریه تاکنون موضعگیری رسمیای نداشته و در قبال تحولات اخیر سکوت اختیار کرده است.
جروزالم پست نوشت درگیری میان جمهوری اسلامی و اسرائیل بهسرعت به یک رویارویی تمامعیار همراه با تبادل موشکهای دوربرد تبدیل شده است.
با عبور مکرر موشکهای دو طرف از حریم هوایی سوریه و نزدیکی دمشق، سکوت دولت سوریه گمانهزنیهایی را درباره محاسبات سیاسی و نظامی این کشور ایجاد کرده است.
جروزالم پست افزود دمشق تاکنون هیچ بیانیه رسمی درباره این مناقشه صادر نکرده است.
سانههای دولتی سوریه نیز با اظهاراتی مبهم، صرفا بر «اهمیت حاکمیت سوریه» تاکید کردهاند، بیآنکه موضع صریح دمشق در قبال جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل را بیان کنند.
احمد الشرع، رئیسجمهور سوریه در دوره انتقال قدرت، ۱۶ دلو ۱۴۰۳ از سیاستهای تهران در قبال حکومت بشار اسد انتقاد کرد و گفت حضور شبهنظامیان جمهوری اسلامی در سوریه تهدیدی برای کل منطقه بود.
الشرع پیشتر و در ۳۰ قوس نیز گفته بود مخالفان با ساقط کردن اسد، پروژه جمهوری اسلامی در منطقه را ۴۰ سال به عقب بازگرداندند.
سکوت تحمیلی سوریه
جروزالم پست در ادامه گزارش خود نوشت برخی ناظران بر این باورند که سکوت سوریه بیش از آنکه نتیجه یک راهبرد سیاسی سنجیده باشد، حاصل اجبار و شرایط تحمیلی است.
سمیر عبدالله، تحلیلگر سیاسی و استاد روابط بینالملل در دانشگاه دمشق، در همین رابطه گفت: «اقتصاد شکننده و ظرفیت نظامی تحلیلرفته سوریه پس از بیش از یک دهه جنگ داخلی، به این کشور اجازه ورود به هیچ ماجراجویی سیاسی یا نظامی جدیدی را نمیدهد؛ حتی اگر از سوی متحدانش تحت فشار قرار گیرد.»
عبدالله شرایط کنونی سوریه را «حرکت بر روی لبه تیغ» توصیف کرد و افزود: «از یک سو، سوریه نمیتواند اتحاد سنتی خود را با ایران کنار بگذارد و از سوی دیگر، بهخوبی آگاه است که ورود مستقیم یا حتی موضعگیری شفاهی در این درگیری، میتواند این کشور را در معرض حملات گستردهتر از سوی اسرائیل قرار دهد.»
فشار مسکو بر دمشق برای اتخاذ موضع بیطرف
یک منبع دیپلوماتیک غربی در بیروت در مصاحبه با رسانه «مدیا لاین» گفت روسیه در حال اعمال فشار بر سوریه است تا در قبال درگیری جمهوری اسلامی و اسرائیل بیطرف بماند.
این منبع که نخواست نامش فاش شود، افزود: «مسکو به دمشق هشدار داده از ورود علنی به درگیری یا فراهم کردن امکان استفاده علنی از خاک این کشور علیه اسرائیل خودداری کند، چرا که چنین اقدامی ممکن است به تنشی مهارناپذیر منجر شود و حضور نظامی روسیه در سوریه را نیز در معرض خطر قرار دهد.»
روسیه همچنان حضور نظامی قابل توجهی در پایگاه هوایی حمیمیم در استان لاذقیه سوریه دارد.
حکومت سوریه نگران شعلهور شدن نارضایتی مردمی
برخی ناظران معتقدند حکومت سوریه از بیم واکنشهای داخلی، از ورود به مناقشه حکومت ایران و اسرائیل پرهیز میکند.
در شرایطی که اقتصاد سوریه بهشدت آسیب دیده، حتی حمایت نمادین دمشق از یکی از طرفها میتواند به نارضایتی عمومی دامن بزند، بهویژه در مناطق جنوبی و غربی که پیش از این نیز صحنه اعتراضات بودهاند.
جروزالم پست نوشت: «این موضعگیری نشان میدهد دمشق در تلاش است مسیر دیپلوماتیک محتاطانهای را طی کند؛ بدون محکوم کردن ایران یا تحریک اسرائیل، بر اصل حاکمیت ملی تاکید دارد و همزمان از هرگونه درگیری مستقیم فاصله میگیرد.»
احتمال توافق سوریه و اسرائیل؟
جروزالم پست در ادامه گزارش خود نوشت برخی رسانههای غربی احتمال شکلگیری نوعی تفاهم میان سوریه و اسرائیل با میانجیگری روسیه برای مهار دامنه درگیریها را مطرح کردهاند. با این حال، این گزارشها تاکنون بهصورت رسمی تایید نشدهاند.
این رسانه افزود: «دمشق بهخوبی آگاه است این جنگ، جنگ او نیست و هرگونه اشتباه محاسباتی میتواند با توجه به وضعیت شکننده اقتصادی و سیاسی کشور، پیامدهای فاجعهباری بههمراه داشته باشد.»
یک مقام پیشین وزارت دفاع سوریه در همین رابطه گفت: «این جنگ، جنگ ما نیست ... اما هر شب از بالای سر ما عبور میکند.»
با ادامه نبرد میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، روند تخلیه شهروندان خارجی از منطقه آغاز شده و همچنان ادامه دارد.
در حالی که جمهوری اسلامی و اسرائیل وارد هفتمین روز جنگ شدهاند و حریم هوایی هر دو همچنان بسته است، کشورهای مختلف اقدامات گستردهای را برای تخلیه شهروندان خود از اسرائیل و ایران به کار گرفتهاند.
در یک هفته حملات هوایی و موشکی اسرائیل به مواضع جمهوری اسلامی، به کشته شدن صدها نفر، از جمله شماری از فرماندهان ارشد نظامی و وارد آمدن خسارت به بخشهایی از توان هستهای حکومت منجر شده است.
در مقابل، حملات جمهوری اسلامی نیز منجر به کشته شدن شماری از غیرنظامیان در خاک اسرائیل شده است.
خبرگزاری رویترز جمعه ۳۰ جوزا در گزارشی به تدابیر و اقدامات کشورهای مختلف برای خارج کردن شهروندان خود از منطقه جنگی پرداخته است.
استرالیا
پنی ونگ، وزیر خارجه استرالیا، اعلام کرد دولت این کشور بخشی از هزار و ۲۰۰ استرالیایی متقاضی خروج از اسرائیل را از مسیر زمینی تخلیه کرده است.
حدود دو هزار استرالیایی در ایران نیز برای دریافت کمک ثبتنام کردهاند.
اتریش
وزارت خارجه اتریش اعلام کرد ۴۸ نفر از ۲۰۰ اتریشی که با سفارت این کشور در تلآویو تماس گرفته بودند، از اسرائیل یا اردن خارج شدهاند.
همچنین حدود ۱۰۰ اتریشی خواهان ترک ایران هستند.
تاکنون ۴۴ شهروند اتریش و کشورهای عضو اتحادیه اروپا از ایران به ترکیه و ارمنستان منتقل شدهاند.
بلغاریا
دولت بلغاریا اعلام کرد ۱۷ دیپلومات و اعضای خانواده آنها را از ایران به جمهوری آذربایجان منتقل کرده و قرار است آنها را از طریق زمینی و هوایی به کشور بازگرداند.
بخش اداری سفارت بلغاریا در تهران نیز بهطور موقت به باکو منتقل میشود.
چین
سخنگوی وزارت خارجه چین اعلام کرد این کشور بیش از هزار و ۶۰۰ تبعه خود را از ایران و صدها نفر دیگر را از اسرائیل تخلیه کرده است.
رسانههای دولتی تخمین میزنند چند هزار تبعه چینی در ایران ساکن هستند.
جمهوری چک
یانا چرنوخووا، وزیر دفاع جمهوری چک، گفت یک پرواز حامل ۶۶ نفر از شهروندانی که از اسرائیل خارج شده بودند، در نزدیکی پراگ فرود آمده است.
فرانسه
ژان-نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، اعلام کرد پاریس تا پایان هفته، کاروانی زمینی برای انتقال اتباع خود از ایران به مرزهای ترکیه یا ارمنستان، سازماندهی خواهد کرد.
او افزود شهروندان فرانسوی ساکن اسرائیل میتوانند از صبح جمعه ۳۰ جوزا با بس از مرز اردن عبور کنند و از شهر امان با پرواز چارتر به فرانسه بازگردند.
آلمان
وزارت خارجه آلمان اعلام کرد تاکنون ۳۴۵ شهروند این کشور از منطقه خاورمیانه خارج شدهاند.
این افراد با پروازهای چارتر به آلمان منتقل شدهاند.
یونان
وزارت خارجه یونان اعلام کرد ۱۶ شهروند یونانی و خانوادههای آنها را از ایران به آذربایجان منتقل کرده و در حال برنامهریزی برای بازگرداندن آنها به کشور است.
هند
هند اعلام کرد عملیات خود را برای تخلیه شهروندانش از ایران آغاز کرده است.
به گفته وزارت خارجه هند، ۱۱۰ دانشجوی هندی ۲۷ جوزا از شمال ایران به ارمنستان منتقل شدند.
ایتالیا
یک منبع دیپلوماتیک اعلام کرد از میان حدود ۵۰۰ شهروند ایتالیایی مقیم ایران، ۲۹ نفر در تاریخ ۲۸ جوزا با هماهنگی دولت این کشور از ایران خارج شدند.
این منبع همچنین از برنامهریزی یک پرواز چارتر از مصر برای انتقال اتباع ایتالیایی ساکن اسرائیل خبر داد.
جاپان
دولت جاپان از اعزام دو هواپیمای ترابری نظامی به جیبوتی خبر داد تا در صورت تشدید درگیریها، امکان تخلیه سریع شهروندان جاپانی از ایران و اسرائیل فراهم باشد.
در همین حال، سفارتخانههای جاپان در تهران و تلآویو نیز در حال هماهنگی برای انتقال زمینی اتباع این کشور به کشورهای همسایه با استفاده از اتوبوس هستند.
نیوزیلند
نیوزیلند سفارت خود در تهران را بهطور موقت تعطیل کرده و دو کارمند سفارت و خانوادههایشان را از طریق زمینی به آذربایجان منتقل کرده است.
پولند
وزارت خارجه پولند اعلام کرد عملیات تخلیه اتباع این کشور از ایران صبح ۲۹ جوزا با فرود گروهی از شهروندان پولندی در فرودگاه ورشو به پایان رسید.
نخستین گروه از پولندیهای خارجشده از اسرائیل نیز ۲۸ جوزا وارد ورشو شدند. دومین پرواز تخلیه نیز با ۶۵ مسافر از شهر اَمان برنامهریزی شده است.
پرتغال
پرتغال سفارت خود در ایران را بهطور موقت تعطیل کرده و چهار تبعه خود را از طریق آذربایجان منتقل کرده است.
وزارت خارجه پرتغال اعلام کرد ۱۳۰ درخواست برای خروج از اسرائیل دریافت کرده و در حال آماده کردن مقدمات یک پرواز برای تخلیه شهروندان این کشور از اسرائیل است.
صربستان
میروالیوب پتروویچ، سفیر صربستان در اسرائیل، خبر داد ۱۰۰ تبعه صربستانی از طریق مصر از اسرائیل خارج شدهاند.
سیرالئون
وزارت خارجه سیرالئون اعلام کرد ۳۶ تبعه این کشور از ایران به ارمنستان منتقل شدهاند.
اسلواکی
نخستین پرواز تخلیه اسلواکی با ۷۳ نفر، شامل ۲۵ گردشگر و پنج عضو خانواده دیپلوماتهای اسلواکی فعال در تلآویو، ۲۶ جوزا وارد براتیسلاوا شد.
وزارت خارجه اسلواکی همچنین اعلام کرد سفارت خود در تهران را بهطور موقت تعطیل و تمام کارکنان را از ایران خارج خواهد کرد.
کوریای جنوبی
وزارت خارجه کوریای جنوبی اعلام کرد ۱۸ شهروند این کشور به همراه دو عضو خانواده ایرانی آنها از مسیر زمینی از ایران خارج شدهاند.
تایوان
وزارت خارجه تایوان اعلام کرد ۳۶ شهروند تایوانی از طریق مرز زمینی با اردن از اسرائیل خارج شدهاند. همچنین سه تبعه دیگر این کشور نیز از طریق مرز زمینی با ترکیه، ایران را ترک کردهاند.
امریکا
مایک هاکبی، سفیر امریکا در اسرائیل، اعلام کرد ایالات متحده در حال برنامهریزی برای تخلیه شهروندان خود از اسرائیل با هواپیما و کشتیهای تفریحی است.
ویتنام
وزارت خارجه ویتنام اعلام کرد به شهروندان خود در اسرائیل و ایران هشدار داده تا برای تخلیه آماده باشند.
تاکنون ۱۸ شهروند ویتنامی از ایران خارج شدهاند.
دو منبع امنیتی اسرائیلی به ایراناینترنشنال گفتهاند اسرائیل امیدوار است امریکا با توان تسلیحاتی برترش تاسیسات هستهای فردو را نابود کند، اما در صورت نیاز و برای بهرهگیری از برتری نظامی بهدستآمده، ممکن است در روزهای آینده بهتنهایی حمله کند.
این منابع تاکید کردهاند که همچنان محتملترین سناریو اقدام مشترک با امریکا در بازه زمانی ۴۸ تا ۷۲ ساعت آینده است. به گفته آنها، حمله ممکن است از جمعه شب آغاز شود، اما اسرائیل نگران از دست رفتن فرصت طلایی برتری نظامی است که این هفته به دست آورده است. یکی از منابع اطلاعاتی اسرائیل با بیان اینکه «برای وادار کردن ایران به امتیازدهی و بازگرداندن آن به میز مذاکره، تنها راه، اقدام امریکا است»، افزود: «ما به ترامپ نیاز داریم که طی دو تا سه روز آینده این کار را انجام دهد. اما ترامپ در حال حاضر به شدت غیرقابل پیشبینی است و هر احتمالی وجود دارد.»
تاسیسات فردو که در اعماق کوه ساخته شده، تاکنون در حملات نظامی اسرائیل که حکومت ایران را غافلگیر کرده بود، آسیب ندیده است. به گفته یکی از منابع امنیتی اسرائیل، «پنجره فرصت برای نابودی این سایت در حال بسته شدن است و ارتش اسرائیل ماههاست که برای این عملیات برنامهریزی کرده است.» او تاکید کرد که باز بودن مسیرهای هوایی به ایران محدود است و نمیتواند برای همیشه ادامه یابد و تصمیم امریکا باید به سرعت گرفته شود، در غیر این صورت این فرصت از دست خواهد رفت.
این منبع افزود: «با بالا رفتن قیمت نفت و اثرگذاری جنگ بر اقتصاد جهانی، قدرتهای جهانی ممکن است بهزودی صبر خود را از دست بدهند. بنابراین امریکا باید در این بازه ۴۸ تا ۷۲ ساعته از این فرصت استفاده کند.»
با توجه به محدودتر بودن توان بمبافکنهای اسرائیلی در مقایسه با نیروی هوایی امریکا، حمله به فردو برای اسرائیل بسیار پیچیدهتر خواهد بود. این منبع امنیتی گفت: «اسرائیل توانایی بمبافکنهای بی-۵۲ برای پرتاب بمبهای ۱۴ تنی که بتواند به قلب تاسیسات هستهای ایران نفوذ کند را ندارد.» به گفته او، جنگندههای اف-۱۵ اسرائیل میتوانند با محمولهای در حدود ۴۰۰ کیلوگرم تا فاصله حدود ۲ هزار کیلومتری پرواز کنند که این عملیات را به مراتب دشوارتر و زمانبرتر میکند.
بر اساس گزارشی از وال استریت ژورنال، نابودی فردو مستلزم استفاده از بمب فوقسنگین جیبییو-۵۷ موسوم به «نفوذگر مهمات عظیم» است که تاکنون هرگز در جنگ به کار نرفته است. این بمب قادر است ۲۰۰ فوت (حدود ۶۰ متر) در دل کوه نفوذ کند و سپس منفجر شود. امریکا حدود ۲۰ بمب از این نوع در اختیار دارد که توسط بمبافکنهای پنهانکار بی-۲ حمل میشود.
در همین حال، دونالد ترامپ روز چهارشنبه در کاخ سفید با حفظ ابهام در موضعگیری خود به خبرنگاران گفت: «ممکن است این کار را بکنم، ممکن است نکنم. هیچکس نمیداند من چه تصمیمی خواهم گرفت.»
آیین اورتون، مدیر اجرایی موسسه «اقدام علیه خشونت مسلحانه» به ایراناینترنشنال گفت که با وجود ضربات سنگینی که به ایران وارد شده، تهران ممکن است به جنگ ادامه دهد. او گفت: «ایران ممکن است از نظر توان نظامی متعارف با امریکا برابری نکند، اما از بازدارندگی پراکندهای برخوردار است؛ از جمله نیروهای نیابتی مسلح در منطقه، توانمندیهای جنگ سایبری و دستگاه ایدئولوژیکی که مرگ را نه شکست بلکه پیروزی جلوه میدهد. اگر رژیم آیتاللهها مداخله امریکا را تهدیدی وجودی بداند، تسلیم نخواهد شد بلکه تنش را تشدید خواهد کرد.»
