صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل، اعلام کرد که دومین محموله کمکهای بشردوستانه اتحادیه اروپا برای حمایت از زلزلهزدگان شرق افغانستان وارد کابل شده است. همزمان مقامهای جاپان و قطر از ورود هواپیماهای حامل کمکهای بشردوستانه به کابل خبر دادند.
سفارت جاپان در کابل روز جمعه، چهاردهم سنبله اعلام کرد که کمکهای اضطراری این کشور شامل چادر و پتو به کابل رسیده و به صلیب سرخ و هلال احمر تحویل داده شده است. این سفارت تاکید کرده که به حمایت از آسیبدیدگان زلزله ادامه خواهد داد.
یونیسف نیز با اشاره به رسیدن دومین محموله کمکهای بشردوستانه اتحادیه اروپا به کابل هشدار داد که نیاز خانوادههای آسیبدیده بهسرعت در حال افزایش است.
گروه بینالمللی جستجو و نجات قطر نیز اعلام کرد که پنج هواپیما حامل کمکهای بشردوستانه این کشور در روز جمعه وارد کابل شده است.
این هواپیماها حامل کلینیکهای سیار مجهز به تجهیزات پزشکی بوده است. این هواپیماها همچنین چادر و بستههای بهداشتی را به افغانستان آورده است. قطر پیشتر نیز چهار هواپیمای کمکهای بشردوستانه به افغانستان فرستاده بود.
وزارت خارجه بنگلادش نیز اعلام کرد که یک هواپیمای حامل کمکهای بشردوستانه این کشور شامل اقلام امدادی وارد کابل شده است. وزارت خارجه این کشور نوشت: «بنگلادش در کنار مردم افغانستان ایستاده است.»
پس از وقوع زلزله مرگبار در شرق افغانستان، کشورهای مختلف برای کمک به زلزلهزدگان اعلام آمادگی کردهاند اما سازمانهای بشردوستانه میگویند که کمکها هنوز به مناطق دوردست نرسیده و مردم همچنان به حمایت بیشتر نیاز دارند.
ماموریت رزا اوتونبایوا، نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل برای افغانستان پایان یافت. وی روز جمعه با عبدالکبیر، وزیر مهاجرین طالبان دیدار تودیعی داشت. وزیر مهاجرین طالبان از زحمات و تلاشهای اوتونبایوا در جریان ماموریتش در افغانستان قدردانی کرده است.
وزارت مهاجرین طالبان روز جمعه در اعلامیهای گفت که این دیدار به مناسبت پایان یافتن مأموریت خانم اوتونبایوا برگزار شده است. در این اعلامیه آمده که رئیس یوناما بر ادامه کمکهای بشردوستانه به مردم افغانستان تأکید کرده و گفته است ۲۵ گروه کاری سازمان ملل به مناطق زلزلهزده اعزام شدهاند و پس از ارزیابی شرایط، روند توزیع کمکها آغاز خواهد شد.
اخیرا شورای امنیت سازمان ملل اعلام کرد که مأموریت رزا اوتونبایوا، در ماه سپتامبر پایان خواهد یافت.
شورای امنیت سازمان ملل در ماه جاری (سپتامبر) نشستی درباره افغانستان برگزار میکند. رزا اوتونبایوا آخرین گزارش خود را به این شورا ارائه میکند و یک نماینده جامعه مدنی و کمیشنر حقوق بشر سازمان ملل نیز در این نشست سخنرانی خواهند کرد.
نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل در دیدار با عبدالکبیر، از اجرای پروژهای ۲۳ میلیون دالری برای حل پایدار مسئله مهاجرت در شمال افغانستان خبر داد و افزود که فاز دوم این پروژه در ولایتهای نیمروز و فراه عملی خواهد شد.
عبدالکبیر در این نشست از تلاشها و خدمات اوتونبایوا در دوره مأموریتش قدردانی کرده و گفته است که سازمان ملل در این مدت کارهای مهمی انجام داده و انتظار میرود اقدامات مثبت بیشتری صورت گیرد. او بار دیگر تأکید کرده است که طالبان کمیتهای را برای کمکرسانی به زلزلهزدگان تعیین کرده و خواهان هماهنگی کامل نهادهای بینالمللی با حکومت طالبان در این زمینه شده است.
او همچنین گفت که وزارت مهاجرین «استراتژیای برای پایاندادن به انگیزههای مهاجرت» تدوین کرده است که پس از ارزیابی فنی تکمیل خواهد شد.
با این حال، نهادهای بینالمللی کمکهای خود را از طریق سازمانهای امدادرسان توزیع میکنند. کشورها و سازمانهای بینالمللی بهدلیل تحریمها و نگرانی از سوءاستفاده، از سپردن مستقیم کمکها به طالبان خودداری میکنند.
براساس گزارشها، طالبان بخشی از کمکهای بشردوستانه را به نفع خود مصادره یا منحرف کرده است.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل رزا اوتونبایوا را در سپتامبر ۲۰۲۲ به عنوان نماینده ویژه خود برای افغانستان تعیین کرد. او همچین ریاست هیئت معاونت سازمان ملل متحد (یوناما) را برعهده دارد.
رزا اوتونبایوا بین ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۱ میلادی رئیسجمهور قرغیزستان بود و چند دوره وزیر خارجه این کشور بود.
آنجلا راینر، معاون نخستوزیر بریتانیا، پس از افشای فرار مالیاتی اش در خرید خانه دوم و اعتراف به پرداخت نکردن ۴۰ هزار پوند از مالیات آن، روز جمعه استعفا داد. آنجلا راینر، هشتمین مقام کابینه کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا است که از سمت خود کنارهگیری میکند.
او در اوایل سال جاری هنگام خرید خانه دوم، ۴۰ هزار پوند از مالیات خانه را کمتر پرداخت کرد و بعدها مدعی شد که این اشتباه ناخواسته و بر اساس مشاوره حقوقی ضعیف رخ داده است.
معاون نخستوزیر بریتانیا در نامه استعفایش به استارمر نوشت که از نگرفتن مشاوره مالیاتی بیشتر عمیقا پشیمان است و تمام مسئولیت این اشتباه را میپذیرد.
استارمر نیز پایان حضور راینر را در حکومت «بسیار ناراحتکننده» خواند و گفت او به تصمیم درستی رسیده است.
این استعفا در حالی رخ میدهد که در اوایل پس از متهم شدن راینر به عدم پرداخت مالیات، نخستوزیر بریتانیا از او حمایت کامل کرده بود، اما به مرور زمان این حمایت ضعیفتر شد.
از دست دادن معاون نخستوزیر ضربهای سنگین برای حزب کارگر است، زیرا راینر توانسته بود میان جناح چپ و میانه حزب کارگر تعادل برقرار کند و حتا بیش از استارمر، محبوبیت عمومی کسب کند.
از دست دادن هشت وزیر کابینه و معاونان، که پنج نفرشان بهدلیل تخلف استعفا دادند، به این معناست که استارمر در آغاز دوره نخستوزیریاش، بیشترین شمار استعفاها را از زمان دستکم ۱۹۷۹ تاکنون تجربه کرده است.
با عقبماندن حزب کارگر از حزب «اصلاحات بریتانیا» در نظرسنجیها، استارمر با چالشهای بیشتری برای تقویت اقتدار و تصویر عمومی حزبش روبهروست؛ حزبی که پیشتر نیز بهدلیل پذیرش هدایای گرانقیمت از جمله لباس و بلیت کنسرت از اهداکنندگان، آسیب دیده بود.
پروانه ابراهیمخیل نجرابی، فعال حقوق بشر و زندانی سابق طالبان، در مقالهای که برای افغانستان اینترنشنال نوشته، میگوید که هشتادمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل که در ماه جاری در نیویارک برگزار میشود، فرصت دیگر برای زنان افغانستان است تا برای شناسایی آپارتاید جنسیتی تلاش کنند.
زنان افغانستان در عرصه بینالمللی برای محاکمه عاملان تبعیض نظاممند در کشور پیشرفتهایی داشتهاند که امید شناسایی آپارتاید جنسیتی را تقویت کرده است. در جریان چهار سال گذشته به موازات سرکوب و تبعیض سازمانیافته علیه زنان توسط طالبان، مدافعان حقوق بشر و فعالان حوزه زنان نشستهای مختلفی را در خارج از کشور برای مقابله با رفتار طالبان برگزار کردهاند.
من در بسیاری از این نشستها شرکت کردهام و تمام شرکتکنندگان این مجالس از ضرورت شناسایی آپارتاید جنسیتی و محاکمه سران طالبان به عنوان ناقضان بینظیر حقوق بشر دفاع کردهاند.
برگزاری این نشستها نمیگذارد زخم عمیق زنان افغانستان ناشی از تبعیض فراموش شود و سوءرفتار حکام کنونی با میلیونها نفر تحت عنوان اسلام و فرهنگ، عادیسازی شود.
در واقع سیاستهای گروه حاکم نه تنها زنان را از عرصه عمومی حذف کرده که به شکلی نظاممند کوشیده است حضور آنان را از حیات اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی کشور محو کند تا تسلط این گروه بر افغانستان کور و بسته، آسانتر شود.
تعطیلی مکاتب دخترانه و محرومیت زنان از رفتن به دانشگاه، ممنوعیت کار زنان در اکثر بخشهای دولتی و خصوصی، منع حضور آنان در پارکها، حمامهای عمومی و باشگاههای ورزشی و وضع مقرراتی که عملاً زنان را به حصرخانگی سوق داده است، مهمترین اقدامات تبعیضآمیز طالبان اند.
بیشترین فرمانهای هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، نه برای توسعه و رفاه کشور بلکه در جهت راندن زنان به حاشیه صادر شده است. رهبر طالبان از میان بیش از ۸۰ فرمان، ۵۴ فرمان را به محدودیت زنان اختصاص داده است.
از این جهت، سیاست نظام طالبان با تعریف آنچه باید «آپارتاید جنسیتی» در حقوق بینالملل تثبیت شود، همخوانی دارد. آپارتاید به سیستمی اطلاق میشود که بر پایه نژاد یا جنسیت استوار است و گروهی از مردم را از حقوق اساسی و انسانی آنها محروم میکند. تبعیض نژادی در افریقای جنوبی جنایت علیه بشریت شناخته شد و در افغانستان امروز نیز زنان و دختران قربانی اصلی چنین سیستمی هستند.
اندک اندک اعضای جامعه جهانی از مفهوم آپارتاید جنسیتی در افغانستان استفاده میکنند.
اخیرا صدای زنان افغانستان در جهت شناسایی آپارتاید جنسیتی مورد حمایت برخی کشورها قرار گرفت.
در چند رویداد جانبی سازمان ملل در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴، کشورهایی مانند ایسلند، ایالات متحده، بریتانیا و مکسیکو به همراه سیاستگذاران و کارشناسان حقوقی برای هماهنگی تلاشها در این زمینه گردهم آمدند.
نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در آخر ماه سپتامبر آغاز میشود و انتظار میرود تلاشها برای شناسایی آپارتاید جنسیتی شدت یابد.
هرچند بسیاری از سازمانهای بینالمللی و غیردولتی فعالانه برای به رسمیت شناختن آپارتاید جنسیتی در افغانستان تلاش میکنند، اما به جز از صدور حکم بازداشت رهبر و قاضیالقضات طالبان توسط دادگاه کیفری بینالمللی، پیشرفت بزرگتری حاصل نشده است.
نگارنده معتقد است که سازمانهایی مانند عفو بینالملل، دیدهبان حقوق بشر و کمپین پایان دادن به آپارتاید جنسیتی به کمک کشورهای حامی حقوق بشر، میتوانند بار دیگر مبارزه برای شناسایی آپارتاید جنسیتی را امسال در نیویارک تقویت کنند.
ما زنان افغانستان نیز باید ائتلاف رو به رشد از کشورها، نهادهای سازمان ملل و سازمانهای جامعه مدنی را شکل بدهیم تا رسمیت شناختن آپارتاید جنسیتی در قوانین بینالمللی برای پاسخگو کردن طالبان در صدر برنامه قرار گیرد و یک چارچوب حقوقی منظم برای رسیدگی به نقض سیستماتیک حقوق بشر علیه زنان و دختران در افغانستان، ارایه شود.
ما با وجود تهدید زندان، شکنجه، مرگ و تشدید محدودیتها از نخستین روزهای بازگشت طالبان، هرگز تسلیم نشدیم.
زنان چه سختیها کشیدند تا سنگبنای مبارزه مدنی علیه طالبان را بنیاد گذاشتند. از اعتراضات خیابانی تا تجمعات نمادین در مجامع بینالمللی و کارزارهای آنلاین، حرکتهای اعتراضی در خانه و استفاده از رسانه برای بازتاب طنین اعتراض خود گواه این ایستادگی در تاریکترین شرایط است. اکنون جهان صدای ما را شنیده است و زمان اقدام فرارسیده است.
ما شاهد آپارتاید جنسیتی بزرگ در کشور هستیم که بیش از ۲۰ میلیون زن را قربانی کرده است. ما خواهان صدور حکم بیشتر برای رهبرانی هستیم که معتقدند آپارتاید جنسیتی، در دین و فرهنگ افغانستان نهادینه شده است. این تفکر نیز نفرتپراکنی علیه دین و فرهنگ افغانستان قملداد میشود.
به عنوان یک زن افغانستان باور دارم که راه مبارزه برای برابری و عدالت دشوار و طولانی است و پیروزی در این مسیر تنها با اتحاد ملی و فراملی زنان امکانپذیر خواهد بود.
از تمام زنان جهان میخواهم که در کنار هم بایستند. این مبارزه تنها برای زنان افغانستان نیست، بلکه برای همه دختران و زنانی است که میخواهند آزاد و برابر زندگی کنند. آینده عاری از تبعیض جنسیتی تنها زمانی ساخته خواهد شد که ما در سطح جهانی همبستگی نشان دهیم و از یکدیگر حمایت کنیم.
عرفان بهاتی، اسلامگرای ناروژی متهم به همدستی در تیراندازی جشنواره همجنسگرایان در ناروی در سال ۲۰۲۲، در دادگاه اسلو اعتراف کرد که ۱۳ سال پیش با طالبان بیعت کرده است. او گفت در سالهای بعد، بیعت خود با طالبان را تجدید کرده، اما از دادن جزئیات در این مورد خودداری کرد.
این مرد ۴۸ ساله روز جمعه، ۱۴ سنبله در دادگاه اسلو به پرسشهای استورلا هنریکسبوس، دادستان پاسخ داد و اعتراف کرد که تلاش کرده بیعت زانیار متاعپور، متهم دیگر این پرونده با داعش را منتشر کند اما خود ارتباط مستقیمی با داعش نداشته است.
عرفان بهاتی در این دادگاه گفت که در سال ۲۰۱۲ با طالبان سوگند وفاداری خورده است. به گزارش رسانههای ناروژی، او در این سالها در افغانستان و پاکستان حضور داشته است.
استورلا هنریکسبوس از او پرسید که آیا در جنگ افغانستان شرکت داشته است یا خیر اما او از پاسخ دادن به این سوال خودداری کرده است.
او همچنین تایید کرد که در سالهای بعد نیز بیعت خود با طالبان را تجدید کرده است، اما در پاسخ به پرسش درباره آخرین زمان بیعت خود گفت: «در هر صورت این کار انجام شده و سوگند هنوز معتبر است.»
در تیراندازیهای سال ۲۰۲۲ در ناروی دو نفر کشته و ۹ نفر به شدت زخمی شدند. دادستان معتقد است که عرفان بهاتی نقش اصلی این حمله را داشته و تلاش کرده بیعت متهم دیگر این رویداد با داعش را به شخصی منتقل کند که فکر میکرد نماینده این گروه است.
به گزارش رسانههای ناروژی، آن شخص یک مامور اطلاعاتی ناروی بوده است. عرفان بهاتی همچنین به تلاش برای ایجاد گروه تروریستی متهم است.
او اعتراف کرده است که در پیامهای تلگرامی حاوی طرحهای تروریستی با این مامور شرکت داشته، اما تاکید کرده که این طرحها واقعی نبودهاند.
او که در اسلو و از والدین مهاجر پاکستانی متولد شده، سابقه حضور در باندهای جنایتکار را دارد و سالها یکی از چهرههای برجسته در محافل اسلامی رادیکال در ناروی بوده است.
عرفان بهاتی در پی درخواست پولیس ناروی برای تحقیقات در این زمینه، در ثور سال گذشته از پاکستان به ناروی اخراج شده بود.
با گذشت حدود یک هفته از زلزله مرگبار در شرق افغانستان، شماری از بازماندگان زلزله در ولسوالی نورگل کنر میگویند همچنان در انتظار بیرون کشیدن اجساد نزدیکانشان از زیر آوار اند.
آنان میگویند بهدلیل کمبود شدید نیروهای امدادی و پزشکی، هنوز شماری از ساکنان این روستا در زیر آوار ماندهاند.
یک مرد مسن از روستای نورگل به گاردین گفت: «مردم خانههایشان را از دست دادهاند و حتا وسیلهای برای پختوپز نیز ندارند. همچنین به پزشک بیشتری نیاز داریم؛ تیمهای پزشکی و امدادی بسیار کم اند و هنور افراد زیر آوار ماندهاند.»
بر مبنای آمار طالبان، زلزله مرگبار در شرق افغانستان در روز یکشنبه، بیش از ۲۲۰۰ کشته برجای گذاشته است؛ از این میان، تنها در ولسوالی نورگل، بیش از ۱۰۰۰ نفر کشته و بیش از ۵۷۰۰ خانه نابود شده است.
با گذشت حدود یک هفته از این فاجعه، ساکنان روستاهایی زلزلهزده در ولایت کنر میگویند که بهدلیل دشواری مسیرها و کاهش کمکهای خارجی، هنوز به غذا، خیمه و خدمات پزشکی کافی دسترسی ندارند.
یک زن زلزلهزده گفت: «ما هنوز زیر آفتاب نشستهایم چون خیمه نیست. اگر خیمه بود، حداقل میتوانستم نوههایم را در سایه نگه دارم.»
یک زن دیگر نیز که بیش از ۳۰ تن از بستگانش را از دست داده است، میگوید: «شوهر، پسران و نوههایم را از دست دادم. تمام چیزی که برایم مانده یک تکه پارچه است. حتی پول خرید یک قرص پاراستامول هم ندارم.»
سازمانهای امدادی گفتهاند زنان زلزلهزده به کمک و خدمات پزشکی دسترسی آسان ندارند و در ولایت محافظهکار مانند کنر، زنان نمیتوانند از مردان «نامحرم» کمک بخواهند.
سازمانهای بینالمللی نیز با مشکلاتی از جمله مسیرهای دشوار و کاهش شدید بودجه مواجه هستند، بسیاری از این کاهشها ناشی از توقف کمکهای خارجی به افغانستان بهدلیل سیاستهای زنستیزانهای طالبان است.
از فبروری ۲۰۲۵ تاکنون ۴۲۲ مرکز درمانی در سراسر افغانستان به دلیل کاهش کمکهای امریکا بسته شدهاند. تنها در شرق افغانستان، ۸۰ مرکز درمانی تعطیل شده، از جمله ۱۵ مرکز در کنر و ۲۹ مرکز در ننگرهار، که بازماندگان زلزله را بیش از پیش آسیبپذیر کرده است.
شورای پناهندگان ناروی میگوید: «وضعیت در محل بحرانی است. کل مناطق زلزلهزده به کمکهای فوری نیاز دارند. کمبود بودجه، سرعت و دامنه پاسخ بشردوستانه را محدود کرده است.»
این شورا میگوید خانوادهها در کنر در خیمهها زندگی میکنند که برخی تا ۱۰۰ زن و کودک را در خود جای داده و دسترسی به سرویس بهداشتی یا آب تمیز ندارند.
سازمان بینالمللی مهاجرت نیز میگوید کاهش بودجه در سال جاری ظرفیت پاسخگویی و حضور سازمان در مناطق آسیبدیده را کاهش داده و بیشتر کمکها از کابل ارسال میشود که باعث تأخیر و افزایش هزینهها شده است.
سازمان بهداشت جهانی و دیگر نهادهای کمکرسان، تیمهای سیار و آمبولانسهای اضافی به منطقه اعزام کردهاند، اما در مناطق دورافتاده دسترسی به درمان همچنان غیرممکن است.
دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل میگوید ۲۵ تیم بینسازمانی به برخی ولسوالیهای زلزلهزده رسیدهاند، اما دسترسی به برخی مناطق هنوز محدود است و شرایط اقلیمی کمکرسانی را به تأخیر انداخته است.
سازمان ملل ۱۰ میلیون دالر کمک اضطراری اختصاص داده است، اما مقامهای امدادی میگویند این تنها بخش کوچکی از نیاز واقعی را تامین خواهد کرد.