کمیشنر عالی سازمان ملل نسبت به اخراج پناهجویان افغان از اروپا ابراز نگرانی کرد

از آن زمان تاکنون، افغانستان دست‌کم ۹۰ هزار نیروی زن تحصیل‌کرده را از دست داده است؛ دخترانی که می‌توانستند در بازار کار، اداره‌ها، شفاخانه‌ها، مکاتب، رسانه‌ها و نهادهای توسعه‌ای نقش کلیدی داشته باشند.

این ممنوعیت، بخشی از روندی گسترده‌تر است: حذف مضامین، ممنوعیت صدها کتاب دانشگاهی، فشار بر دانشجویان، گماشتن افراد غیرمتخصص و فرار استادان باتجربه. نتیجه آن، عقب‌گرد کم‌سابقه دانشگاه‌ها و تبدیل آموزش عالی از موتور توسعه به ابزار ایدیولوژی است.

فرمانی که آینده افغانستان را از دانشگاه حذف کرد

آنگونه که در نمودار پایین قابل مشاهده است در سال ۱۴۰۰ خورشیدی، همزمان با بازگشت طالبان به قدرت، شمار مجموعی دانشجویان در دانشگاه‌های دولتی و خصوصی افغانستان به ۳۴۸۸۱۰ نفر می‌رسید. از این میان، ۲۴۶۱۸۰ نفر پسر و ۱۰۲۶۳۰ نفر دختر بودند.

اما پس از فرمان ممنوعیت آموزش دختران در دانشگاه‌ها، این تصویر به‌گونه چشم‌گیر تغییر کرد. بر بنیاد آمارهای وزارت تحصیلات عالی و اداره احصاییه و معلومات طالبان، ۵۶۸۸۶ دختر در دانشگاه‌های دولتی و ۳۲۵۷۰ دختر دیگر در دانشگاه‌های خصوصی سرگرم آموزش بودند. با بسته‌شدن دروازه دانشگاه‌ها، دست‌کم ۸۹۴۵۶ دختر که عملا در رشته‌های مختلف تحصیل می‌کردند، از ادامه آموزش محروم شدند.

اما این تنها بخشی از ماجرا است. ممنوعیت آموزش دختران در مکاتب و دانشگاه‌ها، زمینه ورود نزدیک به ۱۰۰ هزار دختر دیگر به نظام آموزش عالی افغانستان را در جریان چهار سال گذشته نیز از بین برده است؛ دخترانی که می‌توانستند پس از فراغت از مکتب، وارد دانشگاه شوند و به چرخه تولید نیروی متخصص کشور بپیوندند.

100%

نمودار بالا نشان می‌دهد که بحران آموزش عالی، تنها به محرومیت دختران محدود نیست. از زمان بازگشت طالبان، شمار مجموعی دانشجویان در دانشگاه‌های دولتی و خصوصی بیش از ۴۵ درصد کاهش یافته است. در کنار حذف دختران، شمار دانشجویان پسر نیز در فاصله سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ نزدیک به ۵۵ هزار نفر کم شده است.

این کاهش نشان می‌دهد که دانشگاه در حاکمیت طالبان، تنها برای دختران بسته نشده؛ برای بسیاری از پسران نیز بی‌اعتبار، بی‌آینده و بی‌جاذبه شده است. فضای ایدیولوژیک، کاهش کیفیت آموزش، خروج استادان متخصص، محدودیت‌های سیاسی و نامعلوم‌بودن آینده تحصیلی، بخش بزرگی از جوانان را از نظام تحصیلات عالی دور کرده است.

در میان دانشگاه‌های بزرگ کشور، این ریزش چشم‌گیرتر است. دانشگاه کابل حدود ۳۰ درصد، دانشگاه ننگرهار ۳۴ درصد، دانشگاه بلخ ۵۰ درصد، دانشگاه هرات ۶۲ درصد، دانشگاه بدخشان ۳۱ درصد، دانشگاه قندهار ۳۶ درصد، دانشگاه بامیان ۲۸ درصد و دانشگاه دایکندی نزدیک به ۷۰ درصد کاهش دانشجو را تجربه کرده‌اند.

نکته مهم این است که کاهش شمار دانشجویان، حتی پیش از فرمان رسمی منع دختران از دانشگاه آغاز شده بود؛ نشانه‌ای از بحرانی که از همان ماه‌های نخست حاکمیت طالبان، آموزش عالی را فرا گرفت.

زنانی که می‌توانستند معلم، پزشک و متخصص شوند

نمودار پایین تصویر روشن‌تری از عمق این خسارت نشان می‌دهد. دخترانی که از آموزش عالی محروم شدند، تنها در یک یا دو رشته محدود درس نمی‌خواندند؛ آنان در رشته‌هایی حضور داشتند که برای حیات جمعی افغانستان حیاتی است (در این نمودار، فهرست تمام رشته‌هایی که زنان در آن‌ها مصروف آموزش بودند، گنجانده نشده است).

بر اساس این نمودار، ۱۴۹۲۶ دختر در رشته تعلیم و تربیه، ۸۳۷۸ دختر در زبان و ادبیات، ۳۳۰۶ دختر در رشته ساینس و ۴۶۱۲ دختر در رشته‌های طبی و پرستاری مصروف آموزش بودند. بخش بزرگی از این دانشجویان می‌توانستند پس از فراغت، به عنوان معلم، پزشک، پرستار، قابله و کارمند صحی وارد بازار کار شوند.

100%

در شرایطی که مکاتب دخترانه بیش از هر زمان دیگر به معلمان زن نیاز دارند، افغانستان در چهار سال گذشته دست‌کم ۲۶ هزار معلم زن بالقوه را از دست داده است.

در بخش صحت نیز پیامدها نگران‌کننده است؛ تنها در دانشگاه‌های دولتی، ۴۶۱۲ دختر از آموزش در رشته‌های طبی محروم شده‌اند، از جمله ۳۹۸ دختر که در رشته پرستاری در کابل درس می‌خواندند.

اگر آمار دانشگاه‌های خصوصی نیز افزوده شود، شمار دخترانی که از آموزش‌های طبی محروم شده‌اند بسیار بالاتر خواهد رفت. این در کشوری رخ می‌دهد که زنان برای دسترسی به خدمات صحی زنانه، به‌ویژه در ولایت‌ها و ولسوالی‌ها، با کمبود جدی پزشک، قابله و پرستار زن روبه‌رو هستند و نظام صحی در آستانه فروپاشی قرار دارد.

نمودار دوم همچنین نشان می‌دهد که هزاران دختر دیگر در رشته‌های اقتصاد، شرعیات، حقوق و علوم سیاسی، انجینری، کامپیوتر ساینس، ژورنالیزم، زراعت و زمین‌شناسی، محیط زیست و سایر رشته‌ها سرگرم تحصیل بودند. حذف این گروه از دانشگاه‌ها، به معنای حذف زنان از بخش‌هایی است که برای اداره، توسعه و بازسازی افغانستان ضروری‌اند.

نکته مهم در نمودار بالا این است که پس از سال‌ها، حضور زنان در رشته‌های تخنیکی‌تر که فراتر از تقسیم‌بندی‌های کلیشه‌ای بازار کار قرار می‌گیرند، به‌تدریج در حال افزایش بود. افزایش حضور دختران در رشته‌هایی مانند انجنیری، مخابرات، زمین‌شناسی و معدن، و زراعت، روندی بود که اگر متوقف نمی‌شد، می‌توانست در آینده حضور زنان را در بازار کاری که به‌صورت سنتی در انحصار مردان بوده است، افزایش دهد.

خسارتی فراتر از دانشگاه

پیامد اقتصادی این بحران ویرانگر است. کاهش شدید دانشجویان، حذف دختران، محدودیت رشته‌ها و خروج استادان، بخش تحصیلات عالی خصوصی را تا مرز بحران موجودیت کشانده است. در سطح ملی نیز، به‌گفته سازمان ملل، ممنوعیت آموزش دختران سالانه بیش از یک میلیارد دالر به اقتصاد افغانستان زیان می‌زند.

کاهش نزدیک به ۱۵۷ هزار دانشجو از نظام تحصیلات عالی، به‌ویژه ممنوعیت زنان از آموزش، فقط بحران آموزشی نیست؛ ضربه‌ای مستقیم بر بازار کار، اداره، صحت، مکاتب، اقتصاد و مشارکت اجتماعی است. این روند، نابودی سازمان‌یافته سرمایه انسانی و آینده افغانستان است.

افغانستان برای عبور از فقر، بحران صحی، بیکاری، مهاجرت و فروپاشی نهادها به نیروی تحصیل‌کرده نیاز دارد؛ اما این فرمان، بخش بزرگی از سرمایه انسانی کشور را حذف کرد، به‌ویژه زنانی را که می‌توانستند در صنف‌های درس، شفاخانه‌ها، رسانه‌ها، دادگاه‌ها، اداره‌ها و نهادهای توسعه‌ای نقش حیاتی داشته باشند.

این تصمیم فقط دروازه دانشگاه را به روی دختران نبست؛ مسیر تربیه ده‌ها هزار نیروی متخصص را قطع کرد و برای یکی از فقیرترین کشورهای جهان، بن‌بستی واقعی در مسیر توسعه ساخت. بهای اصلی آن را نسل‌هایی خواهند پرداخت که در افغانستانی فقیرتر، کم‌ظرفیت‌تر و بی‌آینده‌تر بزرگ می‌شوند.

در کنار او محمداعظم، راننده‌ای که با موتر کرایه‌ای مسافران را میان تفتان و کویته منتقل می‌کرد، نیز کشته شد.

مهرهای پاسپورت که به نام مستعار «ولی محمد» صادر شده بود، نشان می‌داد که او در اواخر ماه مارچ به ایران رفته و در اول جوزا ۱۳۹۵ دوباره به پاکستان بازگشته است.

ملا منصور پیش از آن نیز برای جمع‌آوری پول به دبی سفر کرده بود و قبل از آن‌که سازمان سیا او را بازداشت کند، به ایران گریخته بود.

سوزان رایس، مشاور امنیت ملی وقت باراک اوباما، رئیس‌جمهور پیشین امریکا، خواسته بود که هواپیمای منصور بازگردانده شود، اما مقام‌های امارات گفته بودند که دیگر دیر شده است.

برخی منابع طالبان باور داشتند که منصور با مقام‌های امارات روابط نزدیکی داشت و فعالیت‌های تجاری خود را نیز مدیریت می‌کرد. در موضوع فرار او به ایران نیز از مقام‌های امارات به‌عنوان افراد دخیل نام برده می‌شد.

منصور پس از ایران به پاکستان رفت و مقام‌های امریکایی بار دیگر از محل حضور او آگاه شدند.

او به‌گونه پنهانی و با گذرنامه پاکستانی به نام «ولی محمد» به امارات متحده عربی سفر می‌کرد.
اختر منصور که بود؟

اختر محمد منصور، فرزند محمدجان، در سال ۱۳۴۷ خورشیدی در روستای بند تیمور ولسوالی میوند ولایت قندهار به دنیا آمد و از قوم اسحاق‌زی بود.

در سال‌های اشغال افغانستان توسط نیروهای شوروی، او در کمپ گردی جنگل در بلوچستان زندگی می‌کرد و در مدرسه‌ای در منطقه عبدالله‌خان کراس شهر کویته علوم دینی می‌آموخت. سپس به پشاور رفت و در مناطق کچه‌گری و دیگر مناطق به آموزش‌های دینی ادامه داد و دوره کوتاه‌مدتی را نیز در کمپ جلوزی پیشاور گذراند.

او در سال ۱۳۶۴ در جبهه قاری عزیزالله، یکی از فرماندهان ولایت قندهار، فعالیت داشت و در منطقه پاشمول ولسوالی پنجوایی زیر نظر ملا محمد حسن آخند علیه نیروهای شوروی و حکومت وقت افغانستان می‌جنگید.

در زمان شکل‌گیری تحریک طالبان، منصور در مدرسه امینیه در روستای هجرت کمپ جلوزی پیشاور همراه با مولوی شهاب‌الدین دلاور و سید قریش بابا درس می‌خواند و بعداً به طالبان پیوست. او در صفوف طالبان سمت‌های بلندپایه‌ای داشت و در سال‌های پایانی به عنوان فردی نزدیک و مورد اعتماد ملا عمر شناخته می‌شد.

منصور در دوره نخست حکومت طالبان، از سال ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۰، وزیر ترانسپورت و هوانوردی بود.

پیش از آن‌که به عنوان دومین رهبر طالبان تعیین شود، او مسئول قدرتمند مالی این گروه بود و شبکه نیرومندی از فرماندهان جنگی را نیز در اختیار داشت.

از فرماندهان نزدیک او می‌توان به صدر ابراهیم، قیوم ذاکر، ملا منصور دادالله، محمد مزمل، هدایت‌الله بدری مشهور به مولوی گل‌آغا (وزیر کنونی معادن طالبان)، ملا محمدزی، پیر آغا مشهور به «قصاب داعش» که دو سال پیش در یک رویداد ترافیکی در غزنی کشته شد، عبدالاحد طالب و شماری دیگر از افراد نزدیکش اشاره کرد.

زمانی که ملا محمد عمر در سال ۱۳۹۲ درگذشت، تنها اختر محمد منصور بود که مرگ او را پنهان نگه داشت. تا سال ۱۳۹۴ به اعضای طالبان گفته می‌شد که ملا عمر هنوز زنده است. منصور با استفاده از صدای ملا عمر فرمان صادر می‌کرد، پیام‌های کتبی او را منتشر می‌ساخت و به بهانه مسائل امنیتی و احتیاط، نشر نوارهای صوتی را متوقف کرده بود.

یکی از نزدیکان اختر محمد منصور که اکنون به دلیل بیماری در سمت رسمی فعالیت ندارد، می‌گوید: «در تابستان ۱۳۹۴، زمانی که مرگ ملا محمد عمر رسماً اعلام شد، شورای رهبری طالبان همراه با شماری از عالمان دینی و بزرگان این گروه در کویته پاکستان نشست برگزار کردند و اختر محمد منصور را به عنوان امیرالمؤمنین جدید انتخاب کردند.»

اختر محمد منصور از ۷ اسد ۱۳۹۴ تا اول جوزای ۱۳۹۵ رهبر طالبان بود.

اختلافات داخلی بر سر رهبری

گفته می‌شود که ملا قیوم ذاکر از نخستین افرادی است که از مرگ ملا عمر آگاه شده بود.

این حلقه محدود شامل ملا محمد یعقوب، پسر ملا عمر، ملا عبدالمنان برادر ملا عمر، شیخ عبدالحکیم رئیس دارالافتا، مولوی هبت‌الله آخندزاده رئیس قضا، عبدالسلام از افراد نزدیک و قاصد ملا عمر، مولوی نورمحمد ثاقب و امیرخان حقانی بود.

به گفته منابع، تصمیم‌گیری درباره جانشین ملا عمر در نشستی جداگانه میان چهار چهره ارشد طالبان؛ شیخ عبدالحکیم، هبت‌الله آخندزاده، عبدالسلام و مولوی نورمحمد ثاقب انجام شد، اما این تصمیم بدون مخالفت داخلی نبود، زیرا ملا عبدالمنان، برادر ملا عمر، انتقال رهبری را نقض حق خانواده خود می‌دانست.

به گفته منابع، قیوم ذاکر نخستین فردی بود که عبدالمنان را تشویق کرد با ملا اختر محمد منصور بیعت کند، اما این تلاش‌ها برای حفظ وحدت خیلی زود به اختلافات داخلی تبدیل شد.

اختلافات زمانی جدی‌تر شد که قیوم ذاکر بدون اجازه ملا منصور، گروه‌های جنگی طالبان را در ولایت‌های جنوبی با یکدیگر یک‌جا کرد. او فرماندهان را مجبور ساخت تا سلاح‌ها و تجهیزات نظامی خود را ثبت کنند. منصور این اقدامات را تهدیدی برای اقتدار خود دانست و صلاحیت‌های قیوم ذاکر را محدود کرد. در نتیجه، قیوم ذاکر از کمیسیون نظامی استعفا داد و فعالیت‌هایش را موقتاً متوقف کرد. اما او به‌زودی نشست‌های انتقادی را آغاز کرد که در آن شماری از رهبران ناراضی طالبان، از جمله ملا محمد رسول، ملا عبدالرازق و حسن رحمانی نیز حضور داشتند.

این گروه به رهبری ذاکر، فهرستی ده ماده‌ای از خواسته‌ها را به ملا منصور ارائه کرد و هشدار داد که اگر پذیرفته نشود، راز پنهان نگه‌داشتن مرگ ملا عمر را افشا خواهند کرد.

در حالی‌که رهبران طالبان تلاش می‌کردند بحران داخلی را مهار کنند، منابع می‌گویند که ملا منصور در نتیجه فشارها، ۹ مورد از ۱۰ خواسته قیوم ذاکر را پذیرفت، اما مهم‌ترین درخواست او، یعنی بازگرداندن ریاست کمیسیون نظامی، را رد کرد. منصور گفته بود: «کسی که خودش با زبان خود منصب بخواهد، من نمی‌توانم آن را به او بدهم.»

در میانه سال ۱۳۹۴، قیوم ذاکر همراه با هواداران نزدیکش مراسم فاتحه ملا عمر را برگزار کرد. این اقدام، ملا منصور و بیعت‌کنندگانش را وادار کرد که مرگ ملا عمر را اعلام و رهبری جدید را رسمی کنند. زمانی که شورای رهبری طالبان و امیر جدید معرفی می‌شد، قیوم ذاکر و ملا عبدالمنان جلسه را ترک کردند و مخالفت خود را با درج نام منصور به‌عنوان رهبر اعلام کردند.

اما روابط گسترده منصور، نفوذ او در شورا و ارتباطش با فرماندهان مهم منطقه‌ای، این مخالفت‌ها را کم‌اثر ساخت. از میان ۱۹ عضو شورای رهبری طالبان، ۱۵ نفر با او بیعت کردند و قیوم ذاکر که تا آن زمان مخالفت رسمی نکرده بود، در نهایت مجبور شد با ارسال نامه‌ای رهبری ملا اختر محمد منصور را بپذیرد.

منابع طالبان و شماری از همرزمان نزدیک اختر محمد منصور به افغانستان اینترنشنال گفتند که ملا یعقوب، قیوم ذاکر، ملا منصور دادالله، صدر ابراهیم، ملا محمدزی، ملا مزمل و شماری دیگر از رهبران طالبان با رهبری منصور مخالف بودند و آن را «کودتای استخبارات پاکستان» می‌دانستند.

به گفته منابع، هنگام انتخاب ملا اختر محمد منصور، ملا برادر که نزدیک‌ترین فرد به ملا محمد عمر به شمار می‌رفت، به اتهام ارتباط با حامد کرزی، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان، در زندان پاکستان بود و اسلام‌آباد نمی‌خواست رهبری طالبان به او سپرده شود.

یکی از مقام‌های حکومت پیشین طالبان که اکنون عضو شورای مشورتی هبت‌الله آخندزاده است، گفت: «برای پایان دادن به بی‌اعتمادی میان طالبان و حفظ وحدت این تحریک، شورای رهبری تصمیم گرفت ملا هبت‌الله و سراج حقانی را به‌عنوان معاونان اختر محمد منصور تعیین کند.»

منابع همچنین گفته‌اند که با وجود این بی‌اعتمادی‌ها و تردیدها، ملا منصور دادالله و ملا قیوم ذاکر در نهایت راه خود را از یکدیگر جدا کردند.

طیب آغا، خار چشم ملا منصور

در سال ۱۳۹۱، زمانی که طیب آغا، نماینده ارشد طالبان، از ملا عمر اجازه خواست تا برای تنظیم روند تبادله زندانیان دفتر طالبان را افتتاح کند، این اقدام مسیر تازه‌ای را در ساختار قدرت و تصمیم‌گیری طالبان ایجاد کرد. ملا عمر اجازه داد، اما در این تصمیم، نه رضایت و نه حضور ملا منصور، که در آن زمان جانشین او به شمار می‌رفت، وجود داشت.

به باور منابع، همین موضوع باعث سردی روابط میان دفتر قطر و ملا منصور شد، زیرا طیب آغا بعداً نه‌تنها اطلاعات خود را با منصور شریک نمی‌کرد، بلکه در تصمیم‌های مهم نیز با او مشوره نمی‌کرد. دفتر قطر چند ماه پس از مرگ ملا عمر افتتاح شده بود.

منابع نزدیک به طالبان می‌گویند که ملا منصور از فعالیت‌های دفتر قطر ناراضی بود و باور داشت که نمایندگان این دفتر کاملاً خارج از چارچوب رهبری و شورای طالبان عمل می‌کنند و به‌گونه مستقل با سازمان‌های استخباراتی غربی در تماس‌اند. نگرانی او این بود که این روابط نه‌تنها نتیجه‌ای ندارد، بلکه باعث هدر رفتن منابع، پول و فرصت‌ها می‌شود.

منصور از عملکرد اعضای دفتر قطر در برقراری ارتباط با سازمان‌های بزرگ استخباراتی ناامید شده بود و فکر می‌کرد آنان توانایی انجام کار مؤثر را ندارند و باید خودش مستقیماً وارد عمل شود. او می‌گفت روابط دفتر قطر از دید سازمان سیا پنهان نیست و این دفتر نمی‌تواند در برقراری ارتباط با روسیه، چین و ایران نقش مؤثری ایفا کند. به همین دلیل می‌خواست شخصاً روابطش را با ایران و روسیه تقویت کند، اما همین تلاش‌ها در نهایت به کشته شدن او انجامید.

با رسیدن اختر محمد منصور به رهبری، طالبان تحت فرمان او حملات خود را در افغانستان افزایش دادند، اما با وجود این، او از مذاکرات صلح نیز حمایت می‌کرد؛ مذاکراتی که در آن زمان با میزبانی چین و پاکستان برگزار می‌شد.

نزدیکی او به روند گفت‌وگوهای صلح، از سوی برخی رهبران طالبان و تحلیلگران، به‌دلیل ارتباط با سازمان‌های استخباراتی پاکستان مورد انتقاد قرار گرفته بود.

به گفته منابع، یکی دیگر از دلایل کشته شدن او این بود که در ماه‌های پایانی به جنگجویانش گفته بود از پاکستان به محل امن دیگری منتقل شوند.

کشته شدن منصور مرحله‌ای بسیار حساس در سیاست دولت باراک اوباما در قبال افغانستان بود، زیرا این اقدام تلاشی برای افزایش فشار بر روند صلح و احتمال تشدید عملیات نظامی به شمار می‌رفت. همچنین این حمله پیامی به پاکستان بود که ایالات متحده در صورت نیاز می‌تواند بدون اطلاع و هماهنگی قبلی در خاک پاکستان اقدام کند.

چودری نثار علی خان، وزیر داخله وقت پاکستان، آن زمان هشدار داده بود که این حمله «پیامدهای جدی» برای روابط با امریکا خواهد داشت و آن را «کاملاً مغایر با منشور سازمان ملل و قوانین بین‌المللی» خوانده بود.

اما مقام‌های حکومت پیشین افغانستان، از جمله جنرال عبدالرازق، فرمانده پیشین پولیس قندهار که بعدها کشته شد، گفته بودند که اختر محمد منصور در بازی پاکستان جان خود را از دست داد. فرمانده رازق افزوده بود که منصور دیگر از فشارها و خواسته‌های پاکستان خسته شده بود و می‌خواست مانند شماری دیگر از فرماندهان طالبان به ایران برود.

جنرال رازق باور داشت که منصور از فشارهای پاکستان به تنگ آمده بود و قصد داشت به ایران منتقل شود. به گفته او، اختر محمد منصور در منطقه مرجاوه ایران دفتر خود را افتتاح کرده و خانواده‌اش را نیز منتقل کرده بود، اما برخی حلقات در پاکستان با این تصمیم مخالف بودند و استخبارات آن کشور با یک اقدام، چند هدف را هم‌زمان دنبال کرد.

چرا اختر محمد منصور روابطش را با ایران گسترش داد؟

ایران به اختر محمد منصور در خاک خود دفترهای رسمی و پناهگاه‌های امن داده بود و شماری از مقام‌های روسی نیز چندین بار در ایران با او دیدار کرده بودند.

در نتیجه این دیدارها، چندین بار سلاح‌های کلاشنکوف روسی، تجهیزات دیگر و پول نقد در اختیار اختر محمد منصور قرار گرفته بود.

یکی از منابع نزدیک به وضعیت امنیتی آن زمان به افغانستان اینترنشنال گفت: «روسیه به این دلیل به منصور پول و سلاح می‌داد که او تازه در مناطق زمینداور ولسوالی کجکی هلمند و همچنین در کنر و ننگرهار علیه داعش عملیات انجام می‌داد و نیروهای وابسته به او بر داعش برتری داشتند.»

افراد نزدیک به خانواده اختر محمد منصور به افغانستان اینترنشنال گفته‌اند که از سال ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۵، با همکاری استخبارات روسیه در تاتارستان برای طالبان کمک مالی جمع‌آوری می‌شد و این پول‌ها با میانجی‌گری ایران به اختر محمد منصور تحویل داده می‌شد.

منابع نزدیک به خانواده منصور می‌گویند که او پس از بازداشت یکی از نزدیک‌ترین همراهانش، ملا منان، در کویته، روابط خود را با ایران گسترش داد.

ملا عبدالرحیم مشهور به ملا منان، والی پیشین طالبان در هلمند که از قوم اسحاق‌زی و از افراد نزدیک و مورد اعتماد منصور بود، توسط استخبارات پاکستان بازداشت شده بود. پس از بازداشت او، همراهان منصور برای امنیت بیشتر، به‌جای کویته به مشهد و دیگر شهرهای ایران رفت‌وآمد می‌کردند.
ملا منان از افراد کلیدی و نزدیک به اختر محمد منصور بود که پس از تعیین هبت‌الله آخندزاده به رهبری طالبان، با او دچار اختلاف شد و سرانجام در دهم قول ۱۳۹۷ در حمله هوایی امریکا در ولسوالی نوزاد هلمند کشته شد.

منصور با نام‌های جعلی «گل محمد» و «محمد ولی» کارت‌های شناسایی ساخته بود و در کراچی دو خانه شماره‌دار و چهار منزل دیگر داشت که ارزش آن‌ها ده‌ها میلیون روپیه پاکستانی برآورد شده بود. اداره تحقیقات فدرال پاکستان گفته بود که دارایی‌ها و حساب‌های بانکی منصور به نام «عمار، فرزند محمد یاسر» ثبت خواهد شد.

اختر محمد منصور دو همسر داشت؛ یکی دختر مولوی یاسر، از اعضای مشهور طالبان، و دیگری زنی از قوم خودش در ولسوالی سنگین هلمند بود. او چهار پسر و سه دختر دارد.
فتح‌الله منصور، پسر بزرگ اختر محمد منصور، پس از بازگشت طالبان به قدرت، به‌عنوان فرمانده نیروهای هوایی قندهار تعیین شد، اما پس از مطرح شدن شکایت‌هایی درباره فروش سلاح‌های باقی‌مانده امریکایی در میدان هوایی قندهار و انتقال مواد مخدر از این میدان، به‌عنوان معاون وزارت ترانسپورت و هوانوردی در کابل منصوب شد.

به گفته منابع، فتح‌الله منصور علاوه بر قندهار، در هلمند و کابل نیز خانه‌ها و دارایی‌های مجلل دارد. پسر رهبر پیشین طالبان، مانند شماری دیگر از اعضای طالبان، به دست داشتن در قاچاق مواد مخدر متهم است. منابع می‌گویند او در ولسوالی سنگین هلمند دو کارخانه پروسس مواد مخدر دارد و پس از تولید، این مواد از مسیر هلمند و نیمروز به ایران قاچاق می‌شود.

فتح‌الله منصور، مانند پدرش، چهره‌ای آرام دارد و کمتر وارد موضوعات جنجالی با هبت‌الله آخندزاده، رهبر کنونی طالبان، می‌شود. او همچنین برخلاف ملا یعقوب، پسر ملا محمد عمر، نفوذ و شهرت گسترده‌ای ندارد.
طالبان برخلاف سالروز کشته شدن ملا محمد عمر، نخستین رهبر خود، برای سالگرد کشته شدن اختر محمد منصور مراسم ویژه‌ای برگزار نمی‌کنند و تنها در قالب نشست‌هایی محدود از او یادبود می‌کنند.

وزارت فواید عامه طالبان نیز روز جمعه اعلام کرد که شاهراه سالنگ به دلیل بارندگی‌های شدید و همچنین سیلاب در منطقه سالنگ شمالی، به‌طور موقت به روی هرگونه رفت‌وآمد بسته شده است.

این وزارت از مسافران و رانندگان خواسته است تا اطلاع بعدی از این مسیر استفاده نکنند.

سخنگوی اداره آمادگی مبارزه با حوادث تحت کنترول طالبان، روز پنجشنبه گفت که در شبانه روز گذشته بر اثر رعد و برق، طوفان و سیلاب در ولایت‌های قندهار، هرات، غور و تخار، دست‌کم شش نفر جان باخته و ۱۱ نفر دیگر زخمی شده‌اند.

ریاست هواشناسی افغانستان پیش‌بینی کرده است که در روزهای ۱ و ۲ جوزا احتمال بارندگی نسبتا شدید، همراه با رعد و برق و خطر وقوع سیلاب در ۱۸ ولایت کشور وجود دارد.

اداره آمادگی مبارزه با حوادث طالبان نیز اعلام کرده است که این وضعیت احتمالا ولایت‌های کاپیسا، پنجشیر، پروان، بامیان، میدان وردک، بلخ، سمنگان، سرپل، جوزجان، فاریاب، قندوز، بغلان، تخار، بدخشان، ننگرهار، لغمان، کنر و نورستان را دربر خواهد گرفت.

این اداره از شهروندان خواسته است تا از نزدیک شدن به مسیرهای آبی و مناطق سیلاب‌خیز خودداری کرده و توصیه‌های ایمنی را به‌گونه جدی رعایت کنند.

کمیسیون اروپا اخیرا از مقام‌های طالبان برای گفت‌وگو درباره بازگرداندن پناهجویان افغان دعوت کرد؛ اقدامی که با انتقاد شماری از سیاستمداران اروپایی و نهادهای مدافع حقوق بشر روبه‌رو شده است.

پیشتر هانا نیومن، عضو پارلمان اروپا، در واکنش به سفر احتمالی طالبان طی هفته‌های آینده به بروکسل، گفت هیچ گونه مشروعیت و معامله برای طالبان وجود ندارد. او با کنایه گفت: «مقامات اتحادیه اروپا در بروکسل برای طالبان فرش سرخ پهن می‌کنند.»

• 

  انتقاد تند عضو پارلمان اروپا از دعوت احتمالی طالبان به بروکسل

با این حال، کمیسیون اروپا تاکید کرده که این تماس‌ها به معنای به‌رسمیت شناختن طالبان نیست و تنها در سطح فنی و عملیاتی انجام می‌شود. این نهاد همچنین گفته است که هیچ‌ یکب از رهبران ارشد طالبان در این گفت‌وگوها حضور ندارند.

با این‌حال، معاون پارلمان اروپا روز پنجشنبه در صفحه اکس خود نوشت که در یک پرسش کتبی از کمیسیون اروپا درباره دعوت از مقام‌های طالبان توضیح خواسته است.

او از کمیسیون اروپا پرسیده است که چگونه می‌تواند چنین اقدامی را توجیه کند؛ در حالی که سازمان ملل بازگرداندن اجباری پناهجویان افغان را مغایر با حقوق بین‌الملل می‌داند و دادگاه عدالت اتحادیه اروپا نیز اخراج زنان افغان را رد کرده است.

این مقام ارشد پارلمان اروپا همچنین به تصویب قطعنامه تازه پارلمان اروپا درباره افغانستان اشاره کرد و گفت نمایندگان پارلمان در نشست عمومی، نقض گسترده حقوق زنان در افغانستان را محکوم کرده و با هرگونه عادی‌سازی روابط با طالبان مخالفت کرده‌اند.

• 

  پارلمان اروپا با تصویب قطعنامه‌ای، خواستار تحریم رهبران طالبان شد

او افزود که پیام پارلمان اروپا روشن است و این نهاد در کنار «اپوزیسیون دموکراتیک در تبعید» ایستاده است.

محمداشرف حق‌شناس، سخنگوی وزارت فواید عامه طالبان جمعه، اول جوزا در خبرنامه‌ای نوشت شاهراه کلیدی سالنگ در پی بارندگی‌های روزهای پسین و سرازیر شدن سیل در سالنگ شمالی به روی ترافیک بسته شده است. او افزود که شماری از مسیرها در ولایت‌های پنجشیر، سمنگان، بغلان، قندوز، پکتیا و نورستان نیز، در پی بارندگی‌ها بسته شده بود که برخی از آنها دوباره بازگشایی شده‌اند.

این مقام طالبان تاکید کرد که در حال حاضر کارمندان حفظ و مراقبت سالنگ‌ها مشغول پاک‌کاری مسیر هستند. او از مسافران و رانندگان خواست تا اطلاع بعدی از رفت‌وآمد در این مسیر خودداری کنند.

بربنیاد گزارش‌ها، بارندگی‌های شدید و جاری شدن سیل در برخی ولایت در روزهای گذشته تلفات و خساراتی برجای گذاشته است. اداره مبارزه با حواث طالبان روز جمعه گفت بارندگی، سیل و رعدوبرق در یک شبانه‌روز ۶ کشته و ۱۷ زخمی برجای گذاشته است.