طالبان اعلام کرد که آزمون کانکور امسال با اشتراک ۱۲۰ هزار دانش‌آموز پسر برگزار شده است. پیش از سلطه طالبان بر افغانستان، در سال ۱۳۹۹ دست‌کم ۲۱۰ هزار دانش‌آموز دختر و پسر در این آزمون شرکت کردند. آمارها نشان می‌دهند شمار داوطلبان امسال نسبت به پنج سال گذشته ۴۲ درصد کاهش یافته است.
اداره امتحانان طالبان پنجشنبه، ۱۴ جوزا اعلام کرد که روند اخذ آزمون کانکور در سراسر افغانستان آغاز شده و تا سه روز آینده ادامه می‌یابد. به گفته این اداره، قرار است از این میان حدود ۱۱۱ هزار داوطلب به موسسات تحصیلات عالی و نیمه عالی راه یابند.
به گزارش اداره ملی امتحانات، در سال ۱۴۰۴ آزمون کانکور با حضور ۱۰۲ هزار دانش‌آموز در غیبت دختران برگزار شد. طالبان تعداد داوطلبان پسر در سال ۱۴۰۳ را حدود ۱۰۰ هزار نفر اعلام کرده بود. همچنین در سال ۱۴۰۲ حدود صد هزار و در سال ۱۴۰۱ نیز ۸۴ هزار داوطلب در آزمون راه‌یابی به دانشگاه‌ها شرکت کردند.
به گزارش وزارت تحصیلات عالی حکومت پیشین، در سال ۱۳۹۹، پیش از بازگشت طالبان به قدرت دست‌کم ۱۴۷ هزار داوطلب پس از گذراندن امتحان کانکور به دانشگاه‌ها، موسسات تحصیلات عالی و نیمه‌‌عالی راه یافتند. در این سال شمسیه فرزند محمد نسیم دانش‌آموز لیسه محمد آصف مایل از کابل با کسب ۳۵۳.۱۸۵ نمره جایگاه اول را گرفت.
آزمون کانکور سال ۱۴۰۰ که در نخستین ماه‌های بازگشت طالبان به قدرت برگزار شد ۱۸۰ هزار دانش‌آموز شرکت کرده بود. از این میان بیش از ۶۸ هزار متقاضی به دانشگاه‌های کشور راه یافتند.
طالبان آموزش دختران بالاتر از صنف ششم، تحصیلات عالی زنان در دانشگاه‌ها و موسسات طبی را منع کرده است.
گزارش افغانستان اینترنشنال نشان می‌دهد که در پی این ممنوعیت، افغانستان دست‌کم ۹۰ هزار نیروی زن تحصیلکرده را از دست داده است؛ دخترانی که می‌توانستند در بازار کار، اداره‌ها، شفاخانه‌ها، مکاتب، رسانه‌ها و نهادهای توسعه‌ای نقش کلیدی داشته باشند.
با وجود انتقادهای گسترده ملی و بین‌المللی، طالبان از تصمیم خود عقب‌نشینی نکرده و درهای مکاتب دخترانه و دانشگاه‌ها و موسسات عالی به روی دختران و زنان همچنان بسته است. طالبان محرومیت دختران و زنان را موضوع داخلی عنوان کرده و از جامعه جهانی خواسته در امور اداره این گروه دخالت نکند.
در حال حاضر افغانستان تنها کشوری در جهان است که آموزش زنان و دختران بالاتر از صنف ششم را منع کرده است.
براساس گزارش افغانستان اینترنشنال، در سال ۱۴۰۰ خورشیدی، همزمان با بازگشت طالبان به قدرت، شمار مجموعی دانشجویان در دانشگاه‌های دولتی و خصوصی افغانستان به ۳۴۸۸۱۰ نفر می‌رسید. از این میان، ۲۴۶۱۸۰ نفر پسر و ۱۰۲۶۳۰ نفر دختر بودند.
اما پس از فرمان ممنوعیت آموزش دختران در دانشگاه‌ها، این تصویر به‌گونه چشم‌گیر تغییر کرد. بر بنیاد آمارهای وزارت تحصیلات عالی و اداره احصاییه و معلومات طالبان، ۵۶۸۸۶ دختر در دانشگاه‌های دولتی و ۳۲۵۷۰ دختر دیگر در دانشگاه‌های خصوصی سرگرم آموزش بودند.
با بسته‌شدن دروازه دانشگاه‌ها، دست‌کم ۸۹۴۵۶ دختر که عملا در رشته‌های مختلف تحصیل می‌کردند، از ادامه آموزش محروم شدند.
ممنوعیت آموزش دختران در مکاتب و دانشگاه‌ها، زمینه ورود نزدیک به ۱۰۰ هزار دختر دیگر به نظام آموزش عالی افغانستان را در جریان چهار سال گذشته نیز از بین برده است؛ دخترانی که می‌توانستند پس از فراغت از مکتب، وارد دانشگاه شوند و به چرخه تولید نیروی متخصص کشور بپیوندند.
اخیرا شماری از دانش‌آموزان بلخ در گفت‌وگو با افغانستان اینترنشنال از نبود معلمان مسلکی، کمبود کتاب‌های درسی، ساعت‌های خالی، نبود امکانات آموزشی، حذف مضامین ساینسی، بی‌میلی دانش‌آموزان به ادامه تحصیل و مواردی از این دست، شکایت کردند.
از سویی هم صندوق کودکان سازمان ملل (یونسیف) در ماه میزان ۱۴۰۴ اعلام کرد که بیش از ۲ میلیون کودک از آموزش محر‌وم‌‌اند و بیش از ۹۰ درصد کودکان ده‌ساله در افغانستان قادر به خواندن متن‌های ساده نیستند. به گفته این سازمان، شاگردان «مکتب می‌روند اما چیزی یاد نمی‌گیرند.» یونسیف این وضعیت را پیامد سیاست‌های آموزشی طالبان عنون کرده است.
