تشدید تدابیر امنیتی و انسداد جادهها در هرات و کابل در پی فراخوانهای اعتراضی
به دنبال انتشار فراخوانهای مردمی برای برگزاری تظاهرات در اعتراض به بازداشت زنان، شهرهای هرات و کابل روز جمعه شاهد استقرار گسترده نیروهای نظامی طالبان و انسداد مسیرهای کلیدی بودند.
منابع محلی میگویند این تدابیر منجر به خلوت شدن جادهها، رعب و وحشت میان شهروندان و تعطیلی بازارها شده است.
گزارشهای رسیده از ولایت هرات نشان میدهد که نیروهای طالبان، شامل قطعات خاص و موترهای حامل تجهیزات سنگین و تانکها، از شامگاه پنجشنبه در تمامی نقاط استراتژیک شهر مستقر شدهاند.
منابع محلی میگویند روز جمعه جادههای منتهی به ولایت، چهارراه معارف، نزدیکی استادیوم ورزشی و جاده محبس به روی رفتوآمد شهروندان مسدود شده است.
به گفته شاهدان عینی، ماموران مسلح طالبان با بازرسی بدنی و تفتیش گوشیهای همراه عابران، از هرگونه تجمع یا نزدیک شدن افراد به دفاتر حکومتی جلوگیری میکنند.
یکی از منابع گفت: «امروز جمعه وضعیت هرات خیلی خراب است. به هیچ کسی اجازه نمیدهند به سمت ولایت برود. مردم را متفرق میکنند و از برگزاری تجمعات جلوگیری میشود.»
این فضای امنیتی حتی بر فعالیتهای روزمره شهروندان نیز سایه انداخته است. منابع از تعطیلی نانواییها در روز جمعه و کساد بیسابقه بازارها به دلیل عدم حضور زنان در سطح شهر خبر دادهاند.
این اقدام پس از آن صورت میگیرد که طالبان روز سهشنبه گذشته، تجمع اعتراضی ساکنان منطقه جبرئیل هرات را که در واکنش به بازداشت دختران برپا شده بود، سرکوب کردند.
وضعیت در پایتخت نیز متفاوت نبوده است. منطقه دشتبرچی در غرب کابل تحت پوشش شدید امنیتی قرار گرفت. ویدیوهای ارسالی از سوی شهروندان کابل نشان میدهد که نیروهای طالبان با متوقف کردن عابران، بازجویی را آغاز کردهاند.
زنان ساکن در این مناطق گفتند که به دلیل فضای رعبآور نظامی، جادههای دشتبرچی روز جمعه تقریبا بهطور کامل از حضور زنان و دختران خالی بوده است.
دامنه این فضای امنیتی به شمال کشور نیز کشیده شده است. گزارشها از ولایت بلخ نشان میدهند که پس از رویدادهای اخیر هرات، فضای شهر مزارشریف آکنده از ترس شده و حضور مردم به ویژه زنان در مکانهای عمومی به شدت کاهش یافته است.
ساکنان محلی گزارش دادهاند که ساحات اطراف زیارت روضه روز جمعه کاملا خلوت بوده و بسیاری از بازارهای بزرگ و کلیدی شهر، فعالیتهای خود را متوقف کرده و تعطیل بودند.
مقامهای طالبان تاکنون بهطور رسمی درباره این تدابیر گسترده امنیتی ابراز نظر نکردهاند.
این فرمانده ۵۰ ساله طالبان که به نامهای نجیبالله نعیم، ابوطیب، خطاب و عتیقالله نیز شناخته میشد، پیش از این در اپریل ۲۰۲۵ به جرم خود مبنی بر حمایت از فعالیتهای تروریستی و گروگانگیری اعتراف کرده بود و اکنون قاضی «کاترین پولک فایلا» حکم نهایی او را صادر کرده است.
از جبهه ملا دادالله تا هدایت صدها مهاجم انتحاری
ملا نجیبالله متولد سال ۱۹۷۹ است و از سن ۱۵ سالگی، همزمان با ظهور تحریک طالبان به رهبری ملا عمر، وارد میدان جنگ شد. او در سال ۲۰۰۱ به عنوان سرگروه طالبان در ولایات شمالی افغانستان میجنگید و بعدها به یکی از کلیدیترین افراد ملا دادالله تبدیل شد. او در اعترافاتش گفته بود به دلیل «شجاعت و جذابیت» ملا دادالله به او پیوسته است.
ملا دادالله او را به عنوان فرمانده صدها مهاجم انتحاری در «جبهه فدایی ملا دادالله» تعیین کرد. پس از کشته شدن دادالله در سال ۲۰۰۷ در هلمند، نجیبالله رهبری نیروهای او را بر عهده گرفت.
بر اساس گزارش وزارت عدلیه امریکا، او بین سالهای ۲۰۰۷ تا ۲۰۰۹ فرماندهی عملیاتهای طالبان در ولایت میدان وردک را بر عهده داشت و حملات راکتی، کمینها و حملات انتحاری متعددی را علیه نیروهای افغان و ناتو رهبری کرد؛ از جمله حملهای در جون ۲۰۰۸ که منجر به کشته شدن سه سرباز امریکایی و مترجم افغان آنها شد.
گفته میشود ملا نجیبالله دستکم سه بار توسط نیروهای امریکایی و افغان بازداشت شده بود، اما هر بار با پرداخت رشوههای کلان (از جمله ۲۵ هزار دالر در سال ۲۰۰۶) موفق به فرار از زندان شده بود.
تأسیس «فدایی محاذ» و اتهامات سنگین علیه شورای کویته
ملا نجیبالله به دلیل مخالفت شدید با ایجاد دفتر سیاسی طالبان در قطر و گفتوگوهای صلح با امریکا و دولت افغانستان، راه خود را از بدنه اصلی طالبان جدا کرد و گروه «فدایی محاذ» را بنیان گذاشت.
این گروه در سال ۲۰۱۵ اتهامات سنگینی را علیه رهبران ارشد طالبان از جمله ملا عبیدالله، ملا برادر، ملا اختر منصور و ملا گلآقا مطرح کرد و مدعی شد که آنها به دو شاخه تقسیم شده و از استخبارات امریکا و بریتانیا معاش ماهانه دریافت میکنند. فدایی محاذ همچنین ادعا کرد که شورای کویته با دریافت ۵ میلیون دالر، ملا دادالله را توسط سه تن از محافظانش به قتل رسانده است. در پی این اختلافات، شورای کویته در جون ۲۰۱۴ تلاش کرد ملا نجیب را در ساحه «ستلایت تاون» کویته ترور کند؛ ملا نجیب جان سالم به در برد اما برادرش، حافظ تیمورشاه، در این سوءقصد کشته شد.
این گروه همچنان مدعی بود که ملا عمر توسط زهر به قتل رسیده است.
شکار خبرنگاران خارجی
گروه فدایی محاذ برای مطرح کردن نام خود، تمرکز ویژهای بر هدف قرار دادن خبرنگاران و چهرههای خارجی داشت و آنها را «جاسوس» مینامید. این گروه مسئولیت ترور «نیلس هورنر» خبرنگار سویدنی در کابل (۲۰۱۴) و «سوشمیتا بنرجی» نویسنده هندیتبار را بر عهده گرفت. این گروه همچنین عامل ترور ارسلا جمال، والی پیشین لوگر و حمله انتحاری ناکام علیه صبغتالله مجددی معرفی شده است.
بزرگترین اقدام این گروه، ربودن «دیوید رود» خبرنگار روزنامه نیویارک تایمز در نوامبر ۲۰۰۸ در لوگر بود. ملا نجیب با همکاری شبکه حقانی، این خبرنگار را به میرانشاه در وزیرستان شمالی منتقل کرد.
یک همکار پیشین طالبان به افغانستان اینترنشنال گفت که شبکه حقانی در ابتدا برای آزادی این خبرنگار خواستار دریافت ۲۵ میلیون دالر و آزادی ۱۵ زندانی گوانتانامو شده بود. طالبان قصد داشتند با این پول، پهپادهای انتحاری کوچک ساخت چین را برای اهداف بزرگ خود خریداری کنند. با این حال، در جون ۲۰۰۹ در حالی که نگهبانان به خواب رفته بودند، دیوید رود و مترجمش طاهر لودین از دیوار ده فتی فرار کرده و خود را به پاسگاه مرزی پاکستان رساندند؛ فراری که تمام نقشههای طالبان را نقش بر آب کرد. اگرچه برخی منابع محلی مدعی هستند فرار وی با هماهنگی شورای کویته و در بدل پول سازماندهی شده بود.
پایان کار در اوکراین
ملا نجیبالله پس از این رویدادها، به پاکستان رفت و در لاهور کارخانه تولید روغن موتر تأسیس کرد که سالها بر سر آن با شرکای خود جنجال داشت. او سرانجام در سال ۲۰۲۰ در کشور اوکراین بازداشت و به ایالات متحده امریکا مسترد شد؛ جایی که پس از سالها دوسیه قضایی، سرانجام به ۴۲ سال زندان محکوم شد.
