محمدآصف ننگ، معین پیشین وزارت سرحدات و قبایل، میگوید ایران در تلاش است ابتکار عمل حمایت از مخالفان طالبان را از پاکستان به تهران منتقل کند. او همچنین مدعی است گروههای مخالف طالبان برای جلب حمایت، در جستوجوی حامیان جدید در منطقه هستند.
معین پیشین وزارت سرحدات و قبایل، روز شنبه، ۱۳ سرطان، در صفحه فیسبوک خود نوشت که ایران پس از جنگ با امریکا نیز از سیاست «تکیه بر نیروهای نیابتی» فاصله نگرفته و در تلاش است ابتکار حمایت از مخالفان طالبان را از پاکستان به تهران منتقل کند.
او مدعی شد که با کاهش نفوذ نیروهای نیابتی ایران در سوریه و لبنان، تهران ممکن است در پی ایفای نقش پررنگتر در حمایت از گروههای مخالف طالبان باشد.
محمدآصف ننگ احتمال دیگری را نیز مطرح کرد و گفت که گروههای مخالف طالبان، در شرایطی که قدرتهای بزرگ برنامه مشخصی برای افغانستان ندارند، در جستوجوی حامیان جدید در منطقه هستند.
این مقام پیشین افغان، ادامه انزوای افغانستان را به زیان منافع ملی دانست و گفت: «این انزوا به معنای گسستن روابط، از دست دادن منافع مشترک و محروم شدن از حمایتهای متقابل است.»
پیشتر جمهوری اسلامی ایران از طالبان و مخالفان این گروه برای شرکت در مراسم تشییع علی خامنهای، رهبر پیشین این کشور، در تهران دعوت کرده بود. احمد مسعود و محمد محقق این دعوت را پذیرفتند و در این مراسم رسما حضور یافتند.
آقای ننگ از رویکرد ایران در تعامل با مخالفان طالبان انتقاد کرد و پرسید: «اگر دولت پیشین افغانستان از مخالفان جمهوری اسلامی ایران به همین شکل میزبانی میکرد، واکنش تهران چه میبود؟»
دعوت همزمان تهران از طالبان و مخالفان آن واکنشهای گسترده داشته است. برخیها احتمال گفتوگوی دو طرف در حاشیه این مراسم را مطرح کردهاند. موضوعی که از سوی سخنگوی شورای مقاومت ملی برای نجات افغانستان رد شده است.
این مقام سابق روز شنبه، ۱۳ سرطان، در تحلیلی در شبکه اجتماعی فیسبوک نوشته است که اداره طالبان در ماههای آینده با فشارهای غیرمترقبه و فزاینده روبهرو خواهد شد.
آقای عمر معتقد است همکاری جمهوری اسلامی با طالبان عمدتا در چارچوب تقابل تهران با ایالات متحده شکل گرفته و با کاهش احتمال رویارویی مستقیم تهران و واشنگتن، روابط با طالبان نیز میتواند سردتر شود.
او نوشت: «ایران خود را حامی شیعیان و فارسیزبانان منطقه میداند و حمایت یکجانبه از نظامی که از نگاه بسیاری هر دو گروه را به حاشیه رانده است، با منافع درازمدت تهران سازگار نیست.»
وحید عمر افزوده است که در چنین شرایطی، ایران بهتدریج به «متحدان سنتی» خود در افغانستان نزدیکتر خواهد شد. او گفت حمایت پایدار از طالبان با منافع درازمدت تهران همخوانی ندارد.
به باور این مقام پیشین افغان، روابط نزدیک ایران و پاکستان نیز میتواند بر مناسبات تهران و طالبان اثر بگذارد. او معتقد است ایران برای حفظ مناسبات با طالبان، روابط خود با پاکستان را قربانی نخواهد.
آقای عمر افزایش حملات گروههای مسلح در پاکستان و حمایت دیپلوماتیک ایالات متحده از اسلامآباد را از نشانههای امنیتی شدن فضای منطقه ارزیابی کرد و گفت پاکستان در مقایسه با طالبان، از قدرت سیاسی بیشتری برخوردار است.
پیشتر تهران از مخالفان طالبان برای شرکت در مراسم تشییع علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی دعوت کرده بود. احمد مسعود، رهبر جبهه مقاومت ملی و محمد محقق، رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان در این مراسم شرکت کردند.
ایران و طالبان در سالهای اخیر، با وجود اختلافات در برخی حوزهها، روابط خود را حفظ کردهاند. روابط طالبان و پاکستان اما با تشدید تنشهای مرزی، حملات هوایی و افزایش ناامنی در امتداد مرزهای دو کشور، پرتنش بوده است.
در این میان مخالفان طالبان انتظار دارند تهران و اسلامآباد از مواضع و مطالبات آنان در معادلات سیاسی افغانستان نیز حمایت کنند.
آصف درانی، فرستاده ویژه پیشین پاکستان برای افغانستان شنبه، ۱۳ سرطان در یادداشتی نوشت طالبان باید متوجه باشد که از مشروعیت بینالمللی برخوردار نیست. او مدعی شد که طالبان افغان به دهها گروه تروریستی، از جمله تحریک طالبان پاکستانی، داعش و جنبش آزادیبخش بلوچ در افغانستان پناه داده است.
این دیپلومات پاکستانی خاطرنشان کرد که حمایت مالی هند از تحریک طالبان پاکستانی و جنبش آزادیبخش بلوچ نگرانکننده است. او هشدار داد که ادامه این سیاستها برای طالبان و دهلینو بازی با آتش است.
آصف درانی نوشت تاریخ بارها ثابت کرده است که نیروهای نیابتی خشونتآمیز در نهایت پرورشدهندگان خود را به خطر مواجه میکند. او در حالی این نکته اشاره میکند که پاکستان به پرورش و حمایت از طالبان در گذشته متهم است؛ گروهی که اکنون در برابر اسلامآباد قرار گرفته است.
نماینده سابق پاکستان در امور افغانستان روز جمعه نیز در گفتوگو با افغانستان اینترنشنال هشدار داد تا زمانی که حملات شبهنظامیان تحریک طالبان پاکستانی از داخل خاک افغانستان علیه اسلامآباد ادامه یابد، حملات ارتش پاکستان به خاک افغانستان نیز متوقف نخواهد شد. آقای درانی تأکید کرد تا زمان ریشهکن نشدن این تهدیدها، درگیری و تنش میان طالبان افغان و دولت پاکستان ادامه خواهد یافت.
آصف درانی در حالی از تکرار ۱۱ سپتمبر هشدار داده است که این رویداد یکی از مرگبارترین حملات تروریستی در تاریخ معاصر به شمار میرود. در ۱۱ سپتمبر ۲۰۰۱ اعضای شبکه القاعده چهار هواپیمای مسافربری را ربودند. دو هواپیما به برجهای دوگانه مرکز تجارت جهانی در شهر نیویورک برخورد کردند. در نتیجه این حملات، نزدیک به سه هزار نفر جان باختند و هزاران نفر دیگر زخمی شدند. این حملات سبب نابودی حاکمیت اول طالبان و حضور نیروهای بینالمللی در افغانستان شد.
