وحید جلالزاده، معاون قنسولی، امور مجلس و ایرانیان وزارت امور خارجه ایران، روز دوشنبه، ۲۲ سرطان، برای شرکت در پنجمین نشست کمیسیون مشترک قنسولی ایران و افغانستان وارد کابل شد. آقای جلالزاده با مقامهای طالبان در کابل نیز دیدار خواهد کرد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران گفت که هدف از این سفر، گفتوگو درباره همکاریهای قنسولی، امور مهاجران و گسترش همکاریهای مردمی میان دو کشور است.
جمهوری اسلامی هرچند روابط نزدیک سیاسی و تجاری با طالبان دارد اما هنوز حکومت این گروه را به رسمیت نمیشناسد.
بقایی همچنین گفت ایران همکاریهای خود با افغانستان را به موضوع به رسمیت شناختن حکومت طالبان گره نزده است. به گفته او، شناسایی حکومت طالبان «یک فرایند سیاسی و حقوقی» است و هر زمان تهران به جمعبندی برسد، درباره آن تصمیم خواهد گرفت، اما همکاریهای دو کشور متوقف نخواهد شد.
کمیسیون مشترک قنسولی ایران و افغانستان سازوکاری دوجانبه برای بررسی مسائل قنسولی میان دو کشور است و موضوعاتی مانند امور مهاجران، خدمات قنسولی، ویزا، اسناد هویتی، انتقال زندانیان و دیگر مسائل مربوط به شهروندان دو کشور را در بر میگیرد.
به گفته منابع، فصیحالدین فطرت و هیئت همراه او از روز یکشنبه تاکنون در شهر فیضآباد با جمعهخان فاتح در حال رایزنیاند تا او را برای رفتن به کابل متقاعد کنند.
همزمان، فصیحالدین فطرت، فرمانده ارتش طالبان در گفتوگو با رسانههای وابسته به این گروه گفت: «ممکن است فاتح با ما به کابل سفر کند.» او هرچند مدعی شد که سفر او و دیگر مقامات طالبان به بدخشان برای بررسی مناطق مرزی بود و نیرهای این گروه نیز برای سرکوب این فرمانده ناراضی به دروازها اعزام نشده بودند. آقای فطرت گزارشها درباره بازداشت و سرکوب جمعه فاتح را «تبلیغات رسانهای» خواند.
جمعهخان فاتح روز جمعه، ۲۰ سرطان، پس از گفتوگو با مقامهای طالبان در فیضآباد، به درواز بازگشت. منابع میگویند او پس از گذراندن یک شب در پایگاه خود در ولسوالی نسی، بار دیگر به همراه فصیحالدین فطرت به ولسوالی وردوج رفت و سپس به فیضآباد منتقل شد.
فاتح پیشتر با تضمین فصیحالدین فطرت پذیرفته بود به فیضآباد برود. پس از پایان گفتوگوها با هیئت طالبان، رسانههای وابسته به این گروه مدعی شدند که او پس از اعلام «وفاداری» به طالبان، به درواز بازگشته است.
روشن نیست که هیئت طالبان چرا به دنبال انتقال جمعهخان فاتح به کابل است، اما پیشتر رهبری طالبان یک پست معاونت ریاست استخبارات در پایتخت را به او پیشنهاد کرده بود اما فاتح نپذیرفته بود.
طبق اطلاعات منابع، در اواخر جوزا رهبر طالبان، جمعه فاتح، فرمانده ناراضی و معاون والی این گروه در زابل را «باغی» خوانده و دستور سرکوب او را صادر کرد. پس از آن رادیو حریت، رسانه وابسته به طالبان یک نوار صوتی فاتح را منتشر کرد که میگوید: «کاری نکردهام که سرگوبم کنند.»
جمعه فاتح، فرمانده تاجیکتبار طالبان در حوزه درواز بدخشان است. او حدود بیش از ۱۰ سال سال قبل به گروه طالبان پیوست و سالها به عنوان جنگجوی وفادار طالبان علیه حکومت سابق افغانستان جنگید. تحولات اخیر در بدخشان نشان میدهد فاتح دیگر از دستورات مقامات ارشد پیروی نمیکند و رهبری طالبان او را به عنوان یک عنصر «سرکش» شناسایی کرده و در صدد سرکوب او است.
آقای فاتح حدود یک سال قبل از سقوط کابل به دست طالبان، با تهاجم به مناطق راهبردی بدخشان و تصرف ذخیرهگاههای بزرگ تسلیحاتی بجامانده از دوران جهاد، قدرت خود را در حوزه دروازها تثبیت کرد.
جمعه فاتح در ۱۱ جوزا در یک تجمع هوادارنش در روستای «جویدره» ولسوالی نسی، سخنرانی بیسابقهای انجام داد. او ادعا کرد که ۲ هزار و ۵۰۰ نیروی مسلح با تجهیزات کامل سبک و سنگین تنها در ولسوالی نسی در اختیار دارد و تعداد کل نیروهای وفادارش در سراسر بدخشان و شمالشرق به ۱۰ هزار نفر میرسد.
منابع میگویند تنش میان فاتح و قندهار صرفاً بعد نظامی و نگرانی امنیتی ندارد، بلکه یک جنگ تمامعیار اقتصادی است. رهبر طالبان، یک ماه پیشتر دستور توقف کامل استخراج معادن طلا در حوزه دروازها را صادر کرد. همزمان، مولوی اسماعیل غزنوی، والی طالبان در بدخشان، افراد نزدیک به جمعه فاتح را به اتهام استخراج غیرقانونی، باجگیری و درگیری با کارگران در معدن طلای «قتقتی» ولسوالی شکی بازداشت کرد. هرچند کار استخراج این معادن پس از هفتهها توقف به دلیل نگرانی از تشدید شورشهای مردم دوباره از سرگرفته شده است.
کارشناسان معتقدند سخنان فاتح در جویدره و خطونشان کشیدنهای نظامی او، هشدار مستقیمی به ملا هبتالله در واکنش به قطع دسترسی او از این منابع مالی و فشارهای اداری و سیاسی بوده است. با این حال، طالبان در هفتههای اخیر تلاش کرده است تنشهای میانگروهی در بدخشان را از راه گفتوگو و اعمال فشار بر این فرمانده ناراضی حل کند.
این در حالی است که محمداسماعیل غزنوی والی طالبان در بدخشان پس از نشست مقامات این گروه با جمعه فاتح در فیض آباد گفت: «هویت و حیثیت فاتح در حدی نیست که تهدیدی علیه نظام به حساب بیاید.»
او در حاشیه نهمین کنفرانس وزیران سازمان همکاری اسلامی درباره زنان در اسلامآباد گفت که تضمین این حقوق کاملاً با آموزههای اسلام سازگار است.
نهمین کنفرانس وزیران سازمان همکاری اسلامی درباره زنان روز یکشنبه در اسلامآباد آغاز شد. در این نشست مقامها و نمایندگان کشورهای عضو راههای تقویت جایگاه زنان در جوامع اسلامی را بررسی میکنند.
با این حال حکومت طالبان در پاسخ به دعوت برگزارکنندگان هیچ زن افغان را برای حضور در این نشست معرفی نکرد.
اسحاق دار با تأکید بر نقش زنان در توسعه کشورها گفت: «ملتها با پیشرفت زنان خود ساخته میشوند.»
او همچنین برابری زنان و مشارکت کامل آنان را از پایههای توسعه و ثبات دانست و افزود: «سرمایهگذاری بر زنان، سرمایهگذاری هوشمندانه برای کل یک ملت است.»
طالبان پس از بازگشت به قدرت در اسد ۱۴۰۰، با وضع محدودیتهای گسترده، حقوق اساسی و آزادیهای زنان و دختران افغان را به طور نظاممند سلب کرده است.
شماری از نهادهای حقوق بشری و مدافعان حقوق زنان این سیاستها را مصداق «آپارتاید جنسیتی» دانستهاند.
دختران از آموزش بالاتر از صنف ششم محروم هستند. زنان اجازه تحصیل در دانشگاهها را ندارند و از کار در ادارههای دولتی، نهادهای غیردولتی و سازمانهای بینالمللی منع شدهاند. طالبان همچنین محدودیتهایی بر سفر، حضور در اماکن عمومی و فعالیتهای اجتماعی زنان وضع کرده است.
این محدودیتها با انتقاد گسترده سازمان ملل، کشورهای اسلامی و جامعه جهانی روبهرو شده است. بسیاری از دولتها و نهادهای بینالمللی بهبود وضعیت حقوق زنان و دختران را یکی از پیششرطهای تعامل با طالبان دانستهاند. با این حال طالبان تاکنون از تغییر سیاستهای خود خودداری کرده و این محدودیتها را اجرای «شریعت اسلامی» خوانده است.
