سازمان ملل میگوید در پی محدودیتهای طالبان بر آموزش و اشتغال زنان، شمار زنان دارای جواز کسبوکار شخصی در افغانستان به ۱۰ هزار نفر رسیده است. این سازمان گفت که این رقم در مقایسه با پنج سال پیش، ۱۰ برابر افزایش یافته است.
ملل متحد به یک گزارش روزنامه نیویارکتایمز اشاره کرده که در آن یک نماینده زنان صاحب کسبوکار گفته است: «تنها امید باقیمانده برای زنان در افغانستان، تجارت است.»
سازمان ملل با اشاره به دادههای خود مبنیبر اینکه تا سال ۲۰۲۴ کمتر از هفت درصد زنان افغانستان شاغل بودهاند، گفت افزایش شمار کسبوکارهای تحت مدیریت زنان به معنای گشایش فرصتها نیست؛ بلکه نتیجه بسته شدن سایر راهها است.
دئول موکرجی، معاون برنامه توسعه سازمان ملل در افغانستان (یواندیپی) گفت اتاق صنعت و تجارت افغانستان شمار جوازهای رسمی زنان را بیش از ۱۰ هزار مورد ثبت کرده است. او افزود که این رقم پیش از سال ۱۴۰۰ بین ۶۰۰ تا هزار مورد بود.
معاون برنامه توسعه ملل متحد تصریح کرد که بر اساس ارزیابیهای اتاق صنعت و تجارت افغانستان، حدود ۱۲۰ هزار زن دیگر بدون داشتن جواز رسمی به کسبوکار شخصی مشغول هستند و بانک جهانی اکنون کسبوکارهای کوچک را بزرگترین فعالیت اقتصادی تحت رهبری زنان در افغانستان میداند.
خانم موکرجی گفت دادههای برنامه توسعه ملل متحد نشان میدهد که کمتر از ۷ درصد از زنان افغان تا سال ۲۰۲۴ مشغول به کار بودهاند. او افزود که با این حال، افزایش کسب و کارهای تحت رهبری زنان نشانهای «بهتر شدن اوضاع» برای زنان نیست.
دختران افغان که آرزو داشتند مهندس شوند مجبور به قالینبافی شدند
این مقام سازمان ملل گفت پس از بسته شدن دیگر دروازههای فعالیت برای زنان افغان، راهاندازی کسبوکار تنها امکان باقی مانده برای آنهاست. به باور او، زنان افغان که آرزو داشتند «مهندس یا وکیل شوند، اکنون قالین میبافند و صابون تولید میکنند.» زیرا به گفته او، این فعالیتها تنها مسیرهایی است که در افغانستانِ تحت کنترول طالبان هنوز برای زنان باز مانده است.
به گفته سازمان ملل، زنان صاحب کسبوکار حتی در همین حالت نیز، در شرایطی کار میکنند که از سفرهای طولانی، تعامل با مشتریان، تأمینکنندگان یا مقامهای بانکی مرد بدون حضور محرم منع شدهاند.
او میگوید تنها تعطیلی اجباری آرایشگاهها، حدود ۶۰ هزار زن را از معیشت و دسترسی به منابع مالی محروم کرد. به گزارش ملل متحد کمتر از ۷ درصد از زنان افغان به حساب بانکی دسترسی داشتند و محدودیتهای طالبان اکثریت آنها را ناگزیر کرد به شبکههای غیررسمی نقدی، پساندازهای خانوادگی یا کمکهای مالی بینالمللی متکی شوند.
معاون برنامه توسعه سازمان ملل در افغانستان گفت: «ما تلاش میکنیم زمینه راهاندازی کسبوکار زنان را گستردهتر و سودآورتر کنیم، اما نباید تنها مسیر فعالیت برای زنان راهاندازی کسبوکار باشد.»
این مقام ملل متحد گفت برنامه توسعه سازمان با همکاری شرکای خود از سال ۱۴۰۰ تاکنون به بیش از ۹۰ هزار کسبوکار کوچک و متوسط در افغانستان کمکهای مالی و تجهیزات ارائه کرده که این اقدام سبب افزایش ۲۵ درصدی درآمد آنها شده است. این سازمان همچنین با ارائه ضمانتهای یک میلیون دالری و طراحی روشهای تامین مالی دیجیتال و «منطبق با شریعت اسلامی»، تلاش کرده است تا دسترسی زنان کارآفرین به منابع مالی را بدون نیاز به مراجعه حضوری به بانکها تسهیل کند.
برنامه توسعه سامان ملل در حالی راهاندازی کسبوکار را تنها راه باقی مانده برای فعالیت زنان در افغانستان عنوان کرده است که بربنیاد گزارشها، طالبان در پنج سال گذشته بارها از اشتراک زنان تجارتپیشه در نمایشگاههای داخلی جلوگیری کرده است. شماری از زنان پیشهور در اواخر دلو با انتقاد از طالبان به افغانستان اینترنشنال گفتند مسئولان این گروه به آنها اجازه ندادهاند در یک نمایشگاه منطقهای در کابل حضور یابند و تولیدات خود را به نمایش بگذارند.
آقای میاخیل در پیامی گفته است که در سالهای گذشته، افغانها از سراسر کشور خواستار آشتی، گفتوگوی ملی و صلح بودند، اما به باور او، طالبان به جای گفتوگو به خشونت متوسل شدند.
او با اشاره به دوره حکومت جمهوری اسلامی افغانستان گفته است که روسای جمهور پیشین، حامد کرزی و اشرف غنی، بارها از طالبان خواستند راه صلح را انتخاب کنند، اما طالبان به گفته او با حملات انتحاری و خشونت پاسخ دادند.
رئیس پیشین تلویزیون ملی افغانستان افزوده است که پس از تسلط طالبان بر افغانستان نیز، درخواستها برای مشارکت سیاسی و تفاهم با «سرکوب و استبداد» روبهرو شده است.
او در واکنش به تحولات اخیر بدخشان گفته است که فشار و محدودیت ممکن است مردم را برای مدتی خاموش کند، اما نمیتواند خواست آنان برای آزادی و کرامت را از بین ببرد.
میاخیل تأکید کرده است که اعتراضها علیه طالبان نباید به یک ولایت محدود بماند و باید در سراسر افغانستان گسترش یابد. او این وضعیت را «نبرد میان افراطگرایی و خواست مردم برای آزادی، عدالت و صلح» توصیف کرده است.
او در پایان خواستار اتحاد افغانها بر محور یک «دیدگاه ملی» شده و گفته است که هدف این اتحاد باید «بازپسگیری آینده افغانستان» باشد، نه ادامه اختلافات و جنگ.
بامداد جمعه در یک رویداد غافلگیرکننده ولسوالی یفتل برای چند ساعت به دست یک جبهه نظامی تازه تاسیس به نام سپاهیان میهن سقوط کرد. چریکهای سپاهیان میهن وارد ساختمانهای دولتی شدند، تجهیزات نظامی را به غنیمت گرفتند و پرچم خود را بر فراز بامها برافراشتند.
ولسوالی یفتل پایین، در نزدیکی شهر فیضآباد مرکز بدخشان، یکی از مناطق مهم این ولایت است. تصرف چندساعته این ولسوالی از سوی یک گروه مخالف طالبان، به یکی از مهمترین رویدادهای امنیتی اخیر بدخشان تبدیل شده و همچنان واکنشها و تحلیلهای سیاسی درباره آن ادامه دارد.
روند سبز افغانستان به رهبری امرالله صالح، معاون پیشین ریاستجمهوری افغانستان، عملیات «سپاهیان میهن» را تبریک گفته و آن را گامی در مسیر مبارزه با طالبان خوانده است.
نیلوفر ابراهیمی، نماینده پیشین بدخشان در مجلس، ضمن حمایت از اقدام این جبهه، از کاربران شبکههای اجتماعی خواسته است از نشر تصاویر و اطلاعات هویتی نیروهای آن خودداری کنند. او گفته است که حفاظت از هویت افراد در شرایط جنگی برای امنیت آنان اهمیت دارد.
فرید حمیدی، دادستان کل پیشین افغانستان، این رویداد را ضربهای به ادعای کنترول کامل امنیتی طالبان دانسته و گفته است که تمرکز بر اهداف نظامی بدون آسیب به غیرنظامیان میتواند نشاندهنده تغییر در شیوه درگیریها باشد.
ثریا دلیل، وزیر پیشین صحت عامه افغانستان، نیز عملیات یفتل را نشانه تغییر در وضعیت سیاسی و روانی افغانستان خوانده است.
در مقابل، طالبان این رویداد را حملهای کوتاهمدت و ناکام توصیف کردهاند. فرماندهی پولیس طالبان در بدخشان گفته است که مهاجمان در زمان رخصتی مسئولان محلی وارد ساختمان ولسوالی شدند، اما پس از رسیدن نیروهای کمکی از فیضآباد، محل را ترک کردند.
فصیحالدین فطرت، رئیس ستاد ارتش طالبان، برای مدیریت عملیات به بدخشان سفر کرده و گفته است که برنامه مهاجمان خنثی شده است. جبهه «سپاهیان میهن» اما این روایت را رد کرده و گفته است که نیروهایش پس از تصرف موقت مقر ولسوالی، تجهیزات نظامی و وسایط دولتی را با خود منتقل کردهاند.
پس از این حمله، طالبان عملیات تلاشی خانهبهخانه را در یفتل پایین آغاز کردهاند. منابع محلی از بازداشت شماری از باشندگان محل خبر دادهاند، در حالی که طالبان درباره هویت بازداشتشدگان جزئیات بیشتری ارائه نکردهاند.
شماری از سیاسیون این رویداد را نقطه عطفی در مبارزه با طالبان توصیف کردهاند، در حالی که برخی نیز درباره انتشار تصاویر نیروهای این جبهه و پیامدهای امنیتی آن هشدار دادهاند.
«روند سبز افغانستان» به رهبری امرالله صالح، معاون سابق رئیسجمهور افغانستان با انتشار بیانیهای، عملیات «سپاهیان میهن» را تبریک گفت و آن را «گامی الهامبخش برای آزادی تمام خاک افغانستان» خواند. این جریان در بیانیه خود نوشت که «تصفیه ولسوالی یفتل از وجود دزدان و غارتگران هبتالله» نشانهای از تداوم مبارزه علیه طالبان است و ابراز امیدواری کرد که حکومت این گروه سرنگون شود.
نیلوفر ابراهیمی، نماینده پیشین بدخشان در مجلس افغانستان، نیز با ستایش از اقدام نیروهای این جبهه گفت که عملیات یفتل نشان داد «روح مقاومت و آزادیخواهی در بدخشان و سایر نقاط افغانستان همچنان زنده است.» او در عین حال از کاربران شبکههای اجتماعی و حامیان مخالفان طالبان خواست از بازنشر تصاویر و هویت نیروهای این جبهه خودداری کنند.
خانم ابراهیمی هشدار داد که انتشار گسترده تصاویر این افراد ممکن است امنیت آنان و خانوادههایشان را به خطر بیندازد و گفت در نبردهای نامتقارن، حفاظت از هویت نیروها بخشی از موفقیت عملیات محسوب میشود. او تأکید کرد که حمایت از این نیروها باید بر بازتاب آرمانها و خواستههای آنان متمرکز باشد، نه معرفی چهرههایشان.
فرید حمیدی، دادستان کل پیشین افغانستان، نیز حمله به یفتل را شکسته شدن «طلسم ادعای حاکمیت سراسری و افسانه شکستناپذیری طالبان» توصیف کرد. او مدعی شد این رویداد نشان داد که تمرکز بر اهداف نظامی، بدون وارد کردن آسیب گسترده به غیرنظامیان و تأسیسات عمومی، میتواند الگویی متفاوت از درگیریهای گذشته افغانستان باشد.
آقای حمیدی همچنین گفت که ادامه انحصار قدرت، تبعیض و حکومت مبتنی بر زور پایدار نخواهد بود و راهحل بحران افغانستان را در تفاهم سیاسی، عدالت اجتماعی، برابری شهروندان و احترام به حقوق زنان و مردان دانست.
ثریا دلیل، وزیر پیشین صحت عامه افغانستان، نیز در واکنش به تحولات یفتل نوشت که «هیبت سلطه طالبان به لرزه افتاده» و عملیات «سپاهیان میهن» را نشانهای از آغاز تغییر موازنه روانی و سیاسی علیه طالبان توصیف کرد. او ابراز عقیده کرد که شکست طالبان «تنها مسئله زمان» است.
در مقابل، مقامات و هواداران طالبان سعی کردهاند سقوط یفتل را کماهمیت جلوه دهند. با این حال، این حمله در حدی وسیع بود که رئيس ستاد ارتش طالبان مجبور شد برای مهار آن از کابل به یفتل برود. فصیحالدین فطرت شخصاً به منطقه رفت و مهاجمان را «اغتشاشگر» خواند که قصد اخلال امنیت داشتند. فرماندهی پولیس طالبان در بدخشان گفت این رویداد در زمان رخصتی جمعه مسئولان محلی رخ داده و مهاجمان ساختمان ولسوالی را برای مدت کوتاهی در اختیار گرفتند، اما با رسیدن نیروهای کمکی از فیضآباد فرار کردند.
هواداران طالبان معمولاً این رویداد را حمله ناموفق و کوتاهمدت توسط یک گروه کوچک میدانند و بر «دفع سریع» تأکید دارند.
یفتل بدخشان اولین ولسوالی است که طالبان در پنج سال گذشته رسما سقوط آنرا تایید میکند.
این واکنشها در حالی مطرح میشود که جبهه «سپاهیان میهن» اعلام کرده نیروهایش پس از تصرف موقت مقر ولسوالی یفتل، بخشی از سلاحها، تجهیزات نظامی و وسایط دولتی را با خود منتقل کرده و سپس محل را ترک کردهاند. در مقابل، طالبان میگویند مهاجمان پس از حمله عقبنشینی کردهاند و عملیات جستوجو برای شناسایی و بازداشت آنان ادامه دارد.
به گفته منابع محلی، طالبان پس از این حمله عملیات گسترده تلاشی خانهبهخانه را در ولسوالی یفتل پایین آغاز کردهاند. این منابع میگویند شماری از باشندگان محل، از جمله برخی غیرنظامیان و همچنین تعدادی از اعضای محلی طالبان، در جریان این عملیات بازداشت شدهاند. طالبان نیز بازداشت شماری از افراد را تأیید کردهاند، اما درباره هویت آنان جزئیاتی ارائه نکردهاند.
همزمان، فصیحالدین فطرت، رئیس ستاد ارتش طالبان، به بدخشان سفر کرده و هدایت عملیات علیه این جبهه را بر عهده گرفته است. او مدعی شده که طالبان از پیش از طرح حمله آگاه بوده و توانستهاند آن را خنثی کنند. با این حال، جبهه «سپاهیان میهن» این ادعا را رد کرده و میگوید هیچیک از نیروهایش بازداشت نشدهاند و افراد نشاندادهشده در ویدیوهای منتشرشده از سوی طالبان، اعضای این جبهه نیستند.
ولسوالی یفتل پایین، در نزدیکی شهر فیضآباد، مرکز ولایت بدخشان قرار دارد. تصرف چندساعته مرکز این ولسوالی از سوی یک گروه تازهتأسیس مخالف طالبان، به یکی از مهمترین رویدادهای امنیتی اخیر در بدخشان تبدیل شده و همچنان موضوع تحلیلها و واکنشهای سیاسی است.
شماری از کاربران معتقدند نمادهای بهکاررفته در این نشان، بیش از آنکه بیانگر یک هویت ایدئولوژیک باشند، به تاریخ، فرهنگ و جغرافیای افغانستان، بهویژه بدخشان، اشاره دارند.
لوگوی این جبهه از عناصر نمادینی چون سیمرغ، خورشید، کوههای هندوکش، سنگ لاجورد، شمشیر و ستاره تشکیل شده است. کاربران شبکههای اجتماعی این نشانهها را بازتابی از هویت تاریخی و اسطورهای توصیف کردهاند. کوههای هندوکش نیز در این نشان بهعنوان نمادی از هویت جغرافیایی و خاستگاه این جبهه دیده میشوند، در حالی که شمشیر و ستاره میتوانند بر ماهیت نظامی و دفاعی آن دلالت داشته باشند.
عبدالله خداداد، دیپلومات پیشین افغانستان، در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «برخی از نمادهای بهکاررفته در نشان سپاهیان میهن، اختر طلایی باختر، خورشید خراسان و سنگ لاجورد است.» او همچنین افزود که «سیمرغ، پرنده بلندپرواز و دانای اساطیر خراسان، کوههای هندوکش و خنجر نیز در این نشان بهکار رفته است.»
کریم کوهیار، از کاربران شبکههای اجتماعی، نیز با اشاره به این نمادها نوشت که این عناصر «نه رنگ و بوی وابستگی ایدئولوژیک دارند و نه نشانی از وابستگی به قدرتهای خارجی؛ بلکه ریشه در تاریخ، فرهنگ، جغرافیا و هویت این سرزمین دارند.» به گفته او، این نمادها مخاطب را به گذشته تاریخی، سرزمین و حافظه جمعی افغانستان پیوند میدهند.
بحث درباره هویت بصری این جبهه در حالی مطرح شده که حمله بامداد جمعه نیروهای «سپاهیان میهن» به ولسوالی یفتل پایین همچنان در کانون توجه قرار دارد. منابع محلی و طالبان تأیید کردهاند که ساختمان ولسوالی برای چند ساعت از کنترول طالبان خارج شد؛ هرچند دو طرف روایتهای متفاوتی از ابعاد و نتایج این رویداد ارائه کردهاند.
جبهه «سپاهیان میهن» مدعی است که نیروهایش پس از تصرف موقت مقر ولسوالی، مقداری سلاح، تجهیزات نظامی و وسایط دولتی را با خود منتقل کرده و سپس محل را ترک کردهاند. در مقابل، طالبان اعلام کردهاند که مهاجمان پس از حمله عقبنشینی کرده و عملیات جستوجو برای شناسایی آنان ادامه دارد.
در پی این رویداد، طالبان عملیات گسترده تلاشی خانهبهخانه را در یفتل پایین آغاز کردهاند. منابع محلی میگویند شماری از باشندگان محل، از جمله برخی غیرنظامیان و تعدادی از اعضای محلی طالبان، در جریان این عملیات بازداشت شدهاند. طالبان نیز از بازداشت افرادی در ارتباط با این حمله خبر دادهاند، اما جزئیاتی درباره هویت آنان منتشر نکردهاند.
همزمان، فصیحالدین فطرت، رئیس ستاد ارتش طالبان، به بدخشان سفر کرده و مسئولیت هدایت عملیات علیه این جبهه را بر عهده گرفته است. او مدعی شده که طالبان از پیش از طرح حمله آگاه بوده و توانستهاند اهداف مهاجمان را خنثی کنند. با این حال، جبهه «سپاهیان میهن» تأکید دارد که هیچیک از نیروهایش بازداشت نشدهاند و ویدیوهای منتشرشده از سوی طالبان، افراد وابسته به این جبهه را نشان نمیدهد.
ولسوالی یفتل پایین، در نزدیکی شهر فیضآباد، مرکز بدخشان، قرار دارد. تصرف چندساعته این ولسوالی از سوی یک جبهه تازهتأسیس، به یکی از مهمترین تحولات امنیتی اخیر در بدخشان تبدیل شده و همچنان موضوع تحلیلهای سیاسی و نظامی است.
