تجارت ترانزیتی افغانستان و پاکستان «۹۳ درصد کاهش یافت»
روزنامه پاکستانی دان به نقل از بخش نظارت بر افغانستان بانک جهانی و تحلیلگران اقتصادی گزارش داده است که تجارت ترانزیتی میان پاکستان و افغانستان در سال مالی ۲۰۲۶ حدود ۹۳ درصد کاهش یافته است.
روزنامه پاکستانی دان به نقل از بخش نظارت بر افغانستان بانک جهانی و تحلیلگران اقتصادی گزارش داده است که تجارت ترانزیتی میان پاکستان و افغانستان در سال مالی ۲۰۲۶ حدود ۹۳ درصد کاهش یافته است.
بر بنیاد آمار، در سال مالی ۲۰۲۶ انتقال محمولههای ترانزیتی افغانستان از مسیر پاکستان به ۱۱ هزار و ۵۹۲ کانتینر محدود شده، در حالی که در سال مالی ۲۰۲۱، پیش از بازگشت طالبان به قدرت، این رقم نزدیک به ۸۹ هزار کانتینر بود.
طبق گزارش هرچند پاکستان در اکتبر ۲۰۲۵ به دلیل نگرانیهای امنیتی مرز دیورند با افغانستان را بست، اما روند کاهش تجارت پیش از آن آغاز شده بود. تحلیلگران باور دارند که طالبان از پیش تلاشها برای گسترش مسیرهای تجاری از طریق ایران و آسیای مرکزی را آغاز کرده بودند تا وابستگی افغانستان به بنادر پاکستان را کاهش دهند.
بر اساس این گزارش، تجارت ترانزیتی در سالهای نخست پس از روی کار آمدن طالبان بهطور موقت افزایش یافت و در سال مالی ۲۰۲۳ به ۱۰۲ هزار و ۸۸۶ کانتینر و ارزش ۶.۷ میلیارد دالر رسید، اما پس از آن بهسرعت کاهش یافت.
این رقم در سال مالی ۲۰۲۴ به ۵۴ هزار کانتینر و در سال مالی ۲۰۲۵ به ۴۲ هزار و ۹۵۹ کانتینر کاهش یافت.
گزارش میگوید افغانستان اکنون بهطور فزاینده از مسیرهای ترانزیتی ایران و آسیای مرکزی استفاده میکند.
بر اساس گزارش «نظارت اقتصادی افغانستان» بانک جهانی، واردات افغانستان در سال مالی ۲۰۲۵ میلادی ۱۵ درصد افزایش یافته و ارزش آن به ۱۳.۲ میلیارد دالر رسیده است.
بر بنیاد این گزارش، ایران به بزرگترین منبع واردات افغانستان تبدیل شده و ۳۱.۳ درصد واردات این کشور از ایران انجام شده است. همچنین مسیرهای مستقیم و ترانزیتی ایران حدود ۴۸.۶ درصد از مجموع واردات افغانستان را تشکیل میدهد.
از سوی دیگر، روند «ترانزیت معکوس» صادرات افغانستان از مسیر پاکستان تقریباً بهطور کامل متوقف شده است. در گزارش آمده است که ارزش این ترانزیت که در سال مالی ۲۰۲۵، بیش از ۴۵۴ میلیون دالر بود، در سال مالی ۲۰۲۶ به تنها هفت میلیون دالر کاهش یافته است.
تحلیلگران میگویند هرچند طالبان مسیرهای بدیل تجاری پیدا کردهاند، اما این تغییر هزینههای اقتصادی نیز برای افغانستان داشته است.
طولانیتر شدن مسیرهای انتقال از طریق ایران و دیگر راهها، هزینه انتقال کالا را افزایش داده و باعث بالا رفتن قیمت مواد غذایی، دارو و سایر کالاهای ضروری شده است؛ موضوعی که بهویژه بر مردم ولایتهای شرقی و جنوبی افغانستان تأثیر بیشتر گذاشته است.
کاهش تجارت ترانزیتی بر هزاران راننده، نمایندگان گمرکی، شرکتهای حملونقل و دیگر کارگران نیز تأثیر منفی گذاشته و منابع درآمدی آنان را تضعیف کرده است.
او روز شنبه، ۲۷ سرطان، در یادداشتی در شبکه اجتماعی اکس، شماری از منتقدان حمله اخیر به یفتل پایین بدخشان را به حمایت از طالبان متهم کرد و گفت آنان با طرح مسائلی مانند «دخالت خارجی، مخالفت با جنگ یا نبود بدیل برای طالبان» در عمل از این گروه حمایت میکنند.
آقای اندر تاکید کرد که این افراد در برابر مخالفت پشتونها با طالبان سکوت میکنند، اما هنگامی که مخالفان طالبان از میان غیرپشتونها باشند به حمایت از طالبان میپردازند.
این روحانی پشتون که خود نیز سابقه مبارزه در برابر طالبان را دارد، در یادداشت خود خطاب به حامیان طالبان نوشت: «اگر خواهان ادامه حاکمیت طالبان هستید، دستکم آشکارا از آن حمایت کنید.»
آقای اندر هرچند در این یادداشت از هیچ فردی نام نبرده است، اما این رویکرد را «رفتار دوگانه» خوانده است.
جبهه سپاهیان میهن که خود را یکی از جریانهای نظامی مخالف اداره طالبان در افغانستان معرفی میکند، با حمله به ولسوالی یفتل پایین بدخشان و تصرف چندساعته این ولسوالی در صبح روز جمعه اعلام موجودیت کرد.
این حمله با واکنشهای گسترده همراه شد و شماری از مقامها و چهرههای دولت پیشین از آن بهعنوان نمادی از «مقاومت» و «ایستادگی» در برابر طالبان حمایت کردند.
این کمکها از سوی نهادهای وابسته به سازمان ملل بهویژه برنامه جهانی غذا و دیگر سازمانهای بشردوستانه به مردم افغانستان ارسال میشود.
بهگفته منابع، حکومت پاکستان و اداره طالبان درباره انتقال یک هزار کامیون مواد غذایی به افغانستان به توافق رسیدهاند.
موترهای حامل این کمکها، از ۲۳ سرطان بدینسو انتقال اقلام بشردوستانه به این کشور را آغاز کردهاند و در آن روز ۲۶ کانتینر حامل کمکهای بشردوستانه وارد افغانستان شد.
راههای ترانزیتی میان افغانستان و پاکستان از ۱۲ میزان سال ۱۴۰۴ درپی تنش میان دو کشور مسدود مانده است.
قرار است کمکهای بشردوستانه سازمان ملل به خانوادههای نیازمند در مناطق آسیبپذیر افغانستان بهویژه در ولایتهای کنر و ننگرهار و مناطق اطراف توزیع شوند.
این محمولهها شامل مواد غذایی ویژه برای کودکان و مادران در معرض خطر سوءتغذیه، مکملهای غذایی، روغن نباتی و بیسکویتهای غنیشده است.
