بررسی تیم اقتصادی افغانستان اینترنشنال نشان میدهد که اداره طالبان از زمان بازگشت به قدرت در اسد ۱۴۰۰، حدود ۱۴ میلیارد دالر درآمد داخلی از محل مالیات، گمرکات و معادن جمعآوری کرده است.
این بررسی که بر اساس تحلیل گزارشهای بانک جهانی و مقایسه آن با آمارهای رسمی طالبان تهیه شده، نشان میدهد مجموع درآمدهای داخلی این گروه از سپتمبر ۲۰۲۱ تا می ۲۰۲۶ به ۱۳.۷ میلیارد دالر رسیده که با احتساب ماههای جون و جولای ۲۰۲۶ الی حدود ۱۴ میلیارد دالر افزایش مییابد.
این آمار بر اساس بررسی ۴۱ گزارش بانک جهانی پس از تسلط طالبان تهیه شده و با ارقام منتشرشده از سوی ادارات طالبان نیز مقایسه گردیده است.
روند صعودی درآمدها
بررسی اطلاعات مالی موجود نشان میدهد که درآمدهای داخلی طالبان در پنج سال گذشته روندی صعودی داشته است. این درآمدها از حدود ۴۲۰ میلیون دالر در چهار ماه پایانی سال ۲۰۲۱ به ۲.۲ میلیارد دالر در سال ۲۰۲۲، ۲.۷ میلیارد دالر در سال ۲۰۲۳ و ۳.۴ میلیارد دالر در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته است.
در سال ۲۰۲۵ درآمدهای داخلی طالبان به حدود ۴ میلیارد دالر رسید که بالاترین رقم ثبتشده از زمان بازگشت این گروه به قدرت است. در سه ماه نخست سال ۲۰۲۶ نیز حدود ۹۴۰ میلیون دالر درآمد ثبت شده است.
اتکای بیشتر به مالیات، گمرکات و معادن
طالبان پس از تسلط بر افغانستان، ساختارهای مالیاتی و گمرکی حکومت پیشین را حفظ کرد و بر افزایش درآمدهای داخلی تمرکز کرد. این گروه همزمان دهها قرارداد استخراج معادن طلا، زغالسنگ، مس، آهن و دیگر مواد معدنی را با شرکتهای داخلی و خارجی امضا کرد.
با این حال، منتقدان میگویند نبود شفافیت مالی، نظارت مستقل و محدودیت دسترسی رسانهها، ارزیابی دقیق درآمدهای واقعی، بهویژه در بخش معادن را دشوار کرده است.
در کنار درآمدهای داخلی طالبان یوناما اخیراً اعلام کرد که جامعه جهانی طی پنج سال گذشته حدود ۱۶ میلیارد دالر کمک بشردوستانه به افغانستان ارائه کرد.
بر این اساس، مجموع درآمدهای داخلی طالبان و کمکهای بشردوستانه بینالمللی که در این دوره وارد اقتصاد افغانستان شده، به حدود ۳۰ میلیارد دالر میرسد. با این حال، این دو منبع ماهیت متفاوتی دارند: درآمدهای داخلی در اختیار اداره طالبان قرار میگیرد، اما کمکهای بشردوستانه از طریق سازمان ملل و نهادهای امدادرسان دیگر توزیع شده و وارد بودجه حکومت طالبان نشده است.
امنیت پیش از توسعه
آمارهای رسمی طالبان نشان میدهد که حدود ۵۱ درصد بودجه سالانه این گروه به بخشهای نظامی و امنیتی اختصاص یافته است. در مقابل، سهم بخشهای عمرانی و زیربنایی کمتر از ۱۰ درصد کل بودجه اداره طالبان بوده است.
این الگوی هزینهکرد نشان میدهد که بخش عمده منابع دولتی صرف هزینههای امنیتی و جاری شده است.
با وجود افزایش درآمدهای داخلی و ادامه کمکهای بینالمللی، شاخصهای معیشتی افغانستان همچنان بهبود چشمگیری نشان نمیدهد. بر اساس تازهترین برآوردهای سازمان ملل متحد، شمار افراد نیازمند به کمکهای بشردوستانه در افغانستان از ۲۷ میلیون نفر به حدود ۲۹ میلیون نفر افزایش یافته است.
اقتصاددانان میگویند افزایش درآمدهای دولتی، اگر عمدتاً صرف هزینههای امنیتی و جاری شود، لزوماً به بهبود وضعیت اقتصادی مردم منجر نمیشود. به باور آنان، کاهش بحران معیشتی در افغانستان مستلزم سرمایهگذاری در بخشهای تولیدی، ایجاد فرصتهای شغلی، افزایش شفافیت مالی و گسترش تعامل با اقتصاد جهانی است.
وزارت دفاع طالبان دوشنبه اعلام کرد که نورالرحمن نصرت، رئیس عملیات نظامی ارتش با سعدی شریفی، سفیر تاجیکستان درباره «مسائل مرزی» گفتوگو کرده است.
وزارت دفاع طالبان دوشنبه، ۲۹ سرطان در خبرنامهای نوشت دو طرف در این نشست بر روابط مبتنی بر حسننیت و تقویت همکاریهای دوجانبه تاکید کردهاند.
در خبرنامه جزئياتی از گفتوگوهای دو طرف نیامده است.
این دیدار یک روز پس از آن انجام شد که افراد مسلح ناشناس بامداد یکشنبه، ۲۸ سرطان، به یک کندک مرزی طالبان در ولسوالی خواهان ولایت بدخشان حمله کردند.
تاکنون هیچ گروهی مسئولیت این حمله را به عهده نگرفته اما نیروهای طالبان پس از این حمله شماری از باشندگان محلی را به اتهام این حمله بازداشت کردند.
کندک مرزی طالبان حدود ساعت ۲ بامداد با راکت و چندین نوع سلاح هدف حمله قرار گرفته است.
خواهان یکی از ولسوالیهای ولایت بدخشان در شمالشرق افغانستان است که در امتداد رود پنج واقع شده و با تاجیکستان مرز مشترک دارد.
تمرکز طالبان بر کنترول بدخشان
طالبان اخیرا همه تمرکز خود را برای سرکوب و کنترول نارضایتیها در بدخشان متمرکز کرده است.
در هفتههای گذشته مقامات درجه یک امنیتی طالبان به شمول محمدیعقوب مجاهد وزیر دفاع، فصیحالدین فطرت رئيس ستاد ارتش و عبدالحق وثیق رئيس استخبارات این گروه برای کنترول نارضایتیها به بدخشان سفر کردهاند.
از جمله یعقوب مجاهد در سفر خود از مرز پاکستان، چین و تاجیکستان دیدار کرد.
بامداد جمعه ولسوالی یفتل بدخشان به دست یک گروه تازهتاسیس به نام سپاهی میهن برای ساعاتی سقوط کرد. طالبان نگران است با افزایش نارضایتیهای محلی کنترول مناطقی در بدخشان از دستش خارج شود.
کشورهای آسیای مرکزی نیز نگرانیهای خودش را دارد. به ویژه کشورهای منطقه نگران است با افزایش بیثباتی گروههای شبهنظامی تندرو مثل داعش، القاعده و… در نقاط مرزی قدرت بگیرند.
نگرانی کشورهای منطقه
مقامهای روسیه و کشورهای آسیای میانه در هفتم جوزا در سومین نشست دبیران شورای امنیت روسیه-آسیای میانه، سازوکارهای مقابله با تهدیدات امنیتی را بررسی کردند.
سرگئی شویگو، دبیر شورای امنیت روسیه در ۲۴ ثور در بیستویکمین نشست دبیران سازمان همکاری شانکهای گفت در حال حاضر بین ۱۸ تا ۲۳ هزار شبهنظامی، عضو بیش از ۲۰ گروه در افغانستان فعالیت دارند. او تاکید کرد که توجه به وضعیت افغانستان برای کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای «اهمیت ویژه» دارد.
