سازمان حقوق بشری رواداری در یک گزارش اعلام کرد که در حملات پاکستان به افغانستان در یکونیم سال گذشته، ۴۷۲ غیرنظامی کشته و ۷۱۵ نفر زخمی شدهاند. در پی این حملات ۲۹ هزار خانواده آواره شده و صدها تاسیسات، از جمله مراکز درمانی، مکاتب، مساجد و خانهها ویران یا تخریب شدهاند.
بر اساس یافتههای این سازمان، پاکستان از ۱۱ قوس ۱۴۰۳ تا ۹ سرطان ۱۴۰۵، دستکم ۵۰ حمله در خاک افغانستان انجام داده است.
این گزارش با استناد به شواهد، روایت قربانیان و اطلاعات منابع محلی میگوید که در این حملات ۴۷۲ غیرنظامی کشته و ۷۱۵ نفر زخمی شدهاند.
تلفات و خسارات حملات هوایی
آمار رواداری نشان میدهد که از مجموع ۵۰ حمله نیروهای پاکستان، ۱۹ مورد، معادل ۳۸ درصد، حملات هوایی با استفاده از جنگندهها و پهپادهای مسلح بوده است. در این حملات بخشهایی از پکتیکا، خوست، ننگرهار، پکتیا، قندهار، هلمند و کابل مورد هدف قرار گرفت.
رواداری حمله به یک مرکز درمان و بازپروری معتادان در کابل را مرگبارترین مورد توصیف کرده است. به گزارش این سازمان، در این حمله دستکم ۳۰۰ نفر کشته یا زخمی شدند.
بر اساس گزارش، در حملات پاکستان دستکم ۳۹۴ خانه غیرنظامیان در پکتیکا، کنر، خوست، قندهار، پکتیا و کابل تخریب شده است. همچنین ۲۲ مکتب، دو مرکز صحی، ۱۱ مسجد، ۴۶ دکان و ۱۰ فروشگاه موتر آسیب دیدهاند.
حملات زمینی، راکتی و ترکیبی
یافتههای این تحقیق نشان میدهد که ۲۸ مورد، معادل ۵۶ درصد حملات نیروهای پاکستان، زمینی یا راکتی بودند. این حملات با استفاده از راکت، موشک و خمپاره از مواضع مرزی پاکستان به بخشهایی از کنر، خوست، پکتیا، ننگرهار، قندهار و نورستان انجام شدند.
رواداری همچنین سه حمله ترکیبی در کنر و قندهار را مستند کرده است. به گفته این سازمان، این حملات ابتدا از زمین آغاز شده و سپس، همزمان با تلاش غیرنظامیان برای فرار به مناطق امن، با حملات هوایی ادامه یافتند.
بر اساس گزارش، ۳۱ حمله در ساعات اولیه صبح یا نیمهشب انجام شدند. در دستکم چهار مورد نیز یک منطقه در فاصله کوتاه دو بار هدف قرار گرفته تا افرادی که برای امدادرسانی و انتقال زخمیها گرد آمده بودند، هدف حمله دوم قرار گیرند.
مسدودشدن راهها و دشواری مستندسازی
گزارش میگوید که نیروهای پاکستان از ۱۲ دلو ۱۴۰۴ تا ۲۵ حمل ۱۴۰۵، تنها راه ولسوالیهای کامدیش و برگمتال در نورستان را بهطور کامل مسدود کردند. این اقدام دسترسی ساکنان این مناطق به مواد غذایی و خدمات درمانی را با مشکل جدی روبهرو کرد.
رواداری گفته است که اطلاعات این گزارش را از طریق مصاحبه با قربانیان و شاهدان عینی، در فاصله میزان ۱۴۰۴ تا سرطان ۱۴۰۵، گردآوری کرده است.
این سازمان تأکید کرده است که محدودیتهای شدید طالبان بر فعالیتهای حقوق بشری و دسترسی به اطلاعات، در کنار ادامه درگیریهای مسلحانه، روند مستندسازی را دشوار کرده است. به گفته رواداری، به همین دلیل ممکن است میزان واقعی تلفات و خسارات بسیار بیشتر از آمار ثبتشده باشد.
زمینه تنشهای طالبان و پاکستان
درگیری میان طالبان و پاکستان از اواخر سال ۲۰۲۵ شدت گرفت. نیروهای پاکستان حملات متعددی را با عنوان عملیات ضدتروریستی در خاک افغانستان انجام دادهاند. نیروهای طالبان نیز در پاسخ، مواضع پاکستان را در امتداد خط دیورند هدف قرار دادهاند.
رواداری نوشته است که ارتش پاکستان پیش از این نیز مناطقی در کنر و ننگرهار را هدف حملات هوایی و توپخانهای قرار داده بود. این حملات به تخریب مسجدها، مدرسهها و مراکز درمانی و بیجاشدن بیش از ۱۰۰ هزار نفر در مناطق مرزی منجر شد.
این گزارش در حالی منتشر شده است که تنش میان طالبان و پاکستان همچنان ادامه دارد و مذاکرات دو طرف در قطر و استانبول برای حل اختلافات بینتیجه پایان یافته است.
پاکستان در پی افزایش حملات مرگبار در این کشور، طالبان را به پناهدادن به تحریک طالبان پاکستان متهم کرده است. مقامهای پاکستانی از طالبان خواستهاند به «گروههای تروریستی» اجازه ندهد حملات علیه پاکستان را از خاک افغانستان برنامهریزی کنند.
طالبان این اتهامها را رد کرده و گفته است که هیچ نیروی خارجی در افغانستان حضور ندارد.
آقای ناجی دوشنبه پنجم اسد در پاسخ به سخنگوی طالبان گفت: «کارنامه انتحاریهای شما روشن است؛ آنها بلای جان مردم عادی، دانشآموزان، داکتر، پرستار و زنان و مادران در حال زایمان بودند، نه مرد جنگ رویاروی مقابل ارتش افغانستان. امروز نیز چنین است.»
رئیس کمیته سیاسی جبهه آزادی افغانستان در یادداشتی در شبکه اکس افزود: «مبارزان جبهه آزادی با ایمان و آگاهی میرزمند و به جهل و جبن شما واقفند. دا گز دا میدان.»
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، روز دوشنبه پنجم اسد در سخنرانی خود از قندهار، با اشاره به درگیریهای اخیر در بدخشان، گفت مهاجمان «فدایی» طالبان برای دفاع از رژیم این گروه آمادگی کامل دارند.
مجاهد گزارشها درباره درگیریها و ادعای سقوط ولسوالی یفتل بدخشان را «تبلیغات رسانهای» خواند و گفت: «کشور با فداکاری فداییان و قربانیکردن جانها آزاد شده و برای حفظ آن، دو برابر بیشتر قربانی خواهیم داد.» طالبان مهاجمان انتحاری خود را «فداییان» مینامد.
اخیرا حملات مخالفان طالبان در بدخشان علیه مواضع این گروه افزایش یافته است. در روزهای گذشته، ولسوالی زیباک بدخشان شاهد درگیریهای شدید میان طالبان و مخالفان این گروه بوده است.
جبهه آزادی مسئولیت حمله به مواضع طالبان را بر عهده گرفته و میگوید نیروهایش شماری از پاسگاهها و مواضع طالبان در منطقه توپخانه را تصرف کردهاند.
این جبهه مدعی است ۲۱ نیروی طالبان، از جمله چند فرمانده این گروه، کشته و ۳۷ تن دیگر زخمی شدهاند. جبهه آزادی همچنین از سرنگونی دو پهپاد طالبان خبر داده است.
پیشتر از این حملات، جبهه سپاهی میهن در ۲۶ سرطان، به یفتل بدخشان حمله کرد و برای ساعاتی کنترول این ولسوالی را از دست طالبان خارج کرد. طالبان سقوط ولسوالی یفتل را تایید کرده بود.
منابع گفتند طالبان ابتدا بزرگان روستاها را برای مذاکره خواست و سپس آنها را به دفتر والی منتقل کرد.
به گفته یک منبع، حدود ۱۰۰ موسفید روز دوشنبه، پنجم اسد، سوار بسها شدند و از خواجه بهاوالدین به سوی شهر تالقان انتقال یافتند.
منبع دیگری نیز انتقال بزرگان محل را تایید کرد، اما درباره شمار دقیق آنان و روستاهایی که از آنجا فراخوانده شده بودند، جزئیات بیشتری نداد.
این رویداد یک روز پس از درگیری بر سر زمین در روستای لالهگذر ولسوالی خواجه بهاوالدین رخ داد. منابع محلی روز یکشنبه گفتند دستکم سه زن و پنج مرد بر اثر لتوکوب طالبان زخمی شدند.
منازعه بر سر زمین در خواجه بهاوالدین در پنج سال حکومت طالبان ادامه داشته است. شماری از باشندگان محل طالبان را متهم میکنند که از افراد «غیربومی» حمایت کرده و دهها خانواده را از خانهها و زمینهایشان کوچ اجباری داده است.
طالبان در عقرب ۱۴۰۱ گفت این منازعه را حل کرده و ۱۵۰ جریب زمین برای خانوادههای بیجاشده اختصاص داده است. گزارشها بعدا نشان داد که دستکم ۷۰ خانواده از گرفتن زمین بازماندهاند.
این گروه در جدی ۱۴۰۳ برای دومین بار گفت جنجال زمین در خواجه بهاوالدین حل شده است. وزارت سرحدات طالبان در آن زمان پذیرفت که روند قبلی توزیع زمین با مشکل روبهرو شده و شماری از خانوادهها زمین دریافت نکردهاند.
او افزود که کسی نمیتواند مخالفان طالبان را از «حق مسلمشان» محروم کند. آقای حکمتیار گفت هیچ شهروند افغانستان خواهان ناامنی نیست و تحولات اخیر در بدخشان، نتیجه اقدامات طالبان است، زیرا به گفته او این گروه «راهحل معقول را نپذیرفت و از انحصار قدرت و تحمیل خواستههای خود نگذشت.»
آقای حکمتیار افزود که «دشمنی با هموطنان ممکن است عواقب بدی داشته باشد» و اگر وضعیت وخیمتر شود، «تاریخ، مردم و جهان بار ملامتی را بر دوش طالب میاندازند.»
حبیبالرحمان حکمتیار در یادداشتی در شبکه اکس، با اشاره به درگیریهای اخیر میان طالبان و نیروهای مخالف این گروه در بدخشان، نوشت که طالبان اردوی ملی، شورای ملی، سرود ملی، مشروعیت ملی و کادرهای ملی را کنار گذاشته است و اکنون باید دید در برابر ناامنی چه توانایی از خود نشان میدهد.
پسر گلبدین حکمتیار با انتقاد تند از طالبان گفت آنچه در بدخشان رخ داده، ممکن است بهسرعت در ولایتهای دیگر نیز تکرار شود و طالبان پاسگاهها و راههای اکمالاتی خود را از دست بدهد.
او گفت طالبان ممکن است با حملاتی روبهرو شود که حتی نداند از کجا صورت گرفتهاند.
آقای حکمتیار روز دوشنبه در حساب کاربری خود در اکس نوشت که نیروهای طالبان ممکن است پاسگاههای خود را رها کنند، راههای اکمالاتیشان بسته شود و این گروه با جنگهای چریکی روبهرو شود.
اخیرا حملات مخالفان طالبان در بدخشان علیه مواضع این گروه افزایش یافته است. در روزهای گذشته، ولسوالی زیباک بدخشان شاهد درگیریهای شدید میان طالبان و مخالفان این گروه بوده است.
جبهه آزادی مسئولیت حمله به مواضع طالبان را بر عهده گرفته و میگوید نیروهایش شماری از پاسگاهها و مواضع طالبان در منطقه توپخانه را تصرف کردهاند.
این جبهه مدعی است ۲۱ نیروی طالبان، از جمله چند فرمانده این گروه، کشته و ۳۷ تن دیگر زخمی شدهاند. جبهه آزادی همچنین از سرنگونی دو پهپاد طالبان خبر داده است.
پیشتر از این حملات، جبهه سپاهی میهن در ۲۶ سرطان، به یفتل بدخشان حمله کرد و برای ساعاتی کنترول این ولسوالی را از دست طالبان خارج کرد. طالبان سقوط ولسوالی یفتل را تایید کرده بود.
یک باشنده اندراب گفت که طالبان از صبح روز دوشنبه این بازرسیها را آغاز کرده است.
او گفت این اقدام پس از آن آغاز شد که چند روز پیش نیروهای مخالف طالبان به پاسگاههای این گروه در منطقه حمله راکتی کردند.
یک منبع دیگر نیز آغاز تلاشی خانهبهخانه در دره قاسان را تایید کرد.
اندراب در روزهای اخیر شاهد حملات نیروهای مخالف طالبان بوده است.
شنبهشب، سوم اسد، چند راکت به پاسگاه طالبان در روستای کاسهتراش دره قاسان شلیک شد و پس از آن، درگیری میان دو طرف تا چند ساعت ادامه یافت.
منابع درباره تلفات یا خسارات احتمالی جزئیاتی ارائه نکردند.
جبهه آزادی روز یکشنبه، چهارم اسد، مسئولیت این حمله را بر عهده گرفت و گفت نیروهایش از دو محور، پاسگاه طالبان را با شلیک راکت و سلاحهای سبک هدف قرار دادهاند.
این جبهه مدعی شد که به طالبان تلفات و خسارت وارد شده است، اما شمار دقیق آن را مشخص نکرد. طالبان درباره این ادعا چیزی نگفته است.
