شماری از مهاجران افغان که بهتازگی از پاکستان به کنر بازگشتهاند، به افغانستان اینترنشنال گفتند که هنوز به سرپناه دسترسی ندارند. آنان از طالبان خواستند روند توزیع زمین را هرچه زودتر آغاز کند و به وعدههای خود برای اسکان بازگشتکنندگان عمل کند.
بازگشتکنندگان با ارسال پیامهایی به افغانستان اینترنشنال گفتند که مقامهای طالبان در نشستی در ولسوالی نورگل وعده داده بودند به مشکلات آنان رسیدگی و برای اسکان خانوادههای بازگشته زمین توزیع کنند.
به گفته آنان، تاکنون هیچ اقدام عملی در این زمینه صورت نگرفته است.
این مهاجران میگویند روند توزیع زمین در شماری از ولایتها آغاز شده، اما طالبان در ولسوالی نورگل هنوز اقدامی نکرده و زمان اجرای این برنامه را نیز اعلام نکرده است.
طالبان بارها وعده داده است که برای مهاجران بازگشته زمین توزیع میکند و شهرکهای رهایشی میسازد. با این حال، شماری از بازگشتکنندگان میگویند این وعدهها در بسیاری از مناطق عملی نشده است.
آنان همچنین میگویند طالبان در برخی از شهرکهای اختصاصیافته به مهاجران، مانع ساختوساز شده و اجازه احداث خانه را نمیدهد.
بسیاری از مهاجران بازگشته افزون بر نداشتن سرپناه، با بیکاری، فقر و کمبود خدمات اولیه روبهرو هستند. این وضعیت اسکان دوباره آنان را با چالشهای جدی مواجه کرده است.
براساس آمار سازمان ملل، از سال ۲۰۲۳ تاکنون نزدیک به شش میلیون مهاجر به افغانستان بازگشتهاند. این سازمان پیشبینی کرده است که تا پایان سال جاری میلادی، سه میلیون افغان دیگر نیز به کشور بازگردند.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، روز ششم سرطان و پس از نشر گزارش افغانستان اینترنشنال درباره صدیقه گفته بود که درخواست خانواده او را پیگیری خواهند کرد.
خانواده صدیقه میگوید که این وعده امید تازهای برای آزادی او ایجاد کرد، اما با گذشت یک ماه هیچ تغییری در پروندهاش به وجود نیامده است.
صدیقه، دختر ترکمن از روستای موریچاق ولسوالی بالامرغاب ولایت بادغیس، نزدیک به دو سال است که در زندان به سر میبرد.
بستگان او میگویند صدیقه به دلیل مخالفت با ازدواج اجباری با خداینظر، مردی کهنسال و بانفوذ، زندانی شده است.
شکوفه فرهنگ، فعال حقوق زنان ترکمن، به افغانستان اینترنشنال گفت که با وجود وعده ذبیحالله مجاهد، وضعیت پرونده صدیقه تغییری نکرده است.
او گفت: «خانواده صدیقه با شنیدن وعده آقای مجاهد بسیار خرسند شد. امید دوباره به خانواده برگشت و همه منتظر اجرای عدالت بودند. اما عدالت اجرا نشد، هیچ هیئتی برای بررسی پرونده نیامد و هیچ اقدام عملی صورت نگرفت.»
یکی از نزدیکان صدیقه که نخواست نامش فاش شود، گفت: «پس از وعده آقای مجاهد تصور میکردیم به اجرای عدالت در پرونده صدیقه نزدیک شدهایم.»
نزدیکان صدیقه میگویند وضعیت روحی او مناسب نیست و بلاتکلیفی پرونده، فشار روانی بر صدیقه و خانوادهاش را افزایش داده است.
به گفته شکوفه فرهنگ، در این مدت تنها دو کارمند یوناما با صدیقه در زندان دیدار کردهاند. او افزود که خانواده صدیقه باور دارد که نفوذ خداینظر در نهادهای محلی و محاکم بالامرغاب مانع رسیدگی مستقل به این پرونده شده است.
این فعال حقوق زنان افزود که شماری از جوانان ترکمن قصد داشتند در اعتراض به ادامه زندانیبودن صدیقه گردهمایی برگزار کنند، اما طالبان آنان را بازداشت کرد. این افراد بعداً آزاد شدند.
ادعای فشار بر بزرگان و جوانان ترکمن
یک منبع نزدیک به خانواده صدیقه که نخواست نامش فاش شود، به افغانستان اینترنشنال گفت که این پرونده فشار بر شماری از بزرگان قومی و جوانان روستای موریچاق را افزایش داده است.
نزدیکان صدیقه میگویند دادگاه ولسوالی بالامرغاب برای شماری از جوانانی که قصد اعتراض به نحوه رسیدگی به این پرونده را داشتند، حکم بازداشت صادر کرده است.
خانواده صدیقه ادعا میکند که ولسوال طالبان در بالامرغاب پیشنهاد کرده است این دختر برای سه روز به خداینظر سپرده شود تا پرونده از راه مصالحه پایان یابد.
نزدیکان صدیقه همچنین میگویند محکمه مرافعه بادغیس از خانواده او خواسته است رضایت شاکی را به دست آورد و با پرداخت پول، زمینه مصالحه را فراهم کند.
پروندهای که هفت سال پیش آغاز شد
پرونده صدیقه به سال ۱۳۹۸ بازمیگردد. او در آن زمان حدود ۹ سال داشت. بر اساس اسنادی که افغانستان اینترنشنال بررسی کرده است، پدر صدیقه به مواد مخدر معتاد بود و پس از یک درگیری خانوادگی از سوی یکی از فرماندهان محلی طالبان زندانی شد.
این فرمانده، پدر صدیقه را به خداینظر سپرد. خداینظر در آن زمان از حامیان مالی طالبان و مسئول زندان این گروه در منطقه بود.
پس از آزادی، پدر صدیقه بهعنوان خدمتکار در خانه خداینظر ماند و خانوادهاش نیز در ساختمانی کنار خانه او زندگی میکرد.
در سال ۱۳۹۹، خداینظر خواستار ازدواج با صدیقه شد. او در آن زمان حدود ۶۵ سال داشت و دارای سه همسر بود.
نزدیکان صدیقه میگویند خداینظر مدعی شد که پدر این دختر ۴۰۰ هزار افغانی به او بدهکار است و اگر نتواند این پول را بپردازد، باید صدیقه را به نکاح او درآورد.
خداینظر در عریضهای به محکمه طالبان ادعا کرده است که پدر صدیقه، دخترش را در بدل ۱۰۰ هزار افغانی و یک قطعه زمین به نکاح شرعی او درآورده است.
صدیقه این ادعا را رد کرده و گفته است که هرگز به پدرش اجازه نداده بود که از طرف او با این ازدواج موافقت کند. به گفته صدیقه، خداینظر پدرش را زندانی کرده و با فشار از او وعده ازدواج گرفته بود.
اسناد بررسیشده از سوی افغانستان اینترنشنال نشان میدهد که روایتهای دو شاهد معرفیشده از سوی خداینظر درباره این ازدواج با یکدیگر همخوانی نداشته است.
محکمه ابتدایی طالبان در ولسوالی بالامرغاب روز ۲۸ اسد ۱۳۹۹ به سود صدیقه فیصله کرد. محکمه مرافعه بادغیس نیز روز چهارم سنبله ۱۴۰۰ این فیصله را تأیید کرد و صدیقه را در این پرونده برحق دانست.
با بازگشت طالبان به قدرت، خداینظر صدیقه را به خانه خود برد. نزدیکان این دختر میگویند او دستکم شش ماه در آنجا نگه داشته شد.
پس از آن، شماری از بزرگان محل صدیقه را از خانه خداینظر بیرون کردند و به خانوادهاش سپردند.
پرونده بار دیگر به محاکم طالبان ارجاع شد. نزدیکان صدیقه میگویند دیوان مدنی ریاست تمیز زون غرب روز دهم سنبله ۱۴۰۳، برخلاف دو فیصله قبلی، علیه او تصمیم گرفت و دستور زندانیشدنش را صادر کرد.
خانواده صدیقه برای تغییر این تصمیم، اسناد و عریضههای خود را به دفتر هبتالله آخندزاده در قندهار فرستاد.
به گفته خانواده، محکمه تمیز قندهار نیز روز ۱۵ عقرب ۱۴۰۳ علیه صدیقه تصمیم گرفت. نزدیکان او میگویند هیچ حکم مکتوبی به خانواده داده نشد و دستور بازداشت بهصورت شفاهی و از طریق تماس تلفنی صادر شد.
صدیقه سپس به زندان قلعهنو، مرکز ولایت بادغیس، منتقل شد. خانوادهاش میگوید او به پنج سال زندان محکوم شده و حدود سه سال دیگر از مدت محکومیتش باقی مانده است.
قربانگل، مادر صدیقه، پیشتر در ویدیویی گفته بود که دخترش در زندان بیمار است و روزهای خود را با گریه و ناراحتی میگذراند.
او گفته بود برای آزادی دخترش به نهادهای مختلف طالبان مراجعه کرده، اما تلاشهایش نتیجهای نداشته است.
خانواده صدیقه میگوید ادامه زندان وضعیت جسمی و روانی او را بدتر کرده است. شکوفه فرهنگ نیز گفت که عملینشدن وعده رسیدگی به پرونده، فشار روانی بر خانواده صدیقه را افزایش داده است.
فرمانهای رهبر طالبان درباره ازدواج اجباری
رهبر طالبان در قوس ۱۴۰۰ فرمانی درباره حقوق زنان صادر کرد که بر اساس آن، رضایت زن بالغ در ازدواج ضروری است و هیچکس حق ندارد زنی را با زور یا فشار به ازدواج وادار کند.
در این فرمان از محکمهها، والیان و ولسوالان خواسته شده است به شکایتهای زنان رسیدگی و برای جلوگیری از ازدواج اجباری اقدام کنند.
در تازهترین فرمان رهبر طالبان که امسال منتشر شد، نیز آمده است که سرپرست یک زن حق ندارد او را بدون رضایتش به ازدواج مجبور کند.
بر اساس این فرمان، زنی که با ازدواج اجباری روبهرو میشود، میتواند به محکمه شکایت کند و مقامهای مسئول باید عاملان آن را تحت پیگرد قرار دهند.
نزدیکان صدیقه میگویند همچنان در انتظار پاسخ روشن و قانونی نهادهای طالبان درباره این پرونده هستند.
