اداره ترامپ برای تحریم دادگاه کیفری بین‌المللی آماده می‌شود

ستاد فرماندهی مرکزی نیروهای مسلح ایران هشدار داد که هرگونه حمله تازه به این کشور، با پاسخ ادامه‌دار علیه پایگاه‌ها و منافع امریکا روبه‌رو خواهد شد. این ستاد همچنین گفت که متحدان منطقه‌ای واشنگتن، در صورت مشارکت در چنین حمله‌ای، از نگاه تهران طرف جنگ محسوب خواهند شد.

همزمان، تری یینگست، خبرنگار فاکس‌نیوز، روز یکشنبه ۲۹ سنبله گفت که با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری امریکا، درباره ایران گفت‌وگو کرده است. به گفته یینگست، ترامپ گفته است که درباره گام بعدی خود «در حال تصمیم‌گیری» است و در آینده نزدیک «اتفاق بسیار بزرگی» رخ خواهد داد.

یینگست همچنین به نقل از ترامپ گفت که گزینه‌های پیش روی امریکا شامل تشدید شدید حملات به ایران، ادامه فشار اقتصادی یا رسیدن به توافق با تهران است. او همچنین سخنانی از ترامپ نقل کرد که در آن رئیس‌جمهوری امریکا تهدید کرده در صورت انتخاب گزینه نظامی، حملات می‌تواند بسیار گسترده باشد.

به گفته خبرنگار فاکس‌نیوز، ترامپ در عین حال آمادگی خود را برای دیدار با مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری ایران، در جریان هفته پیش رو اعلام کرده است. پزشکیان برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل به نیویارک می‌رود و حکومت امریکا نیز اجازه حضور هیئت اصلی ایران، از جمله پزشکیان و عباس عراقچی، وزیر خارجه این کشور، را صادر کرده است.

وزارت خارجه امریکا نیز روز گذشته هشدار امنیتی صادر کرد و گفت که احتمال تشدید ناگهانی تنش‌ها در خاورمیانه وجود دارد. در این هشدار از شهروندان امریکایی خواسته شده است که احتیاط بیشتری به خرج دهند و احتمال لغو پروازها و بسته‌شدن حریم هوایی برخی کشورها را در نظر بگیرند.

وزارت دفاع امریکا تا زمان انتشار گزارش رویترز به پرسش این خبرگزاری درباره ادعای ایران در مورد احتمال حمله تازه امریکا پاسخ نداده بود.

این تحولات در حالی رخ می‌دهد که نزدیک به هفت ماه از آغاز جنگ میان امریکا و ایران می‌گذرد. با وجود ادامه تماس‌های دیپلوماتیک، هنوز توافقی برای پایان دادن به جنگ به دست نیامده است. ترامپ چند روز پیش گفته بود که امیدوار است جنگ به پایان خود نزدیک شده باشد.

در همین حال، گسترش درگیری‌ها به بخش‌های دیگر منطقه فشار بر بازار جهانی انرژی را افزایش داده است. حوثی‌های یمن روز شنبه اعلام کردند که ریاض و یک تأسیسات بزرگ نفتی در بندر ینبع عربستان سعودی را هدف قرار داده‌اند. تصاویر رویترز نیز دود غلیظی را در نزدیکی میدان هوایی اصلی ریاض نشان داد. عربستان درباره ادعای حوثی‌ها اظهارنظر نکرد، اما ائتلاف به رهبری این کشور گفت که چند حمله دیگر را خنثی کرده است.

پیشروی حوثی‌ها در امتداد ساحل دریای سرخ، حضور این گروه در نزدیکی تنگه باب‌المندب را تقویت کرده است. این تنگه یکی از مهم‌ترین مسیرهای کشتیرانی میان دریای سرخ و آسیا است. همزمان، محدودیت گسترده رفت‌وآمد کشتی‌ها در تنگه هرمز و محاصره بنادر ایران از سوی امریکا، صادرات انرژی منطقه را به‌شدت مختل کرده و بر قیمت جهانی نفت فشار آورده است.

ایران روز یکشنبه بار دیگر اعلام کرد که تا زمان اجرای مفاد توافق آتش‌بس موقت ماه جون تنگه هرمز را باز نخواهد کرد. این آتش‌بس در ماه جولای و در پی اختلاف دو طرف بر سر شرایط آن از میان رفت.

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، نیز گفت که تهران باید همزمان به جنگ و مذاکره ادامه دهد تا به گفته او، در برابر دشمنان عقب‌نشینی نکند و دستاوردهای خود را از راه دیپلوماسی تثبیت کند.

بر بنیاد گزارش رسانه‎‌های پاکستان این تظاهرات روزهای پنجشنبه و جمعه، ۲۶ و ۲۷ سنبله، در شهرهای اسلام‌آباد، لاهور، کراچی، سیالکوت، فیصل‌آباد، حیدرآباد، بهاولپور، حافظ‌آباد و میان‌چنو برگزار شد.

تظاهرکنندگان با حمل پلاکارد و سر دادن شعارهایی علیه حوثی‌ها، با عربستان سعودی اعلام همبستگی کردند و خواستار دفاع از اماکن مقدس اسلامی در مکه و مدینه، موسوم به «حرمین شریفین»، شدند.

خالد مسعود سندهو، رئیس مرکزی مسلم لیگ، و شماری دیگر از رهبران این حزب در این تجمعات اشتراک و سخنرانی کردند.

حزب مسلم لیگ پیشتر اعلام کرده بود که از علمای دینی خواسته است موضوع دفاع از حرمین شریفین را در خطبه‌های نماز جمعه مطرح کنند.

حمله پهپادی در نزدیکی مکه

این تظاهرات پس از آن برگزار شد که عربستان سعودی اعلام کرد پدافند هوایی این کشور شامگاه سه‌شنبه، ۱۵ سپتامبر، یک پهپاد را در جنوب مکه رهگیری و منهدم کرده است.

ترکی المالکی، سخنگوی ائتلاف به رهبری عربستان در یمن، گفت این پهپاد ساعت ۶:۵۰ شام، پیش از ورود به حریم هوایی ممنوعه مکه، منهدم شد. او امنیت حرمین شریفین را «خط قرمز» خواند.

عربستان این پهپاد را منتسب به حوثی‌ها دانست و آن را دومین تلاش برای هدف قرار دادن مکه خواند. با این حال، حوثی‌ها این اتهام را رد کرده‌اند و حازم الاسد، عضو دفتر سیاسی حوثی‌ها، گزارش هدف قرار دادن مکه را «دروغ» خوانده است.

در روزهای اخیر، هم‌زمان با تشدید درگیری‌ها در منطقه، حملات موشکی و پهپادی منتسب به حوثی‌ها علیه اهدافی در عربستان افزایش یافته است. عربستان می‌گوید در برخی از این حملات مناطق مسکونی و زیرساخت‌ها هدف قرار گرفته‌اند؛ حوثی‌ها نیز مسئولیت حملات به برخی اهداف نظامی و اقتصادی در عربستان را برعهده گرفته‌اند.

موضع پاکستان

خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان، روز پنجشنبه گفت توافق دفاعی مشترک میان پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه در شرایط کنونی اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

وزارت خارجه پاکستان نیز بر حمایت اسلام‌آباد از حاکمیت، امنیت و تمامیت ارضی عربستان سعودی تأکید کرده است. این وزارتخانه پیشتر گفته بود توافق دفاعی مکه ماهیتی «کاملاً دفاعی» دارد و برای تقویت بازدارندگی جمعی و همکاری دفاعی سه کشور ایجاد شده است.

احمد شریف چودری، سخنگوی ارتش پاکستان، نیز بر تعهد اسلام‌آباد به امنیت عربستان سعودی تأکید کرد و گفت پاکستان در «حمایت عملی» از عربستان سعودی، هر چه لازم باشد انجام خواهد داد.

پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه در هفتم اگست ۲۰۲۶ «توافق دفاعی مشترک مکه» را امضا کردند. بر اساس مفاد اعلام‌شده، حمله مسلحانه به هر یک از سه کشور، حمله به هر سه کشور تلقی خواهد شد. این توافق با هدف تقویت بازدارندگی جمعی و گسترش همکاری‌های دفاعی میان سه کشور امضا شده است.

مقام‌های سه کشور تأکید کرده‌اند که این توافق ماهیتی دفاعی دارد و علیه کشور مشخصی تنظیم نشده است. مقام‌های پاکستان نیز گفته‌اند این توافق برای مقابله با هیچ کشور مشخصی نیست و بر دفاع و امنیت جمعی متمرکز است.

آقای چودری روز پنجشنبه ۲۷ سنبله در گفت‌وگو با عرب‌نیوز این اظهارات را بیان کرد.

پاکستان تهدید کرده است که در جنگ خاورمیانه وارد خواهد شد و متعهد شده است از عربستان سعودی در برابر «شورشیان حوثی» دفاع کند.

رهبران نظامی در اسلام‌آباد گفته‌اند که در حمایت از عربستان «تا هر حدی که لازم باشد» پیش خواهند رفت.

این اظهارات، بزرگ‌ترین نمایش قدرت پاکستان از زمان پیوستن این دو کشور به‌عنوان اعضای بنیان‌گذار یک ائتلاف نظامی «مکه» در ماه گذشته به شمار می‌رود.

این اظهارات این احتمال را مطرح کرده است که تنها قدرت هسته‌ای اسلامی جهان ممکن است وارد درگیری‌ای شود که پیش‌تر از کنترول منطقه خارج شده است.

حوثی‌ها در فاصله یک هفته، بندر مخا را تصرف کرده‌، جزیره پریم در تنگه باب‌المندب را تحت کنترول خود درآورده‌ و در عمق خاک عربستان سعودی حمله کرده‌اند.

پاکستان پیش از این نیز نیروهای نظامی زیادی در عربستان سعودی مستقر کرده است. این کشور در اوایل سال جاری حدود هشت هزار سرباز، جنگنده‌های جی‌اف-۱۷، پهپادها و سامانه دفاع هوایی اچ‌کیو-۹ را به عربستان فرستاده است.

اما پیش‌روی حوثی‌ها نخستین آزمون جدی در برابر توافق‌نامه دفاعی مشترک مکه است که در ماه اگست میان عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه امضا شد. بر اساس این توافق، حمله مسلحانه به هر یک از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی می‌شود؛ مفهومی که از ماده پنجم پیمان ناتو الگوبرداری شده است.

فایننشنال‌تایمز نیز گزارش داد که مقام‌های پاکستانی به تهران گفته‌اند اگر عربستان سعودی رسماً درخواست کمک کند، اسلام‌آباد ممکن است بر اساس «پیمان دفاعی مکه» ناچار شود برای دفاع از این کشور در برابر حملات حوثی‌ها وارد عمل شود.

بر اساس این گزارش که روز جمعه ۲۷ سنبله منتشر شد، عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، در دیدارهای اخیر خود با مقام‌های جمهوری اسلامی بارها از تهران خواسته است از نفوذش بر حوثی‌ها برای متوقف کردن حملات به عربستان سعودی و زیرساخت‌های انرژی این کشور استفاده کند.

• 

  فایننشال تایمز: عاصم منیر از تهران خواست مانع حملات حوثی‌ها به عربستان شود

مقام‌های پاکستانی به همتایان ایرانی خود گفته‌اند ادامه حملات می‌تواند اسلام‌آباد را در موقعیتی قرار دهد که در صورت درخواست رسمی ریاض، به تعهدات دفاعی خود عمل کند. عربستان سعودی هنوز رسماً خواستار فعال شدن سازوکار دفاع جمعی این پیمان نشده است.

پیمان دفاعی مکه

عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه، تابستان امسال همکاری‌های دفاعی خود را در قالب پیمان مکه گسترش دادند.

این توافق بر اصل مشابه دفاع جمعی در ناتو استوار است؛ به این معنا که حمله به یکی از اعضا، تهدیدی علیه دیگر اعضا تلقی می‌شود. مقام‌های پاکستانی تأکید کرده‌اند درباره آمادگی اسلام‌آباد برای اجرای تعهداتش ابهامی وجود ندارد، اما دامنه و شکل واکنش نظامی احتمالی همچنان روشن نیست. اجرای کامل توافق در ترکیه نیز به تصویب پارلمان این کشور نیاز دارد.

• 

  عربستان، پاکستان و ترکیه توافقنامه مشترک دفاعی امضا کردند

موضع تازه پاکستان از آن جهت اهمیت دارد که اسلام‌آباد در سال‌های گذشته کوشیده است میان روابط نزدیک خود با عربستان سعودی و مناسباتش با جمهوری اسلامی، توازن برقرار کند. با این حال، پاکستان در سال ۲۰۱۵ از پیوستن به عملیات ائتلاف به رهبری عربستان سعودی در یمن خودداری کرد.

افزایش فشار بر عربستان سعودی

هشدار پاکستان در شرایطی مطرح می‌شود که حملات موشکی و پهپادی حوثی‌ها به شهرها، پایگاه‌های نظامی و تأسیسات نفتی عربستان سعودی افزایش یافته است. هم‌زمان، کاهش ذخایر موشک‌های رهگیر، توان پدافندی ریاض را زیر فشار قرار داده و این کشور را به جست‌وجوی کمک نظامی از متحدان منطقه‌ای و غربی واداشته است. در روزهای اخیر، عربستان سعودی از جمهوری اسلامی خواسته بود حوثی‌ها را مهار کند و پس از آن بیجینگ نیز از تهران خواست برای جلوگیری از گسترش درگیری، وارد عمل شود.

جمهوری اسلامی ایران می‌گوید که کنترول مستقیمی بر حوثی‌ها ندارد، هرچند کشورهای منطقه تهران را حامی اصلی سیاسی و نظامی این گروه می‌دانند. فایننشال‌تایمز نوشت تلاش‌های دیپلماتیک برای کاهش تنش تاکنون به نتیجه نرسیده است.

حوثی‌ها خواهان کنترول درآمدهای نفتی یمن و دسترسی گسترده‌تر به بنادر هستند و در شرایط کنونی، نه ریاض و نه این گروه، نشانه‌ای از آمادگی برای ازسرگیری مذاکره احتمالی نشان نداده‌اند.

روزنامه تلگراف در گزارشی نوشت که عربستان سعودی با کمبود موشک‌های رهگیر روبه‌رو شده و از فرانسه، پاکستان، مصر و بریتانیا خواسته است سامانه‌ها و پشتیبانی دفاع هوایی به این کشور اعزام کنند. واشنگتن تاکنون از مداخله مستقیم خودداری کرده است؛ این در حالی است که محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، از کاخ سفید خواسته است در این درگیری مداخله کند. بریتانیا در حال بررسی واکنش خود است. اد میلیبند، وزیر امور خارجه بریتانیا، به همتای سعودی خود گفته است که «بریتانیا قاطعانه در کنار عربستان سعودی ایستاده است». گفته می‌شود اندی برنهام، نخست‌وزیر بریتانیا، نیز با اعزام مشاوران نظامی بریتانیایی به عربستان موافقت کرده است. این تصمیم تا حدی ناشی از نگرانی‌ها درباره آسیب اقتصادی به بریتانیا در صورت ادامه مسدود ماندن تنگه باب‌المندب است.

از آنجا که متن توافق مکه و همچنین متن توافق پیشین دفاع متقابل میان عربستان و پاکستان محرمانه باقی مانده است، مشخص نیست دو کشور در قبال یکدیگر چه تعهدات نظامی دارند.

بر بنیاد گزارش‌ها روز جمعه بعدازظهر، درگیری‌های شدید میان نیروهای یمنی مورد حمایت عربستان سعودی و حوثی‌ها، در غرب یمن متمرکز بود.

سازمان ملل متحد اعلام کرد که در دو هفته گذشته، بیش از ۱۱۲ هزار نفر در داخل یمن آواره شده‌اند و نزدیک به ۳ هزار نفر نیز از راه دریا به جیبوتی گریخته‌اند.

به نوشته این روزنامه، مقام‌های پاکستانی به تهران گفته‌اند در صورت درخواست رسمی عربستان سعودی بر اساس پیمان دفاعی مکه، اسلام‌آباد ممکن است ناچار شود برای دفاع از این کشور وارد عمل شود.

یک دیپلومات به فایننشال تایمز گفته است که عربستان سعودی برای جلب حمایت کشورهای منطقه تلاش کرده، اما ظاهرا این تلاش‌ها نتیجه نداده است. به گفته او، در شرایط کنونی نه ریاض و نه حوثی‌ها تمایلی به مذاکره ندارند.

بر بنیاد گزارش، درخواست اسلام‌آباد از تهران فقط درباره حملات به شهرهای عربستان نیست؛ تأسیسات حیاتی انرژی عربستان نیز از اهداف مورد نگرانی پاکستان عنوان شده است.

این فشار دیپلوماتیک در حالی انجام می‌شود که پاکستان و عربستان پیش از این یک توافق دفاعی دوجانبه داشتند و در ۷ آگست ۲۰۲۶ نیز پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه توافق دفاع مشترک مکه را امضا کردند.

بر اساس این توافق، حمله مسلحانه به یکی از سه کشور، حمله به هر سه کشور تلقی می‌شود.

با این حال، توافق دفاعی مکه هنوز به‌طور کامل عملیاتی نشده است.

وزارت خارجه پاکستان در ۱۰ سپتامبر گفت این توافق یک «چارچوب» است و سازوکارهای لازم برای اجرای آن هنوز باید ایجاد شود.
همچنین بر اساس توضیحات ترکیه، کمک نظامی بر اساس این توافق مستلزم درخواست کشور مورد حمله است؛ بنابراین صرف حملات حوثی‌ها به عربستان به معنای ورود خودکار پاکستان به جنگ نیست.

فایننشال تایمز نوشته است عربستان تاکنون به‌صورت علنی از پاکستان و ترکیه درخواست کمک نظامی نکرده است.

یک تحول مهم در روزهای اخیر، گزارش عربستان درباره رهگیری یک پهپاد حوثی در نزدیکی مکه است.

عربستان این حادثه را بسیار جدی دانسته، در حالی که حوثی‌ها هدف قرار دادن مکه را رد کرده‌اند.

پاکستان نیز به این حادثه واکنش نشان داده و مقام‌های این کشور گفته‌اند که اماکن مقدس عربستان برای اسلام‌آباد اهمیت ویژه‌ای دارد.

نخست‌وزیر پاکستان از همه طرف‌ها خواسته از تشدید تنش خودداری کنند.

رویترز نیز پیش‌تر گزارش داده بود که پاکستان به ایران هشدار داده است که حملات حوثی‌ها علیه عربستان می‌تواند اسلام‌آباد را در موقعیت دشواری قرار دهد.

وزارت خارجه پاکستان در ۱۰ سپتامبر گفته بود در آن زمان هیچ بحثی درباره پاسخ نظامی به حملات حوثی‌ها در جریان نبود.

رانیا المشاط، معاون دبیرکل سازمان ملل و دبیر اجرایی اسکوا، پنج‌شنبه ۲۶ سنبله این آمار را در یک نشست غیررسمی شورای امنیت ارائه کرد. این نشست با عنوان «دریاهای امن، امنیت مشترک؛ حفاظت از آزادی کشتیرانی در محیط امنیتی در حال تغییر» به میزبانی بحرین برگزار شد.

المشاط گفت تهدید مسیرهای دریایی خلیج فارس و دریای سرخ تنها یک مساله امنیتی نیست و دستاوردهای توسعه‌ای، تامین کالاهای ضروری، ثبات اقتصادی و فعالیت کسب‌وکارهای منطقه را نیز به خطر می‌اندازد.

او افزود از خلیج فارس و تنگه هرمز تا دریای سرخ و باب‌المندب، دریاها، تنگه‌ها و بنادر شبکه‌ای به‌هم‌پیوسته برای انتقال انرژی، مواد غذایی و کالاهای تجاری به سراسر جهان تشکیل می‌دهند و اختلال در هر بخش می‌تواند کل این زنجیره را متاثر کند.

به گفته المشاط، پیامدهای چنین اختلالی به کشتیرانی محدود نمی‌ماند و به بنادر، انبارها، بازارها و خانوارها منتقل می‌شود؛ بر بودجه عمومی، قیمت انرژی و مواد غذایی، اشتغال و زنجیره‌های تولید فرامرزی اثر می‌گذارد و توسعه اقتصادی و اجتماعی را با مشکل روبه‌رو می‌کند.

انتقال هزینه‌ها به مصرف‌کنندگان

تا پیش از آغاز جنگ امریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی در ۹ حوت ۱۴۰۴، حدود ۲۵ درصد تجارت دریایی نفت جهان و ۱۹ درصد تجارت گاز طبیعی مایع از تنگه هرمز عبور می‌کرد.

کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس نیز بین ۲۰ تا ۴۰ درصد صادرات جهانی برخی کالاها، از جمله آمونیاک، کود، گوگرد و آلومینیوم را در اختیار داشته‌اند.

المشاط هشدار داد زیان اقتصادی پیش از بسته شدن رسمی یک مسیر دریایی آغاز می‌شود؛ هنگامی که شرکت‌های کشتیرانی و بیمه، عبور از یک مسیر را بیش از اندازه پرخطر بدانند، رفت‌وآمد کشتی‌ها کاهش می‌یابد و هزینه‌های اضافی از شرکت حمل‌ونقل به واردکننده و سرانجام به مصرف‌کننده منتقل می‌شود.

او گفت مسیرهای جایگزین نیز لزوما مشکل را حل نمی‌کنند و ممکن است فقط گلوگاه را از یک تنگه به بندر یا خط لوله منتقل کنند: «تعدد مسیرها به تنهایی تداوم تامین را تضمین نمی‌کند و آنچه اهمیت دارد، پیوند و هماهنگی میان این مسیرهاست.»

به گفته المشاط، بنگاه‌های کوچک و متوسط از آسیب‌پذیرترین بخش‌های اقتصادی هستند. این بنگاه‌ها بخش عمده کسب‌وکارهای جهان عرب را تشکیل می‌دهند، اما توان کمتری برای تغییر تامین‌کنندگان، یافتن بازارهای تازه یا دسترسی به منابع مالی دارند.

افزایش هزینه انرژی و حمل‌ونقل، حاشیه سود آنها را کاهش می‌دهد و به افت تولید و از میان رفتن فرصت‌های شغلی می‌انجامد.

هشدار درباره کشورهای درگیر بحران

المشاط گفت پیش از آغاز جنگ نیز ۹ کشور از ۲۲ کشور عربی درگیر مناقشه بودند یا دوران پس از جنگ را می‌گذراندند: «زیرساخت‌های آسیب‌دیده، فضای مالی محدود، نهادهای ضعیف و وابستگی به واردات غذا و سوخت، توان این کشورها را برای مقابله با افزایش قیمت انرژی، کود و حمل‌ونقل محدودتر کرده است.»

هم‌زمان، حملات به تاسیسات نفتی و مسیرهای کشتیرانی در دریای سرخ، فشار بر عربستان سعودی را افزایش داده و دو مسیر اصلی صادرات انرژی منطقه در تنگه هرمز و باب‌المندب را با تهدید روبه‌رو کرده است.

المشاط از تشکیل کارگروه منطقه‌ای اسکوا در زمینه حمل‌ونقل، لجستیک و زنجیره‌های تامین خبر داد.

این کارگروه بر ایجاد سازوکارهای هشدار زودهنگام، اتاق‌های عملیات بحران و هماهنگی منطقه‌ای برای حفظ جریان کالاها و خدمات ضروری متمرکز است.

او خواستار حفاظت از کشتی‌های تجاری بر اساس حقوق بین‌الملل، جلوگیری از گسترش جنگ و افزایش سرمایه‌گذاری در بنادر و ارتباطات زمینی، ریلی و دریایی شد و گفت: «آنچه در منطقه ما رخ می‌دهد، به منطقه محدود نمی‌ماند و حفاظت از ثبات منطقه، حفاظت از اقتصاد جهانی است.»