فعال بینالمللی حقوق زنان: جهان به زنان افغانستان بدهکار است
الیس نلسون، از بنیانگذاران نهاد بینالمللی توانمندسازی زنان «وایتل وویس» و فعال حقوق زنان، میگوید جامعه جهانی در قبال زنان افغانستان بدهکار است و باید با اقدام عملی به شجاعت و مقاومت آنان پاسخ دهد.
خانم نلسون در نشست حاشیهای مجمع عمومی سازمان ملل گفت زنان افغانستان در پنج سال گذشته، چه در داخل و چه در خارج از کشور، هر روز برای دفاع از حقوق خود تلاش کردهاند.
او گفت که جهان به زنان افغانستان تنها یادآوری وضعیت آنان را بدهکار نیست؛ بلکه باید برای حمایت از آنان اقدام کند و شجاعت و اراده آنان را با اقدام و اراده مشابه پاسخ دهد.
نلسون افزود آمار مربوط به نقض حقوق زنان در افغانستان تنها ارقام روی کاغذ نیست، بلکه پشت هر رقم، زندگی یک زن و آیندهای قرار دارد که از او گرفته شده است.
او گفت هیچکس بهتر از زنان افغانستان نمیتواند واقعیت زندگی آنان را بیان کند و تأکید کرد که صدای زنان افغان باید در بحثها و تصمیمگیریهای مربوط به آینده افغانستان شنیده شود.
نلسون افزود اکنون باید تمرکز بر اقدامهای بعدی و همکاریهایی باشد که برای حمایت از زنان افغانستان ضروری است.
او همچنین گفت نهاد «وایتل وویس» در ۳۰ سال گذشته با زنان افغانستان همکاری و از آنان حمایت کرده و موضوع نقش زنان در دموکراسی و سیاست خارجی نیز سالها بخشی از فعالیتهای این نهاد بوده است.
این تصمیم در دو مکتوب رسمی فرماندهی امنیه طالبان در ولایت بلخ ابلاغ شده که به امضای ملا عبدالرازق «راشد»، قوماندان امنیه این ولایت، رسیده است.
در مکتوبی که به تاریخ ۲۷ اسد سال جاری صادر شده است، به تمامی حوزههای امنیتی دستور داده شده است از خریدوفروش، آبادی و ساختوساز، نقلوانتقال، حفر چاه و هرگونه تصرف جدید در محدوده پنج شهرک جلوگیری کنند.
در این مکتوب آمده است که زمینهای این پنج شهرک پیش از این از سوی کمیسیون و محکمه اختصاصی زون شمال بررسی و بهگونه قطعی «امارتی» تثبیت شدهاند.
این پنج شهرک شامل خالد بن ولید با مساحت بیش از دو هزار و ۷۲۱ جریب، ناصر خسرو بلخی با ۱۰ هزار و ۸۴۰ جریب، ذبیحالله شهید با دو هزار و ۶۵۰ جریب، امیر علیشیر نوایی با یک هزار و ۱۰۰ جریب و برادران غضنفر با ۵۲۵ جریب زمین است.
در جدول این سند، وضعیت زمینهای تمامی این شهرکها «امارتی» درج شده است.
یک منبع آگاه به افغانستان اینترنشنال گفت که شهرک خالد بن ولید در دوره جمهوری با نفوذ و شبکه قدرت عطا محمد نور گره خورده بود؛ با این حال، در جدولهای مکتوب قوماندانی امنیه بلخ، نام عطا محمد نور بهعنوان یکی از طرفهای پرونده درج نشده است.
پیش از این نیز وزارت عدلیه طالبان در اعلامیهای جداگانه گفته بود که از مجموع کلی زمینهای این شهرک، تنها ۱۰ جریب زمین آن شخصی، متباقی «امارتی» تثبیت شده است.
در مکتوبی دیگر که به تاریخ ۴ سنبله سال جاری صادر شده است نیز نام ۳۳ شهرک دیگر درج شده و در آن به نیروهای امنیتی دستور داده شده است از هرگونه عمران، آبادی، خریدوفروش، تقسیم و ترکه در این شهرکها جلوگیری کنند.
از میان این ۳۳ شهرک، وضعیت هشت شهرک شامل بحراب، بیجاشدگان مارمل، امرخ، زینبیه، مهاجرین قرقین، جوادی، ظهیرالدین فاریابی و مایار مینه، بهطور قطعی «امارتی فیصلهشده» اعلام شده است.
با افزودهشدن این هشت مورد به پنج شهرک مکتوب نخست، شمار شهرکهایی که در اسناد طالبان بهطور نهایی ملکیت دولت اعلام شدهاند به ۱۳شهرک میرسد.
انتقادهای عطا محمد نور و تصمیم تازه طالبان
منابع در ولایت بلخ به افغانستان اینترنشنال میگویند که تصمیم تازه طالبان درباره شهرک خالد بن ولید و دیگر شهرکهای مورد منازعه، پس از انتقادها و اظهارات اخیر عطا محمد نور علیه طالبان گرفته شده است. این منابع همچنین اظهارات عبدالرشید دوستم را در این تصمیم طالبان تاثیرگذار میدانند.
منابع میافزایند که تصمیم طالبان به معنای اخراج فوری باشندگان این شهرکها یا تخلیه خانههای ساختهشده در آنها نیست؛ بلکه محور اصلی این تصمیم، تعیین وضعیت زمینها و اسناد مالکیت آنها است.
به گفته منابع، طالبان ممکن است از مالکان بخواهند برای زمینهای خود اسناد جدید دریافت کنند و در بدل آن، هزینهای بپردازند.
این منابع میگویند که هرچند این روند تاکنون بهصورت علنی و سراسری اعلام نشده است، مسئولان طالبان قرار است جزئیات آن را در روزهای آینده اعلام کنند.
وضعیت ۲۵ شهرک دیگر همچنان نامشخص است
در حالی که معاملات و ساختوساز در تمامی ۳۸ شهرک متوقف شده است، پرونده ۲۵ شهرک دیگر هنوز به نتیجه نهایی نرسیده و در محاکم، کمیسیون استرداد اراضی غصبشده و هیئت تخنیکی در دست بررسی است.
دستکم ۱۰ شهرک تحت رسیدگی محکمه اختصاصی زون شمال قرار دارند؛ از جمله شهرک استقلال، شهرک همدرد با مساحت سههزار و ۲۱۹ جریب در سرک نساجی، شهرک علامه شهید بلخی با مساحت یکهزار و ۵۰۰ جریب در دشت شور، پروژه دیپلوماتیک با مساحت دوهزار جریب در دشت شادیان و شهرک برهانالدین ربانی با مساحت یکهزار و ۱۰ جریب.
نصرتآباد، عمر فاروق، آریا، هاشمی و خاتمالانبیاء نیز شامل این فهرستاند.
پنج شهرک دیگر نیز در کمیسیون استرداد اراضی غصبشده تحت بررسی قرار دارند؛ از جمله شهرک کوچیها با مساحت پنجهزار جریب در دشت شور، و شهرکهای امام سجاد، گلستان، آتیلا و بلخ باستان.
۱۰ پروژه نیز تحت بررسی هیئت تخنیکی قرار دارند؛ از جمله شهرک حضرت بلال، پروژه عصمتالله شهید، کاریزیها، حبیبالله شهید، حیدر گدا، پروژه شهداء، کمپ سخی، سادات عربزاده، علیآباد و امید فردا.
براساس اسناد، هیئتهای مسئول سرگرم نقشهبرداری، تثبیت موقعیت و تطبیق اسناد مربوط به این پروژهها هستند و وضعیت شهرکها را بر مبنای مراحل مختلف حقوقی و تخنیکی بررسی میکنند.
براساس توضیحات درجشده در اسناد، زمینهای این شهرکها در چند دسته طبقهبندی شدهاند؛ از جمله زمینهایی که «امارتی فیصلهشده» اعلام شدهاند، پروندههای تحت رسیدگی محکمه، دوسیههای تحت بررسی کمیسیون و پروندههایی که برای مساحتسنجی، تثبیت حدود با جیپیاس و تطبیق با سوابق املاکی در اختیار هیئت تخنیکی قرار گرفتهاند.
آگاهان میگویند توقف معاملات مسکن در ۳۸ شهرک مزارشریف، وضعیت مالکیت زمین و سرنوشت ادامه ساختوساز در شماری از این شهرکها را با ابهام مواجه کرده است.
نیروهای هوایی پاکستان روز پنجشنبه هفته گذشته ده نقطه در افغانستان را هدف قرار داد. این دومین دور حملات هوایی پاکستان در چهار روز گذشته پس از حدود سه ماه آرامش نسبی در امتداد مرز ۲۶۰۰ کیلومتری دو کشور است.
اسلامآباد گفته است این حملات در واکنش به حملات پهپادی از خاک افغانستان انجام شده و مواضع و مخفیگاههای گروههای مسلح را هدف قرار داده است. طالبان اما انجام حملات پهپادی از خاک افغانستان را رد کرده و گفته است هر هفت شهروند افغان که در حملات این هفته کشته شدهاند، غیرنظامی بودهاند.
آصف شیرزاد، خبرنگار رویترز، در مطلبی تحلیلی با عنوان «چه چیزی طالبان افغانستان و پاکستان را از شریک به دشمن تبدیل کرده است؟» به عوامل اصلی تشدید تنشهای اخیر میان دو طرف و دلایل ناکامی تلاشهای پیشین برای مهار این تنشها پرداخته است.
چرا متحدان پیشین در برابر یکدیگر قرار گرفتهاند؟
اسلامآباد پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۱۴۰۰، حکومت این گروه را یک متحد بالقوه میدانست. عمران خان، نخستوزیر پیشین پاکستان، از بازگشت طالبان استقبال کرد و گفت افغانها «زنجیرهای بردگی را شکستهاند.»
با افزایش حملات گروههای مسلح در شمالغرب و جنوبغرب پاکستان، روابط دو طرف بهتدریج تیره شد. پاکستان طالبان افغانستان و هند را متهم کرده است که از این گروهها حمایت مالی و تسلیحاتی میکنند و به آنان در افغانستان پناه میدهند؛ اتهامهایی که طالبان و دولت هند رد کردهاند.
تنشها سال گذشته به درگیریهای فرامرزی کشیده شد. مقامهای امنیتی پاکستان در ماه میزان اعلام کردند که نیروی هوایی این کشور مواضعی در کابل را هدف قرار داده و رهبر تحریک طالبان پاکستان را هدف گرفته است. این گروه بعدا اعلام کرد که رهبرش از حمله جان سالم به در برده است.
پاکستان همچنین طالبان افغانستان را به پناه دادن به شورشیان بلوچ متهم کرده است؛ گروههای مسلحی که برای استقلال بلوچستان در جنوبغرب پاکستان مبارزه میکنند.
تشدید تنشهای قبلی چگونه پایان یافت؟
نخستین آتشبس میان دو طرف که در ماه میزان در دوحه به دست آمد، دوام چندانی نداشت و درگیریها در بهار امسال شدت گرفت. صدها نفر در نتیجه گلولهباران و حملات هوایی کشته شدند.
در یکی از مرگبارترین حملات، طالبان افغانستان اعلام کردند که بیش از ۴۰۰ نفر در حمله هوایی پاکستان به کابل کشته شدهاند و یک مرکز ترک اعتیاد هدف قرار گرفته است. اسلامآباد در مقابل گفت که تأسیسات نظامی و زیرساختهای پشتیبان گروههای مسلح را هدف قرار داده است.
مذاکرات با میانجیگری چین در ماه حوت به آتشبس انجامید و برای نزدیک به سه ماه از شدت درگیریها کاست؛ اما اختلافات اساسی میان دو طرف همچنان حلنشده باقی ماند.
چه چیزی باعث تشدید دوباره تنشها شد؟
آرامش نسبی نزدیک به سهماهه هفته گذشته با دو حمله بزرگ در شمالغرب پاکستان پایان یافت. در این حملات دستکم ۳۰ نفر، از جمله ۱۵ مأمور پولیس و شش سرباز، کشته شدند.
در حمله نخست، افراد مسلح یک مرکز پولیس در کوهات را هدف قرار دادند که در نتیجه آن ۲۴ نفر، از جمله ۱۵ مأمور پولیس، کشته شدند. گروه «شورای اتحادالمجاهدین» به رهبری حافظ گل بهادر مسئولیت این حمله را بر عهده گرفت.
دو روز بعد نیز در درگیری نیروهای امنیتی پاکستان با افراد مسلح در هانگو، در نزدیکی کوهات، چهار سرباز و دو افسر کشته شدند.
گروههای اصلی مسلح در شمالغرب پاکستان کداماند؟
ناامنی در شمالغرب پاکستان به فعالیت گروههای مسلح مختلفی نسبت داده میشود که با وجود تفاوت در پایگاه اجتماعی و ایدئولوژی، با دولت پاکستان درگیرند.
بخش قابل توجهی از حملات اخیر در این منطقه به تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) نسبت داده شده است. این گروه در سال ۲۰۰۷ از ائتلاف چندین گروه اسلامگرا در میان پشتونهای شمالغرب پاکستان شکل گرفت و از طالبان افغانستان الگوبرداری کرده است.
تحریک طالبان پاکستان در جریان جنگ طالبان افغانستان با نیروهای امریکایی و ناتو، در کنار طالبان افغانستان جنگید و به برخی جنگجویان افغان نیز پناه داد. این همکاری در آن دوره روابط نزدیکی میان دو گروه ایجاد کرد.
پاکستان در سالهای گذشته چندین عملیات نظامی علیه تحریک طالبان پاکستان انجام داده است، اما این گروه همچنان به حملات خود ادامه داده است. در سالهای اخیر، بیشتر حملات آن نیروهای امنیتی را هدف قرار داده است.
عبدالباسط، تحلیلگر مؤسسه مطالعات بینالمللی «اس. راجاراتنام» در سنگاپور، به رویترز گفت حافظ گل بهادر، رهبر گروهی که مسئولیت حمله اخیر در کوهات را بر عهده گرفته، در گذشته میزبان اعضای القاعده و جنگجویان اسلامگرای عرب در مناطق مرزی بوده است.
به گفته باسط، این گروه در ابتدا بیشتر نیروهای امریکایی و ناتو در افغانستان را هدف قرار میداد، اما پس از عملیات گسترده ارتش پاکستان در وزیرستان شمالی در حدود سال ۲۰۱۵، موضع خود را علیه پاکستان تغییر داد و شماری از جنگجویانش به افغانستان منتقل شدند.
باسط افزود که شبکه تحت رهبری گل بهادر اکنون به مجموعهای از گروههای مسلح مختلف تبدیل شده است و القاعده در شکلدهی و سازماندهی آن نقش دارد.
