استراتژی امریکا در آسیای مرکزی 'بدون افغانستان ناقص است'

نماینده یونیسف روز شنبه، دوم عقرب، در پیامی در شبکه اجتماعی اکس از کشورهای عضو، کمک‌کنندگان و نهادهای مالی بین‌المللی که در نشست اطلاع‌رسانی این سازمان درباره بحران آب افغانستان شرکت کرده بودند، قدردانی کرد.

او فشارهای ناشی از تغییرات اقلیمی، افزایش تقاضا برای آب، کمبود بودجه، برداشت بیش از حد از آب‌های زیرزمینی، کمبود زیرساخت‌ها و مدیریت نادرست منابع آبی را از عوامل تشدید بحران آب در افغانستان دانست.

گزارش‌های یونیسف و دیگر نهادهای سازمان ملل متحد نشان می‌دهد که خشکسالی، کاهش منابع آبی، تغییرات اقلیمی و ضعف زیرساخت‌های آبرسانی، دسترسی مردم افغانستان به آب آشامیدنی سالم را دشوارتر کرده است. این بحران افزون بر زندگی روزمره و کشاورزی، سلامت، تغذیه و آموزش کودکان را نیز تهدید می‌کند.

بر اساس گزارش سازمان ملل متحد که در ماه جون منتشر شد، بیش از نیمی از جمعیت افغانستان با خشکسالی و کمبود آب روبه‌رو هستند. کاهش درازمدت بارندگی، به‌ویژه در مناطق کشاورزی، به محصولات زراعتی آسیب زده و درآمد خانواده‌هایی را که به کشاورزی وابسته‌اند، کاهش داده است.

به گفته سازمان ملل متحد، خشکسالی سال ۲۰۲۵ ولایت‌های شمالی، شمال‌غربی و شمال‌شرقی افغانستان را تحت تأثیر قرار داده و به زمین‌های کشاورزی، چراگاه‌ها و منابع آب زیرزمینی آسیب رسانده است. کاهش محصولات زراعتی و کمبود آب و علوفه برای دام‌ها نیز مشکلات اقتصادی خانواده‌های وابسته به کشاورزی و دامداری را افزایش داده است.

بر اساس ارزیابی یونیسف از نیازهای بشردوستانه افغانستان در سال ۲۰۲۶، حدود ۲۵ درصد خانواده‌ها در سال ۲۰۲۵ از منابع آب بهبودیافته‌نشده استفاده می‌کردند. همچنین، ۴۶ درصد خانواده‌ها دسترسی به آب آشامیدنی سالم را مهم‌ترین نگرانی خود دانسته‌اند؛ رقمی که در سال ۲۰۲۴ حدود ۳۱ درصد بود.

بر اساس همین گزارش، حدود ۱۵.۹ میلیون نفر در افغانستان در سال ۲۰۲۶ به خدمات آب‌رسانی، حفظ‌الصحه و بهداشت نیاز دارند. یونیسف اعلام کرده است که در نظر دارد از طریق برنامه‌های خود، دسترسی ۲.۹ میلیون نفر را به آب آشامیدنی مناسب فراهم کند.

احتمال کاهش شدید منابع آب کابل تا سال ۲۰۳۰

بحران آب در کابل نیز به‌سرعت در حال تشدید است. سازمان امدادرسانی مرسی کورپس در گزارشی که در اپریل ۲۰۲۵ منتشر کرد، هشدار داد که سطح آب‌های زیرزمینی کابل طی یک دهه گذشته حدود ۲۵ تا ۳۰ متر کاهش یافته است. بر اساس این گزارش، میزان برداشت آب از آبخوان‌های شهر سالانه حدود ۴۴ میلیون مترمکعب بیشتر از میزان تغذیه طبیعی آن‌ها است و در صورت ادامه این روند، منابع آب زیرزمینی کابل ممکن است تا سال ۲۰۳۰ خشک شوند.

این گزارش همچنین بر فشار ناشی از رشد جمعیت، گسترش شهرنشینی، تغییرات اقلیمی و حفر چاه‌های غیرمجاز بر منابع آب کابل تأکید کرده است. ادامه این وضعیت می‌تواند دسترسی میلیون‌ها نفر به آب را با مشکل جدی روبه‌رو کند و هزینه تأمین آب را برای خانواده‌ها افزایش دهد. با این حال، پیش‌بینی خشک‌شدن منابع آب زیرزمینی تا سال ۲۰۳۰ به معنای بی‌آب‌شدن کامل شهر در آن سال نیست؛ بلکه هشداری درباره خطر کاهش شدید ذخایر آب زیرزمینی در صورت ادامه روند کنونی است.

سجاد حیدر خان، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان روز جمعه یکم عقرب در یک نشست خبری گفت تا زمانی که طالبان وجود گروه‌های تروریستی در افغانستان را نپذیرد و سازوکاری معتبر برای جلوگیری از تهدیدات امنیتی علیه همسایگان ایجاد نکند، ادامه گفت‌وگوها بی‌فایده خواهد بود.

به گفته سجاد حیدر خان، بر اساس گزارش‌های تیم نظارت سازمان ملل متحد و سیگار، در حال حاضر بیش از ۲۰ گروه تروریستی در افغانستان مستقر هستند و بدون کنترول فعالیت می‌کنند. وی افزود که این گروه‌ها نه‌تنها امنیت پاکستان، بلکه امنیت کشورهای منطقه از جمله چین، اوزبیکستان و ایران را نیز تهدید می‌کنند.

سخنگوی وزارت خارجه پاکستان با اشاره به آمار تلفات حملات فرامرزی تاکید کرد که طی یک سال گذشته بیش از ۱۳۰۰ شهروند پاکستان در پی افزایش حملات تروریستی جان باخته‌اند. او تصریح کرد که اسلام‌آباد از سال ۲۰۲۱ تا اکتبر سال گذشته به‌طور مداوم از طریق دیدارهای دوجانبه و نشست‌های بین‌المللی در فرمت مسکو، قطر، ترکیه، عربستان و چین با طالبان در تعامل بوده، اما این تلاش‌ها به دلیل «عدم انعطاف طالبان» به نتیجه نرسیده است.

وی در پاسخ به پرسشی درباره احتمال میانجی‌گری روسیه میان اسلام‌آباد و کابل اظهار داشت که پاکستان نقش مسکو در قبال امنیت منطقه‌ای را ارزشمند می‌داند، اما در حال حاضر هیچ طرح یا ابتکار جدیدی روی میز قرار ندارد.

حیدر خان با انتقاد از موضع طالبان در نشست اخیر فرمت مسکو گفت که طالبان حتی حاضر به پذیرش حضور گروه‌های تروریستی در خاک افغانستان و تایید اعلامیه مشترک نشد که این امر نشان‌دهنده ابعاد تازه‌ای از عدم همکاری آن‌هاست. او تاکید کرد تا زمانی که طالبان مسئولیت مهار این تهدیدات را نپذیرد، ادامه گفت‌وگوهای بی‌نتیجه هیچ ارزشی نخواهد داشت.

پیش‌تر ضمیر کابلوف، نماینده ویژه رئیس‌جمهور روسیه در امور افغانستان، تائید کرد که هشتمین نشست فرمت مسکو به‌دلیل اختلاف میان طالبان و پاکستان بدون تصویب بیانیه مشترک پایان یافت.

• 

  نشست مسکو به دلیل اختلاف طالبان و پاکستان نتوانست بیانیه مشترک صادر کند

وزارت خارجه پاکستان پیشتر گفته بود که اگر طالبان برای جلوگیری از فعالیت گروه‌های مسلحی که به گفته اسلام‌آباد از خاک افغانستان وارد پاکستان می‌شوند همکاری کند، این کشور آماده بازگشایی مرزها و ازسرگیری تجارت با افغانستان است.

شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان هم به تازگی اعلام کرد تروریست‌ها شبانه‌روز از خاک افغانستان وارد این کشور می‌شوند و مردم و نیروهای امنیتی را هدف قرار می‌دهند. او روز پنج‌شنبه، ۳۰ میزان، در نشست کمیته اقدام ملی در پیشاور گفت که این خون‌ریزی باید به‌طور کامل متوقف شود.

• 

  شهباز شریف: تروریست‌ها از افغانستان می‌آیند و مردم ما را می‌کشند

طالبان پیش از این بارها حضور گروه‌های مسلح خارجی در افغانستان و استفاده از خاک این کشور علیه همسایگان را رد کرده است.

ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان روز گذشته اعلام کرد که بار دیگر اتهامات مقامات اسلام‌آباد مبنی بر دست داشتن این گروه در ناامنی‌های پاکستان را «به‌شدت» رد می‌کند. ذبیح‌الله مجاهد، در شبکه اکس نوشت که طالبان امکانات این را ندارد که در کشورهای دیگر ناامنی ایجاد یا آن را تمویل کند. سخنگوی طالبان گفت ناامنی در پاکستان به نفع افغانستان نیست و این گروه از آن حمایت نمی‌کند. او افزود: «ناامنی در پاکستان از لحاظ اقتصادی، اجتماعی و انسانی به ضرر ما است.»

• 

  طالبان: ناامنی در پاکستان به ضرر ما است

این جایزه در بخش «جایزه یادبود ریکاردو اورتگا» به پاس فعالیت‌های برجسته خبرنگاری در پوشش تلویزیونی و رادیویی رویدادهای مرتبط با سازمان ملل متحد اهدا می‌شود.

ثریا دلیل، وزیر پیشین صحت عامه افغانستان، انتخاب مریم رحمتی برای این جایزه را قابل قدردانی دانست و گفت که این جایزه سه پیام مهم برای زنان افغانستان، خبرنگاران افغان در بیرون از کشور و جامعه جهانی دارد.

خانم دلیل افزود که محرومیت زنان افغان از آموزش، کار و حضور در جامعه به معنای بی‌اهمیت‌شدن تجربه و صدای آنان نیست. به گفته او، رسانه‌های بیرون از افغانستان می‌توانند بخشی از خلا اطلاعاتی ناشی از محدودیت آزادی بیان و سانسور طالبان را پر کنند.

وزیر پیشین صحت عامه افغانستان بر اهمیت پوشش رسانه‌ای رویدادهای مربوط به حقوق زنان، اعتراض‌های مدنی و پاسخ‌گویی نهادهای بین‌المللی از این طریق تاکید کرد.

همزمان داوود ناجی، رئیس کمیته سیاسی جبهه آزادی افغانستان دریافت این جایزه را به مریم رحمتی و همکاران افغانستان اینترنشنال تبریک گفت.

آقای ناجی در یادداشتی در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «افغانستان انترنشنال با تلاش شبانه‌روزی خود در شکستن شدیدترین سانسور عصر موفق عمل‌کرده و برای بی‌صداترین انسان‌های روی زمین یعنی زنان افغانستان صدا و تریبیون داده است.»

اهدای این جایزه به خبرنگار افغانستان اینترنشنال در شبکه‌های اجتماعی نیز با استقبال روبه‌رو شد و شماری از کاربران و فعالان، موفقیت او را تبریک گفتند.

فرهنگیانی چون لینا روزبه، روزنامه‌نگار و نویسنده و صحرا کریمی، کارگردان فیلم و استاد دانشگاه نیز از تلاش‌های این خبرنگار در زمینه بازتاب وضعیت زنان و نقض حقوق بشر قدردانی کردند.

عبدالله خنجانی، رئیس دفتر سیاسی جبهه مقاومت ملی افغانستان گفت که خانم رحمتی نخستین خبرنگار افغان است که این جایزه را دریافت می‌کند. او تاکید کرد که فشارهای روانی بر زنان روزنامه‌نگار به‌سادگی قابل مشاهده نیست و خبرنگاران آزاد افغان و آزادی بیان با تهدیدهای گوناگون روبه‌رو هستند.

آقای خنجانی افزود که حمایت از خبرنگاران آزاد افغانستان به‌ویژه همکاران افغانستان اینترنشنال در شرایط کنونی یک مسئولیت اخلاقی است. او همچنین از آنچه فشار، تهدید و تخریب شخصیت خبرنگاران خواند، ابراز نگرانی کرد.

فوزیه کوفی، معاون سابق پارلمان افغانستان نیز استقبال کرده است. او این موفقیت را به مریم رحمتی شادباش گفته و برای او آرزوی موفقیت کرد.

آصف آشنا، فعال رسانه‌ای، انتخاب رحمتی را نمادی از شکست سیاست‌های طالبان در محروم‌سازی زنان از آموزش و کار دانسته و گفته است او امروز صدای زنان افغانستان در جهان است.

مجیب مهرداد، سخنگوی پیشین وزارت معارف هم گفت مریم رحمتی به‌دلیل کارهای حرفه‌ای و ارزشمندش سزاوار دریافت این جایزه است.

مریم رحمتی درباره دریافت این جایزه گفته است که همواره تلاش کرده در گزارش‌هایش صدای زنان و قربانیان نقض حقوق بشر را بازتاب دهد و واکنش‌های جامعه جهانی و سازمان ملل متحد به تحولات افغانستان و ایران را پوشش دهد.

این پروژه‌ها شامل ساخت مساجد مجلل در امتداد شاهراه‌ها، در ولایت‌های مختلف افغانستان و در محوطه ارگ می‌شود. شماری از این طرح‌ها به بهره‌برداری رسیده‌اند و کار ساخت برخی دیگر همچنان ادامه دارد.

بررسی‌های افغانستان اینترنشنال بر پایه داده‌های رسمی وزارت فواید عامه، وزارت ارشاد، حج و اوقاف و اطلاعات ارائه‌شده از سوی والیان طالبان نشان می‌دهد که این پروژه‌ها در سه محور اصلی، شامل ساخت و بازسازی مساجد، اجرا شده یا همچنان در دست اجرا قرار دارند.

بر اساس این بررسی‌ها، طالبان تاکنون بیش از ۳۲۴ میلیون افغانی را برای اعمار و مرمت ۱۰ مسجد در ولایت‌های کابل، هرات، بلخ، قندهار، فراه، میدان‌وردک و پکتیکا هزینه کرده‌ است.

در میان این پروژه‌ها، مرمت مسجد خواجه عبدالله انصاری در هرات با بودجه ۱۰۷ میلیون افغانی و ساخت مسجد جامع میدان‌وردک با هزینه ۸۷ میلیون افغانی، از شاخص‌ترین طرح‌ها به شمار می‌روند.

• 

  مسجد تاریخی گازرگاه هرات با هزینه صد میلیون افغانی بازسازی شد

ساخت مسجد جامع «رسول اکرم» در کابل با هزینه ۲۲ میلیون افغانی در سال ۱۴۰۲ و احداث مسجدی در محوطه اداره امور طالبان با بودجه ۱۹.۹ میلیون افغانی در اسد ۱۴۰۳، از دیگر پروژه‌های این گروه در زمینه ساخت مساجد به شمار می‌روند.

بر اساس گزارش اسد ۱۴۰۵ وزارت فواید عامه طالبان، روند ساخت دست‌کم پنج مسجد در امتداد شاهراه‌های اصلی ولایت‌های هلمند، فراه، نیمروز و هرات، با بودجه مجموعی ۱۶۰.۷ میلیون افغانی، همچنان ادامه دارد. این پروژه‌ها در چارچوب برنامه احداث ۷۵ مسجد در مسیر شاهراه‌های کشور و به دستور مستقیم هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان، روی دست گرفته شده‌اند.

با این حال، طالبان جزئیات هزینه مالی برخی از پروژه‌های بزرگ مذهبی را اعلام نکرده‌ است. از جمله این پروژه‌ها، ساخت مسجد جامع «حسن بصری» در ارگ ریاست‌جمهوری با ظرفیت پذیرش هزار نمازگزار و طرح احداث مسجدی بزرگ به مساحت ۵۵ هزار متر مربع و با ظرفیت ۲۰ هزار نمازگزار در منطقه کوته‌سنگی کابل است.

گسترش ساخت مساجد و مدارس دینی و جهادی و گماشتن افراد وفادار به طالبان در این نهادها، بخشی از راهبرد کلان این گروه برای تقویت بنیان‌های ایدئولوژیک و تحکیم حاکمیت خود به شمار می‌رود. در همین حال، شماری از ناظران و فعالان مدنی ابراز نگرانی می‌کنند که طالبان با اختصاص بودجه‌های انکشافی و منابع عمومی به ساخت مساجد، در پی گسترش و ترویج افراط‌گرایی در سراسر کشور هستند.

این هزینه‌کردها در حالی صورت می‌گیرد که فقر گسترده و بحران معیشتی، بخش بزرگی از جمعیت افغانستان را تحت فشار قرار داده است. در پنج سال گذشته، گزارش‌های متعددی از افزایش ساخت‌وساز مساجد و مدارس دینی و جهادی در نقاط مختلف کشور منتشر شده است؛ روندی که بازتاب‌دهنده جایگاه محوری نهادهای دینی در اولویت‌های فرهنگی و ایدئولوژیک طالبان است.

بر اساس تازه‌ترین گزارش آژانس‌های سازمان ملل، نزدیک به ۱۹.۲ میلیون نفر، معادل ۳۸ درصد جمعیت افغانستان، در زمستان پیش‌رو با ناامنی حاد غذایی در سطح بالا مواجه خواهند شد.

سازمان ملل متحد در هشتاد و یکمین سالگرد تأسیس این نهاد، با نشر ویدیویی ویژه درباره وضعیت افغانستان، بر تداوم تعهد خود به حمایت از مردم این کشور در برابر بحران‌های انسانی، اقتصادی و اقلیمی تأکید کرد. این سازمان می‌گوید با گذشت بیش از هشت دهه از تأسیس ملل متحد، آرمان‌های بنیادین این نهاد، از جمله تأمین صلح پایدار، پاسداری از کرامت انسانی و فراهم‌سازی زمینه برای ساختن آینده‌ای بهتر، همچنان پابرجاست؛ آرمان‌هایی که تحقق آن‌ها در شرایط کنونی افغانستان اهمیت ویژه‌ای دارد.

سازمان ملل در این پیام تصویری اعلام کرد که میلیون‌ها شهروند افغانستان همچنان زیر بار سنگین دهه‌ها درگیری مسلحانه، فقر گسترده، بی‌جاشدگی و بحران‌های اقلیمی زندگی می‌کنند؛ بحران‌هایی که پیامدهای آن بر زندگی روزمره مردم سایه افکنده و دسترسی بسیاری از خانواده‌ها به نیازهای اساسی را با دشواری روبه‌رو ساخته است.

به گفته این سازمان، زنان و دختران در افغانستان با محدودیت‌های شدید اجتماعی و ساختاری مواجه‌اند. هم‌زمان، خانواده‌هایی که از کشورهای همسایه به افغانستان بازمی‌گردند، برای دسترسی به سرپناه مناسب، خدمات اولیه و فرصت‌های بازسازی معیشت خود با چالش‌های جدی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

سازمان ملل در ادامه، به تشریح دامنه فعالیت‌های امدادرسانی خود در افغانستان پرداخت و گفت که در بخش‌های مختلف، از جمله توزیع کمک‌های غذایی اضطراری، بهبود وضعیت تغذیه، ارائه خدمات صحی به مادران و کودکان و اجرای برنامه‌های سراسری واکسیناسیون، فعالیت می‌کند. فراهم‌سازی فرصت‌های آموزشی و حمایت از خانواده‌های بی‌جاشده و عودت‌کننده در بخش‌های گوناگون کشور نیز از دیگر محورهای فعالیت این نهاد عنوان شده است.

سازمان ملل همچنین از ادامه عملیات میدانی برای پاک‌سازی زمین‌ها از ماین‌ها و مواد انفجاری باقی‌مانده از جنگ خبر داد؛ موادی که همچنان جان غیرنظامیان را تهدید می‌کنند و مانعی در برابر بازگشت امن مردم به زندگی عادی به شمار می‌روند.

این نهاد بین‌المللی در پیام خود بر اهمیت رعایت حقوق بشر، تضمین مشارکت آزادانه زنان و دختران در جامعه و تداوم گفت‌وگوها برای دستیابی به صلح و ثبات در افغانستان و منطقه تأکید کرد. به باور این سازمان، تحقق صلح پایدار و ساختن آینده‌ای عادلانه‌تر، مستلزم توجه به حقوق اساسی انسان‌ها و فراهم‌سازی زمینه مشارکت همه اقشار جامعه است.

سازمان ملل تصریح کرد که آرمان ایجاد جهانی صلح‌آمیزتر و عادلانه‌تر هنوز به‌طور کامل تحقق نیافته و در افغانستان نیز کارهای ناتمام بسیاری باقی مانده است. با این حال، این سازمان تأکید کرد که آینده افغانستان به مردم این کشور تعلق دارد و ملل متحد به‌عنوان شریکی متعهد و پایدار، در کنار شهروندان افغانستان باقی خواهد ماند.

بزرگداشت هشتاد و یکمین سالگرد تأسیس سازمان ملل متحد در حالی برگزار می‌شود که بحران بشری در افغانستان همچنان ابعاد گسترده‌ای دارد. بر بنیاد داده‌های «طرح نیازمندی‌ها و پاسخ بشردوستانه سازمان ملل برای سال ۲۰۲۶»، دست‌کم ۲۱.۹ میلیون نفر، معادل ۴۵ درصد جمعیت افغانستان، به کمک‌های فوری بشردوستانه نیاز دارند.

• 

  هشدار سازمان ملل درباره تشدید آسیب‌های روانی ناشی از گرسنگی و آوارگی در افغانستان

نهادهای بین‌المللی، ناامنی شدید غذایی، خشک‌سالی‌های پی‌هم، موج گسترده بازگشت اجباری پناهجویان، فروپاشی اقتصادی و محدودیت‌های طالبان بر آموزش و اشتغال زنان را از عوامل اصلی تشدید این بحران می‌دانند. این محدودیت‌ها، در کنار دشواری‌های اقتصادی و کاهش فرصت‌های معیشتی، دسترسی زنان به کار و منابع درآمد را محدود کرده و امنیت اقتصادی بسیاری از خانواده‌ها را با تهدید جدی روبه‌رو ساخته است.