رباب فاطمه، رئیس جدید هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما)، می‌گوید با وجود چالش‌های گسترده پیش‌روی مردم افغانستان، استعداد، آرزوها و ظرفیت‌های آنان بزرگ‌تر از این دشواری‌ها است.
خانم فاطمه روز شنبه، دوم عقرب، در پیامی به مناسبت هشتاد و یکمین سالگرد تأسیس سازمان ملل متحد گفت که آینده افغانستان به مردم این کشور تعلق دارد و سازمان ملل متحد همچنان به حمایت از آنان برای ساختن آینده‌شان متعهد است.
او در نخستین پیامش پس از آغاز مسئولیت در افغانستان گفت که کارش را با احترام به مردم، فرهنگ و میراث غنی این کشور و با تعهد به شنیدن دیدگاه‌ها، گفت‌وگو و همکاری با آنان آغاز می‌کند.
رئیس یوناما افزود که سازمان ملل متحد در نزدیک به هشت دهه گذشته، در دوره‌های جنگ، دشواری و بحران‌های بشردوستانه، در کنار مردم افغانستان بوده است.
به گفته او، این سازمان و شرکایش هنگام وقوع بلایای طبیعی، خشکسالی، آوارگی و درگیری‌ها برای حمایت از مردم حضور داشته‌اند.
خانم فاطمه تأکید کرد که در تمام این سال‌ها، عزم و اراده مردم افغانستان عامل ثابتی بوده است.
او افزود که سازمان ملل متحد به حمایت از مردم این کشور و دفاع از کرامت، فرصت‌ها و رفاه همه آنان ادامه خواهد داد.
افغانستان در سال ۱۹۴۶ به عضویت سازمان ملل متحد درآمد. این کشور در دهه‌های گذشته با جنگ، بحران‌های سیاسی و اقتصادی و نیازهای گسترده بشردوستانه روبه‌رو بوده است.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در ۲۵ سرطان رباب فاطمه، دیپلومات ارشد بنگلادشی را به‌عنوان نماینده ویژه خود در افغانستان و رئیس یوناما منصوب کرد.
او در این سمت جانشین روزا اوتونبایوا، دیپلومات قرغیزستانی، شد. ژورژت گانیون نیز در دوره انتقالی سرپرستی این مأموریت را بر عهده داشت.
رباب فاطمه بیش از سه دهه تجربه در دیپلوماسی دوجانبه و چندجانبه و سیاست‌گذاری بین‌المللی دارد.
سجاد حیدر خان، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان روز جمعه یکم عقرب در یک نشست خبری گفت تا زمانی که طالبان وجود گروه‌های تروریستی در افغانستان را نپذیرد و سازوکاری معتبر برای جلوگیری از تهدیدات امنیتی علیه همسایگان ایجاد نکند، ادامه گفت‌وگوها بی‌فایده خواهد بود.
به گفته سجاد حیدر خان، بر اساس گزارش‌های تیم نظارت سازمان ملل متحد و سیگار، در حال حاضر بیش از ۲۰ گروه تروریستی در افغانستان مستقر هستند و بدون کنترول فعالیت می‌کنند. وی افزود که این گروه‌ها نه‌تنها امنیت پاکستان، بلکه امنیت کشورهای منطقه از جمله چین، اوزبیکستان و ایران را نیز تهدید می‌کنند.
سخنگوی وزارت خارجه پاکستان با اشاره به آمار تلفات حملات فرامرزی تاکید کرد که طی یک سال گذشته بیش از ۱۳۰۰ شهروند پاکستان در پی افزایش حملات تروریستی جان باخته‌اند. او تصریح کرد که اسلام‌آباد از سال ۲۰۲۱ تا اکتبر سال گذشته به‌طور مداوم از طریق دیدارهای دوجانبه و نشست‌های بین‌المللی در فرمت مسکو، قطر، ترکیه، عربستان و چین با طالبان در تعامل بوده، اما این تلاش‌ها به دلیل «عدم انعطاف طالبان» به نتیجه نرسیده است.
وی در پاسخ به پرسشی درباره احتمال میانجی‌گری روسیه میان اسلام‌آباد و کابل اظهار داشت که پاکستان نقش مسکو در قبال امنیت منطقه‌ای را ارزشمند می‌داند، اما در حال حاضر هیچ طرح یا ابتکار جدیدی روی میز قرار ندارد.
حیدر خان با انتقاد از موضع طالبان در نشست اخیر فرمت مسکو گفت که طالبان حتی حاضر به پذیرش حضور گروه‌های تروریستی در خاک افغانستان و تایید اعلامیه مشترک نشد که این امر نشان‌دهنده ابعاد تازه‌ای از عدم همکاری آن‌هاست. او تاکید کرد تا زمانی که طالبان مسئولیت مهار این تهدیدات را نپذیرد، ادامه گفت‌وگوهای بی‌نتیجه هیچ ارزشی نخواهد داشت.
پیشتر ضمیر کابلوف، نماینده ویژه رئیس‌جمهور روسیه در امور افغانستان، تائید کرد که هشتمین نشست فرمت مسکو به‌دلیل اختلاف میان طالبان و پاکستان بدون تصویب بیانیه مشترک پایان یافت.
وزارت خارجه پاکستان پیشتر گفته بود که اگر طالبان برای جلوگیری از فعالیت گروه‌های مسلحی که به گفته اسلام‌آباد از خاک افغانستان وارد پاکستان می‌شوند همکاری کند، این کشور آماده بازگشایی مرزها و ازسرگیری تجارت با افغانستان است.
شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان هم به تازگی اعلام کرد تروریست‌ها شبانه‌روز از خاک افغانستان وارد این کشور می‌شوند و مردم و نیروهای امنیتی را هدف قرار می‌دهند. او روز پنج‌شنبه، ۳۰ میزان، در نشست کمیته اقدام ملی در پیشاور گفت که این خون‌ریزی باید به‌طور کامل متوقف شود.
طالبان پیش از این بارها حضور گروه‌های مسلح خارجی در افغانستان و استفاده از خاک این کشور علیه همسایگان را رد کرده است.
ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان روز گذشته اعلام کرد که بار دیگر اتهامات مقامات اسلام‌آباد مبنی بر دست داشتن این گروه در ناامنی‌های پاکستان را «به‌شدت» رد می‌کند. ذبیح‌الله مجاهد، در شبکه اکس نوشت که طالبان امکانات این را ندارد که در کشورهای دیگر ناامنی ایجاد یا آن را تمویل کند. سخنگوی طالبان گفت ناامنی در پاکستان به نفع افغانستان نیست و این گروه از آن حمایت نمی‌کند. او افزود: «ناامنی در پاکستان از لحاظ اقتصادی، اجتماعی و انسانی به ضرر ما است.»
این پروژه‌ها شامل ساخت مساجد مجلل در امتداد شاهراه‌ها، در ولایت‌های مختلف افغانستان و در محوطه ارگ می‌شود. شماری از این طرح‌ها به بهره‌برداری رسیده‌اند و کار ساخت برخی دیگر همچنان ادامه دارد.
بررسی‌های افغانستان اینترنشنال بر پایه داده‌های رسمی وزارت فواید عامه، وزارت ارشاد، حج و اوقاف و اطلاعات ارائه‌شده از سوی والیان طالبان نشان می‌دهد که این پروژه‌ها در سه محور اصلی، شامل ساخت و بازسازی مساجد، اجرا شده یا همچنان در دست اجرا قرار دارند.
بر اساس این بررسی‌ها، طالبان تاکنون بیش از ۳۲۴ میلیون افغانی را برای اعمار و مرمت ۱۰ مسجد در ولایت‌های کابل، هرات، بلخ، قندهار، فراه، میدان‌وردک و پکتیکا هزینه کرده است.
در میان این پروژه‌ها، مرمت مسجد خواجه عبدالله انصاری در هرات با بودجه ۱۰۷ میلیون افغانی و ساخت مسجد جامع میدان‌وردک با هزینه ۸۷ میلیون افغانی، از شاخص‌ترین طرح‌ها به شمار می‌روند.
ساخت مسجد جامع «رسول اکرم» در کابل با هزینه ۲۲ میلیون افغانی در سال ۱۴۰۲ و احداث مسجدی در محوطه اداره امور طالبان با بودجه ۱۹.۹ میلیون افغانی در اسد ۱۴۰۳، از دیگر پروژه‌های این گروه در زمینه ساخت مساجد به شمار می‌روند.
بر اساس گزارش اسد ۱۴۰۵ وزارت فواید عامه طالبان، روند ساخت دست‌کم پنج مسجد در امتداد شاهراه‌های اصلی ولایت‌های هلمند، فراه، نیمروز و هرات، با بودجه مجموعی ۱۶۰.۷ میلیون افغانی، همچنان ادامه دارد. این پروژه‌ها در چارچوب برنامه احداث ۷۵ مسجد در مسیر شاهراه‌های کشور و به دستور مستقیم هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان، روی دست گرفته شده‌اند.
با این حال، طالبان جزئیات هزینه مالی برخی از پروژه‌های بزرگ مذهبی را اعلام نکرده است. از جمله این پروژه‌ها، ساخت مسجد جامع «حسن بصری» در ارگ ریاست‌جمهوری با ظرفیت پذیرش هزار نمازگزار و طرح احداث مسجدی بزرگ به مساحت ۵۵ هزار متر مربع و با ظرفیت ۲۰ هزار نمازگزار در منطقه کوته‌سنگی کابل است.
گسترش ساخت مساجد و مدارس دینی و جهادی و گماشتن افراد وفادار به طالبان در این نهادها، بخشی از راهبرد کلان این گروه برای تقویت بنیان‌های ایدئولوژیک و تحکیم حاکمیت خود به شمار می‌رود. در همین حال، شماری از ناظران و فعالان مدنی ابراز نگرانی می‌کنند که طالبان با اختصاص بودجه‌های انکشافی و منابع عمومی به ساخت مساجد، در پی گسترش و ترویج افراط‌گرایی در سراسر کشور هستند.
این هزینه‌کردها در حالی صورت می‌گیرد که فقر گسترده و بحران معیشتی، بخش بزرگی از جمعیت افغانستان را تحت فشار قرار داده است. در پنج سال گذشته، گزارش‌های متعددی از افزایش ساخت‌وساز مساجد و مدارس دینی و جهادی در نقاط مختلف کشور منتشر شده است؛ روندی که بازتاب‌دهنده جایگاه محوری نهادهای دینی در اولویت‌های فرهنگی و ایدئولوژیک طالبان است.
بر اساس تازه‌ترین گزارش آژانس‌های سازمان ملل، نزدیک به ۱۹.۲ میلیون نفر، معادل ۳۸ درصد جمعیت افغانستان، در زمستان پیش‌رو با ناامنی حاد غذایی در سطح بالا مواجه خواهند شد.
سازمان ملل متحد در هشتاد و یکمین سالگرد تأسیس این نهاد، با نشر ویدیویی ویژه درباره وضعیت افغانستان، بر تداوم تعهد خود به حمایت از مردم این کشور در برابر بحران‌های انسانی، اقتصادی و اقلیمی تأکید کرد. این سازمان می‌گوید با گذشت بیش از هشت دهه از تأسیس ملل متحد، آرمان‌های بنیادین این نهاد، از جمله تأمین صلح پایدار، پاسداری از کرامت انسانی و فراهم‌سازی زمینه برای ساختن آینده‌ای بهتر، همچنان پابرجاست؛ آرمان‌هایی که تحقق آن‌ها در شرایط کنونی افغانستان اهمیت ویژه‌ای دارد.
سازمان ملل در این پیام تصویری اعلام کرد که میلیون‌ها شهروند افغانستان همچنان زیر بار سنگین دهه‌ها درگیری مسلحانه، فقر گسترده، بی‌جاشدگی و بحران‌های اقلیمی زندگی می‌کنند؛ بحران‌هایی که پیامدهای آن بر زندگی روزمره مردم سایه افکنده و دسترسی بسیاری از خانواده‌ها به نیازهای اساسی را با دشواری روبه‌رو ساخته است.
به گفته این سازمان، زنان و دختران در افغانستان با محدودیت‌های شدید اجتماعی و ساختاری مواجه‌اند. همزمان، خانواده‌هایی که از کشورهای همسایه به افغانستان بازمی‌گردند، برای دسترسی به سرپناه مناسب، خدمات اولیه و فرصت‌های بازسازی معیشت خود با چالش‌های جدی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
سازمان ملل در ادامه، به تشریح دامنه فعالیت‌های امدادرسانی خود در افغانستان پرداخت و گفت که در بخش‌های مختلف، از جمله توزیع کمک‌های غذایی اضطراری، بهبود وضعیت تغذیه، ارائه خدمات صحی به مادران و کودکان و اجرای برنامه‌های سراسری واکسیناسیون، فعالیت می‌کند. فراهم‌سازی فرصت‌های آموزشی و حمایت از خانواده‌های بی‌جاشده و عودت‌کننده در بخش‌های گوناگون کشور نیز از دیگر محورهای فعالیت این نهاد عنوان شده است.
سازمان ملل همچنین از ادامه عملیات میدانی برای پاک‌سازی زمین‌ها از ماین‌ها و مواد انفجاری باقی‌مانده از جنگ خبر داد؛ موادی که همچنان جان غیرنظامیان را تهدید می‌کنند و مانعی در برابر بازگشت امن مردم به زندگی عادی به شمار می‌روند.
این نهاد بین‌المللی در پیام خود بر اهمیت رعایت حقوق بشر، تضمین مشارکت آزادانه زنان و دختران در جامعه و تداوم گفت‌وگوها برای دستیابی به صلح و ثبات در افغانستان و منطقه تأکید کرد. به باور این سازمان، تحقق صلح پایدار و ساختن آینده‌ای عادلانه‌تر، مستلزم توجه به حقوق اساسی انسان‌ها و فراهم‌سازی زمینه مشارکت همه اقشار جامعه است.
سازمان ملل تصریح کرد که آرمان ایجاد جهانی صلح‌آمیزتر و عادلانه‌تر هنوز به‌طور کامل تحقق نیافته و در افغانستان نیز کارهای ناتمام بسیاری باقی مانده است. با این حال، این سازمان تأکید کرد که آینده افغانستان به مردم این کشور تعلق دارد و ملل متحد به‌عنوان شریکی متعهد و پایدار، در کنار شهروندان افغانستان باقی خواهد ماند.
بزرگداشت هشتاد و یکمین سالگرد تأسیس سازمان ملل متحد در حالی برگزار می‌شود که بحران بشری در افغانستان همچنان ابعاد گسترده‌ای دارد. بر بنیاد داده‌های «طرح نیازمندی‌ها و پاسخ بشردوستانه سازمان ملل برای سال ۲۰۲۶»، دست‌کم ۲۱.۹ میلیون نفر، معادل ۴۵ درصد جمعیت افغانستان، به کمک‌های فوری بشردوستانه نیاز دارند.
نهادهای بین‌المللی، ناامنی شدید غذایی، خشک‌سالی‌های پی‌هم، موج گسترده بازگشت اجباری پناهجویان، فروپاشی اقتصادی و محدودیت‌های طالبان بر آموزش و اشتغال زنان را از عوامل اصلی تشدید این بحران می‌دانند. این محدودیت‌ها، در کنار دشواری‌های اقتصادی و کاهش فرصت‌های معیشتی، دسترسی زنان به کار و منابع درآمد را محدود کرده و امنیت اقتصادی بسیاری از خانواده‌ها را با تهدید جدی روبه‌رو ساخته است.
