نشریه «اینتلیجنس آنلاین» گزارش داده است که چین در پی افزایش اختلاف‌ها با طالبان، جایگاه این اداره را در مناسبات خود به یک شریک تجاری عادی تنزل داده است.
این نشریه تحلیلی و اطلاعاتی به نقل از چند منبع آگاه در بیجینگ نوشته است که حزب کمونیست چین برای جلوگیری از واکنش‌های سیاسی و رسانه‌ای، هنوز این تصمیم را رسماً اعلام نکرده است.
منابع این نشریه همچنین گفته‌اند که ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، به درخواست شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، در حال بررسی لغو تصمیم مسکو برای به رسمیت شناختن طالبان است. به گفته این منابع، هدف از این اقدام افزایش فشار بر طالبان است.
بر اساس این گزارش، رهبران چین و روسیه به این نتیجه رسیده‌اند که طالبان تنها به دنبال منافع خود است و نمی‌توان این گروه را به تغییر مواضعش واداشت.
به نوشته اینتلیجنس آنلاین، نارضایتی بیجینگ بیشتر به خودداری طالبان از تحویل پناهجویان اویغور به چین و لغو قراردادهای شماری از سرمایه‌گذاران چینی برمی‌گردد. طالبان دلیل لغو این قراردادها را کوتاهی شرکت‌ها در اجرای تعهدات‌شان عنوان کرده است.
از مهم‌ترین موارد این اختلاف، لغو قرارداد ۲۵ ساله استخراج نفت حوزه آمودریا با شرکت نفت و گاز «سین‌کیانگ سنترال آسیا» در جوزای ۱۴۰۴ است. ارزش این قرارداد ۵۴۰ میلیون دالر اعلام شده بود.
میانجی‌گری بی‌نتیجه میان طالبان و پاکستان
تلاش‌های چین برای میانجی‌گری میان طالبان و پاکستان نیز، به نوشته این نشریه، به کاهش تنش‌ها نینجامیده است.
اینتلیجنس آنلاین گزارش داده است که حزب کمونیست چین و وزارت امنیت دولتی این کشور در ماه‌های اخیر چندین دور نشست سه‌جانبه را با حضور دانشگاهیان، نظامیان و مقام‌های چین، پاکستان و طالبان برگزار کرده‌اند. برخی از این نشست‌ها آنلاین بوده است.
چین همچنین از ۱۲ تا ۱۸ حمل، میزبان هیئت‌های طالبان و پاکستان در ارومچی، مرکز منطقه سین‌کیانگ، بود. لیو جین‌سونگ، مدیرکل پیشین بخش امور آسیایی وزارت خارجه چین، و یو شیاویونگ، نماینده ویژه این کشور در امور افغانستان، رهبری این نشست‌ها را بر عهده داشتند.
با این حال، منابع افغان و پاکستانی به این نشریه گفته‌اند که چین در منطقه میانجی موثری شناخته نمی‌شود. به گفته آنان، بیجینگ از دو طرف می‌خواهد با یکدیگر در صلح و تفاهم زندگی کنند، اما مشوق‌های اقتصادی مشخصی برای ترغیب آنان به همکاری ارائه نمی‌کند.
به نوشته این نشریه، وانگ یی، وزیر خارجه چین، تا ماه مارچ همچنان طالبان افغان و پاکستانی‌ها را «برادران جدایی‌ناپذیر» می‌خواند، اما این تعبیر اکنون با واقعیت روابط دو طرف هم‌خوانی ندارد و در منطقه نتیجه معکوس داده است.
دهلیز واخان و اختلاف‌های امنیتی
پروژه دهلیز واخان در شمال‌شرق افغانستان نیز به یکی از محورهای اصلی اختلاف میان بیجینگ و طالبان تبدیل شده است. این مسیر از طریق گذرگاه واخجیر به منطقه سین‌کیانگ چین می‌رسد.
چین علاوه بر منافع تجاری این مسیر، به نقش آن در تأمین امنیت مرزهای غربی خود نیز توجه دارد.
بر اساس گزارش اینتلیجنس آنلاین، بیجینگ تا ماه فبروری ۲۰۲۵ برای سرمایه‌گذاری در این پروژه سه شرط تعیین کرده بود: دریافت امتیازهای تازه استخراج معادن، حفاظت از شهروندان چینی به دست نیروهای چین و بازگرداندن اویغورها.
طالبان هیچ‌یک از این شرط‌ها را نپذیرفت و تنها اطلاعاتی درباره شمار اویغورهای ساکن افغانستان در اختیار مقام‌های چینی گذاشت.
پس از بی‌نتیجه ماندن مذاکرات، طالبان تصمیم گرفت پروژه را بدون مشارکت چین پیش ببرد. این اداره روز ۱۲ میزان از تکمیل جاده‌ای به طول ۱۲۱ کیلومتر میان سرحد بروغیل و گذرگاه واخجیر خبر داد و اعلام کرد که هزینه ۵.۵ میلیون یورویی آن را از منابع مالی خود پرداخته است.
با این حال، به نوشته این نشریه، در سوی چین پیشرفتی صورت نگرفته و بیجینگ تا زمانی که خواسته‌های امنیتی‌اش برآورده نشود، حاضر نیست مسیر را به روی تجارت باز کند. به همین دلیل، جاده‌ای که طالبان ساخته است، هنوز امکان تجارت میان دو کشور را فراهم نمی‌کند.
ادامه همکاری‌های امنیتی و رسانه‌ای
با وجود این اختلاف‌ها، همکاری چین و طالبان در برخی زمینه‌ها ادامه دارد.
منابعی در افغانستان به اینتلیجنس آنلاین گفته‌اند که شرکت فناوری هواوی همچنان به‌صورت غیرعلنی دوربین‌های نظارتی در اختیار طالبان می‌گذارد. به گفته این منابع، فروش این تجهیزات همچنان برای شرکت‌های چینی سودآور است.
