حمدالله زاهد، معین غذا و ادویه وزارت صحت‌عامه طالبان روز یکشنبه گفت که این گروه برای تامین دارو با ایران تفاهم‌نامه امضا کرده و واردات آن به‌زودی آغاز خواهد شد. پس از توقف واردات دارو از پاکستان، افغانستان با کمبود دارو و افزایش قیمت‌ها روبه‌رو شده است.
آقای زاهد درباره زمان دقیق آغاز واردات دارو از ایران، میزان واردات و نوع داروهایی که قرار است وارد کشور شوند، جزئیاتی ارائه نکرد.
او روز یکشنبه در مراسم اختتامیه دومین نمایشگاه ملی و بین‌المللی صحت افغانستان گفت که اجرای قانون جلوگیری از قاچاق دارو و محصولات صحی مانع ورود داروهای قاچاق و بی‌کیفیت به افغانستان شده است.
طالبان در حالی از واردات داروهای ایرانی در آینده نزدیک خبر داده است که در ماه حمل سال جاری، استاندار خراسان جنوبی ایران اعلام کرد که بیش از ۷۰ درصد داروهای مصرفی افغانستان از تولیدات ایران تامین می‌شود.
عبدالحکیم تمنا، رئیس پیشین صحت‌عامه هرات، به افغانستان اینترنشنال گفت که «داروهای ایرانی از کیفیت متوسطی برخوردارند و کیفیت آن‌ها برای بازار افغانستان قابل قبول است.»
با این‌حال، او تاکید کرد: «در گذشته، بخش بزرگی از داروهای مورد نیاز افغانستان از ایران تأمین می‌شد، اما در سال‌های بعد، به‌دلیل تحریم‌ها و چالش‌های دیگر، واردات دارو از این کشور به‌تدریج کاهش یافت و داروهای پاکستانی، هندی و ترکیه‌ای سهم بیشتری در بازار افغانستان پیدا کردند.»
آقای تمنا معتقد است که «اگر ایران ظرفیت تولید و صادرات دارو به اندازه تأمین نیاز بازار افغانستان را داشته باشد و موانع بوروکراتیک و محدودیت‌های صادراتی را کاهش دهد، داروهای ایرانی می‌توانند جایگزین بخشی از داروهای وارداتی از پاکستان شوند.»
کمبود دارو پس از توقف واردات از پاکستان
طالبان در ماه دلو امسال، واردات دارو از پاکستان را به‌طور کامل ممنوع کرد و از شرکت‌ها خواست برای تامین نیاز بازار افغانستان به دنبال مسیرها و منابع جایگزین باشند.
این تصمیم در حالی گرفته شد که پاکستان یکی از اصلی‌ترین تامین‌کنندگان دارو برای افغانستان بود. بر مبنای آمارها، بیش از ۷۰ درصد داروی مورد نیاز افغانستان از پاکستان وارد می‌شد.
پس از اجرای این ممنوعیت، گزارش‌هایی از کمبود دارو در شماری از ولایت‌های افغانستان و افزایش بهای برخی داروها منتشر شد. پیشتر دواخانه‌ها و بیماران در قندهار و کابل به افغانستان اینترنشنال گفتند که دسترسی به برخی داروهای ضروری، از جمله انسولین، داروهای قلبی، آنتی‌بیوتیک‌ها و داروهای بیماری‌های مزمن دشوارتر شده است.
برخی دواخانه‌ها نیز گفتند که کاهش واردات قانونی از پاکستان، زمینه ورود دارو از مسیرهای قاچاق را فراهم کرده است، داروهایی که ممکن است کیفیت نامناسب داشته باشند یا در شرایط غیرمعیاری نگهداری شده باشند.
کمبود و افزایش قیمت دارو، به‌ویژه برای خانواده‌هایی که با مشکلات اقتصادی روبه‌رو هستند، مشکلات جدی ایجاد کرده است. شماری از بیماران نیز گفته‌اند که به دلیل گرانی یا پیدا نشدن دارو، ناچار شده‌اند مصرف برخی داروهای تجویزشده را کاهش دهند یا درمان خود را به تعویق بیندازند.
تلاش برای یافتن منابع جایگزین
طالبان پس از ممنوعیت واردات دارو از پاکستان، تلاش کرده است منابع جایگزینی برای تامین نیاز بازار افغانستان پیدا کند. مقام‌های این گروه پیشتر از مذاکره با ایران، روسیه، هند، ترکیه و اوزبیکستان برای واردات دارو خبر داده بودند.
با این حال، گزارش‌ها نشان می‌دهد که منابع جایگزین تاکنون نتوانسته‌اند به‌طور کامل خلأ ناشی از توقف واردات از پاکستان را جبران کنند.
یک گردشگر زن هندی پس از سفر به افغانستان گفت که دیدن محدودیت‌های زنان و کمبود حضور آنان در مکان‌های عمومی برایش ناگوار بوده است. او در سفرنامه خود نوشته است که به‌عنوان یک زن خارجی توانست به ولایت‌های مختلف سفر کند و حتا طالبان برای امنیتش محافظ در اختیار او گذاشته بود.
سانگیت تور در سفرنامه‌ای که روز یکشنبه در روزنامه تریبیون هند منتشر کرد، تجربه این سفر سه‌هفته‌ای خود به افغانستان را روایت کرده است. او در این سفر از کابل، بلخ، غور، هرات، قندهار، غزنی و بامیان دیدن کرده است.
خانم تور می‌گوید در این سفر آنچه بیش از همه بر او تاثیر گذاشته، وضعیت زنان افغان بوده است.
این گردشگر می‌نویسد هنگام ورود به کابل، یک کارمند زن در میدان هوایی پاسپورتش را مهر کرد. دیدن این زن در آغاز سفر برایش خوشحال‌کننده بود، اما این خوشحالی پس از مشاهده وضعیت زنان در جامعه دوام نیاورد.
او می‌گوید زنان از عرصه عمومی کنار گذاشته شده‌اند و حضور آنان در بیرون از خانه به یک استثنا تبدیل شده است.
باغ بابر، بدون صدای زنان و دختران
سانگیت تور در سفر به کابل به باغ بابر رفته است. نویسنده می‌گوید محدودیت‌های طالبان، باغ بابر را از شور و زندگی گذشته خالی کرده است.
او نوشته است که هنگام بازدیدش، بخش‌های وسیعی از باغ خاموش و خلوت بود و صدای خنده زنان و دختران شنیده نمی‌شد. به گفته او، به‌جز چند باغبان، کسی در آنجا دیده نمی‌شد.
سانگیت تور این سکوت را یکی از تلخ‌ترین تصویرهای سفر خود به کابل توصیف کرده است.
روایت هرات، شهری که آثار تاریخی آن یادگار یک زن است
این گردشگر پس از بازدید از کابل به هرات شهر زادگاه گوهرشاد بیگم رفته است.
او می‌نویسد بسیاری از آثار باشکوه هرات یادگار زنی است که قرن‌ها پیش در گسترش فرهنگ، هنر و معماری این شهر نقش مهمی داشت.
روایت این گردشگر هندی از هرات تلاش کرده تا تضاد درباره شهری که قرن‌ها پیش یک زن در شکوفایی فرهنگ و ساخت مراکز آموزشی و مذهبی آن نقش داشت را نمایش دهد.
در سال جاری زنان زیادی در هرات به دلیل نداشتن پوشش مورد نظر طالبان بازداشت شدند.
سانگیت تور همچنان از تجربه سفر خود در کنار منار جام در ولایت غور روایت کرده است.
به نوشته او، هنگام بازدید از این بنای تاریخی، دو عضو طالبان با موتورسایکل از کنار رودخانه به محل رسیدند. یکی از آنان کلاشینکوف خود را به او پیشنهاد کرد تا با آن عکس بگیرد.
او می‌گوید تفنگ را گرفت و چند عکس یادگاری ثبت کرد.
او می‌نویسد عکاسی از خود اعضای طالبان ممنوع بود و زنان محلی نیز حتا با پوشیدن برقع حاضر نبودند در برابر دوربین قرار بگیرند.
این گردشگر پس از هرات از مسیر هلمند به سوی قندهار رفت.
به نوشته این گردشگر، طالبان به دلیل نگرانی‌های امنیتی اجازه ورود او به لشکرگاه، مرکز ولایت هلمند را نداد و از او خواست مستقیم به قندهار برود.
او پس از رسیدن به قندهار با یکی از فرماندهان طالبان دیدار کرد. این فرمانده از او خواست از موزیم جهاد بازدید کند.
شماری از گردشگران خارجی پس از سفر به افغانستان، از محدودیت‌های طالبان بر زنان و نبود آنان در مکان‌های عمومی روایت کرده‌اند. طالبان از زمان بازگشت به قدرت، محدودیت‌های گسترده‌ای بر آموزش، کار، رفت‌وآمد و حضور اجتماعی زنان وضع کرده است.
در ۲۴ سنبله سال جاری، آرونیمای آی‌پی، یک گردشگر زن هندی، گفت که نیروهای طالبان در بامیان به دلیل سفر بدون همراه مرد، او را متوقف کردند و تهدید به بازداشت کردند. او گفت که پیش از آن نیز طالبان در جلال‌آباد به دلیل زن بودنش از صدور مجوز سفر برای او خودداری کرده بود.
این گردشگر که از سفارت هند درخواست کمک کرده بود، گفت از طالبان خواسته بود او را از افغانستان اخراج کند، اما آنان تهدید کرده بودند که به دلیل نقض مقررات بازداشتش خواهند کرد. او پس از چند ساعت توانست به سفرش ادامه دهد و سپس به هند بازگشت.
شماری از نهادهای مدنی افغانستان و گروه‌های قربانیان جنگ روز یکشنبه از دادگاه بین‌المللی جزایی خواستند در مورد بستن یکی از پرونده‌های اصلی تحقیقات درباره جنایت‌های جنگی و نقض حقوق بشر در افغانستان تجدیدنظر کند.
آنان این تصمیم را «خیانتی ویرانگر» خواندند و گفتند که بسته‌شدن پرونده، امید قربانیان به عدالت را از بین می‌برد و عاملان جنایت‌ها را جسورتر می‌کند.
این نهادها در بیانیه مشترکی که سازمان رواداری روز یکشنبه، منتشر کرد، تصمیم محکمه را از نظر حقوقی پرسش‌برانگیز و زودهنگام خواندند. آنان تأکید کردند که ادامه رسیدگی به جنایت‌های طالبان پس از بازگشت به قدرت نباید به نادیده‌گرفتن قربانیان جنایت‌های پیشین و دیگر عاملان بینجامد.
قاضیان شعبه مقدماتی دوم روز ۲۱ عقرب دستور بسته‌شدن پرونده اصلی افغانستان را صادر کردند. آنان گفتند که دادستانی لاهه نتوانسته است توانایی خود را برای ادامه موثر تحقیقات و پیگرد متهمان ثابت کند.
این پرونده اتهام‌های جنایت‌های جنگی و جنایت‌های علیه بشریت علیه نیروهای امریکایی، نیروهای حکومت پیشین، طالبان و داعش خراسان را در بر می‌گرفت. قتل، شکنجه، حمله عمدی به غیرنظامیان و بازداشت‌های غیرقانونی از موضوعات مورد بررسی بود.
دامنه تحقیقات، جنایت‌های ارتکابی در خاک افغانستان از ۱۱ ثور ۱۳۸۲ و برخی جنایت‌های مرتبط با جنگ افغانستان در دیگر کشورهای عضو دادگاه از ۱۰ سرطان ۱۳۸۱ را شامل می‌شد.
دادستانی دادگاه بین‌المللی جزایی نخستین‌بار در ۲۹ عقرب ۱۳۹۶ درخواست مجوز تحقیق درباره جنایت‌های احتمالی در افغانستان را ارائه کرد. قاضیان شعبه مقدماتی دوم در ۲۳ حمل ۱۳۹۸ این درخواست را رد کردند، اما شعبه تجدیدنظر در ۱۵ حوت همان سال تصمیم قبلی را تغییر داد و اجازه آغاز تحقیقات را صادر کرد.
ادامه تحقیقات درباره طالبان
بسته‌شدن پرونده اصلی به معنای پایان تمام تحقیقات افغانستان نیست. رسیدگی به جنایت‌های طالبان از اسد ۱۴۰۰ به این‌سو، در پرونده جداگانه‌ای به نام «افغانستان ۲» ادامه دارد.
چهار حکم بازداشت هبت‌الله آخندزاده، عبدالـحکیم حقانی، حبیب‌الله آغا و ندا محمد ندیم نیز معتبر است و به پرونده دوم انتقال یافته است. این حکم‌ها به اتهام آزار و تعقیب بر مبنای جنسیت و دلایل سیاسی صادر شده‌اند و حکم محکومیت نیستند.
پرونده دوم وضعیت افغانستان، افزون بر جنایت‌ها علیه زنان و دختران، اتهام‌های آزار افرادی دیگر بر مبنای گرایش سیاسی، قومیت و مذهب را نیز در بر می‌گیرد.
اما تحقیقات درباره جنایت‌های ادعایی داعش خراسان از سال ۱۳۹۵ متوقف می‌شود. قاضیان گفته‌اند که دادستانی در صورت فراهم‌شدن امکان پیشبرد موثر تحقیقات، می‌تواند دوباره درخواست مجوز کند.
اعتراض به مبنای حقوقی تصمیم
نهادهای مدنی می‌گویند که قربانیان و بازماندگان با پذیرفتن خطرهای جدی، شواهد جمع‌آوری کرده و به محکمه سپرده‌اند، زیرا در افغانستان به عدالت دسترسی نداشتند.
آنان می‌گویند که برای بستن تحقیقات جاری، دادستان باید کتبی اطلاع دهد که اقدام تحقیقی یا پیگرد دیگری پیش‌بینی نمی‌شود. به گفته این نهادها، دادستانی پیشتر اعلام کرده بود که تحقیقات ادامه دارد و انتظار ندارد در آینده نزدیک چنین اطلاعیه‌ای بدهد.
این نهادها همچنین انتقاد کرده‌اند که دادگاه کیفری بخشی از استدلال خود برای بستن پرونده را بر جداسازی تحقیقاتی بنا کرده که خودش دستور داده بود. آنان می‌گویند امکان بازگشایی پرونده در آینده، جای ادامه تحقیقات جاری را نمی‌گیرد.
بر اساس بیانیه، دفتر دادستان به رویترز گفته است که به تصمیم بستن پرونده اعتراض کرده است.
نگرانی از فشار امریکا
این تصمیم در حالی گرفته شده که دادگاه جزایی لاهه با تحریم‌ها و فشار حکومت ترامپ روبه‌رو است. تحقیقات درباره اتهام‌ها علیه نظامیان امریکایی از موضوعات اختلاف واشنگتن با دادگاه کیفری بوده است.
در بیانیه آمده است: «این تصمیم در حالی گرفته شده که دادگاه زیر فشار مداوم خارجی قرار دارد. امریکا ۹ نفر از ۱۸ قاضی و هر دو معاون دادستان را تحریم کرده و در ۱۷ میزان ۱۴۰۵، خود محکمه را نیز تحریم کرد.»
در ادامه آمده است: «تحقیقات درباره افغانستان یکی از موضوعات مورد اعتراض واشنگتن بود. ما درباره انگیزه قاضیان داوری نمی‌کنیم و نمی‌گوییم که آنان زیر تأثیر تحریم‌ها چنین تصمیمی گرفته‌اند. اما در این شرایط، بسته‌شدن پرونده ممکن است عقب‌نشینی در برابر فشار امریکا تلقی شود.»
آنان از کشورهای عضو اساسنامه روم خواسته‌اند که حمایت سیاسی و منابع لازم برای فعالیت مستقل محکمه را فراهم کنند و گفته‌اند که از راه‌های قانونی برای لغو این تصمیم تلاش خواهند کرد.
تاجران پاکستانی می‌گویند توقف واردات انار از افغانستان در پی بسته‌ماندن گذرگاه‌های مرزی، بهای این میوه را در بازارهای پاکستان افزایش داده است. به گفته تاجران پاکستانی توقف تجارت میان دو کشور، هم مصرف‌کنندگان پاکستانی و هم واردکنندگان و تاجران میوه را متضرر کرده است.
بر اساس آمار اداره مرکزی آمار پاکستان، این کشور در سال ۲۰۲۴ بیش از ۱۸ میلیون دالر انار از افغانستان وارد کرده بود.
اکنون با توقف واردات، تاجران پاکستانی بیشتر به تولیدات داخلی، به‌ویژه انار ولایت بلوچستان، متکی شده‌اند. با این حال، آنان می‌گویند میزان تولید داخلی برای تأمین نیاز بازار پاکستان کافی نیست.
در شهر کویته، مرکز بلوچستان، قیمت هر کیلوگرام انار باکیفیت به ۹۰۰ روپیه پاکستانی، معادل سه دالر، رسیده است، در حالی که این میوه در سال گذشته به قیمت ۴۰۰ روپیه، معادل یک دالر و ۴۴ سنت، فروخته می‌شد.
بشیرخان، یکی از تاجران میوه در بازار کویته، به عرب‌نیوز گفت که بیشتر انار مورد نیاز خود را اکنون از ولسوالی‌های پیشین و قلعه عبدالله تهیه می‌کند. او گفت قیمت یک کارتن انار درشت به وزن ۱۰ کیلوگرام از چهار هزار روپیه پاکستانی (حدود ۱۴ دالر) در سال گذشته، به ۱۰ هزار روپیه پاکستانی (حدود ۳۶ دالر) در سال جاری افزایش یافته است.
خان افزود: «پیش از این، مقدار قابل توجهی انار از افغانستان وارد می‌شد که به پایین نگه‌داشتن قیمت‌ها و تأمین نیاز بازار کمک می‌کرد.»
حاجی جلال‌خان اچکزی، واردکننده انار از افغانستان و رئیس پیشین اتاق تجارت چمن، می‌گوید پیش از بسته‌شدن مرزها، روزانه حدود ۲۵۰ موتر باربری حامل انار افغانستان از گذرگاه چمن عبور می‌کردند.
او تأکید کرد که تولید انار در افغانستان به اندازه‌ای است که می‌تواند بخش قابل توجهی از نیاز بازار پاکستان را تأمین کند، در حالی که میزان تولید این میوه بلوچستان حتی برای پاسخ‌گویی به تقاضای همین ایالت نیز کافی نیست.
اچکزی به عرب نیوز گفت توقف تجارت، علاوه بر مصرف‌کنندگان، واردکنندگان، شرکت‌های ترانسپورتی و مأموران ترخیص کالا را نیز متضرر کرده است. او از حکومت‌های پاکستان و طالبان خواست اختلاف‌های خود را حل کنند و تجارت میان دو کشور را از سر بگیرند.
فصل برداشت و عرضه انار در بازارهای پاکستان معمولا از میزان تا اواخر قوس ادامه دارد.
پیشتر شماری از باغداران قندهار نیز به افغانستان اینترنشنال گفتند که در پی بسته‌شدن گذرگاه‌های تجاری با پاکستان، قیمت انار این ولایت ۴۰ درصد کاهش یافته است.
به گفته آنان، بهای هر مَن انار، معادل پنج کیلوگرام، از ۵۰۰ به ۳۰۰ افغانی رسیده و نزدیک به ۸۰ درصد محصول در بازار داخلی باقی مانده است. هم‌زمان، اداره زراعت طالبان اعلام کرده که تولید انار قندهار از ۲۷۵ هزار تُن در سال گذشته به حدود ۲۲۰ هزار تُن کاهش یافته است.
با این حال، وحید احمد، رئیس انجمن میوه و سبزیجات پاکستان می‌گوید بسته‌شدن مرزها اگرچه فرصتی برای تولیدکنندگان محلی انار در بلوچستان فراهم کرده، اما به تجارت پاکستان آسیب زده است. او گفت بسیاری از محصولات زراعتی پاکستان پیش از این به افغانستان صادر می‌شدند و از آنجا به کشورهای آسیای مرکزی انتقال می‌یافتند.
زیان‌های تجاری ناشی از بسته‌ماندن مرزها
وزارت تجارت پاکستان اوایل ماه جاری گزارش داد که صادرات پاکستان به افغانستان از زمان تعلیق تجارت در سال ۲۰۲۵ حدود یک میلیارد دالر کاهش یافته است.
وزارت تجارت پاکستان همچنین اعلام کرد که این کشور از ماه سرطان تا عقرب سال جاری، در نتیجه توقف تجارت، درگیری‌های منطقه‌ای، بسته‌شدن مرزها و افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل، حدود ۳۸۷ میلیون دالر زیان تجاری متحمل شده است.
پاکستان بیش از یک سال است که گذرگاه‌های مرزی خود با افغانستان را بسته و تجارت دوجانبه به ارزش تقریبی دو میلیارد دالر را متوقف کرده است. اسلام‌آباد کابل را به پناه‌دادن به گروه‌های شبه‌نظامی متهم می‌کند که به نیروهای امنیتی و شهروندان پاکستانی حمله می‌کنند. طالبان این اتهام‌ها را رد کرده‌است.
منابع محلی روز یکشنبه به افغانستان اینترنشنال گفتند که طالبان در دو هفته گذشته حدود ۱۲۰۰ خانواده از مهاجران وزیرستانی را از کمپ گلان در ولایت خوست به مناطق ورزی و سربنی در ولسوالی اسماعیل‌خیل مندوزی منتقل کرده است.
به گفته این منابع، طالبان این اقدام را به دلیل «نگرانی‌های امنیتی» و احتمال آغاز «عملیات زمینی پاکستان» در مناطق مرزی انجام داده است.
چهار منبع در کمپ گلان به افغانستان اینترنشنال گفتند که اداره طالبان برای هر خانواده ۵۰ هزار افغانی و یک خیمه در نظر گرفته است تا بتوانند امکانات اولیه زندگی را در محل جدید فراهم کنند.
به گفته شماری از ساکنان کمپ گلان، طالبان برای انتقال خانواده‌ها موترهای ویژه فراهم کرده بود. برخی خانواده‌ها با این موترها جابه‌جا شدند و هزینه انتقال خانواده‌هایی نیز که شخصاً وسایل و اسباب زندگی‌شان را به محل جدید منتقل کرده بودند، پرداخت شده است.
یک منبع امنیتی در خوست درباره دلیل این تصمیم به افغانستان اینترنشنال گفت: «طالبان نگران است که پاکستان ممکن است در کمپ گلان عملیات زمینی انجام دهد.»
با این حال، یک بزرگ قومی از مهاجران وزیرستانی گفت که آنان از دلیل اصلی این تصمیم آگاهی ندارند، اما احتمال می‌دهند که انتقال خانواده‌ها در نتیجه «تفاهم و مصلحت میان دو کشور» صورت گرفته باشد.
بر اساس اطلاعات منابع، شمار اندکی از خانواده‌های مهاجران در مرکز ولسوالی گربز و برخی دیگر در اطراف شفاخانه مقام ولایت خوست جابه‌جا شده‌اند.
در ادامه این روند، منابعی در خوست و پکتیکا به افغانستان اینترنشنال گفتند که طالبان در حال بررسی انتقال مهاجران از شماری از مناطق ولسوالی سپیره خوست و منطقه لمن در ولسوالی برمل پکتیکا نیز است.
نگرانی باشندگان مناطق میزبان
انتقال خانواده‌های مهاجر به مناطق ورزی و سربنی نگرانی‌هایی را در میان شماری از باشندگان محل برانگیخته است.
یکی از ساکنان ولسوالی اسماعیل‌خیل و مندوزی به افغانستان اینترنشنال گفت که شماری از باشندگان مناطق سربنی و ورزی با انتقال خانواده‌های مهاجر به این مناطق مخالفت کرده‌اند.
به گفته او، باشندگان محل نگران‌اند که اعضای خانواده برخی از جنگجویان تحریک طالبان پاکستان نیز در میان مهاجران منتقل‌شده حضور داشته باشند و اسکان آنان در این مناطق به مشکلات امنیتی منجر شود.
در همین حال، نمایندگان و بزرگان قومی مناطق سربنی و ورزی درباره این موضوع با عبدالرحمان حقانی، والی طالبان در خوست، دیدار کرده‌اند. به گفته منابع، والی طالبان در این دیدار به آنان گفته است که «مهاجران در زمین‌های دولتی جابه‌جا می‌شوند و همه این افراد آواره هستند.»
اداره طالبان تاکنون درباره انتقال این خانواده‌ها و نگرانی‌های مطرح‌شده در این زمینه به‌گونه رسمی اظهارنظر نکرده است.
پیشینه انتقال مهاجران وزیرستانی
انتقال مهاجران وزیرستانی از مناطق مرزی خوست نخستین بار نیست. این گروه پیش از این، در دلو ۱۴۰۳ نیز ده‌ها خانواده مرتبط با تحریک طالبان پاکستان را از کمپ گلان خوست، ولسوالی اسماعیل‌خیل و مناطق مرزی پکتیکا به کمپ‌های مهاجران در ولایت غزنی منتقل کرده بود.
بر اساس اطلاعات افغانستان اینترنشنال، برای هر عضو خانواده‌های منتقل‌شده ماهانه ۴۰ دالر کمک‌هزینه در نظر گرفته شده بود. این انتقال در چارچوب توافق میان اداره طالبان و مفتی نور ولی محسود، رهبر تحریک طالبان پاکستان، صورت گرفته بود.
در این توافق همچنین تاکید شده بود که اعضای خانواده‌های مربوطه بدون ثبت بایومتریک و گرفتن عکس منتقل شوند و هزینه جابه‌جایی خانواده‌ها و تهیه وسایل اولیه زندگی آنان نیز پرداخت شود.
وزارت مهاجرین و عودت‌کنندگان طالبان، وزارت داخله، وزارت امور قبایل و سرحدات و ریاست استخبارات این گروه در سازمان‌دهی این روند نقش داشتند.
پیشینه حضور مهاجران وزیرستانی در خوست
کمپ گلان بزرگ‌ترین کمپ آوارگان وزیرستانی در افغانستان است. در سال ۲۰۱۴، هم‌زمان با آغاز عملیات نظامی ارتش پاکستان در وزیرستان شمالی، شمار زیادی از خانواده‌ها به دلیل جنگ و ناامنی به افغانستان پناه آوردند و در کمپ گلان و مناطق اطراف آن در ولایت خوست مستقر شدند.
بیشتر اعضای این خانواده‌ها غیرنظامیانی هستند که در نتیجه جنگ آواره شده‌اند و در طول سال‌ها زندگی تازه‌ای در افغانستان آغاز کرده‌اند. با این حال، احتمال حضور اعضای گروه‌های مسلح در میان ساکنان این کمپ‌ها همواره یکی از نگرانی‌های امنیتی پاکستان بوده است.
مقام‌های پاکستانی در مقاطع مختلف ادعا کرده‌اند که شماری از اعضای گروه‌های مسلح در این کمپ‌ها پنهان می‌شوند؛ ادعاهایی که طالبان آن را رد کرده است.
بسته‌شدن شفاخانه خاتم‌النبیین در کابل، بیماران نیازمند مراقبت‌های پس از پیوند کلیه را نگران کرده است. خیرمحمد، یکی از بیماران این شفاخانه به افغانستان اینترنشنال گفت پس از بسته‌شدن این نهاد از نتیجه آزمایش‌هایش بی‌خبر است و بیمارانی چون او قربانی اختلافات سیاسی طالبان می‌شوند.
شفاخانه خاتم‌النبیین روز شنبه، ۱۳ عقرب به فرمان عبدالحکیم شرعی، وزیر عدلیه طالبان، مهر و قفل شد. جواد محسنی، صاحب‌امتیاز این شفاخانه، گفته است که با بسته‌شدن این مرکز، نزدیک به ۵۰ کارمند آن نیز بیکار شده‌اند.
آقای محسنی گفته است که وزیر عدلیه طالبان پیش از بسته‌شدن این مرکز، خواستار واگذاری مدیریت و اداره شفاخانه به شخص او شده و هشدار داده بود که در صورت نپذیرفتن این درخواست، فعالیت آن متوقف خواهد شد.
او گفته است که این درخواست را به دلیل نداشتن مبنای قانونی رد کرده است. محسنی بسته‌شدن شفاخانه را بخشی از برخوردهای «تبعیض‌آمیز و مذهبی» وزیر عدلیه طالبان با مراکز متعلق به شیعیان افغانستان دانسته است.
در کنار آن بسته‌شدن این مرکز، نگرانی بیمارانی را نیز برانگیخته است که برای ادامه درمان و مراقبت‌های تخصصی به خدمات آن نیاز دارند.
داکتر فیروز ایلخانی، پزشک ساکن استانبول در همین ارتباط به افغانستان اینترنشنال می‌گوید که بسته‌شدن مراکز درمانی تخصصی می‌تواند روند درمان بیماران، به‌ویژه مبتلایان به بیماری‌های مزمن و بیماران پیوند کلیه را با مشکل روبه‌رو کند.
به گفته او، این بیماران برای ادامه زندگی به معاینات منظم، مراقبت‌های تخصصی و دسترسی دوامدار به خدمات صحی نیاز دارند. او تأکید می‌کند که اختلاف‌ها و تنش‌های سیاسی و اداری نباید باعث محرومیت مردم از خدمات درمانی شود و نباید بیماران قربانی چنین اختلاف‌هایی شوند.
خیرمحمد(نام مستعار)، باشنده تخار و یکی از بیماران پیوند کلیه شفاخانه خاتم‌النبیین، در گفت‌وگو با افغانستان اینترنشنال از مشکلات خود پس از بسته‌شدن این مرکز درمانی سخن گفته است.
او گفت که حدود دو سال پیش کلیه‌هایش از کار افتاد و از ولایت تخار برای درمان به کابل منتقل شد. به گفته او، پس از سه تا چهار ماه تلاش و جمع‌آوری کمک‌های مالی از مردم و دوستانش، حدود ۴۰۰ هزار افغانی برای پیوند کلیه و مراحل درمان هزینه کرد.
او گفته است که قرار بود عمل پیوند کلیه‌اش در شفاخانه خاتم‌النبیین انجام شود، اما در شبی که برای جراحی آماده می‌شد، نیروهای امر به معروف طالبان به شفاخانه آمدند و فعالیت بخش پیوند کلیه را متوقف کردند.
به گفته خیرمحمد، ماموران امر به معروف دلیل این تصمیم را حرام‌بودن خریدوفروش اعضای بدن عنوان کردند. او می‌گوید توضیح داده بود که کلیه را نخریده، بلکه برادر تنی‌اش آن را به‌گونه رایگان و از روی محبت به او اهدا کرده است، اما با وجود این توضیحات، اجازه انجام عمل جراحی داده نشد.
او پس از آن برای درمان به پاکستان رفت و حدود یک ماه در شفاخانه‌های کراچی تلاش کرد بستری شود، اما به دلیل تنش و درگیری پاکستان و اداره طالبان موفق نشد. سرانجام عمل پیوند کلیه او در شهر کویته، در ایالت بلوچستان پاکستان، انجام شد.
او می‌گوید حدود ۱۸ ماه از عمل پیوندش می‌گذرد و پس از بازگشت به افغانستان، برای مراقبت‌های پس از پیوند و معاینات دوره‌ای به شفاخانه خاتم‌النبیین مراجعه می‌کرد.
او می‌افزاید که روز شنبه از تخار به کابل آمد تا آزمایش‌های دوره‌ای خود را انجام دهد. او به دلیل نداشتن پول کافی، تلفنش را به‌عنوان ضمانت نزد شفاخانه گذاشت و قرار بود یکی از دوستانش پس از چاشت هزینه آزمایش را برایش بفرستد.
اما هنگامی که پس از چاشت به شفاخانه برگشت، دید که پولیس اطراف مرکز را محاصره کرده و دروازه‌های آن بسته است. این بیمار می‌افزاید که طالبان اجازه نداد تلفنش را از داخل شفاخانه بگیرد و اکنون با گذشت دو روز، نه به تلفنش دسترسی دارد و نه از نتیجه آزمایش‌های طبی خود آگاه است.
خیرمحمد می‌گوید توانایی مالی سفر دوباره به خارج از کشور را ندارد و نمی‌داند در صورت بروز مشکل صحی، برای دریافت خدمات تخصصی به کجا مراجعه کند.
شفاخانه خاتم‌النبیین بیش از ۱۵ سال در کابل فعالیت داشت و به‌ویژه در بخش بیماری‌های کلیه و ارولوژی به بیماران خدمات درمانی ارائه می‌کرد. این مرکز در یک ملک کرایه‌ای فعالیت داشت.
در یک سال اخیر، فعالیت چندین نهاد آموزشی، فرهنگی و رسانه‌ای وابسته به مجموعه خاتم‌النبیین، از جمله دانشگاه و مدرسه دینی خاتم‌النبیین و تلویزیون تمدن، نیز متوقف شده است.
خیرمحمد با اشاره به بسته‌شدن نهادهای فرهنگی و صحی وابسته به خاتم‌النبیین از سوی طالبان می‌گوید که «ما بیماریم و برای زنده‌ماندن تلاش می‌کنیم. ما را وارد سیاست نکنید.»
