تام وست: از طالبان خوشم نمی‌آید، اما تعامل با این گروه به نفع امریکا و افغان‌هاست

نمایندگی‌های دیپلماتیک افغانستان در خارج از کشور از محکمه جزایی بین‌المللی خواسته‌اند که با تحقیق و بازجویی از مجرمان، زنجیره رهبری و رهبران آنها به وظایف خود عمل کنند.

این دیپلمات‌ها همچنین از شورای حقوق بشر سازمان ملل خواستند که نقش خود را برای پیشگیری و پاسخ‌گویی گسترش دهد.

در اعلامیه‌ای که از آدرس نمایندگی‌های دیپلماتیک افغانستان در خارج از کشور منتشر شده، از آنتنیو گوترش، دبیر کل سازمان ملل خواسته شده است که یک هیأت حقیقت‌یاب سازمان ملل را به افغانستان بفرستد تا در مورد رویدادهای جنایات جنگی، سلسله اعدام‌های نظامیان دولت پیشین و گفتگو با قربانیان در سراسر افغانستان تحقیق کند.

در اعلامیه آمده است: "طالبان با برخورداری از فضای مصئونیت از مجازات، حاکمیت افراطی، ظالمانه و وحشیانه خود را تشدید بخشیده‌اند."

از نظر دیپلمات‌های افغانستان در خارج از کشور حاکمیت طالبان با نقض تعهدات و مکلفیت‌های بین‌المللی افغانستان توأم است و الگوی آزاردهنده زن‌ستیزی، تنفر قومی، خشونت و ترور در آن متبلور شده است.

پس از فرار اشرف غنی از کابل در پانزدهم اگست پارسال، کلیه ساختارهای دولتی در داخل کشور با فروپاشی روبرو شد. نمایندگی‌های دیپلماتیک افغانستان در خارج از کشور اما با سرنوشت متفاوتی روبرو شد.

اکثر این نمایندگی‌ها تلاش کردند استقلال‌شان را از دولتی که طالبان در کابل معرفی کردند حفظ کنند. آنها به رسانه‌ها گفتند آماده نیستند از حکومت طالبان در جهان نمایندگی کنند.

طالبان در آن زمان پیامی به نمایندگی‌های افغانستان در خارج از کشور فرستادند و تلاش کردند در مورد آینده ۶۵ نمایندگی سیاسی افغانستان در خارج از کشور با دیپلمات‌های افغانستان صحبت کنند.

اما دیپلمات‌های افغانستان از شرکت در جلسات به رهبری امیرخان متقی، سرپرست وزارت خارجه طالبان سرباز زدند.

به مرور زمان شماری از سفرا و دیپلمات‌های افغانستان از کرسی‌های‌شان کنار رفتند و به کشورهای غربی درخواست پناهندگی دادند. مابقی سفرا با تجربه‌های دشواری که از مشکلات مالی در پیش داشتند، تلاش کرده‌اند به خدمات قونسلگی در خارج از کشور بدون اتکا به دولت طالبان ادامه دهند.

گمانه‌زنی‌ها در فضای سیاسی افغانستان این است که منظور طالبان از "مجمع افغان‌ها" همان لویه جرگه‌ای است که پیش از این شماری از سیاسیون به شمول حامد کرزی، رئیس جمهور پیشین کشور برگزاری آنرا به این گروه پیشنهاد داده بودند.

ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی گروه طالبان پیش از این به رسانه‌ها گفته بود: "ما هنوز نامی بر آن نمی‌گذاریم؛ که نامش چه خواهد بود ولی یک مجمع افغان‌ها جور خواهد شد و بالای مسایل بحث خواهد کرد."

حسن کاظمی‌قمی، نماینده ویژه رییس جمهور ایران در امور افغانستان نیز قبلاً در گفتگو با خبرگزاری مهر گفت که "طالبان به دنبال برگزاری لویه جرگه است"

آقای قمی تصریح کرده بود که بخشی از گفتگوها در کابل دنبال می‌شود و یک بحثی هم برای تشکیل اجلاس لویه جرگه مطرح می‌شود. "الان طالبان دارد این را مطرح می‌کند. گفتگوهایی نیز با اطراف انجام می‌دهند که رهبران سیاسی برای گفتگو به کابل برگردند و در امان هستند."

مقامات طالبان امروز با توماس نیکلسون، نماینده ویژه اتحادیه اروپا برای افغانستان نیز دیدار و گفتگو کرده بودند.

سراج‌الدین حقانی، سرپرست وزارت داخله طالبان در دیدار با آقای نکلسن گفته است کشورهای جهان نباید از هیچ گروه مسلحی در افغانستان حمایت کند.

باختر، خبرگزاری دولتی تحت کنترول طالبان روز چهارشنبه خبر داد که اعضای کمیسیون سیاسی طالبان، امروز برای نخستین بار در قصر سپیدار تشکیل جلسه دادند و پس از بحث و تبادل نظر، درباره تماس با "شخصیت‌‌های افغان" و زمینه‌سازی برای بازگشت آن‌ها به افغانستان، تصمیماتی گرفتند.

کمیسیون سیاسی طالبان ماه حوت سال ۱۴۰۰ تشکیل شد. گفته شده هدف این کمیسیون برگزاری مذاکرات سیاسی با چهره‌های سیاسی مخالف است که بیشترشان پس از سقوط کابل در ماه آگست ۲۰۲۱ از کشور خارج شدند.

ریاست این کمیسیون بر عهده شهاب‌الدین دلاور، سرپرست وزارت معادن و پترولیم طالبان است، اما جلسه امروز به ریاست مولوی عبدالکبیر، معاون سیاسی رئیس‌الوزرای طالبان بود.

امیرخان متقی، سرپرست وزارت خارجه، خیرالله خیرخواه، سرپرست وزارت اطلاعات و فرهنگ، ‏ملا عبدا‌لحق وثیق، رییس عمومی استخبارات، انس حقانی و محمد خالد حنفی، سرپرست وزارت امر به معروف و نهی از منکر از دیگر مقامات طالبان بودند که در جلسه امروز حضور داشتند.

حنیف اتمر، وزیر خارجه‌ حکومت پیشین قبلا از این کمیسیون خواسته بود که "مرامش باید بازگشت به نظام متکی بر اراده ملت باشد، نه دل‌آسایی از سیاسیون."

با گذشت حدود ۹ ماه از ورود طالبان به کابل هنوز این گروه قادر نشده مشروعیت داخلی و جهانی را به دست آورد.

هنوز هیچ کشوری در جهان کابینه سرپرست معرفی شده توسط این گروه را به رسمیت نشناخته است.

خانم لاینز پیشتر گفته بود «افغانستان به تلاش‌های فراگیر در برابر چالش‌های پیش رو نیاز دارد.»

این دیدار پس از گفتگوی تلفنی چند روز پیش امیرعبداللهیان، وزیر خارجه ایران با آنتونیو گوترش، دبیر کل سازمان ملل انجام شده است.

وزیر خارجه ایران به دبیر کل سازمان ملل گفته بود «وضعیت انسانی و امنیتی در افغانستان بسیار نگران کننده است.»

او در گفتگو با آقای گوترش بر ضرورت تشکیل دولت فراگیر با مشارمت همه اقوام در افغانستان کرده بود.

ایران خواستار توجه سازمان ملل به وضعیت مهاجران افغان هم شده است. طبق گزارش‌ها، در حال حاضر در حدود پنج میلیون مهاجر افغان در ایران بسر می‌برند.

منابع محلی گفته‌اند مردم پنجشیر با آغاز جنگ در هفته گذشته و رعب و وحشتی که از شکنجه طالبان در این ولایت ایجاد شده بود، مجبور شدند خانه‌شان را ترک کنند و به کوه‌ها متواری شوند.

به گفته منابع، هنگامی این افراد می‌خواستند به خانه‌های‌شان برگردند، از سوی طالبان به اتهام عضویت در جبهه مقاومت بازداشت شدند.

"بازداشت به جرم پنجشیری بودن"

منابع می‌گویند تنها دلیل بازداشت این افراد این است که آنها "پنجشیری و تاجیک" هستند.

شماری از فعالان جامعه مدنی طالبان را به راه‌اندازی جنگ قومی در افغانستان متهم می‌کنند.

در یکی از نوارهایی که از جریان بازداشت‌ها در پنجشیر از سوی طالبان در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده، دیده می‌شود که یک عضو طالبان با اشاره به افراد بازداشت شده، می‌پرسد: "اینها کی‌ها هستند؟" سپس عضو دیگر طالبان پاسخ می‌دهد: "آنها پنجشیری‌ها هستند."

ابوبکر صدیق، سخنگوی طالبان در پنجشیر به تازه‌گی با ارسال ویدیویی به افغانستان اینترنشنال گفته است آمار افراد بازداشت شده به بیش از ۲۵۰ نفر می‌رسد.

طالبان این افراد را به برهم زدن امنیت پنجشیر و "بغاوت در برابر امارت اسلامی" متهم می‌کنند.

ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان سه‌شنبه شب نوار ویدیویی را در توییتر منتشر کرد که در آن دیده می‌شد قطاری از مردان ولایت پنجشیر از سوی اعضای گروه طالبان به اتهام عضویت در جبهه مقاومت ملی بازداشت شده‌اند.

منابع محلی اما تأکید می‌کنند که افراد بازداشت شده نقشی در نبرد علیه طالبان نداشته‌اند.

ولایت‌های پنجشیر، بغلان و تخار در روزهای گذشته شاهد درگیری نیروهای جبهه مقاومت و طالبان بوده است. در این درگیری‌ها به هر دو طرف آسیب رسیده است.

با اوج گیری نبردها در پنجشیر و اندراب، گروه‌های نظامی طالبان به شمول حاجی مالی خان، معاون وزیر دفاع طالبان به پنجشیر سفر کرده است.

پس از فروکش کردن نبردها گزارش‌هایی منتشر شد که نشان می‌داد طالبان به کشتار، دستگیری گسترده و شکنجه غیرنظامیان در این مناطق دست زده‌اند.

شماری از فعالان حقوق بشر پیش از این گفته بودند رفتار طالبان در پنجشیر، بغلان و تخار مصداق جنایت جنگی است.

شهرزاد اکبر، رئیس پیشین کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در توییترش نوشته است: "بازداشت، کشتار و شکنجه افراد ملکی در "حکومتداری" طالبان قاعده است نه استثنا."

به گفته خانم اکبر "این تاکتیک‌های بی‌رحمانه" طالبان،‌ می‌تواند جرایم جنگی محسوب شود.

او افزود که "براساس حقوق بشردوستانه بین‌المللی، تشویق، ترویج، مجاز دانستن یا عدم پیشگیری از قتل‌های هدفمند افراد ملکی، بازداشت‌های فراقانونی و شکنجه مظنونین، مسئولیت قانونی و جنایی برای رهبری طالبان به ویژه رهبری نیروهای امنیتی این گروه ایجاد می‌کند."

در همین حال، نصیراحمد فایق، نماینده افغانستان در سازمان ملل نیز از "گزارش‌های وحشتناک از کشتار غیرنظامیان به ویژه اقوام تاجیک توسط جنگجویان طالب در ولایت‌های پنجشیر، تخار و اندراب" ابراز نگرانی کرده است.

نماینده افغانستان در سازمان ملل تصریح کرده که این قتل‌ها مصداق جنایات جنگی و نقض قوانین بین‌المللی حقوق بشر است.

ملا یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان، تاجیکستان و ازبکستان را تهدید کرده بود در صورتیکه چرخبال‌های افغانستان بازگردانده نشود، باید منتظر واکنش باشند.

مقامات طالبان تاکنون به اظهارات اخیر سفیر امریکا در تاجیکستان واکنشی نشان نداده‌اند.

روح‌الله احمدزی، سخنگوی وزارت دفاع حکومت پیشین چندی قبل به افغانستان اینترنشنال گفت در روز ۱۵ اگست ۶۳ هواپیمای نظامی با ۶۰۰ پیلوت و منصوبین نیروهای هوایی به ازبکستان و تاجیکستان پرواز کرده بودند.

سفیر آمریکا در دوشنبه روز گذشته در یک کنفرانس مطبوعاتی گفت که ایالات متحده و تاجیکستان در مورد سرنوشت طیاره‌ها و چرخبال‌هایی که در ماه آگست سال گذشته از افغانستان وارد تاجیکستان شدند، گفتگو کرده‌اند.

او از جزئیات این مذاکرات حرفی نزد، اما گفت «صحبت از چرخبال‌ها و طیاره‌های نظامی است که پس از سقوط کابل، توسط پیلوت‌های افغان وارد کشورهای همسایه شدند. آن‌ها ۱۵۰ چرخبال نظامی هستند که توسط آمریکا به دولت سابق افغانستان اهدا شده بود.»

به گزارش خبرگزاری آسیا پلوس تاجیکستان، محمد ظاهر اغبر، سفیر افغانستان در دوشنبه قبلا تائید کرده است که تعدادی از چرخبال‌ها به تاجیکستان تحویل داده شده‌اند.

سیگار، اداره بازرس آمریکا برای بازسازی افغانستان هم اخیرا گزارش داد که ۱۶ چرخبال حکومت پیشین افغانستان که به اوکراین منتقل شده بود، به دولت ولودیمیر زلنسکی داده شده است.