«قیمت ویزای پاکستان ۱۲۰۰ دالر»؛ متقی از نظامانی خواست در روند صدور ویزا شفافیت ایجاد کند

اما همان‌قدر که بوی خاطرجمعی و اطمینان به قدرت‌های خارجی از این پیام می‌آید، یکدندگی و قاطعیت در مسایل «داخلی افغان‌ها» نیز در آن دیده می‌شود.

پیام منسوب به رهبر طالبان در میان لفاظی‌های فراوان، به دو نگرانی اصلی جامعه جهانی اشاره می‌کند: تروریسم بین‌المللی و قاچاق مواد مخدر. چنانکه در نشست اخیر سمرقند، دیدارهای دیپلومات‌ها در قطر، سخنان سخنگویان کاخ سفید و کرملین دیده می‌شود، جهان از این دو تهدید از افغانستان تحت کنترول طالبان نگران است.

کارگزاران طالبان از این پیام استفاده می‌کنند و به جهان می‌گویند: «افغانستان با تمام کشورهای همسایه، کشورهای اسلامی و تمام جهان در چارچوب اصول اسلامی مناسبات مثبت و مؤثر استوار بر تعامل خوب و متقابل می‌خواهد.»

در این بیانیه هیچ قدرتی استثنا نیست، از جمله امریکا، روسیه و اسراییل.

از نام ملا‌هبت‌الله اضافه می‌شود: «همان‌گونه که افغانستان نمی‌خواهد در امور داخلی هیچ کشوری مداخله کند، تأکید می‌کند که دیگر کشورها نیز در مسایل و امور داخلی ما مداخله نداشته باشند که انجام این کار هم به نفع جهان و هم به نفع افغانستان است.»

باز هم در بخش دیگر این پیام، رهبری طالبان، به دومین دغدغه بزرگ جهان می‌کوشد پاسخ دهد: «امارت اسلامی بر اساس مکلفیت اسلامی و شرعی خویش، ممنوعیت کشت مواد مخدر و تطبیق فرمانی را در این خصوص توسط هموطنان، دستاورد بزرگ می‌داند. انجام این کار بزرگ عزم و تصمیم امارت اسلامی و حمایت قاطع مردم از امارت اسلامی را نشان می‌دهد و این را واضح می‌سازد که افغانستان دیگر عاری از مواد مخدر می‌شود.»

باز هم بیانیه چنان نگاشته شده است که گویا مشاوران طالبان می‌دانند چه چیزی می‌تواند به اقدام عملی جهان علیه طالبان منجر شود.

در حالی‌که جهان به ظاهر به مسایل مهمی مانند ایجاد حکومت فراگیر، باز کردن درهای مکاتب دخترانه و بازگشت زنان به کار، آغاز گفت‌وگوهای بین‌الافغانی برای حل بحران افغانستان و رسیدن به صلح و ثبات پایدار می‌پردازند، اما چیزی که خواب جهانیان را از ناحیه افغانستان به هم می‌زند، تروریسم بین‌المللی و قاچاق مواد مخدر است، نه چگونگی تغییر اوضاع به نفع مردم افغانستان. دقیقا از این رو است که پیام عیدی ملا هبت‌الله هیچ اشاره‌ای به این مسایل ندارد و حتی نامی از گفت‌وگوهای بین‌الافغانی، حکومت فراگیر، بازگشیایی مکتب دخترانه یا حق کار زنان نمی‌برد.

برعکس انعطافی که ملا هبت‌الله در تعامل به جهان نشان می‌دهد، موضع‌گیری او در قبال مسایل داخلی افغانستان تند است.

در بخش دیگری از همین پیام آمده است: «در برابر دشمنان دین و کشور، تخریب‌کنندگان امنیت، دزدان و مجرمین جنایی قاطعانه عمل کنید... امنیت، نعمت بزرگ الله جل‌جلاله است، بیایید باز هم به خاطر تامین ثبات و امنیت کشور خود در کنار نظام قاطعانه ایستاده شویم تا مردم و ملت دیگر آسیب نبینند و قربانی ناامنی نگردند. اگرچه بعضی از حلقات دشمن در این رابطه کوشش شوم می‌کنند که کشور ما را ناامن و ارگان‌های امارت اسلامی را ضعیف نشان دهند، مگر ما باور داریم که نصرت‌ الله جل‌جلاله و حمایت ملت همراه ماست و امنیت بیشتر تحکیم می‌یابد و مردم بیشتر به آسایش می‌رسند.»

او باز هم در زمینه رشد اقتصادی، ایجاد کار، درآمد مردم، رفاه و توسعه اقتصادی هیچ نکته‌ای ندارد و فقط در این حد اکتفا می‌کند که بازرگانان به فقرا کمک کنند.

به‌نظر می‌رسد کارگردانان طالبان بار دیگر از این فرصت استفاده کرده‌اند که به جهانیان اطمینان خاطر بدهند که اداره طالبان تهدیدی برای امنیت جهانی و منافع قدرت‌ها نیست و کسی نباید به فکر براندازی رژیم طالبان باشد.

عبدالمطلب امیری، باشنده پنجشیر در این نشست متنی را خواند که در آن آمده بود: «کسی که با زور شمشیر غلبه نموده و خلافت را از آن خود سازد، «امیرالمومنین» خوانده می‌شود و برای کسی که به خدا و روز آخرت ایمان دارد، جایز نیست که حتی یک شب را سپری نماید و آن شخص را امام نخوانده باشد.»

در این متن تاکید شده است که «حکومت امارت اسلامی هم از طریق بیعت به میان آمده و هم از طریق سلطه و غلبه که هر دو طریق برای کسب مشروعیت از علایم بارز یک حکومت اسلامی به شمار می‌آید.»

در این نشست مقامات محلی طالبان به شمول محمدمحسن هاشمی، والی این گروه برای پنجشیر شرکت کرده بودند.

با این حال برخی از روحانیون شرکت‌کننده در این نشست اعتبار فتوای صادر شده را زیر سوال بردند.

یحی عنابی، شرکت‌کننده این برنامه گفت فتوا را کسی صادر می‌کنند که «معززترین سکنه یک منطقه باشد.» این روحانی با اشاره به اینکه از او برای صدور فتوا دعوت شده گفت: «من چقدر معزز هستم که عسکر امارت اسلامی یکبار از پیش رو و یک بار از پشت سر، دو بار مرا تلاشی می‌کند.»

به گفته آقای عنابی افراد طالبان حتی دستارش را بررسی کرده‌اند که مبادا بمبی در آن پنهان نباشد. او با تاکید پرسید که «آیا چنین آدمی قابل فتوا دادن است؟»

در تصاویری که رسانه‌های داخلی از این نشست منتشر کرده‌اند، دیده می‌شود که شرکت‌کنندگان برنامه به صراحت از بدرفتاری طالبان با مردم پنجشیر انتقاد می‌کنند.

در یکی از گزارش‌ها دیده می‌شود که مولوی کاظم، از روحانیون پنجشیر می‌گوید: «فتوا دادن یک موضوع ساده نیست که هرکس جرات کند و برخیزد و فتوا بدهد.»

شیخ مسیح‌الله، متنفذ قومی نیز در این برنامه خواهان برخورد نیک با مردم پنجشیر شد و گفت با مردم پنجشیر برخورد دوگانه نباید شود.

با وجود اینکه در بیست سال پیش از تسلط طالبان، پنجشیر یکی از امن‌ترین ولایت‌های افغانستان بود، پس از ورود طالبان به این ولایت در ۱۵ سرطان ۱۴۰۰، گزارش‌های متعددی از بازداشت‌های دسته‌جمعی، شکنجه گسترده و تیرباران غیرنظامیان و اسیران جنگی در این ولایت منتشر شده است.

نهادهای حقوق بشری طالبان را متهم کرده‌اند که در برابر مردم ولایت پنجشیر به گستردگی از خشونت کار گرفته و مرتکب جنایت جنگی شده‌اند.

در همین حال شماری از فعالان حقوق بشری می‌گویند شهروندان پنجشیر در ولایت‌های متعدد «تنها به دلیل هویت ولایتی‌شان» مورد حمله، بازداشت و شکنجه قرار گرفته‌اند.

آخیم اشتاینر، مدیر برنامه توسعه سازمان ملل متحد، به خبرگزاری اسوشیتد پرس گفت که کل سیستم سازمان ملل باید توانایی خود را برای فعالیت در افغانستان را بازبینی کند.

این مقام سازمان ملل گفت طالبان به زنان افغان اجازه داده است تا در برخی کارها شرکت کنند و گزارش سازمان ملل که روز سه‌شنبه منتشر شد نشان می‌دهد که این کشور با اقتصاد رو به ضعف خود، بیش از گذشته به کار و فعالیت زنان نیاز دارد.

سازمان ملل در یک سال و هشت ماه گذشته از طریق تذریق پول و کمک‌های بشردوستانه به دشواری توانسته است ارزش پول افغانی را در بازار ارز ثابت نگه دارد. با این حال میلیون‌ها نفر در این کشور در قحطی به‌سر می‌برند و پیش‌بینی می‌شود که درآمد سرانه از ۳۵۹ دالر در سال ۲۰۲۲ به ۳۴۵ دالر در سال ۲۰۲۴ کاهش خواهد یافت.

مدیر برنامه توسعه سازمان ملل متحد می‌گوید برخی از این مشکلات اقتصادی به دلیل سیاست‌های طالبان است که بیشتر زنان را از محل کار دور نگه می‌دارد. این مشکلات اقتصادی به معنای نیاز بیشتر در کشور است، اما حقوق بشر برای سازمان ملل غیرقابل مذاکره است و اگر طالبان تسلیم نشوند، در ماه می سازمان ملل افغانستان را ترک خواهد کرد.

آخیم اشتاینر می‌گوید: «من فکر می‌کنم راهی جز دل‌شکستگی وجود ندارد. منظورم این است که اگر بخواهم تصور کنم که خانواده سازمان ملل امروز در افغانستان نیستند. به این معنی است که میلیون‌ها دختر جوان، پسر جوان، پدر و مادر را دارم که اساساً غذای کافی نخواهند داشت.»

سازمان ملل برای نخستین بار در ۱۵ حمل اعلام کرد که طالبان مانع کار کارمندان زن در این سازمان شده‌اند. یوناما در آن زمان تصمیم طالبان مبنی بر ممنوعیت کار زنان در این سازمان را نکوهش کرد و از کارمندان خود خواست برای ۴۸ ساعت دیگر به دفاتر خود نیایند.

بعدا این تصمیم تا ۲۵ ثور تمدید شد و سازمان ملل اعلام کرد که از این فرصت برای گفت‌وگو با طالبان استفاده خواهد کرد.

دادگاه عالی طالبان افزوده که در این جلسه شماری از «علما، بزرگان و نمایندگان» مردم شیعه بلخ هم حضور داشتند، اما نامی از آنها نبرده است.

براساس این خبر، رئیس عمومی محکمه مرافعه طالبان در بلخ تاکید کرده که اجرای شریعت و برگزاری مراسم مذهبی و عیدها مطابق فتوای علمای این گروه «یک جا با سایر ملت مسلمان افغانستان» باعث رضای خدا و اخوت اسلامی بین همه مسلمانان افغانستان می‌شود.

در این خبر توضیح داده نشده که اگر شیعیان امور مذهبی و مراسم عید را مطابق دستور رهبران مذهبی خودشان به‌جا آورند، طالبان با آنها چه برخوردی خواهند کرد.

دادگاه عالی طالبان در خبر خود افزوده که علمای شیعه حاضر در این جلسه به رئیس دادگاه مرافعه طالبان «وعده دادند» که اطاعت از اوامر نظام طالبان را بر خود «لازم» می‌دانند و مراسم ایام عید را مطابق فتوای رهبری این گروه برگزار خواهند کرد.

نظر علمای شیعه حاضر در این جلسه در مورد این خبر دادگاه عالی طالبان در دست نیست.

این درخواست مقام‌های قضایی، سیاسی و امنیتی طالبان در بلخ در حالی مطرح شده که دو سه روز بیشتر به عید فطر نمانده است.

شیعیان افغانستان معمولاً مطابق دستور رهبران مذهبی خود عمل می‌کنند و عیدهای مذهبی را گاهی با یک روز تفاوت با پیروان مذهب حنفی برگزار می‌شود.

حالا به نظر می‌رسد که طالبان قصد دارند کنترول خود را بر امور مذهبی شیعیان بیشتر کنند و نگذارند که آنها مطابق دستور رهبران خود عمل کنند که بیشتر در ایران و عراق به سر می‌برند.

طالبان پیش از این رسمیت مذهب شیعه را رد و آموزش فقه جعفری را هم از دانشگاه بامیان، که دانشجویان آن بیشتر شیعه هستند، حذف کرده‌اند.

برنامه توسعه‌ای سازمان ملل روز سه شبنه، ۲۹ حمل با نشر گزارشی می‌گوید که محدودیت‌های طالبان بر کار و آموزش زنان، فاجعه اقتصادی در افغانستان را بدتر می‌کند.

در گزارش برنامه توسعه‌ای سازمان ملل که آمده است که تولیدات اقتصادی افغانستان پس تسلط طالبان، حدود ۲۰ درصد سقوط کرده است.

طبق این گزارش، به رغم برخی از نشانه‌های ابتدایی بهبود اقتصادی از جمله نرخ ارز نسبتاً با ثبات، افزایش صادرات، تقاضای فزاینده برای نیروی کار و کاهش تورم، تولید ناخالص داخلی افغانتسان در سال ۲۰۲۲ حدود ۳.۶ درصد کاهش یافته است.

عبدالله الدرداری، نماینده برنامه توسعه‌ای سازمان ملل در افغانستان گفت که ارایه مداوم کمک‌های خارجی به میزان ۳.۷ میلیارد دالر در سال ۲۰۲۲ به جلوگیری از فروپاشی اقتصادی افغانستان کمک کرده است.

طبق این گزارش، از مجموع ۳.۷ میلیارد دالر کمک خارجی در افغانستان، ۳.۲ میلیارد دالر آن از سوی سازمان ملل ارایه شده است.

این سازمان گفته است که این کمک‌ها،‌ به صورت مستقیم به ۲۶.۱ میلیون نفر رسیده و همچنین در زمینه ثبات ارزی و مهار تورم در افغانستان تاثیرگذار بوده است.

سازمان ملل افزود که اگر سطح کمک به همین میزان باقی بماند، تولید ناخالص داخلی افغانستان در سال جاری میلادی ۱.۳ درصد افزایش خواهد یافت، اما چشم‌انداز بهبود اقتصادی درازمدت همچنان ضعیف و ناکافی باقی خواهد ماند.

در همین حال،‌ مدیر منطقه‌ای برنامه توسعه‌ای سازمان ملل می‌گوید که بدون مشارکت فعال زنان افغانستان در اقتصاد و زندگی عمومی در افغانستان، هیچ بهبود پایداری وجود نخواهد داشت.

کانی ویگناراجا افزود: «تنها تداوم کامل تحصیل دختران و توانایی زنان برای پیگیری کار و یادگیری می‌تواند امید هر گونه پیشرفت واقعی را زنده نگه دارد.»

سازمان ملل گفته است که فرمان‌های محدودکننده طالبان در زمنیه حقوق زنان و دختران، از جمله دستورالعملی که زنان را از کار در دفاتر سازمان ملل منع می‌کند، به طور مستقیم بر بهره‌وری اقتصادی تاثیرگذار است و می‌تواند بر سطح کمک‌های ورودی نیز اثر کند.

برنامه توسعه‌ای سازمان ملل پیشبینی کرده که در صورت کاهش ۳۰ درصدی کمک‌های خارجی از ۳.۷ میلیارد دالر به ۲.۶ میلیارد دالر، تولید ناخالص داخلی افغانستان نیز ۰.۶ درصد سقوط خواهد کرد که می‌تواند این کشور را در بالاترین سطح فقر در سطح جهان قرار دهد.

در این گزارش آمده است که در حال حاضر شهروندان افغانستان با فقر شدید دست‌وپنجه نرم می‌کنند؛ شماری از آنان اموال و خانه‌های‌شان را برای پیشبرد زندگی‌شان به فروش گذاشته‌اند و در مواردی نیز، دست به فروش اعضای بدن خود زده‌اند.