با آنکه دشواری اصلی طالبان شکستن بنبست رابطه با جهان و حل مسئله مشروعیت بینالمللی است، اما مشکلی به همان اندازه بزرگ، مدیریت گروههای تروریستی و متحد فکری طالبان است که درسالهای گذشته دوشادوش این گروه جنگیدند.
یکی از این گروهها، طالبان پاکستانی است که با حکومت پاکستان در جنگ است. طالبان افغان بارها سعی کرده که با میانجیگری به این درگیری پایان بخشد، اما نتیجهای نداده است. همچنین، طالبان قول دادند که آنها را از مرزهای پاکستان دور و به مناطقی درشمال افغانستان منتقل کنند. اما، با ادامه حملات طالبان پاکستانی، بخصوص در ایالت مرزی خیبرپختونخوا، این طرح نیز راه به جایی نبرده است.
از میان فرماندهان طالبان پاکستانی، تنها گلبهادر که به شبکه حقانی وشخص سراجالدین نزدیک است، پذیرفته بود که افرادش را به شمال منتقل کند. ولی، حمله چند هفته قبل هواپیماهای بدون سرنشین پاکستان به اهدافی در ولایت ننگرهار که درآن محافظان گلبهادر کشته و زخمی شدند، نشان داد که در عمل حتا او نیز به شمال منتقل نشده و تهدیدش باقی است. چنانچه، گروه او مسئولیت حمله انتحاری در بنو را به عهده گرفت که در آن ۱۰ سرباز پاکستان کشته و نزدیک به ۲۰ نفر دیگر شان زخمی شدند.
اسلامآباد نه تنها با تردید در مورد دور کردن شبه نظامیان پاکستانی از مرز دو کشور برخورده کرده است، بلکه احتمالاً، متوجه بازی دوگانه طالبان افغان شده است. طالبان به جای اعضای تیتیپی تنها تعدادی از مهاجران پشتون پاکستانی را به شمال انتقال داده است. افزون براین، گزارشهایی، از جمله در نشریه معتبر لانگوار ژورنال وجود دارد که طالبان عبدالحق ترکستانی، رهبر حزب اسلامی ترکستان و اعضای آن را که در سالهای گذشته عمدتاً در پکتیا و پکتیکا مستقر بودند، در ۹ ماه گذشته به شمال افغانستان منتقل کرده است.
بنا به گزارشها، حزب اسلامی ترکستان یا ترکستان شرقی نزدیک به هزار جنگجوی ایغورتبار ضد حکومت چین دارد که با خانوادههای شان عمدتاً در قندوز، بدخشان و تخار مستقر هستند. گفته میشود که این گروه در منطقه قلعه پنجه ولسوالی واخان و دره خستک ولسوالی جرم بدخشان اردوگاه دارد.
بر بنیاد اطلاعات، بخش دیگر از جنگجویان ترکستان شرقی در دشت ارچی و ولسوالی کلباد ولایت قندوز مستقر اند. مقر اصلی حاجی فرقان، از اعضای ارشد گروه ترکستان شرقی نیز در ولایت قندوز است، اما او به صورت مداوم به افراد و اردوگاههایش در بدخشان نیز سر میزند. حاجی فرقان تحت پوشش امنیتی طالبان است و از تجهیزات نظامی این گروه استفاده میکند .
گروه ترکستان شرقی تاکنون فعالیت مشهود فرامرزی علیه چین که هدف اصلی مبارزه آن است، نداشته و پیش از این، بیشتر به طالبان درجنگ علیه نیروهای امنیتی سابق افغانستان کمک میکرد. اعضای آن مشغول قاچاق موادمخدر به عنوان منبع اصلی درآمد این گروه اند.
چالش مهار متحدان سابق برای طالبان
انتقال کامل اعضا و رهبری گروه ترکستان شرقی زیر نام انتقال طالبان پاکستانی به شمال نشان میدهد که طالبان درگیر ناگزیریهای جدی با همپیمانان غیر افغان خود است. طالبان از یک طرف زیر فشار جدی پاکستان است تا از فعالیتهای تیتیپی جلوگیری کند. اما از سوی دیگر، وفاداری خود به طالبان پاکستانی را نادیده گرفته نمیتواند که در ۲۰ سال گذشته نان، لباس و پناهگاه به طالبان افغانستان داد و در کنار این گروه جنگید.
طالبان افغان مجبورند که بازیهای پیچیده با بازیگران مختلف کند که ممکن است برای مدتی از نظرها پنهان بماند اما درطولانی مدت هر اقدامی که بتواند یکی از متحدان داخلی طالبان را راضیکند، احتمالا به ناراحتی متحدان منطقهای آن مانند چین و پاکستان منجر شود.
همان گونه که جا دادن گروه ترکستان شرقی درشمال ممکن است اعضای آن را خشنود کند، اما جلوگیری دوامدار از فعالیتهای برون مرزی شان علیه چین، بدون شک آنها را ناراضی خواهد ساخت و در آن صورت این گروه نیز ممکن است به طالبان پشت کرده و با داعش همسو شود.
در حال حاضر این تنها کارت بازی طالبان با کشورهای منطقه نیز است: با ما تعامل کنید زیرا ضعف ما به معنای تقویت داعش خواهد بود که در آن صورت گروههای تروریستی مانند ترکستان شرقی و تیتیپی به راحتی میتوانند با داعش و یا حتا با القاعده متحد شوند.
در واقع طالبان با کشورهای همسایه درگیر یک بازی خطرناک باجگیرانه است و دقیقاً همین بازی را در داخل با متحدان فکری خود یعنی انصارالله، تیتیپی و ترکستان شرقی میکند. از یک طرف از آنها محافظت میکند و از جانب دیگر نمیگذارد که فعالیتهای آنها از کنترول طالبان خارج شود.
این روش ممکن است در قبال گروههای ضعیفتری مانند انصارالله و ترکستان شرقی جواب دهد اما بدون شک مهار تیتیپی برای طالبان به شدت دشوار است و با گذشت هر روز دشوارتر میشود. بعید به نظر میرسد حتا اگر انصارالله تاجیکستان، تحریک اسلامی اوزبیکستان و ترکستان شرقی نیز در یک قدمی کشورهای مورد نظرشان مستقر باشند، هیچ اقدامی علیه تاجیکستان، ازبیکستان و چین نکنند.
این وضعیت پاشنه آشیل طالبان و دقیقاً نقطه امید داعش برای جذب اعضای این گروهها است. مدیریت این گروههای مسلح، با اهداف و منافع متفاوت از طالبان، برای گروه طالبان جدیترین چالش است. چنانکه اخیراً فعالیتهای تیتیپی افزایش یافته و این امر خشم مقامات کشوری و لشکری پاکستان را برانگیخته است.
در همینحال، این هفته سه تن از اعضای انصارالله در جریان ورود مخفیانه به خاک تاجیکستان کشته شدند. شکی نیست که شاهد اقدامات مشابه ترکستان شرقی و تحریک اسلامی اوزبیکستان نیز باشیم.
اگر این پیشرفت باثبات باشد و این کاهش در منطقه بیثباتی که وضعیت رو به وخامت است، آن هم در کشور تحت سیطره طالبان حفظ شود، خبر بسیار امیدبخشی است.
بخش دیگر گزارش بانک جهانی بیشتر امیدبخش است: ارزش افغانی در این دوره حاکمیت طالبان نه تنها از ثبات بهتری برخوردار بوده است بلکه در برابر ارزهای بزرگ بینالمللی ارزشمندتر هم شده است. ارزش افغانی در برابر تومان ایرانی از آغاز سال مالی ۲۰۲۳ (۱۴۰۲) بیش از ۴۱ درصد افزایش داشته است؛ در برابر روپیه پاکستانی ۲۹ درصد، در برابر دالر امریکایی ۷.۳ درصد، در برابر یوان چین ۶ درصد و در مقابل یورو، پول واحد اروپا، هم افغانی ۵ درصد بالا رفته است. ارزش افغانی در برابر روپیه هندی اما ثابت بوده است. باز هم این دستاورد را باید با بیم و امید دنبال کرد. آیا ارزش افغانی که در این هفته بالا رفته است، برای مدت طولانی حفظ خواهد شد؟
این پیشرفتها سوالهای زیادی را برای کارشناسان اقتصادی که همواره به کارکرد اداره طالبان بدبین هستند، به وجود آورده است. اساسیترین سوال این است که آیا اداره طالبان از توانایی و دانش مسلکی برای مهار تورم و افزایش ارزش پول ملی کشور برخوردار است یا دست غیب دیگری در بازار اقتصاد افغانستان در کار است که توانسته است نه تنها از فروپاشی شیرازه اقتصادی کشور جلوگیری کند بلکه به بهبود اوضاع بینجامد؟
واقعیت این است که اداره طالبان در سطح بالای مدیریتی همچنان غیرمسلکی، طالبزده و سرپرست است. هیچ طرح نوی که غافلگیرکننده و کارا باشد هم ریخته نشده است. هرچند کارمندان عادی دولتی از نظام سابق همچنان در بدنه اداره طالبان حفظ شدهاند، اما رهبری همچنان در دست ملاها و طالبانی است که از شورش به شهرها ریختهاند.
با آن هم آمار نشان میدهد که دو سال بعد از سقوط حاکمیت طالبان، وضعیت اقتصادی کشور بهتر شده است. به طور مثال شهروندان افغان اکنون میتوانند به جای ۳۰ هزار افغانی، ۵۰ هزار افغانی در هفته از حسابهای بانکی خود بردارند. این بدون شک ثبات بانکی را نشان میدهد و این که کشور دیگر دچار کمبود نقدینگی شدید سابق نیست.
نمونه دیگر از ثبات در بحران مالی هم شاید این باشد که شرکتها اکنون میتوانند ماهانه به جای دوونیم میلیون، چهار میلیون افغانی از حساب خود بردارند. این هم در گزارش بانک جهانی تایید شده است و دسترسی به حسابها هم بهبود یافته است.
از سوی دیگر، بانک جهانی با بیش از ۱۲۰۰ کارمند مرد و ۳۴۰ کارمند زن در حکومت تحت کنترل طالبان هم از طریق تلفن صحبت کرده که نشان میدهد اداره طالبان توانسته است تقریبا معاش تمام کارمندان دولت را تا ماه گذشته میلادی پرداخت کند. بیش از ۹۰ درصد کارمندان حقوق خود را از طریق حساب بانکی دریافت کردهاند، اما ۴۴ درصد آنها هنگام گرفتن پول با مشکلاتی مواجه شده اند. باز هم این نشان میدهد که وضعیت در ماه جولای نسبت به ماه جون بهبود یافته است.
در یک تحول دیگر، باز هم در پنج ماه نخست سال ۲۰۲۳ عواید کشور ۷۶ میلیارد افغانی بوده است که یک افزایش ۸ درصدی را نسبت به عین دوره در سال پار نشان میدهد. هرچند هدف اداره طالبان این بوده است که ۸۴ میلیارد افغانی درآمد کند که ۷ میلیارد کمتر از حد انتظار آن کاهش داشته است. عواید گمرکی دلیل اصلی افزایش این درآمد بوده که ۱۳ درصد بالا رفته است.
از جانبی هم، صادرات افغانستان در بین ماههای جنوری تا جولای، بیش از ۹۰۰ میلیون دالر بوده که آنهم نسبت به دوره مشابه در سال پیش سه درصد افزایش را بازتاب میدهد. بیشتر صادرات هم میوهجات و زغالسنگ بوده است.
برعکس، واردات افغانستان در این دوره نزدیک چهار و نیم میلیارد دالر بوده که نسبت به شش ماه اول پارسال، ۳۲ درصد بالا رفته است. بیشتر واردات از ایران ۲۱ درصد، چین ۱۸ درصد و پاکستان ۱۷ درصد بوده است. امارات متحده عربی با ۱۴ درصد در جایگاه چهارم قرار دارد.
هرچند اداره طالبان نشان داده است که تا حدی توانسته زیربناهای اقتصادی را حفظ کند که از حکومت بیست ساله گذشته به ارث برده است، اما بخش عمده پیشرفت اقتصادی مدیون سیاستهای دیگری است که بانک جهانی نیز در گزارش خویش به آن اشاره کرده است.
مثلا افزایش بهای افغانی بیش از آنکه ناشی از سیاست اصلاحگر طالبان باشد، برخاسته از ممانعت معامله در ارزهای خارجی، محدودیت منابع پول ملی، انتقال دالر به داخل افغانستان برای کارهای سازمان ملل متحد و دیگر پرداختهای ارز خارجی به افغانستان است. بانک جهانی تایید میکند که سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۳ میلادی یک میلیارد و ۱۲۰ میلیون دالر وارد افغانستان کرده است. پیشتر هم، این سازمان در سال ۲۰۲۲ یک میلیارد و هشتصد میلیون دالر به افغانستان وارد کرده بود تا به کارهای امدادرسانی کمک کند.
بنابراین، باوجود که دست غیب کمکدهندگان خارجی در حفظ شیرازه نظام اقتصادی افغانستان کارش را کرده است، اما به گفته بانک جهانی، تقریبا دو سوم خانوادههای افغان با چالشهای جدی در تامین مایحتاج خویش روبهرو هستند و این رقم شامل حدود ۳۰ میلیون شهروند افغانستان میشود که از تامین غذای خویش نامطمئناند.
او که در دوران ریاست جمهوری خود موضعی نرم و مصالحه جویانهای در برابر طالبان داشت، اکنون در وضعیتی قرار گرفته که احتمالاً فکرش را نمیکرد.
منابع نزدیک به حامد کرزی میگویند که او در حال حاضر با سرنوشت نامعلومی روبهرو است و تنها امیدوار است که با تغییر اوضاع سیاسی، وضعیت او نیز تغییر کند.
رابطه حامد کرزی با رهبران طالبان
به گفته منابع، هیچ رابطهای بین هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان و حامد کرزی وجود ندارد. آقای کرزی نیز هیچ تلاشی برای برقراری ارتباط با ملا هبتالله نکرده است تا محدودیتها برداشته شود.
با این که حامد کرزی از قندهار است، اما طالبان قندهاری با او رابطه چندانی ندارند. برعکس، سراجالدین حقانی، بنیانگذار شبکه حقانی و وزیر داخله طالبان با حامد کرزی تماس دوامدار و گرم دارد.
بر اساس اطلاعات رسیده به افغانستان اینترنشنال، سراجالدین حقانی اخیراً چندین بار به منزل کرزی رفته و با او دیدار کرده است.
همچنین، امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، شهابالدین دلاور، وزیر معادن و پترولیم، عبدالحق وثیق، رئیس استخبارات از جمله مقامات طالبان هستند که به خانه حامد کرزی رفتوآمد میکنند.
گاهی رهبران طالبان در کابل در دیدار با کرزی در مورد برخی از وجوه مشترک خود با او صحبت کردهاند.
این محدودیتها که منحصر به حامد کرزی هم نیست، در حالی اعمال میشود که شماری از چهرههای بلندپایه طالبان گفتهاند مخالف انحصار قدرت در قندهار بوده و طرفدار آغاز «گفتوگوی ملی» درباره ممنوعیت تحصیل و کار زنان و تشکیل حکومت همهشمول هستند.
محدودیتهای جدید طالبان برای حامد کرزی
منابع نزدیک به حامد کرزی به افغانستان اینترنشنال تایید کردند که شش روز پیش طالبان به حامد کرزی اجازه ملاقات با هیئتی از مجلس جمهوری اسلامی ایران را ندادند.
با این که کرزی تحت حکومت طالبان چندین بار به کشورهای خارجی سفر کرد و بازگشت، اما پس از آخرین سفر وی به بریتانیا، طالبان کلاً سفرهای او را ممنوع کرد، چنانچه به او اجازه سفر به آلمان را نداد.
طالبان سفر رئیس جمهور سابق به آلمان را مشروط به دیدار وزیر امور خارجه آلمان با امیرخان متقی، وزیر امور خارجه طالبان کرده بود. به گفته این گروه، کرزی نماینده افغانستان نیست.
منابع به افغانستان اینترنشنال گفتند که مقامهای طالبان ملاقات افراد عادی در داخل افغانستان با حامد کرزی را هم محدود کردهاند و دلیل آن را تهدیدهای امنیتی عنوان کرده اند.
استخبارات طالبان که مسئولیت امنیت خانه حامد کرزی را بر عهده دارد، چندین بار به کرزی گفته است که داعش تهدیدی امنیتی برای اوست.
آقای کرزی معمولا پیش از این که خانه را ترک کند، طالبان و به ویژه استخبارات این گروه را مطلع میکند. مقامات طالبان در کابل صلاحیت ندارند که به او اجازه خروج خانه را بدهند، این صلاحیت محدود به دفتر ملا هبتالله در قندهار است. همچنین، دفتر رهبر طالبان اجازه دهد که کرزی با چه کسی دیدار یا به کجا سفر کند.
منابع میگویند که رسانههای خارجی و داخلی با حامد کرزی تماس گرفتهاند، اما طالبان گفتوگوی رئیسجمهور سابق با رسانهها را ممنوع کرده است.
تلویزیون فرانس ۲۴ در ماه جوزا فاش کرد که طالبان به خبرنگار این شبکه اجازه ندادند که برای مصاحبه خانه کرزی برود.
قندهار از کرزی چه میخواهد؟
درخواست مقامات طالبان، به خصوص در قندهار، از حامد کرزی این است که از اظهار نظر در مورد ممنوعیت تحصیل و کار دختران و زنان، حکومت همهشمول و «گفتوگوی بین الافغانی» خودداری کند. به نظر آنها، کسانی که از حکومت طالبان حمایت نمیکنند، نمیتوانند از آن انتقاد کنند. بنابرین از او خواستهاند مانند افراد عادی در سکوت زندگی کند.
به نظر طالبان، حامد کرزی دیگر نماینده افغانستان نیست و نمیتواند با افغانها و خارجیها ملاقات کند.
اما چرا بوسیدن مهم است و بالقوه، بسیار هیجانانگیز؟
وبسایت «مدرسه زندگی» در گزارشی به این سوال و پاسخهایش پرداخته است.
هر چند صحبت کردن راجع به آن عجیب به نظر میرسد اما بوسیدن واقعا یک رفتار حیاتی است. بوسیدن فقط از نقطه نظر فیزیکی تجربهای خوشایند محسوب نمیشود و فشار دادن لبهای خود بر لبهای شخص دیگر از نظر حس لامسه، تجربهای لذتبخشتر از ماساژ پوست سر نیست. بلکه لیسیدن زبان شخص دیگر از نظر فیزیکی یک انفجار متوسط از تحریک حسی مثبت را ایجاد میکند.
بنابراین بوسیدن میتواند یکی از زیباترین کارهایی باشد که ما انسانها انجام میدهیم.
حریم خصوصی من
بوسیدن میتواند هیجان روانی زیادی ایجاد کند. لذتی که ما از بوسیدن تجربه میکنیم از این ایده منشا میگیرد که ما اجازه انجام یک کار بسیار خصوصی را به شخص دیگری و در یک منطقه بسیار محافظت شده و خصوصی میدهیم؛ در حالیکه رفتن به سمت یک غریبه و لمس کردن گونهها و لبهای او بسیار توهینآمیز است.
بنابراین، این که به شما اجازه داده شود صورت خود را به چهره فرد دیگری بسیار نزدیک کنید و در واقع زبان خود را داخل دهان او بلغزانید، بسیار مهم است.
در حالی که این گونه بوسیدن میتواند چندشآور باشد، تجربهای لذتبخش است؛ همین تناقض هم هست که بوسیدن را بسیار هیجانانگیز میکند.
اجازه متقابل برای یک بوسه، مهیج است. ما به طور ضمنی از طریق بوسه خود به شخص دیگر میگوییم که او در یک دسته کوچک و به شدت ممتاز از افراد قرار گرفته است.
برانگیختگی
هیجانات جنسی جنبه روانی دارند. آنچه که بدنهای ما انجام میدهند علت اصلی برانگیختگی ما نیستند بلکه آنچه در مغز ما اتفاق میافتد مهم است.
اگرچه معمولا این تجربیات را بیان نمیکنیم اما پذیرفته شدن از طرف شخص دیگر در مرکز اینگونه تجربیات قرار دارد که در مجموع به آنها «برانگیختگی» میگوییم.
در بُعد فیزیکی، ما این احساس را از طریق سریعتر پمپ شدن خون، تغییر در متابولیسم و داغ شدن پوست تجربه میکنیم اما در پس همه این تجربهها، نوع بسیار متفاوتی از تغییر نهفته است که به درستی میتواند «متافیزیکی» توصیف شود زیرا این تغییر به ویژگی اصلی ما یعنی «انسان بودن» و «رابطه بین خود و دیگری» مربوط میشود.
تو را میپذیرم
بهطور معمول، «خود» جدا و تنهاست. ما عمیقا از فاصله بین وجود خود و وجود هر کس دیگری آگاه هستیم. همه ما از احساس عدم پذیرش و شرم رنج میبریم و اینجاست که بوسیدن شخص دیگر، شروعی برای غلبه بر این احساس عمیق انسانی است.
این خود عمیقتر و تنها، در یک بوسه جدی مشارکت دارد. احساسی که در این خودِ عمیقتر به آن دسترسی پیدا میکند.
در بوسه، دهان ما به مکانی ممتاز تبدیل میشود که در آن، دفاع از خود را فراموش و خود را به دیگری تقدیم میکنیم و کاملا بیدفاع و در دسترس قرار میگیریم.
بوسیدن تجربهای بسیار هیجانانگیزتر از ارگاسم را نوید میدهد: یک فرار کوتاه از احساس تنهایی.
با قرار گرفتن لبها روی یکدیگر، آمادگی متقابل را برای از بین رفتن مرزها به شخص دیگر نشان میدهیم. آنچه لبها و زبان ما انجام میدهند فقط نشانههای ظاهری یک تغییر درونی مهمتر است: «من تو را میپذیرم. آنقدر تو را میپذیرم که ریسک بزرگِ بیدفاع بودن با تو را قبول میکنم.»
در آخر، هیجان جنسی همان احساس تنهایی خود عمیقتر است که بهطور قدرتمند و موقتی میخواهد تسکین پیدا کند.