بخش امنیتی هیئت تحریر الشام در سوریه یک فرمانده افغان را از میان صفوف خودشان به جرم جاسوسی در شهر ادلب دستگیر کرده است. این فرمانده به نام ابو یونس با سه نفر از همراهانش روز دوشنبه، ۲۰ سنبله، در محله الشیخ ثلث دستگیر شدند.
دیدبان حقوق بشر سوریه روز دوشنبه، ۲۷ سنبله، با اعلام این خبر گفت که سرویس امنیتی هیئت تحریر الشام از گروههای اسلامگرای درگیر در جنگ داخلی سوریه، این فرمانده افغان و همراهانش را به اتهام «کار برای ائتلاف بینالمللی» دستگیر کرده است.
هیئت تحریر الشام در ۲۸ جنوری ۲۰۱۷ از ادغام چند گروه سلفی به وجود آمد.
این هیئت خودش به نوعی به شاخه القاعده در سوریه مثل جبهه النصره شناخته میشود. با این حال، رهبری این گروه ارتباط خود با القاعده را رد میکند.
این گروه اسلامگرا در یک سال گذشته به رهبری محمد الجولانی تلاش کرده است که با آوردن تغییراتی در صفوف خود افرادی از شهروندان کشورهای مختلف از جمله افغانستان، مصر و پاکستان را وارد صفوف خود کند.
این گروه در گذشته یکی از فرماندهان خود به نام ابو زبیر را به ترکیه تحویل داده بود.
در همین حال، بر اساس اعلام دیدبان حقوق بشر سوریه، اخباری مبنی بر بازداشت سخنگوی رسمی هیئت التحریر الشام به همین اتهام نیز منتشر شده است.
با روی کار آمدن طالبان دگرباشان جنسی در افغانستان با دشواریهای تا مرز مرگ روبهرو شدند؛ چرا که این گروه برای همجنسگرایی مجازاتهای شدیدی مانند آوار کردن دیوار بر روی آنها در نظر گرفته است. یکی از کسانی که به دلیل گرایش جنسیاش در معرض تهدید قرار گرفته، سلطان (نام مستعار) است.
این دگرباش جنسی توضیح میدهد که دگرباشان جنسی در افغانستان تحت کنترول طالبان با چه دشواریها و تهدیدهایی مواجه هستند.
او نامهای از طالبان به دست دارد که در آن به «لواطت» متهم شده است. در این نامه دستور داده شده که او «به محاکمه شرعی» کشانده شود. سلطان با دسترسی به این نامه مجبور شد از خانهای به خانهای دیگر و گاهی از شهری به شهری دیگر برود و پنهانی زندگی کند.
تا اکنون مشخص نیست که در افغانستان چه تعداد افراد به سرنوشت سلطان مواجه شدهاند. شماری از دگرباشان جنسی با به قدرت رسیدن طالبان توانستند از افغانستان فرار کنند، ولی شمار دیگر هنوز به گونه پنهانی در شهرهای افغانستان زندگی میکنند.
'تجاوز'
سلطان میگوید طالبان دو ماه پس از آن این تهدیدنامه را صادر کردند که یک عضو این گروه، بر او تجاوز کرد. او در برخی اعتراضات شرکت کرد و با چند تن دیگر برای سه روز بازداشت شد.
در ماههای گذشته در افغانستان که زندگی خصوصی شهروندان به شدت تحت کنترول و نظارت گروه طالبان بوده، سلطان و همقطارانش چند بار در فضاهای مختلف نسبت به نقض حقوق دگرباشان جنسی اعتراض کردهاند.
او از کشورهای جهان انتقاد دارد که به وعدههایشان مبنیبر حمایت و انتقال دگرباشان جنسی افغان عمل نکردهاند.
مهاجرت
دگرباشان جنسی افغان پس از به قدرت رسیدن طالبان، اقدام به مهاجرت گسترده کردهاند. ولی زمینه چنین کاری برای بسیاری از آنها فراهم نیست و در داخل کشور گیر ماندهاند.
سلطان پس از حضور در اعتراضات زنان و «تجاوز» عضو طالبان بر او، افغانستان را دیگر جایی برای ماندن نیافت و به ایران رفت. یک دگرباش جنسی دیگر نیز او را همراهی میکرد.
مهاجرت آنها اما در ایران خیلی طول نکشید. تاریخ ویزایشان تمام شد و مجبور شدند با وجود همه خطرات و تهدیدها، به افغانستان برگردند. چاره دیگری نداشتند.
این دگرباش جنسی فعالیتهای دیگری هم در زمینه حقوق دگرباشان جنسی افغانستان داشته است. برای نهادهای بینالمللی فعال در این زمینه، مقاله نوشته و امکانهای چگونگی کمک و حمایت از جامعه الجیبیتی در افغانستان را بررسی کرده است.
تهدیدات
یک کاربر توییتر که در آخرین پستش توییت یک صفحه متعلق به حامیان طالبان را ریتوییت کرده، به تازگی از گروه خواسته که این دگرباش جنسی را پیدا و سنگسار کند.
او در توییتی به زبان انگلیسی نوشته است: «مکان این گانگستر دگرباشان جنسی را پیدا کنید. باید او را سنگسار کرد تا همه بفهمند که این بیماری سرطانی در کشور زیبای ما قابل تحمل نیست.»
هرچند نسبت این کاربر با طالبان معلوم نیست، ولی به نظر میرسد که این تنها نمونهای از تهدیدهایی باشد که سلطان و همقطارانش دریافت میکنند.
البته طالبان اگر دگرباشان جنسی را از نزدیک شناساسی کند، تهدید نخواهند کرد، بلکه «طبق شریعت» مجازات خواهد شد.
طالبان در گذشته بارها افراد را به اتهام آنچه «لواطت» میخوانند، مجازات کرده است. در ماه ثور امسال، دادگاه عالی طالبان اعلام کرد که ۱۷۵ حکم قصاص، ۳۷ حکم سنگسار و ۴ حکم آوار کردن دیوار بر سر محکومان را صادر کرده است.
طالبان حکم آوار کردن دیوار را برای کسانی صادر میکند که از نظر این گروه مرتکب «لواطت» شده باشند. طبق قوانین طالبان، برقراری رابطه جنسی دگرباشان مرد با مرد نیز مشمول این حکم میشود.
دگرباشان جنسی میگویند که وقتی از گرایش آنها پرده برداشته شود، به روشهای متفاوت تهدید میشوند. در اکثر موارد آنها از طرف خانوادههایشان نیز طرد میشوند.
زندگی آنها در افغانستان حتی قبل از تسلط طالبان نیر با دشواریهای فراوانی همراه بود. آمدن دوباره این گروه و ترس از شکنجه و مرگ، فضا را تنگتر کرد و باعث شد این گروه اجتماعی بیشتر به پستوی خانههایشان پناه ببرند.
بیتوجهی جهان
یک دگرباش جنسی دیگر نیز با فرستادن پیامی به افغانستان اینترنشنال گفت که در حال حاضر «سختترین و وحشتناکترین» روزهایش را در افغانستان تحت کنترول طالبان سپری میکند.
حمید (نام مستعار) میگوید که مجبور است شب و روز پنهان از چشم دیگران به سر ببرد. او از سازمانهای بینالمللی میخواهد به کمک او و سایر دگرباشان جنسی در افغانستان بشتابند.
حمید میگوید که در سالهای گذشته بارها مورد «تجاوز، شکنجه و تحقیر» قرار گرفته و زندانی شده است.
به گفته حمید، دگرباشان جنسی در افغانستان، «آسیبپذیرترین» گروه اجتماعی پس از به قدرت رسیدن طالبان هستند. او میگوید طالبان و داعش دگرباشان جنسی را زیر نام اجرای «قانون شریعت» به قتل میرسانند.
با به قدرت رسیدن مجدد طالبان در ۲۴ اسد ۱۴۰۰، برخی کشورها و سازمانها اعلام کردند که دگرباشان جنسی را از افغانستان خارج میکنند. با این حال، حمید میگوید که این کشورها در دو سال گذشته کمک لازم برای خروج دگرباشان جنسی از افغانستان نکردند.
دیدبان حقوق بشر در ماه جدی گذشته در گزارشی نوشت که طالبان به دگربانش جنسی در افغانستان حمله میکنند. طبق این گزارش، بعضی افراد حتی در مواردی اعضای خانوادههای دگرباشان جنسی وقتی از گرایش جنسی آنها اطلاع پیدا کنند، به طالبان گزارش میدهند.
به تازگی مهره بارکزی، فعال دگرباشان افغان برای یازده روز در سویدن اعتصاب غذا کرد. خانم بارکزی از حکومت سویدن خواست که «آپارتاید جنسیتی» علیه دگرباشان در افغانستان را به رسمیت بشناسد. انتقال دگرباشان جنسی در معرض خطر در افغانستان به سویدن، یکی دیگر از خواستهای او است.
خانم بارکزی میگوید که شمار زیادی از دگرباشان بیخانمان هستند. به گفته او، به آنها کار داده نمیشود و برخی از آنان از سوی خانوادههایشان یا طالبان تهدید شدهاند.
شماری از گروهها و شخصیتهای سیاسی در دوازدهمین سالروز ترور برهانالدین ربانی او را سیاسمتدار خیرخواهی توصیف کردند که مخالف سرسخت اندیشه طالبانی بود. رئیسجمهور سابق افغانستان در ۲۹ سنبله ۱۳۹۰ در انفجار انتحاری در خانهاش در کابل ترور شد.
جبهه مقاومت ملی در بیانیهای به این مناسبت نوشت که این سیاستمدار فقید با شناخت دقیق از ماهیت عقیدتی طالبان معتقد بود نباید رهبری جامعه به چنین گروهی سپرده شود.
در پیام جبهه درباره سیاستمدار پیشین افغانستان آمده است: «با شناخت دقیقی که از ماهیت گروه تروریستی طالبان و پیامدهای عملکردهای ضدانسانی این گروه داشت، معتقد بود که نباید مرجعیت فکری و رهبری جامعه به چنین گروهی سپرده شود.»
حامد کرزی، رئیس جمهور سابق افغانستان، در پیامی ضمن گرامیداشت شخصیت برهانالدین ربانی در سالگرد ترورش نوشت: «شهید استاد برهانالدین ربانی عالم جید دین، شخصیت دانشمند، مهربان، حلیم و خیرخواه کشور بود که برای رفاه و آسایش مردم افغانستان و تأمین صلح و ثبات پایدار در کشور صادقانه تلاش و جد و جهد نمود و در راه رسیدن به مرام مقدس صلح جام شهادت نوشید.»
عبدالله عبدالله، معاون رئیس اجرائیه و رئیس شورای عالی مصالحه ملی پیشین افغانستان نیز در پیامی سالگرد ترور آقای ربانی را تسلیت گفته است.
حزب جمعیت اسلامی افغانستان نیز در پیامی نوشت: «رهبر جهاد و مقاومت مردم افغانستان، پیوسته بر سهم ملموس زنان در همه عرصههای اجتماعی تاکید میورزید.»
پس از دوازده سال از ترور برهانالدین ربانی، از رهبران عمده جهادی، مردم و گروههای سیاسی افغانستان بر سر عملکرد این سیاستمدار فقید با هم اختلاف نظر دارند.
شماری از جریانهای سیاسی در افغانستان رهبران جهادی را به نقض موازین حقوق بشری در طول جنگهای داخلی در افغانستان متهم میکنند.
براساس گزارشهای نهادهای ناظر حقوق بشری، نیروهای دولتی و غیردولتی درگیر در جنگ افغانستان قوانین بینالمللی مبتنی بر حفظ کرامت انسانی را به شدت نقض کردهاند.
شماری از فرماندهان و رهبران جنگهای متوالی در افغانستان به دلیل ناکامی در جلوگیری از این جرائم، متهم به جنایت جنگی هستند.
گروههای مجاهدین در پی سرنگونی دولت تحت حمایت شوروی سابق در کابل در سال ۱۳۷۱، وارد کابل شدند و دو ماه پس از ریاست صبغتالله مجددی، نخستین رئیس حکومت مجاهدین، آقای ربانی رسما اولین رئیسجمهور افغانستان شد.
او در دوره ریاست جمهوری حامد کرزی به عنوان رئیس شورای عالی صلح انتخاب شد، اما با حمله انتحاری مردی که خودش را حامل پیام صلح طالبان معرفی کرده بود، جان خود را از دست داد.
یک عضو شورای علمای شیعه افغانستان اقدام رهبر طالبان برای تشکیل شوراهای علما برای مناطق شیعیان را «ناعادلانه و به دور از انصاف» خواند. سیدحسین عالمی بلخی در یادداشتی نوشت که این گونه اقدامها فاصلهها را بیشتر میکند و باید تجدید نظر شود.
آقا عالمی بلخی درباره «ناعادلانه» بودن تشکیل این شوراها توضیحی نداده، ولی به نظر میرسد منظورش در نظر نگرفتن علمای شیعه در ترکیب اعضای این شورها باشد.
اخیرا هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، با صدور فرمانهای جداگانه برای هفت ولایت از جمله ولایتهای عمدتا شیعه نشین مانند بامیان، غور، دایکندی، میدان وردک و سرپل شورای ایجاد کرد.
برخی از علمای شیعه گفتهاند که تمامی اعضای شورای علمای طالبان اهل سنی هستند.
همچنین براساس گزارشهای رسانههای محلی، هیچیک از اعضای این شوراها شیعه نیستند.
آقای بلخی در حساب کاربری فیسبوک خود نوشت: «شوراهای علمای ولایات (اخیرا اعلام شده) از جانب شیخ هبتالله آخندزاده غیر عادلانه و بدور از انصاف است. این گونه اقدامها فاصلهها را بیشتر میکند و باید تجدید نظر شود.»
طالبان در دو سال گذشته برای ولایتهای مختلف شورای علما تشکیل داده است.
در فرمان رهبر طالبان آمده است: «برای تحکیم و پیشرفت هرچه بیشتر نظام اسلامی مشوره گرفتن از علمای دینی یک امر شرعی است.»
امیر قطر در مجمع عمومی سازمان ملل از طالبان خواست که به توافق دوحه پایبند باشد و «اشتباهات گذشته» را تکرار نکند. تمیم بن حمد آلثانی تاکید کرد که مردم افغانستان بهویژه اقلیتها و زنان باید از حقوق بشری خود چون حقوق آموزش و کار برخوردار باشند.
امیر قطر، که کشورش سالها میزبان نمایندگی سیاسی طالبان و مذاکرات صلح این گروه با امریکا بود، گفت این موضوع را برای این مطرح کرد که بحران انسانی در افغانستان پیچیدهتر نشود.
او همچنین گفت که کشورش خواستار گفتوگوهایی تحت حمایت سازمان ملل در افغانستان است و بر احترام به حقوق بشر و دسترسی دختران به حق آموزش در افغانستان تاکید دارد.
امیر قطر گفت که باید اطمینان حاصل شود که مردم افغانستان به کمک و حمایت بینالمللی مورد نیاز دسترسی دارند.
قطر به عنوان میزبان گفتوگوهای سری بین طالبان و امریکا، نقش برجستهای در بازگشت این گروه به قدرت در افغانستان بازی کرده است.
در حالی که مطابق توافقات دوحه، طالبان به جانب امریکایی قول رعایت حقوق زنان و شهروندان افغانستان را داده بود، اما حالا با گذشت دو سال از محرومیت دختران از آموزش در سطوح بالاتر از مقطع ابتدایی، زنان از حقوق کار و حضور در اجتماع هم محروم شدهاند.
رئيسجمهور ایران در مجمع عمومی سازمان ملل بر تشکیل حکومت فراگیر و «رعایت حقوق همه طوایف، قومیتها و مذاهب» در افغانستان تاکید کرد. ابراهیم رئيسی همچنین گفت که اقدام فوری جهانی برای رسیدگی به بحران پناهجویان افغان، بهویژه در ایران ضروری است.
رئيس جمهوری اسلامی ایران روز سهشنبه (۲۸ سنبله) در سخنرانی خود در سازمان ملل گفت: «وضعیت امروز افغانستان نمودی دیگر از آثار مداخله غرب در منطقه است که به کشتار بیش از ۱۷۰ هزار تن از زنان و مردان و کودکان انجامید.»
مقامهای جمهوری اسلامی بارها به تشکیل حکومت فراگیر در افغانستان تاکید کردهاند.
اصرار جمهوری اسلامی بر تشکیل حکومت فراگیر در افغانستان، انتقاد مقامهای طالبان را در پی داشته است.
اخیراً امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان در نشستی در کابل، خطاب به کشورهای حامی حکومت فراگیر در افغانستان گفت: «در زندانهای ما آن قدر زندانی نیست که شما اعدام میکنید.»
آقای متقی افزود: «آیا شما حکومت فراگیر دارید؟ در کشور شما هزاران نفر ناپدید شدهاند، اما کسی جرات پرسیدن درباره آن را ندارد.»
در واکنش به این اظهارات، رسول موسوی، دستیار وزیر خارجه ایران در توییتی نوشت: «با دوجانبهسازی و شخصیسازی موضوع نمیتوان از مسئولیتهای بینالمللی گریخت.»
آقای موسوی افزود که صلح، ثبات، امنیت و توسعه پایدار در استقرار حکومتی فراگیر در افغانستان است.
علاوه بر ایران، تشکیل حکومت فراگیر و رعایت حقوق بشر از پیششرطهای عمده جامعه جهانی نیز برای به رسمیت شناختن طالبان است.
طالبان تاکنون به این درخواستهای مکرر پاسخ مثبت نداده است.
