همزمان با انتقاد دبیرکل سازمان ملل در نشست دوحه از نبود نمایندگان اقوام غیرپشتون در رهبری و اداره طالبان، معاون سیاسی رئیسالوزرای طالبان گفت در نظام آنها اقلیت و اکثریت جا ندارد. او گفت که امور خود را بدون در نظرداشت اقلیت و اکثریت پیش میبرند.
بر اساس خبرنامه ارگ، مولوی عبدالکبیر روز یکشنبه (۲۹ دلو) این موضوع را در دیدار با شماری از نمایندگان اهل تشیع، هندوها و سیکهای افغانستان مطرح کرده است.
طالبان بارها به علت نداشتن حکومت همه شمول انتقاد شده است. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان روز دوشنبه در یک نشست خبری در دوحه بر تشکیل دولت فراگیر با مشارکت همه اقوام تاکید کرده است.
پیشتر نیز گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل، ریچارد بنت نگرانی خود را نسبت به «تبعیض شدید و محرومیت بخش بزرگی از مردم افغانستان» بیان کرد و گفت که مقامهای طالبان با «اکثریت قریب به اتفاق مردان پشتون هستند» و در مورد مشارکت اقوام دیگر «ناشنوا» است.
حزب جمعیت به رهبری صلاح الدین ربانی روز دوشنبه در اعلامیهای، دعوت نشدن جریانهای سیاسی دیگر به نشست دوحه را «خلای جدی» خواند. این حزب گفت که سازمان ملل برای حفظ بیطرفی و ایجاد اعتماد، باید نیروهای مخالف طالبان را نیز به نشست دوحه دعوت میکرد.
در نشست دوحه با نمایندگان ویژه کشورها برای افغانستان چهار نماینده جامعه مدنی افغانستان حضور داشتند اما، از نمایندگان گروههای سیاسی مخالف طالبان مانند جبهه مقاومت، دعوت نشده بود. طالبان نیز به علت برآورده نشدن شرطهایش از شرکت در این نشست خودداری کرد.
حزب جمعیت اسلامی نشست سازمان ملل با نمایندگان ویژه کشورهای مختلف با محوریت افغانستان را «نشانهای از بازگشت توجه جهانی و منطقهای به وضعیت افغانستان» دانسته است.
این حزب در بیانیهاش نوشت: «تعامل سازنده با همه طرفهای منازعه و نه بهصورت یکجانبه، میانجیگری بیطرفانه و اعتمادآوری را در پی دارد.» بیانیه می افزاید: «بدون تعامل با نیروهای طرفدارِ مردمسالاری و پذیرش اینکه این نیروها نماینده اکثریت مردم و یک طرف اصلی برای هرنوع تصمیمگیری در باره آینده افغانستان استند، دستیابی به موفقیتِ مطلوب دشوار بهنظر میرسد.»
امتیازدادن زیانآور
جمعیت نگرانی خود را از امتیازدادن به طالبان در نشستهای بعدی سازمان ملل ابراز کرد. این حزب گفت که «تمرکز یکجانبه بر طالبان و انعطاف غیر واقعبینانه برای تمکین به شروط این گروه در نشستهای بعدی آسیبزا است.» زیرا، « موضع آشتیناپذیری طالبان را تقویت کند.»
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل در نشست خبری روز پایانی مجلس دوحه گفت که حاکمیت طالبان متشکل از اقوام دیگر نیست و وضعیت حقوق بشر در افغانستان بدتر شده است.
حزب جمعیت در واکنش گفت که حکومت همهشمول با محوریت طالبان «بدون توجه به حق تعیین سرنوشت از سوی مردم، قابل قبول نیست.» این حزب حکومت فراگیر بدون برگزاری انتخابات را ابزاری برای مشروعیتبخشیدن به طالبان توصیف کرده است.
این حزب درباره تعیین نماینده ویژه سازمان ملل برای افغانستان گفته است که او باید بیطرف بوده و از «واقعیتهای همهجانبه و ریشههای منازعه افغانستان» آگاه باشد.
یک روز پس از دستور والی قندهار مبنی بر ممنوعیت عکس و تصویربرداری از انسانها، شماری از خبرنگاران در این ولایت میگویند مقامهای طالبان از مصاحبه تصویری خودداری میکنند. در همینحال، طالبان خبرنگاران را از نشر خبر در مورد این موضوع هم منع کردند.
در ادامه وضع محدودیت از سوی طالبان بر رسانهها، روز یکشنبه، ۲۹ دلو ملا شیرین، والی طالبان در قندهار در یک مکتوب رسمی به مسولان ادارههای حکومتی دستور داد که از نشستهای رسمی و غیر رسمی خود فیلم و عکس نگیرند.
در پی این دستور، دفتر والی قندهار هم از نشر عکس در خبرنامههای خود خودداری میکند و تنها متن خبرنامه را منتشر میکند.
یک خبرنگار محلی به افغانستان اینترنشنال گفت:«امروز برای تهیه یک گزارش تلویزیونی اجازه مصاحبه با مقامهای چندین ریاست داده نشد.»
ظاهرا طالبان تلاش دارند که وضعیت رسانهها در افغانستان مانند دوره قبلی حکومتشان شود.
طالبان از قول تاریه مگنوسن، رئیس کمیته ناروی برای افغانستان گفته که ناروی نشستی درباره پیامدهای تغییرات اقلیمی در افغانستان برگزار خواهد کرد. به گفته طالبان، او این موضوع را در دیدار با زینالعابدین عابد، معاون اداره محیطزیست طالبان بیان کرد.
رادیو و تلویزیون ملی، تحت کنترول طالبان روز دوشنبه (۳۰ دلو) به نقل از مگنوسن گزارش داد که این نشست در ماه اپریل در کابل و ناروی برگزار خواهد شد.
به گزارش این رسانه، مگنوسن گفته که با اداره ملی محیط زیست طالبان و نهادهای بینالمللی نشستی با محوریت تغییرات اقلیمی در افغانستان در کابل برگزار خواهند کرد.
زینالعابدین عابد در این دیدار درباره پیامدهای منفی تغییرات اقلیمی در زمینههای زراعت، آبیاری، صحت و برخی از بخشهای دیگر یاد کرده است.
در ماه سرطان سال گذشته دفتر هماهنککننده کمکهای بشردوستانه سازمان ملل گفت که افغانستان در بین ده کشور آسیبپذیر و در معرض تغییرات اقلیمی و بلایای طبیعی قرار دارد.
این سازمان نسبت به تشدید خشکسالی در افغانستان هشدار داده و آن را تهدیدی برای معیشت مردم و گرسنگی دانسته است.
سازمان ملل در ماه جدی گذشته بار دیگر نسبت به افزایش بلایای طبیعی هشدار داد و گفت که بیابانزایی بیش از ۷۵ درصد از زمینهای شمال، غرب و جنوب افغانستان را تحت تاثیر قرار داده است.
براساس برآورد سازمان ملل،افغانستان چهارمین کشور در معرض خطر و هشتمین کشور آسیبپذیر در برابر تغییرات اقلیمی قلمداد میشود.
شاهگل رضایی، یکی از اشتراککنندگان نشست دوحه گفت تعامل دیپلوماتیک با طالبان خلاف قوانین بین المللی و تصامیم شورای امنیت است. او در این نشست گفت طالبان از هیچ گروه مردم نمایندگی نکرده و تعامل با آن، وضعیت را برای مردم افغانستان بحرانیتر میکند.
او به سیاستهای طالبان و فقدان مشروعیت این گروه اشاره کرد و گفت جهان در دو و نیم سال گذشته در انتظار تغییر طالبان بود، اما برعکس طالبان فشارها را بر مردم و به خصوص بر گروههای قومی و جنسیتی افزایش داده و هر روز فرمانهای سختگیرانهتری را علیه زنان به اجرا میگذارد.
او گفت:«تلاش برای ادغام طالبان در جامعه بینالمللی، تعامل بیشتر یا به رسمیت شناختن طالبان نه تنها که راهحل مشکل افغانستان نیست بلکه بحران را عمیقتر میسازد.»
خانم رضایی، عضو پیشین مجلس نمایندگان افغانستان به نمایندگی از جامعه مدنی افغانستان در نشست دوحه اشتراک کرد و متن سخنرانی خود را در صفحه اکس منتشر کرده است.
در بخشی از متن سخنرانی شاه گل رضایی آمده است که مردم افغانستان باید در نظام و تقسیم قدرت آزادانه سهم بگیرند. او گفت که مذاکره در مورد نظام آینده و حل بنبست تاریخی حکومتداری در افغانستان به معنی تقسیم کرسیهای دولتی در میان گروهها و اشخاص و شریک شدن در نظام طالبانی نیست بلکه ایجاد یک سیستم با سازوکارهای پیشرفته برای تعیین حق سرنوشت مردم است.
این نماینده پیشین مجلس افغانستان در نشست دوحه پیشنهاد کرده که حکومت انتقالی در افغانستان ایجاد شود و گفتوگوهای همهشمول آغاز گردد.
در بخشی دیگری از متن سخنرانی خانم رضایی آمده که نسلکشی هزارهها همچنان ادامه دارد و این گروه قومی از تمام حقوق شهروندی خود محروم شده است. او همچنان تاکید کرده که نصف نفوس افغانستان تبدیل به زندانیهای شدند که هیچ نهاد حمایتی برای آنها وجود ندارد.
نشست دوحه به میزبانی سازمان ملل و با اشتراک نمایندگان ویژه کشورها برای افغانستان و پنج نماینده جامعه مدنی افغانستان روز یکشنبه به پایان رسید. دبیر کل سازمان ملل در نشست خبری خود گفت که عدم حضور طالبان به این نشست صدمه وارد نشد و این نشست را «بسیار مفید خواند.»
واشنگتنپست در گزارشی نوشته است که پس از به قدرت رسیدن طالبان، برخی از جنگجویان این گروه که میخواستند کابل را از نشانههای به گمان شان، تمدن غربی پاک کنند، به سرعت از مزایای زندگی شهری استقبال کردهاند.
ریک نوآک، مسئول دفتر واشنگتنپست در افغانستان در گزارشی از چشمدیدهایش که روز دوشنبه نشر شد، نوشت برخی از اعضای گروه طالبان روزهای آخر هفته را در پارکها سپری میکنند. برخی هم مسابقات کریکت را در تلویزیونهایی با صفحههای بزرگ در فضای باز تماشا میکنند. برخی دیگر صفحات فیسبوک خود را با سلفی پر میکنند یا کتابهای خودیاری از نویسندگان غربی میخرند.
او نوشت که حضور اعضای طالبان در کورسهای آموزش زبان انگلیسی پررنگ است و احتمالا آنان نیز مشتاق آموزش در خارج از کشور هستند.
به گفته نوآک، «در حالی که طالبان در صدد تغییر کابل اند، برخی در اینجا به این فکر افتادهاند که آیا این شهر ممکن است طالبان را نیز تغییر بدهد و این روند آغاز شده است؟»
عبدالرحمن رحمانی، یک عضو سابق طالبان که به پیروزی طالبان در هردو دوره کمک کرده به واشنگتنپست گفت: «از بسیاری جهات، آنها دگرگون شده اند.»
به گفته او، برخی از جنگجویان این گروه از ترک تحصیل بخاطر شرکت در جنگ پشیمان اند. یکی از طالبان که با برادرش تحصیلات خود را رها کردند، به رحمانی گفت: «اگر درس خوانده بودیم حالا در ادارههای دولتی پشت میز مینشستیم.»
اما تغییر در شیوه نگرش برخی از افراد طالبان به معنی نرم شدن سیاستهای سختگیرانه این گروه در برابر زنان نیست.
در گزارش آمده است که شهر حدود ۵ میلیون نفری کابل برای بسیاری از طالبان ناامید کننده است. برخی از سربازان طالبان گفته اند که زندگی شهری تنهاتر، پر استرستر و کمتر از آنچه تصور میکردند مذهبی است.
لندکروز و صنفهای کامپیوتر
گزارش واشنگتنپست به علاقهمندی افراد طالبان به خرید اشیای گران قیمت نیز پرداخته است. برخی از فروشندگان گفتهاند مقامات طالبان حالا به جای خرید موتر سایکل، به موترهای لندکروزر علاقهمند هستند.
این گزارش به اهمیت سرگرمی و ارتباطات برای طالبان نیز میپردازد. آنها گفتهاند که مشتاقانه پیگیر چندین سریال تلویزیونی شدهاند که سریال جنایی ترکی «دره گرگها» و «جومونگ»، سریال تاریخی تولید کوریای جنوبی از سریالهای مورد علاقه آنهاست.
برخی دیگر مانند حسام خان، ۳۵ ساله در میان انتخاب شهر و اطراف با خود در جدال اند. حسام میگوید هرچند احساس میکند ساکنان کابل از او میترسند اما دسترسی به برق، آب، صنفهای انگلیسی و علوم کمپیوتر او را به ماندن در این شهر تشویق میکند. او گفته است: «من این زندگی را دوست دارم.»
اما منصور و دوستانش اذعان کردند که هوای آلوده شهر و جدایی از خانوادههای شان آنها را وادار به تجدید نظر در کابل کرده است.
ذبیح الله مصباح و دوستش احمدزی فاتح، هر دو ۲۵ ساله، جز اولین جنگجویانی بودند که در سال ۲۰۲۱ وارد کابل شدند. او گفت: «وقتی در روستا زندگی میکند، بیشتر به خدا نزدیک هستید و آدم بیشتر مشغول نماز است.»
مصباح گفت که پیوندهای اجتماعی در روستاها نزدیکتر است و انسان در آنجا کمتر احساس تنهایی میکند. فاتح گفت: «وقتی دنبال جهاد میروی، به تو آرامش میدهد. اما وقتی به اینجا رسیدیم، نتوانستیم آرامش پیدا کنیم.»
به گزارش واشنگتنپست برخی از باشندگان کابل که با تسلط طالبان مخالف بودند، نیز متوجه تغییرات در طالبان شدهاند. طارق احمد امرخیل، یک فروشنده عینک گفت که احساس میکند طالبان « در تلاش هستند تا سبک زندگی ما را پیش گیرند."
او گفت وقتی با دوستانش در حالیکه موسیقی در داخل موتر پخش میشد به سمت ایستهای بازرسی امنیتی رفتند، سربازان طالبان با اشاره دست فرمان حرکت دادند.
به دنبال نشانههای اعتدال
ساکنان کابل اما امیدوارند تا افراد طالبان میانهروتر شوند. بسیاری از زنان می گویند که متوجه چنین پیشرفتی نشده اند.
رهبری طالبان با صدور فرمانهای محدود کننده زنان را از رفتن به دانشگاه ها منع کرد و دختران بالاتر از کلاس ششم نیز از آموزش محروم اند.
رقیه، فروشنده لباس زنانه در کابل به واشنگتنپست گفت: «طالبان تغییر نمی کند.» او گفت که پس از بازداشت زنان توسط افراد امر به معروف طالبان، فروش لباسهای زنانه به طور ناگهانی کاهش یافته است.
