دیدبان حقوق بشر از برگزاری نشست پشت درهای بسته شورای امنیت درباره افغانستان انتقاد کرد

این پژوهشگر اتریشی، که برای پژوهش به منظور نوشتن کتابی درباره افغانستان به این کشور سفر کرده بود، پس از بازداشت به دست طالبان به سلاحی برای چانه‌زنی‌های دیپلوماتیک طالبان بدل شد.

هربرت فریتز کیست؟

هربرت فریتز ۸۴ ساله سیاستمداری راست‌گرای افراطی دارای پیشینه سال‌ها فعالیت سیاسی و بنیانگذاری حزبی راست‌گرا در اتریش است.

در ۹ ماهی که این شهروند اتریشی در زندان طالبان بود، نزدیکان او و حتی نماینده‌های پارلمان اتریش از وضعیت وخیم او در زندان این گروه شکایت داشتند.

مارتین گراف، عضو پارلمان اتریش، در ماه دسامبر ۲۰۲۳ نوشته بود: «هربرت فریتز ربوده شد و از آن زمان او به عنوان گروگان سیاسی بدون اتهام، بدون محاکمه و بدون حکم در زندانی شبیه گوانتانامو نگهداری می‌شود، که شکنجه در آن امری عادی است.»

این نماینده پارلمان در آن زمان گفته بود: «داروهای حیاتی رقیق‌کننده خون به او نمی‌رسد، آله شنوایی او از کار افتاده و خطر ناشنوا شدن او وجود دارد.»

سوال این است که چرا طالبان مردی مسن با وضعیت ناگوار صحی را برای ۹ ماه در زندان نگهداشت.

حزب آزادی اتریش در یک نشست خبری با حضور دختر این زندانی گفت که طالبان از این شهروند اتریشی به عنوان «ابزار فشار» استفاده می‌کند و در بدل آزادی او از دولت این کشور خواسته است سفارت افغانستان در ویانا را ببندد.

سفارت افغانستان در ویانا هنوز به دست دیپلومات‌های نظام جمهوری افغانستان مدیریت می‌شود. حزب آزادی اتریش گفته که دولت این کشور این خواست طالبان را رد کرده است.

اکنون پس از گذشت ۹ ماه، آقای فریتز با میانجیگری قطر آزاد شده است. او قرار است پس از درمان از قطر به اتریش برود.

به نمایندگی از افغانستان در این نشست نصیر اندیشه، سفیر افغانستان در سوئیس و نماینده دایمی این کشور در شورای حقوق بشر سازمان ملل حضور دارد. آقای اندیشه عکس‌هایی از آغاز این نشست در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی اکس پخش کرده است.

هم‌زمان با برگزاری این نشست، آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، در صفحه کاربری خود در شبکه اکس نوشت: «دنیای ما به سرعت در حال تغییر است. افزایش درگیری‌ها باعث رنج بی‌سابقه‌ای می‌شود، اما حقوق بشر یک امر ثابت است.»

نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل روز دوشنبه آغاز شد و قرار است تا پانزدهم ماه حوت ادامه پیدا کند.

بررسی وضعیت حقوق بشر در افغانستان در دستورکار هفته اول این اجلاس قرار دارد.

با این حال، شورای امنیت سازمان ملل نیز روز دوشنبه، هفتم حوت، نشستی درباره افغانستان در مقر این شورا در نیویارک برگزار می‌کند.

اخیرا طالبان اعلام کرد که تصمیم‌های منطقه‌ای و جهانی خلاف منافع ما هرگز عملی نخواهد شد.

طالبان در سازمان ملل و شورای حقوق بشر این سازمان نماینده ندارد. سازمان ملل این گروه را به رسمیت نمی‌شناسد.

ذبیح‌الله مجاهد در گفت‌و‌گویی با رادیو ملی افغانستان، تحت کنترول طالبان گفت که این گروه از نشست‌های منطقه‌ای و جهانی که برای حمایت از طالبان برگزار می‌شود، قدردانی خواهد کرد.

همچنین سهیل شاهین، رئیس دفتر سیاسی طالبان در قطر، به این رسانه گفت: «برای حل اختلافات نیاز است که جهان در هر تصمیم‌ خود نظر طالبان را بگیرد.»

نشست شورای امنیت سازمان ملل درباره افغانستان امروز پشت دروازه‌های بسته برگزار می‌شود.

گفته شده است که در این نشست دبیرکل سازمان ملل درباره نتایج نشست دوحه و تعیین نماینده ویژه برای افغانستان گفت‌و‌گو می‌کند.

نیروهای سیاسی و نظامی مخالف طالبان در افغانستان از تعیین نماینده ویژه استقبال کرده‌اند، اما طالبان تعیین نماینده ویژه برای افغانستان را «غیرضروری» می‌داند.

تلویزیون ملی افغانستان، تحت کنترول طالبان روز دوشنه، هفتم حوت، خبر نصب این دوربین‌ها را به نقل از فرماندهی پولیس طالبان در پروان منتشر کرده است.

وزارت داخله طالبان گفته نصب دوربین‌های امنیتی در کابل و دیگر شهرها بخشی از برنامه راهبردی پنج‌ساله این وزارت است. پیش از این رسانه‌ها گزارش داده بودند که طالبان برای نصب و مدیریت این دوربین‌ها از شرکت‌های چینی کمک گرفته است.

طالبان در برخی از شهرها به ویژه کابل مالکان خانه‌ها را مجبور کرده‌اند در کوچه‌ها دوربین امنیتی نصب کنند.

این نشست پشت دروازه‌های بسته برگزار می‌شود اما موضوعات اصلی آن تا حدودی روشن است:

ارائه گزارشی توسط رزمری دی‌کارلو، معاون دبیرکل سازمان ملل در امور سیاسی از نتایج دومین نشست دوحه، ملاقات او با نمایندگان طالبان مستقر در دوحه و پیشرفت‌ها در مورد رایزنی‌های جهانی و منطقه‌ای درباره اجماع جهانی درباره افغانستان و تعیین نماینده ویژه سازمان ملل.

دومین نشست دوحه

نشست دوحه در تاریخ ۱۸ و ۱۹ فبروری با حضور نمایندگان بیش از ۲۵ کشور بدون حضور طالبان برگزار شد. اما در آستانه این نشست، خانم دی‌کارلو، به صورت جداگانه با نمایندگان طالبان مستقر در دفتر سیاسی طالبان در دوحه، پایتخت قطر، دیدار کرد.

از جمله موضوعات کلیدی در نشست دوحه رسیدن به اجماع جهانی درباره افغانستان و تعیین نماینده ویژه سازمان ملل بود. طالبان با تعیین نماینده ویژه موافق نبودند. چین و روسیه نیز موافقت طالبان را مهم دانسته گفتند اگر این گروه رضایت دهند، آنها نیز موافق خواهند بود.

با این حال معلوم نیست طالبان در آخرین موضع‌گیری خود در دیدار با معاون سیاسی سازمان ملل چه گفته‌اند. نتیجه این دیدار در نشست روز دوشنبه بحث می‌شود.

شورای امنیت سازمان ملل گفته است که نشست روز دوشنبه مطابق قطعنامه ۲۷۲۱ این شورا برگزار می‌شود که در تاریخ ۲۹ دسامبر سال ۲۰۲۳ نهایی شد. در این قطعنامه از دبیر کل سازمان ملل درخواست شده بود تا در مشورت با کشورهای ذی‌نفع در امور افغانستان، یک نماینده ویژه برای افغانستان تعیین کند و در مدت دو ماه نتیجه گفت‌وگوها و رایزنی‌ها با جوانب مختلف را به شورای امنیت گزارش دهد.

انتظار می‌رود در نشست روز دوشنبه، نتیجه این گفت‌وگو با جزئیات به بحث گرفته شود.

بحران حقوق بشری در افغانستان

همچنان انتظار می‌رود در نشست دوشنبه، اعضای شورای امنیت که تعهدات مشترک در مورد زنان، صلح و امنیت (WPS) را امضا کرده، در آغاز نشست بیانیه مشترکی درباره افغانستان بخوانند. فرانسه، جاپان، سوئیس، بریتانیا و امریکا شامل این کشورها هستند.

به نظر می‌رسد تاکید به مواضع زنان افغانستان و خواسته‌های حقوق‌بشری آنها یکی از موضوعات اصلی بیانیه مشترک این کشورها باشد.

نمایندگان بریتانیا و سوئیس در دومین نشست دوحه نیز با نمایندگان جامعه مدنی افغانستان دیدار کردند و به حمایت از حقوق‌بشر و حقوق زنان درافغانستان تاکید کردند.

گزارش هماهنگ‌کننده سازمان ملل و تشکیل گروه تماس

همچنان انتظار می‌رود در نشست دوشنبه، برخی نکات کلیدی گزارش فریدون سینیرلی اوغلو، هماهنگ کننده ملل متحد برای افغانستان، بحث شود. یکی از این موضوعات تشکیل «گروه تماس» است که برای هماهنگی‌های بیشتر کار خواهد کرد.

در گزارش سینیرلی اوغلو سه راهبرد عملی برای اجرای توصیه‌های سازمان ملل برای رسیدن به یک اجماع جهانی درباره افغانستان و تعامل معنادار و ساختارمند کشورها با طالبان، پیشنهاد شده است.

اول، تشکیل یک گروه بزرگ متشکل از نمایندگان ویژه کشورهای عضو در مورد افغانستان که در اولین نشست دوحه شرکت کردند؛

دوم، تشکیل یک گروه کوچک تماس متشکل از چند کشور؛

سوم، تعیین فرستاده ویژه سازمان ملل متحد.

به باور سازمان ملل این سه راهبرد می توانند برای تقویت رایزنی‌های تاثیرگذار میان کشورها و گفت‌وگوهای بین‌الافغانی موثر باشد.

قرار است در نشست دوشنبه در این باره بحث و گفت‌وگو شود و گزارشی از پیشرفت‌های احتمالی در این زمینه ارائه شود. چین و روسیه درباره اعضای «گروه تماس» شک وتردیدهای را مطرح کرده‌اند.

البته آنتونی گوترش در مورد «گروه کوچک تماس» گفته که «این موضوع باید توسط کشورهای عضو تصمیم‌گیری شود.»

با این حال، او پیشنهاد کرده است که «چنین گروهی می‌تواند شامل پنج عضو دائمی شورای امنیت، گروهی از کشورهای همسایه و نمایندگان سازمان‌های کمک‌کننده باشد.»

هرچند انتظار می‌رود نشست روز دوشنبه، شورای امنیت به ارزیابی دی‌کارلو از دومین نشست دوحه، دیدار جداگانه او با نماینده طالبان و پیشرفت در رایزنی‌ها درباره تعیین فرستاده ویژه سازمان باشد اما ممکن است تقسیم‌کار میان یوناما و نماینده ویژه سازمان ملل و تبیین صلاحیت‌های این دو نیز بحث شود.