ولادیمیر پوتین، رئيسجمهور روسیه به غرب هشدار داده است که اگر حاکمیت کشورش به خطر بیفتد، مسکو آماده استفاده از سلاح هستهای است. روسیه بزرگترین زرادخانه هستهای جهان را دارد. تعداد این سلاحها چقدر است و چه کسی بر آن کنترول دارد؟
به گزارش فدراسیون دانشمندان امریکایی، پوتین کنترول حدود ۵۵۸۰ کلاهک هستهای را دست دارد. تخمین زده میشود که از این تعداد، حدود ۱۲۰۰ آن از کار افتاده و حدود ۴۳۸۰ کلاهک دیگر برای استفاده توسط پرتابگرهای استراتژیک دوربرد و نیروهای هستهای تاکتیکی کوتاهبرد ذخیره شدهاند.
طبق این گزارش، از میان کلاهکهای ذخیره شده، ۱۷۱۰ کلاهک استراتژیک روی انواع موشکها مستقراند: حدود ۸۷۰ کلاهک روی موشکهای بالستیک زمینی، حدود ۶۴۰ کلاهک روی موشکهای بالستیک زیردریایی و احتمالا ۲۰۰ کلاهک در پایگاههای بمب افکنهای سنگین مستقراند.
چنین اعدادی به این معنی است که مسکو میتواند جهان را چندین مرتبه نابود کند.
در طول جنگ سرد، اتحاد جماهیر شوروی بیش از ۴۰ هزار کلاهک هستهای داشت، در حالی که امریکا حدود ۳۰ هزار کلاهک داشت. این دو کشور بعدا در چارچوب توافقاتی، از میزان کلاهکهای اتمی خود کاستند.
تحت چه شرایطی از سلاح هستهای استفاده میشود؟
دکترین هستهای منتشر شده روسیه در سال ۲۰۲۰ شرایطی را برای استفاده از سلاح هستهای مشخص میکند: در پاسخ به حمله هستهای یا سایر سلاحهای کشتار جمعی، یا سلاحهای متعارف علیه روسیه که «موجودیت دولت را در معرض تهدید قرار دهد.»
چه کسی دستور حمله هستهای را می دهد؟
رئیس جمهور روسیه تصمیم گیرنده نهایی در مورد استفاده از سلاحهای هستهای روسیه است.
در واقع کیف هستهای یا «چگت»، برگرفته از نام کوه چگت در قفقاز، همیشه همراه ولادیمیر پوتین است. سرگئی شویگو، وزیر دفاع و والری گراسیموف، رئیس ستاد کل نیروهای روسیه نیز چنین کیفهایی دارند.
این کیف یک ابزار ارتباطی است که رئیس جمهور را از طریق شبکه فرماندهی و کنترول الکترونیکی بسیار محرمانه به نیروهای نظامی و سپس به نیروهای موشکی متصل میکند.
آزمایش تسلیحات هستهای
فدراسیون دانشمندان امریکایی میگوید که روسیه به استثنای مدرنسازی سلاحهای هستهای خود، قصد ساخت تسلیحات هستهای بیشتر را ندارد. علاوه بر این، مسکو آزمایش هستهای را منوط به انجام آن از سوی امریکا کرده است.
بعد از فروپاشی شوروی سابق، روسیه اقدام به انجام آزمایش هستهای نکرده است.
آخرین آزمایش هستهای امریکا در سال ۱۹۹۲، چین و فرانسه در سال ۱۹۹۶، هند و پاکستان در سال ۱۹۹۸ و کوریای شمالی در سال ۲۰۱۷ بوده است. آخرین آزمایش هستهای اتحاد جماهیر شوروی سابق در سال ۱۹۹۰ انجام شد.
روسیه معاعده منع جامع آزمایش هستهای را در سال ۱۹۹۶ امضا و در سال ۲۰۰۰ تصویب کرد. امریکا آن را در سال ۱۹۹۶ امضا کرده اما هنوز به تصویب نرسانده است.
اما همزمان میشد حسرت و حیرت را در چهره بسیاری دیگر در درون و بیرون تالار دید که انتظار داشتند لیلی گلدستون، برای بازی در قاتلان ماه کامل، این جایزه را بهدست آورد.
این یک رقابت عادی نبود. در کنار بازی تحسینبرانگیز گلدستون در تازهترین ساخته مارتین اسکورسیزی، انتخاب او میتوانست مرحمی بر یک حسرت چند ده ساله باشد.
گلدستون متعلق به اقلیت و نژادی است که تاکنون هیچ جایزهای از آکادمی اسکار نگرفته است. او بازمانده بومیان امریکاست.
اکادمی اسکار رابطه چندان دوستانهای با بومیان امریکا نداشته است. چند دهه است که هالیوود به دلیل استفاده از هنرپیشگان سفیدپوست در نقش بومیان، مورد انتقاد بوده است.
در سال ۱۹۷۳، مارلون براندو، جایزه اسکار بهترین هنرپیشه نقش اول مرد برای فیلم معروف پدرخوانده را رد کرد. او که به نشان دادن چهره وحشی و خشن از بومیان امریکا اعتراض داشت، برای رد جایزه اسکار، یک هنرپیشه جوان بومی به نام سچین لیتلفدر را به روی صحنه اسکار فرستاد.
تصویر این زن جوان که دستش را به نشانه رد جایزه اسکار به تقدیمکنندگان جایزه نشان داده، از صحنههای ماندگار آکادمی بوده است.
سخنرانی ۶۰ ثانیهای این هنرپیشه بومی بر روی صحنه آکادمی اسکار، با فریادهای اعتراض و حملات نژادپرستانه حاضران در تالار همراهی شد. سچین لیتلفدر با وجود پیشینه حضور در چند فیلم و سریال، از آن پس کمتر فرصت یافت جلوی دوربین تلویزیون و سینما قرار گیرد.
آکادمی اسکار نیم قرن پس از آن برخورد شرمآور، در سال ۲۰۲۲ بابت رفتار نژادپرستانه و توهینآمیز با خانم لیتلفدر از او و جامعه بومیان امریکا پوزش خواست، زمانی که سچین دیگر دختر جوانی نبود و ۷۵ ساله شده بود. او در اکتبر همان سال درگذشت.
لیلی گلدستون برای بازی در قاتلان ماه کامل، جوایزی از جمله بفتا، گولدن گلوب و جایزه انتخاب منتقدان را بهدست آورده است.
اما به باور بسیاری، اسکار نود و ششم، فرصتی بود تا این آکادمی پس از آن رفتار نژادپرستانه و آن عذرخواهی دیرهنگام، از بومیان امریکا دلجویی کند؛ نه با حرکتی شبیه کارهای خیریه و نمایشی، بلکه با دادن جایزه به هنرپیشهای که به باور بسیاری از اهالی سینما، از اما استون در قامت بهترین هنرپیشه نقش اول زن شایستهتر ظاهر شد.
این روزنامهنگار که از نوشتههایش در شبکهاجتماعی اکس (توییتر) پیداست که نگران است مهاجران افغان ترکیب جمعیتی کشور او را تغییر دهند، در توییتی با عکس یک شناسنامه که به نام یک مرد متولد ولایت غور افغانستان صادر شده، نوشته است: «سازمان ثبت احوال گفت ما به افغانها شناسنامه نمیدهیم. نهاد غیرقانونی سازمان ملی مهاجرت هم گفت ما صادر نکردیم. چرا در این مملکت کسی فاجعه افغانها را گردن نمیگیرد. [این شناسنامه] را عمه من صادر کرده؟»
این نوشته اعتراضی، در برخی سایتهای خبری ایران از جمله روزنامه اصلاحطلب اعتماد هم بازنشر شده است.
هفته پیش سازمان ملی مهاجرت ایران به جنجالها درباره صدور شناسنامه ایرانی برای مهاجران افغان واکنش نشان داد. این سازمان در اطلاعیهای گفت «صدور این شناسنامه به هیچ کدام از طرحهای این سازمان مربوط نمیباشد و حضور در طرحهای سازمان، تابعیت ایرانی برای مهاجرین ایجاد نمیکند.»
اما آیا ایران برای مهاجران افغان شناسنامه صادر میکند؟
جمهوری اسلامی در سالهای اخیر اعلام کرده است که برای کودکان مهاجری که از مادر ایرانی متولد شده باشند، شناسنامه ایرانی صادر میکند.
مجلس ایران در سال ۱۳۹۸ خورشیدی، لایحه پیشنهادی حکومت وقت برای دادن شناسنامه ایرانی به فرزندان مادر ایرانی و پدر غیرایرانی را تصویب کرد. خبرگزاری ایرنا در اوایل ماه دلو (بهمن) امسال گزارش داد که تاکنون ۲۵۰ هزار درخواست در سامانه آنلاین درخواست شناسنامه با استفاده از این طرح، ثبت شده است.
اما شناسنامههایی که تصویر آنها در کنار ابراز نگرانی از دادن تابعیت به افغانها در شبکههای اجتماعی و رسانهها نشر شده، محل تولد دارندگان آنها و والدینشان را افغانستان نشان میدهد. به این معنا که شامل مصوبه مجلس نمیشود.
دستکم یکی از این شناسنامهها، مربوط به پدر یک شبهنظامی است که در قالب لشکر فاطمیون برای جمهوری اسلامی در سوریه میجنگیده است. اما نه روزنامهنگاری که از این تصویر برای ایجاد نگرانی درباره حضور افغانها در ایران و احتمال سوء استفاده جمهوری اسلامی از حضور آنها استفاده کرده و نه رسانههایی که این نگرانی را بازنشر کردهاند، ظاهراً نخواستهاند از امکانات موجود در اینترنت از جمله جستجوی معکوس تصویر (Reversed Image Search) برای پیدا کردن پیشینه عکس استفاده کند.
این عکس دو سال پیش در گزارشی در سایت مشرقنیوز نشر شده است. این رسانه وابسته به سازمان اطلاعات (استخبارات) سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در ماه سنبله (شهریور) ۱۴۰۰، به دیدار خانواده یک شبهنظامی کشته شده افغان در لشکر فاطمیون به نام علیخان رضایی رفته بود. جمهوری اسلامی این کشتهشدگان را «شهدای مدافع حرم» نامیده و به فرمان علی خامنهای به خانوادههای آنها اقامت و شناسنامه داده است.
رمضان رضایی، پدر علیخان در این گزارش به خبرنگار مشرقنیوز گفته بود که حکومت جمهوری اسلامی به او و همسرش شناسنامه داده اما پسران و دخترانش، نه شناسنامه ندارند، نه اقامت ایران.
با این حساب، بهنظر میرسد منتقدان حضور مهاجران افغان در ایران، دانسته یا ندانسته، از عکس شناسنامههای صادر شده برای اعضای خانواده لشکر فاطمیون، به منظور ایجاد نگرانی از احتمال نفوذ افغانها به ایران و دامن زدن به رفتارهای مهاجرستیزانه استفاده میکنند.
فاطمیون چیست؟
جمهوری اسلامی ایران ده سال پیش لشکری از حدود بیست هزار شبهنظامی افغان برای جنگ با مخالفان دولت بشار اسد، دیکتاتور حامی خود در سوریه، به آن کشور فرستاد. این لشکر وابسته به سپاه قدس، شاخه برون مرزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است. جمهوری اسلامی میگوید لشکر فاطمیون از داوطلبان افغان تشکیل شده، اما شواهدی وجود دارد که مهاجران افغان برای حضور در جنگهای نیابتی جمهوری اسلامی در سوریه، تطمیع شدهاند.
یکی از شواهد، وعده اقامت ایران و شناسنامه ایرانی برای مهاجرانی است که به نیابت از جمهوری اسلامی در سوریه جنگیدهاند. در ماه حوت سال ۱۳۹۵، سه سال پس از تشکیل لشکر فاطمیون، محمدعلی شهیدی، رئيس بنیاد شهید جمهوری اسلامی به روزنامه جوان، وابسته به سپاه پاسداران، گفت که علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، دستور داده است به نیروهای لشکر فاطمیون تابعیت ایرانی داده شود.
این مقام جمهوری اسلامی با اشاره به احتمال در خطر بودن خانوادههای اعضای فاطمیون در صورت بازگشت به افغانستان، به نقل از علی خامنهای گفته بود که «حفاظت از اين خانوادهها به دوش ماست، به همين دليل حتماً برايشان تابعيت درست كنيد و حتماً آنها را زير پوشش بنياد شهيد بگيريد».
با فروکش کردن جنگ در سوریه و گزارشها درباره شکست گروه دولت اسلامی در آن کشور، پرسشهایی درباره سرنوشت لشکر فاطمیون مطرح شد. جواد ظریف، وزیر خارجه وقت ایران در مصاحبهای گفته بود که دولت وقت افغانستان میتواند از این افراد در مقابله با داعش استفاده کند.
ماه فبروری در گاهشمار میلادی ۲۸ روز دارد و هر چهار سال یکبار ۲۹ روزه میشود تا حساب و کتاب سال و ماه برابر شود. به این سال کبیسه میگویند. در گاهشمار خورشیدی هم، ماه حوت (اسفندماه) که ۲۹ روزه است، در سال کبیسه ۳۰ روزه میشود.
در فرهنگهای مختلف، نگرشهای گوناگونی درباره روز اضافه سال، یعنی ۲۹ فبروری وجود دارد. این روز برای عدهای روزی خوش اقبال است در حالی که برخی دیگر، آن را بدشگون و خبیث میشمارند.
در باورهای فولکلور یونانی و اوکراینی، ازدواج در سال کبیسه محکوم به شکست و جدایی است. نویسنده کتابی به نام «تکههای مرگ، افسانههای هویت: انسانشناسی آتنی» که در سال ۱۹۹۵ نوشته شده، توضیح میدهد که این خرافات، ناشی از هراس از شروع هر چیز جدید در آن دوران بوده است، بنابراین چنین باوری وجود داشته که هر ازدواج یا نامزدی در روز کبیسه، به طلاق یا حتی مرگ همسر منجر میشود.
یک باور خرافی دیگر در اسکاتلند وجود دارد که هر کس در روز کبیسه زاده شود، زندگی سرشار از درد و رنج خواهد داشت.
در سوی دیگر ماجرا، باورهای خرافی مثبت درباره روز کبیسه است. در برخی جوامع در شمال اروپا، مانند اسکاتلند، ایرلند و دنمارک، روز ۲۹ فبروری، روز مردان مجرد بوده است. در این روز برخلاف رسم معمول، زنان از مردان خواستگاری میکردهاند. گفته میشود که مارگرت، ملکه اسکاتلند در قرن سیزدهم میلادی، برای مردانی که پیشنهاد ازدواج زنان را رد میکردهاند، جریمه نقدی وضع کرده بود.
این باورهای خرافی مربوط به گذشته است و هرچه سواد در جوامع مختلف گسترش یافت، باور به خرافات کمتر شد. با این حال به نظر میرسد توافق روز کبیسه سال ۲۰۲۰ امریکا با طالبان، برای این گروه، خوشیمن و برای بسیاری از مردم افغانستان، به ویژه زنان و دختران، بدشگون و خبیث بوده است.
با این توافق که حکومت دونالد ترامپ به واسطه زلمی خلیلزاد آن را امضا کرد و در دوره جو بایدن اجرا شد، گروه طالبان پس از فرار اشرف غنی از کابل، بهگونه تمام و کمال قدرت در افغانستان را قبضه کرد. این گروه در بیش از دو نیم سال گذشته، در برابر هرگونه تغییر و تعادل در مواضع واپسگرایانه خود به ویژه درباره کار و آموزش زنان و رعایت حقوق بشر مقاومت کرده و روز به روز محدویتهای بیشتری بر مردم وضع میکند.