وزیر حج و اوقاف طالبان با گروهی از عالمان دین به اوزبیکستان رفت

پارسال نیز عبدالباقی حقانی و ندا محمد ندیم برخورد فیزیکی داشتند که در اثر آن دست آقای ندیم شکست. این درگیری برسر پذیرش افرادی در دانشکده طب بدون کامیابی در امتحان ورودی بود.

اداره ملی امتحانات که در دولت پیشین شروع به کار کرده بود، مسئولیت کارشناسی و ثبت مدارک، و برگزاری آزمون در رشته‌های مختلف از جمله کانکور را بر عهده دارد.

منابع در این اداره به بخش پشتوی افغانستان اینترنشنال گفتند که ندا محمد ندیم خود اقدام به برگزاری آزمون‌ ارزیابی سطح تحصیلات داوطلبان می‌کند و این اداره را در جریان قرار نمی‌دهد.

به گفته منابع، آقای ندیم به نامه‌های این اداره توجهی نکرده و آزمون بررسی مدارک کارشناسی ارشد ۵۱ هزار ملا را خود ترتیب داده است.

منابع این اداره می‌گویند که این ملاها بیومتریک نشده و مدارک تحصیلات دینی آنها بررسی نشده است که آیا صلاحیت شرکت در آزمون را دارند یا خیر.

وزارت تحصیلات عالی طالبان اخیرا از ۵۱ هزار محصل مدارس دینی در هفت زون افغانستان از جمله کابل برای ارزیابی مدارک ماستری شان امتحان گرفت. قرار است به افرادی که آزمون را با موفقیت گذرانده‌اند شهادتنامه معادل کارشناسی ارشد اعطا شود.

در اعلامیه این وزارت آمده است که علاوه بر وزارت تحصیلات عالی، روسای نهادهای مرکزی، اعضای شورای علمای مناطق، استادان مدارس جهادی، نمایندگان نهادهای ولایتی و مقام‌های استخباراتی این گروه بر این آموزن نظارت داشتند.

در اعلامیه این گروه از اداره ملی امتحانات تحت مدیریت عبدالباقی حقانی به عنوان ناظر آزمون نام برده نشده است.

تلاش برای انحلال اداره ملی امتحانات

تا کنون ارزیابی علمی مدارک تحصیلی علما و روحانیون تحت حاکمیت طالبان توسط اداره ملی امتحانات انجام شده است.

منابع در این اداره می‌گویند که میان اداره ملی آزمون طالبان به ریاست عبدالباقی حقانی، و وزیر تحصیلات عالی این گروه، اختلاف پیدا شده است.

این منابع می‌گویند ندا محمد ندیم که از نزدیکان ملا هبت‌الله آخندزاده است، می‌خواهد با جلب حمایت او، این اداره را منحل کند.

عبدالباقی حقانی، رئیس این اداره در شروع روی کار آمدن طالبان وزیر تحصیلات عالی این گروه بود.

تحصیلات دانشگاهی دختران

منابع به افغانستان اینترنشنال گفتند که عبدالباقی حقانی در دوران تصدی خود به عنوان وزیر تحصیلات عالی طالبان با تصمیم ملا هبت‌الله آخندزاده برای بستن دانشگاه‌ها بر روی دختران مخالفت کرده بود.

بر اساس اطلاعات، آقای حقانی از حامیان ادامه تحصیلات دانشگاهی دختران بود و طرحی را در این زمینه به رهبر طالبان ارائه کرده بود که بعداً برکنار و به عنوان رئیس اداره ملی آزمون سراسری منصوب شد.

چند ماه پس از انتصاب ندا محمد ندیم به وزارت تحصیلات عالی توسط ملا هبت‌الله آخنده‌زاده، دروازه دانشگاه‌ها به روی دختران در افغانستان بسته شد.

عبدالباقی حقانی باشنده شنوار ولایت ننگرهار و ندا محمد ندیم، باشنده ولایت قندهار است.

ندا محمد ندیم یک حوزه علمیه به نام حکیمیه در ناحیه نهم شهر قندهار دارد و ملا هبت‌الله نیز برای اولین بار در حوزه علمیه او ظاهر شد.

در گزارش این رسانه تحت کنترول طالبان به نقل از امیرخان متقی آمده «تعاملات مثبت در منطقه با گذشت هر روز افزایش می‌یابد و کار عملی پروژه‌های بزرگ زیربنایی در سطح منطقه در آستانه آغاز شدن است.»

براساس گزارش این رسانه دولتی «دو طرف روی ایجاد سهولت‌های لازم برای رفت‌و‌آمد مسافران، مریضان و کالاهای تجارتی» از دیورند توافق کردند.

اسحق دار، وزیر خارجه پاکستان نیز در یادداشتی در شبکه اجتماعی اکس از دریافت تماس تلفنی از سوی امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان ابراز خوشحالی کرده است.

آقای دار در یادداشت خود نوشت دو طرف توافق کردند که به همکاری در ایجاد روابط دوجانبه برادرانه ادامه دهند.

وزیر امور خارجه پاکستان می‌گوید گسترش همکاری در زمینه اتصال، تجارت، امنیت، مقابله با تروریسم و ارتباطات مردم با مردم اولویت اصلی پاکستان است.

هفته پیش رئیس‌جمهور سابق در شفاخانه امیری در کابل دیده شد که برای معاینات عمومی و درمان چشمش رفته بود. مشوره پزشکان افغان این است که مناسب‌ترین روش درمان چشم او یک عملیات کوچک است که باید در خارج از کشور انجام شود.

آقای کرزی، برخلاف اشرف غنی، رئیس‌جمهور پیشین و ده‌ها رهبر سیاسی و جهادی پس از سقوط افغانستان به دست طالبان، از وطن فرار نکرد و با خانواده‌اش در کابل ماند.

منابع نزدیک به آقای کرزی تایید می‌کنند که بسیاری از رهبران طالبان از جمله امیرخان متقی وزیر خارجه، ملا یعقوب مجاهد وزیر دفاع، سراج الدین حقانی وزیر داخله، عبدالحق وثیق رئیس استخبارات و حتی ملا حسن آخند رئیس‌الوزرای طالبان با سفر کرزی به خارج از کشور موافق‌اند. آن‌ها حتی کوشیده‌اند که این محدودیت را از سر راه آقای کرزی بردارند اما تاکنون نتوانسته‌اند مانع فرمان قندهار شوند.

براساس گزارش منابع، دستور شفاهی از نام ملا هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان که تاکنون دیده نشده است، صادر شده که براساس آن حامد کرزی نمی‌تواند به خارج برود. چنین دستوری درباره عبدالله عبدالله، رئیس شورای عالی مصالحه حکومت سرنگون شده افغانستان نیز وجود ندارد.

حساسیت مسئله در این است که دفتر ملا هبت‌الله آخندزاده هیچ توضیحی درباره چرایی و چگونگی مخالفت با سفر آقای کرزی حتی برای انجام عملیات چشم نداده است.

پیش از این، چند باری که آقای کرزی توانسته از افغانستان بیرون شود، با ارائه درخواست به رهبران طالبان و موافقت آنها انجام شده است. اما بیش از یک سال است که «قندهار» مانع بیرون شدن کرزی از افغانستان می‌شود.

فردی که خود را در جایگاه رهبری طالبان می‌داند و به نام ملا هبت‌الله آخندزاده فعالیت می‌کند، پس از کشته شدن اختر محمد منصور، رهبر سابق طالبان در سال ۲۰۱۶ در خاک پاکستان، به رهبری طالبان رسید.

ملا هبت الله آخندزاده پیش از آن قاضی‌القضات طالبان بود و پس از اختلافات فراوان داخلی در همان سال به عنوان رهبر طالبان اعلام شد. اما حدود سه سال بعد از رسیدن به رهبری، حمله انتحاری در ایالت بلوچستان پاکستان رخ داد که منابع امنیتی گزارش دادند رهبر طالبان با برادرش در انفجار این مدرسه کشته شده‌اند.

از آن زمان هیچ عکس جدید و ویدیوی ملا هبت الله آخندزاده دیده نمی‌شود. گردانندگی حکومت طالبان از قندهار هم بر این شک و تردیدها افزوده است. منابع استخباراتی غربی مانند سی‌آی‌ای هم تاکنون زنده بودن یا کشته شدن ملا هبت‌الله را تایید نکرده‌اند. از این رو، بسیاری از اوامری که از قندهار صادر می‌شود و از جمله ممانعت حامد کرزی از سفر به خارج، تردیدهای زیادی را برانگیخته است.

اما چه هدفی در بازداشتن کرزی از رفتن از افغانستان وجود دارد؟

حامد کرزی، رئیس‌جمهور سابق افغانستان که ۱۳ سال زمام امور کشور را به دست داشت، منتقدان و هواداران زیادی دارد اما چند موضع‌گیری او آشکارا خلاف سیاست‌های قندهار است.

در نخست، او خواهان افغانستان کثرت‌گرا است که تمام اقوام، مذاهب، اقشار و از جمله زنان کشور در آن نمایندگی داشته باشند و برای پیشرفت و ترقی آن بکوشند. مخالفت با بستن درهای مکاتب دختران از همان روز اول تا همین امروز در دستور برنامه‌های کرزی وجود دارد. حتی دختران خود او عنقریب در خطر محرومیت قرار دارند و بارها گفته است که بازداشتن دختران از آموزش، با فرهنگ افغانی سازگاری ندارد. او همچنین با بسیاری از دیپلومات‌های خارجی و رهبران سیاسی افغانستان در تماس است و قدرت بسیج افکار عمومی را دارا است.

گذشته از آن، کرزی بارها از دخالت خارجی چه امریکایی و چه پاکستانی، در قلمروی ملی افغانستان انتقاد کرده است. آنگاه که نیروهای پاکستانی مناطقی از افغانستان را به اتهام حضور نیروهای تحریک طالبان پاکستانی مورد حمله قرار دادند، در سکوت ملا هبت الله آخندزاده، بیشترین انتقاد از زبان کرزی شنیده شد.

موضع‌گیری‌های ملی او می‌تواند اهداف قدرت‌های خارجی را به چالش بکشد و چه بسا که به تثبیت حکومت به رهبری طالبان که در آن سایر افغان‌ها نیز شامل باشند، بینجامد.

قاعدتا چنین چیزی نباید با مخالفت طالبان مواجه شود که از آن باید استقبال هم شود. حامد کرزی رابطه محکمی با رهبران آلمان از جمله رئیس‌جمهور و وزیر خارجه این کشور دارد و دفعه قبل که طالبان مانع سفر او به خارج شد، وزیر خارجه آلمان تماس تصویری برقرار و با کرزی گفت‌وگو کرد.

منابع نزدیک به آقای کرزی می‌گویند که سفر او به خارج همواره کوتاه و موقت بوده و این بار هم مانند گذشته می‌کوشد به زودی به افغانستان برگردد.

دلیل بازگشت آقای کرزی به افغانستان شخصی و سیاسی است. چهره‌های تاثیرگذار سیاسی مانند او در آوردن تغییری که تشویش‌های مردم افغانستان را رفع کند، می‌توانند نقش تعیین‌کننده‌ای بازی کنند.

این است که به نظر می‌رسد انگیزه‌های خارجی در جلوگیری از بیرون شدن کرزی از افغانستان دیده می‌شود. گفته می‌شود چند روز قبل از نشست دوحه تا ختم این نشست ملاقات‌های وی با مهمانان داخلی و خارجی نیز قطع شده بود.

سوال این است که آیا نیروهای وابسته به خارج می‌کوشند یک رئیس‌جمهور دیگر را برای مدت طولانی حصر خانگی کنند؟

به باور نویسندگان این مطلب در بیش از دو سال گذشته کاخ سفید تلاش کرد با ایجاد اجماع بین‌المللی طالبان را به تغییر رفتارش در قابل زنان و دختران، مسائل حقوق بشری و مبارزه با تروریسم وادار کند، اما این تلاش‌ها با توجه به رویکرد قدرت‌های منطقه‌ای از جمله روسیه، چین و ایران، تاکنون بی‌نتیجه بوده است.

اسفندیار میر و اندرو واتکینز در این مطلب گفتند که برخلاف ایالات متحده، تعداد فزاینده‌ای از دولت‌ها، مانند دولت چین، با طالبان به عنوان یک رژیم منحوس رفتار نمی‌کنند.

آن‌ها پذیرفتن استوارنامه سفیر طالبان توسط شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور این کشور را، آن‌هم در فاصله زمانی کوتاه از برگزاری دومین نشست سازمان ملل برای افغانستان در دوحه، مهمترین چالش در برابر اجماع غربی به رهبری امریکا علیه عادی‌سازی روابط با طالبان عنوان کرده‌اند.

به باور نویسندگان این مطلب، طالبان در دو سال گذشته تلاش‌های دیپلوماتیک قوی برای ایجاد روابط با کشورهای همسایه انجام داده‌اند.

آن‌ها با اشاره به فعالیت ۱۸ سفارتخانه خارجی در کابل و فعال بودن شمار بیشتری از سفارتخانه‌ها و نمایندگی‌های سیاسی طالبان در خارج این کشور، نوشتند: رهبران طالبان به‌‎طور پیوسته روابط اقتصادی خود را با کشورهای مختلف در منطقه، از جمله همسایگان دورتر مانند آذربایجان، گسترش داده‌اند.

نویسندگان این مقاله به طور نمونه به روابط نزدیک طالبان با هند اشاره کرده که بیش از همه نسبت به قدرت رسیدن طالبان محتاط بوده است. این قدرت منطقه‌ای سفارت خود را در سال ۲۰۲۲ در کابل بازگشایی کرد و یک سال بعد به طالبان اجازه داد تا کنترول سفارت افغانستان در دهلی را در دست بگیرد.

فارن افیرز در این مطلب گفته که به رغم نگرانی‌های عمومی در مورد ثبات سیاسی در افغانستان و تاثیرات بالقوه آن بر کشورهای‌شان، از شروع ۲۰۲۴ تقریبا هر کشوری در منطقه رابطه عادی با طالبان برقرار کرده‌اند.

در این مطلب رقابت‌های استراتژیک کشورهای مثل چین، روسیه و ایران با امریکا مهم‌ترین انگیزه برای تعامل نزدیک این کشورها با طالبان عنوان شده است.

نویسندگان این مطلب در فارن افیرز نوشتند: «از بین رفتن اجماع در مورد انزوای دیپلوماتیک طالبان سوالات مهمی برای واشنگتن و شرکای آن ایجاد می‌کند. عدم به‌رسمیت شناختن دیگر یک ابزار قهری معتبر نیست و اگر ایالات متحده به دنبال تأثیرگذاری بر رفتار طالبان است، باید راه‌های دیگری برای دستیابی به اهداف مورد نظر خود بیابد.»

اسفندیار میر و اندرو واتکینز، نویسندگان این مطلب گفتند که پرونده افغانستان بازتابی از موقعیت‌های مشابهی است که واشنگتن با رژیم‌های دیگر از جمله سوریه و روسیه با آن مواجه بوده است. به گفته ‌آن‌ها سیاست امریکا در قبال انزوای هر دو کشور ناکام بوده است.

خبرگزاری روسی تاس روز شنبه (۲۶ حوت) گزارش داد که این مقام تاجیکستانی در شصت‌وهفتمین نشست کمیسیون مواد مخدر سازمان ملل متحد در وین، گفت قاچاقبران در افغانستان همچنان در تلاش‌اند مواد مخدر را به تاجیکستان منتقل کنند.

ظفر صمد می‌گوید تاجیکستان در حال تقویت مرزهای خود با افغانستان است و پاسگاه‌های مرزی جدید می‌سازد.

آقای صمد گفت قرار است امسال برنامه بین دولتی سازمان پیمان امنیت جمعی برای تقویت مرز تاجیکستان و افغانستان تصویب شود.

طالبان پس از بازگشت به قدرت در اسد ۱۴۰۰، کشت و خرید و فروش مواد مخدر را ممنوع کرد. با این حال، این گروه هرازگاهی از کشف مواد مخدر در ولایات مختلف افغانستان خبر می‌دهد.

اسکندر مومنی، دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر جمهوری اسلامی نیز که به وین سفر کرده گفته قاچاق مواد مخدر از افغانستان به ایران ۲۰ درصد افزایش یافته است.

اسکندر مومنی این رقم را براساس میزان کشفیات مواد مخدر و حجم ورود متامفتامین از افغانستان به ایران اعلام کرد.