استاد دانشگاه تهران می‌گوید پناهندگان در ایران به حقوق خود دسترسی ندارند

آقای موسوی در شبکه اکس نوشت که در حکومت جمهوری اسلامی هیچ مقام و نهادی مهاجرستیزی را قبول نداشته و «آن را مغایر سنت برادری اسلامی و فرهنگ مهمان‌دوستی» می‌دانند.

به نظر می‌رسد که این یادداشت در واکنش به موج گسترده انتقادها از شکنجه یک نوجوان افغان به دست پولیس ایران پخش شده است.

آقای موسوی اولین مقام وزارت امور خارجه ایران است که به این انتقادها پاسخ می‌دهد. با این حال او توضیح نداد که پولیس به چه دلیلی با نوجوان «کم‌شنوای» افغان از خشونت کار گرفته است.

او همچنین در یادداشت خود توضیح نداد که اتهام نوجوان افغان چی بود و آیا پولیسی که در برابر او از خشونت کار گرفته، در برابر قانون پاسخگو خواهد بود یا خیر.

در روزهای گذشته، انتشار ویدیوی شکنجه یک مهاجر ۱۶ ساله افغان به دست پولیس دماوند، به طور گسترده واکنش‌برانگیز شده است.

در ویدیوی موردنظر دیده می‌شود که یک نیروی پولیس ایران دست‌وپای سید مهدی را محکم گرفته و پولیس دیگری زانویش را بر گردن او می‌گذارد. در این میان، مادر سیدی مهدی با التماس از ماموران پولیس می‌خواهد که کودکش را رها کنند.

خانواده سید مهدی روز پنجشنبه با انتشار ویدیویی، خواستار رسیدگی به بدرفتاری پولیس ایران با پسرشان شدند.

وزارت مهاجرین طالبان در این بیانیه نوشت که انتشار ویدیوهای «دلخراش» بدرفتاری پولیس ایران با یک مهاجر ایران، این گروه را بسیار نگران کرده است.

این نخستین بار است که طالبان به گونه رسمی به شکنجه یک مهاجر افغان به دست ماموران پولیس جمهوری اسلامی واکنش نشان داده است.

طالبان با قدردانی از میزبانی ایران از مهاجران افغان طی چهل سال، از جمهوری اسلامی خواسته که مثل گذشته در برابر مهاجران افغان بردباری پیشه کند.

این گروه همچنین از حکومت ایران خواسته که به مشکلات مهاجران افغان رسیدگی کند و خشونت‌ها علیه آنها را پایان دهد.

در بیانیه آمده است که اخراج اجباری مهاجران افغان از یران، «خلاف اصول اسلامی، بین‌المللی و همسایگی‌» است و این هدف باید در هماهنگی دو کشور و با راه‌اندازی برنامه‌های تشویقی برای بازگشت، تحقق یابد.

طالبان از مهاجران افغان در ایران نیز خواسته که به گونه «داوطلبانه و با عزت» به افغانستان برگردند و اگر ایران می‌مانند، به قوانین جمهوری اسلامی احترام بگذارند.

تعداد قابل ملاحظه‌ای از مهاجران افغان در ایران، پس از به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان به این کشور همسایه مهاجرت کردند. تعداد زیادی از این مهاجران، زنان و دخترانی‌اند که از حق آموزش و کار در افغانستان محروم‌اند. بخشی دیگر از مهاجران نظامیان و کارمندان حکومت پیشین‌اند که از ترس انتقام‌جویی طالبان به ایران فرار کرده‌اند.

شماری از مهاجران نیز به دنبال بحران اقتصادی و بیکاری گسترده در افغانستان تحت کنترول طالبان، برای کار کردن به ایران رفته‌اند.

طالبان تاکید کرده که خواستار روابط خوب با همسایه‌های افغانستان است و از ایران نیز خواسته مواردی را که به روابط لطمه می‌زند و «زمینه تبلیغات نادرست برخی جهت‌ها» را فراهم می‌کند، از بین ببرد.

در روزهای گذشته، انتشار ویدیوی شکنجه یک مهاجر ۱۶ ساله افغان به دست پولیس دماوند، به طور گسترده واکنش‌برانگیز شده است.

در ویدیوی موردنظر دیده می‌شود که یک نیروی پولیس ایران دست‌وپای سید مهدی را محکم گرفته و پولیس دیگری زانویش را بر گردن او می‌گذارد. در این میان، مادر سیدی مهدی با التماس از ماموران پولیس می‌خواهد که کودکش را رها کنند.

خانواده سید مهدی روز پنجشنبه با انتشار ویدیویی، خواستار رسیدگی به پرونده بدرفتاری پولیس ایران با پسرشان شدند.

مسئولان مکتب آفتاب می‌گویند که این نهاد آموزشی در نزدیک به ۱۸ ماه فعالیت بیش از ۴۰۰ دختر محروم از آموزش را جذب کرده بود و نصاب آموزشی حکومت پیشین افغانستان را تطبیق می‌کرد.

سیدقاسم هاشمی، موسس مکتب آفتاب به افغانستان اینترنشنال گفت این مکتب که با حمایت برخی از افراد خیر افغان مقیم کشورهای غربی و سرمایه‌گذاری او بنا شده بود، به دلیل کمبود بودجه تعطیل شده است. سید قاسم هاشمی می‌گوید که با بسته شدن این مکتب بیش ۴۰۰ دختر افغان در اسلام‌آباد از آموزش محروم شدند.

موسس مکتب آفتاب اضافه کرد که او بارها از کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل و یونیسف برای ادامه فعالیت این مکتب درخواست کمک کرده است. به گفته سید قاسم، این سازمان‌ها حاضر به حمایت از این مکتب نشدند.

آقای هاشمی می‌گوید که بسیاری از افغان‌ها به دلیل محدودیت‌های آموزشی برای دختران از افغانستان به پاکستان مهاجرت کرده‌اند. او می‌افزاید که مکتب آفتاب به هدف ادامه آموزش دخترانی تاسیس شد که طالبان آن‌ها را از اموزش محروم کردند.

آژانس پناهندگان سازمان ملل در اسلام‌آباد و یونیسف، اما در باره عدم حمایت شان از این مکتب ابراز نظر نکرده‌اند.

برخی از خانواده‌های افغان در اسلام‌آباد با ابراز نگرانی از بسته شدن این مکتب می‌گویند که یک بار دیگر امکان آموزش از دختران شان گرفته شده است. این خانواده‌ها اضافه می‌کنند که مکتب آفتاب در منطقه مزدحم مهاجران افغان در اسلام‌آباد ساخته شده بود و بسیاری از خانواده‌ها دختران خود را به دلیل رایگان بودن و تطبیق نصاب آموزشی افغانستان، به این مکتب می‌فرستادند.

محمد نعیم، مهاجر افغان در اسلام آباد می‌گوید که سه دخترش در این مکتب درس می‌خواندند. اما اکنون قادر نیست دختران خود را با پرداخت شهریه به دیگر مکتب‌ها بفرستد. محمد نعیم گفت دخترانش با بسته شدن مکتب آفتاب از ادامه آموزش محروم شده‌اند.

گل مکی، یکی دیگر از مهاجران افغان در اسلام‌آباد می‌گوید که دختران افغان برای ثبت نام در مکتب‌های پاکستان علاوه بر شهریه به پاسپورت و ویزا نیاز دارند که بسیاری از مهاجران این امکان را ندارند.

در همین حال، برخی از مهاجران افغان در اسلام‌آباد از اژانس بین‌المللی مهاجرت و دیگر سازمان‌های حمایت کننده کودکان و مهاجران خواستند که زمینه آموزش را برای دختران‌شان فراهم کنند.

این کارزار از روز پنجشنبه ۱۸ اسد شروع شده و در کمتر از دو روز بیش از ۳۵۰۰ امضا جمع‌آوری کرده است. روند جمع‌آوری امضا تا ۱۸ سنبله ادامه خواهد داشت.

این کارزار در نامه سرگشاده‌ای از مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور ایران، عبدالله مبینی رئیس سازمان ملی مهاجرت و نمایندگان مجلس شورای اسلامی می‌خواهد به وضعیت مهاجران افغان در ایران رسیدگی کنند.

امضاکنندگان نامه خواهان «اعطای تابعیت به مهاجران نسل دوم به بعد» شده‌اند. آن‌ها معتقدند که برای این کار باید برای بند ۴ و ۵ ماده ۹۷۶ قانون مدنی، آیین‌نامه اجرایی تدوین شود.

دسترسی عادلانه‌ی مهاجران به تسهیلات اساسی زندگی مثل آموزش، بهداشت، اشتغال و... و دسترسی تمامی کودکان مهاجر به خدمات آموزش و بهداشت رایگان بر اساس قانون حمایت از اطفال از دیگر خواست‌های مطرح شده در این نامه سرگشاده است.

تاکنون مقامات ایرانی به مطالبات این کارزار پاسخ نداده‌اند.

کارزار همچنین از دولت ایران می‌خواهد یک پایگاه اطلاعاتی یکپارچه و متمرکز برای مهاجران بسازد و آنرا به‌روز رسانی کند.

آن‌ها همچنین می‌گویند باید یک پایگاه متولی مشخص و پاسخگو برای امور مهاجرین ساخته شود. در ماه‌های گذشته افغانستان اینترنشنال ویدیوهای گسترده‌ای دریافت کرده است که در آن‌ها مهاجران از انتظار طولانی پشت در اداره اتباع و مهاجرین ایران برای رسیدگی به مشکلات خود شکایت می‌کنند.

نویسندگان نامه به دولت ایران پیشنهاد داده‌اند که برای رسیدگی به مشکلات مهاجران، سازمان ملی مهاجرت را تقویت کند.

این کارزار از دولت ایران می‌خواهد به برخوردهای خشونت‌آمیز رسمی و غیررسمی علیه مهاجران واکنش قاطع نشان دهد و سازوکار نظارتی ایجاد تا از رفتارهای مشابه در آینده جلوگیری شود.

کارزار همچنین از جمهوری اسلامی می‌خواهد با موج‌ افغان‌هراسی و نفرت‌پراکنی در رسانه‌های رسمی مقابله کند.

این انجمن از جامعه جهانی انتقاد کرد که از گزارش‌ این کشتارها مطلع است، اما هیچ اقدامی نمی‌کند.

انجمن شوراهای ولایتی در بیانیه‌ای نوشته است که روزانه گزارش‌هایی دریافت می‌کند که حاکی است طالبان نظامیان و کارمندان حکومت پیشین و همچنین فعالان مدنی را بازداشت کرده و سپس اجساد آنها را به خانواده‌های‌شان تحویل می‌دهد.

انجمن شوراهای ولایتی افغانستان می‌گوید جامعه‌ جهانی با وجود این‌که از این گزارش‌ها آگاه است، هیچ اقدام قاطعانه نکرده و به صدور بیانیه‌های «میان‌تهی» بسنده کرده است.

در بیانیه، موضع امریکا در قبال طالبان نیز «ناجوانمردانه» و ناقض حقوق بشر خوانده شده و آمده که ایالات متحده از سویی طالبان را در فهرست گروه‌های تروریستی گنجانیده و از سویی هم هر هفته بسته‌های دالری را به این گروه ارسال می‌کند.

این انجمن از سازمان ملل و امریکا خواسته است که توافقنامه دوحه با طالبان را بار دیگر مورد بازنگری قرار داده و در راستای ایجاد حکومت فراگیر که خواست مردم افغانستان است، تلاش کنند.

انجمن شورای‌های ولایتی از از طالبان هم خواسته که بر مردم افغانسان «رحم» کنند، زمینه انتخابات را فراهم کنند و دست به کاری نزنند که به سرنوشت مقام‌های بنگلادش دچار شوند.

پیشتر یوناما، دفتر نمایندگی ملل متحد نیز گزارش داد که طالبان به بازداشت، شکنجه و قتل نظامیان و کارمندان حکومت پیشین ادامه داده است.

یوناما گفته از ماه اپریل تا جون سال جاری میلادی دست‌کم ۶۰ مورد بازداشت خودسرانه، ۱۰ مورد شکنجه و بدرفتاری، پنج مورد قتل مقام‌های حکومت پیشین و اعضای سابق نیروهای امنیتی افغانستان را مستند کرده است.

در حدود سه سال حکومت طالبان همواره از ولایت‌های مختلف افغانستان گزارش‌ها از بازداشت و قتل نظامیان و کارمندان حکومت پیشین رسیده است.

پیشتر منابع به افغانستان اینترنشنال تایید کرده‌اند که در سه سال گذشته، ۸۷ نفر در اثر شکنجه در زندان‌های استخبارات طالبان جان باخته‌اند.

بیشتر زندانیان طالبان، نظامیان پیشین، اعضای منتسب به جبهه مقاومت ملی و فعالان اجتماعی مخالف طالبان هستند.