یک انجمن امریکایی که در بخش امنیت، سیاست و دموکراسی مطالبی را منتشر میکند، میگوید که اختلافات شدیدی میان واشنگتن و بیجینگ بر سر این که کدام کشور پیشنویس قطعنامههای افغانستان در شورای امنیت را بنویسد، به وجود آمده است. این تنش در هفتههای اخیر تشدید شده است.
در این تحلیل که روز جمعه، ۲۶ دلو در وبسایت انجمن «جاست سکیوریتی» منتشر شد آمده است که اختلافات امریکا و چین در شورای امنیت ملل متحد، ممکن است نشانهای از تنشهای بیشتر این دو کشور در زمینه امنیت چندجابه باشد. این تنش دیپلوماتیک که اواخر سال ۲۰۲۴ شروع شد، با روی کار آمدن ترامپ تشدید شده است نه صرفا بر سر این که سازمان ملل چه منشی را با طالبان پیش بگیرد؛ بلکه به دلیل پررنگ شدن نقش رهبری چین در شورای امنیت.
ریچارد گوان، نویسنده این مطلب نوشته است که این اختلافات بر سر اینکه کدام کشور مسئول تهیه پیشنویس قطعنامههای افغانستان در شورای امنیت باشد، به مناقشهای بزرگ بین ایالات متحده و چین تبدیل شده است.
اساسا هر عضو شورای امنیت که ریاست آن را به عهده داشته باشد، پیشنویس قطعنامهها را تهیه میکند. این مسئله از آن رو اهمیت دارد که نویسنده پیشنویس میتواند از مفاهیم سیاسی - حقوقی خاصی در پیشنویس استفاده کند.
گزارش شده است که این اختلافات مانع تایید این پیشنویس و دیگر پروندههای باز در شورای امنیت سازمان ملل شده و روند تصمیمگیری را پیچیده کرده است.
چین دلایل متعددی دارد که به مسئله افغانستان و ماموریت سازمان ملل در این کشور (یوناما) تمرکز کند. به نظر میرسد چین علاقمند است تا حضور سازمان ملل در افغانستان استمرار یابد چرا که همسو با منافع این کشور است. بیجینگ از یکسو به افغانستان به عنوان مامنی بالقوه برای تروریسم مینگرد و در سوی دیگر به ذخایر طبیعی آن چشم دوخته است.
در این مطلب تاکید شده است که در دو هفته گذشته زمانی که چین و پاکستان پیشنویس قطعنامهای را برای تمدید یک ساله ماموریت سازمان ملل در افغانستان «یوناما» ارائه کرد، این اختلافات شدت یافته است.
در ماه مارچ ۲۰۲۲ وقتی بحث درباره آینده یوناما، و اشغال اوکراین توسط روسیه به موازات هم پیش میرفت، نماینده چین سریعا از همتای روس خود خواست تا این دو موضوع را با هم خلط نکند و در قبال افغانستان از حق وتوی خود استفاده کند. از آن پس، چین روابط خوبی را با طالبان پیش گرفته است. چین میتوانست از موقف خود به عنوان تهیه کننده پیشنویس، برای عادی سازی روابط جهان با طالبان استفاده کند؛ اقدامی که یقینا با مخالفت گروههای حامی حقوق بشر روبر میشود.
بر اساس مدارک افشا شده از اداره طالبان، وزارت خارجه این گروه در سوم ماه قوس ۱۴۰۳ طی نامهای از سفارت خود در اسلامآباد خواسته است تا درباره پرداخت حقالعبور پروازهای نیروهای هوایی پاکستان با نهادهای مسئول این کشور گفتوگو کند. این وزارت اطلاعات پروازهای نیروهای هوایی پاکستان در حریم هوایی افغانستان را از اسد سال ۱۴۰۰ تا ۶ میزان ۱۴۰۳ را فهرست کرده است.
وزارت خارجه طالبان بر اساس معلومات وزارت ترانسپورت و هوانوردی خود در ازای هر پرواز نیروهای هوایی پاکستان در حریم هوایی افغانستان ۷۰۰ دالر حقالعبور تقاضا کرده است.
بر اساس این مدارک سفارت طالبان در اسلامآباد طی مکتوبی از نیروی هوایی پاکستان خواسته است تا حقالعبور سه ساله بابت پروازهایش در حریم هوایی افغانستان را بپردازد. پاسخ پاکستان به این نامه سفارت طالبان، اما روشن نیست.
بربنیاد گزارشها، طالبان تاکنون بر حریم هوایی افغانستان کنترول کامل ندارند. سیستم کنترول حریم هوایی با سقوط دولت قبلی غیرفعال مانده است.
وزارت خارجه طالبان پرداخت تعرفه پروازهای سه ساله نیروهای هوایی پاکستان را در حالی تقاضا کرده است که اصولا باید این تسویه حساب سالانه بین کشورها انجام شود. وزارت خارجه طالبان دلیل تاخیر سه ساله در این تصویه حساب را در نامههای رسمی خود توضیح نداده است.
پیش از این افغانستان اینترنشنال بر اساس مدارک رسمی افشا شده طالبان گزارش داد که وزارت خارجه این گروه در نامهای گفته است که هواپیماهای بیسرنشین پاکستان در طول یک هفته، از ۱۴ الی ۲۱ جدی ۱۴۰۳، دستکم ۱۱ بار حریم هوایی افغانستان را نقض کردند.این وزارت گفته پهپادهای تجسسی پاکستان در آسمان هلمند، قندهار، ننگرهار و پکتیکا گشت زدند.
با این حال، مشخص نیست که طالبان در چه حدی بر حریم هوایی افغانستان کنترول دارد. یک مقام وزارت دفاع طالبان قبلا گفته بود تلاش دارند به کمک روسیه به حریم هوایی افغانستان کنترول حاصل کنند. این مقام طالبان پس از این اظهارات از وزارت دفاع طالبان برکنار شد.