ریچارد بنت، گزارشگر حقوق بشر سازمان ملل متحد برای افغانستان اعلام کرد که مقامهای سوئیسی به او اطمینان دادهاند که اخراج مهاجران براساس قومیت از این کشور هیچ گاه مورد بحث نبوده است.
ریچارد بنت در یادداشتی در شبکه اکس تاکید کرد که این موضوع مهم است، چرا که به گفته او یکی دانستن هویت پشتون با حمایت از طالبان یا برخوداری از امنیت در حاکمیت این گروه، «نادرست، تبعیضآمیز و زیانبار است.»
اخیرا، روزنامه سوئیسی «نویه زوریشه زایتونگ» گزارش داد پس از حملات سال گذشته توسط افغانها در آلمان، اداره مهاجرت سوئیس طرح جنجالبرانگیزی را پیشکش کرده بود که بر اساس آن پناهجویان متعلق به قوم پشتون به افغانستان بازگردانده شوند.
بهدنبال گزارشها درباره طرح اولیه اخراج پناهجویان «پشتونتبار» از سوئیس، اداره مهاجرت این کشور به افغانستان اینترنشنال گفت که در بازگرداندن افغانها به کشورشان تفاوتی بر مبنای قومیت قائل نمیشود. این اداره گفت که اخراج پناهجویان بر مبنای قومیت، هرگز در برنامهاش نبوده است.
یک زن افغان در لسآنجلس از چند شرکت سازنده فیلممستند نشنال جیوگرافیک به نام «عقبگرد» شکایت کرده است. او گفت که پنهان نکردن چهره همسرش در این فیلممستند، باعث شکنجه و قتل او در بازداشت طالبان شده است.
عمرخان، پیمانکار افغان که به دلیل شباهت ظاهریاش به جستین بیبر، آوازخوان معروف امریکایی مشهور بود، در این فیلممستند نقشآفرینی کرده بود.
فیلم مستند «رتروگرد»، که در سال ۲۰۲۲ ساخته شده، جنگ نیروهای دولت پیشین افغانستان با طالبان را در ۹ ماه اخیر قبل از سقوط و تجربیات نیروهای ویژه امریکا قبل از خروج از افغانستان را روایت میکند.
جان اوستال، وکیل همسر عمرخان، و دو عضو سابق نیروهای ویژه ارتش امریکا، گفتهاند که پس از نشر برشهای از این فیلممستند در تیک تاک، طالبان عمرخان را بازداشت و بیش از دو هفته شکنجه کردند.
واشنگتنپست در آن زمان گزارش داد که عمرخان پس از رهایی از بازداشت طالبان گفته بود که در بازداشت طالبان در معرض شکنجههای فراوان از جمله «ضربوشتم شدید با مشت و لگد، چوب و خفگی با آب» قرار داشت.
عمرخان ۲۵ ساله در پی جراحات شدید ناشی از شکنجه، در اپریل ۲۰۲۳ جان باخت.
پیش از این واشنگتنپست در ماه می ۲۰۲۴ با نشر گزارشی درباره عمرخان گفت که او پس از حضور در این فیلممستند، از سوی طالبان بازداشت و در اثر شکنجه و شدت جراحات جان باخته است.
واشنگتنپست بهنقل از عمرخان نوشت که او هشدار داده بود که حضورش در این فیلممستند، جانش را به خطر میاندازد.
اکنون همسر عمرخان دادخواستی را در دادگاهی در لسآنجلس علیه سازندگان این فیلممستند- شرکتهای دیزنی، نشنال جئوگرافیک و هولو- ثبت کرده است.
در دادخواست آمده است: «نیروهای نظامی به متهمان [سازندگان فیلممستند] هشدار داده بودند که نمایش چهره افرادی که در عملیاتهای امریکا همکاری کردهاند ممکن است امنیت آنها را به خطر اندازد.»
انبیسی نیوز گزارش داد که بهرغم این هشدارها، سازندگان مستند «اقدام لازم را برای محافظت از هویت افراد حاضر در فیلم» انجام ندادند. بعدها نشنال جیوگرافیک به روزنامه واشنگتنپست گفته بود که این فیلم را از پلتفرمهایش حذف کرده است.
جان اوستال درباره عمرخان گفت: «این مرد یک قهرمان بود. او به کسانی که شجاعتش را مستند میکردند اعتماد کرد که حداقل اقدامات لازم برای محافظت از امنیتش را انجام دهند. اما حتی صورتش را هم محو نکردند.»
در همینحال توماس کازا، مدیر اجرایی بنیاد غیرانتفاعی «۱۲۰۸» که به همکاران افغان نیروهای امریکایی کمک میکند، هشدار داده است که هنوز چندین افغان دیگر که چهرههای شان در این فیلممستند نشان داده شده است، بهدلیل تاخیر اداری در روند دریافت ویزای ویژه امریکا، در افغانستان در معرض خطر اند.
کازا در جنوری ۲۰۲۴ درباره خطر انتقامجویی طالبان در کانگرس شهادت داد و از قانونگذاران خواست تا افغانهایی را که برای امریکا جان خود را به خطر انداختهاند، فراموش نکنند.
او گفت: «هرچند فیلم عقبگرد در هالیوود موفق شد، اما در افغانستان به فهرستی برای قتل تبدیل شد. فهرستی که طالبان برای شناسایی، بازداشت و شکنجه و کشتن استفاده کرد.»
نماینده ترامپ در امور گروگانها، با اشاره به سپری شدن هزار روز از بازداشت محمود حبیبی، شهروند افغان_امریکایی از سوی طالبان گفت که «ما همچنان به تعهد خود برای تضمین آزادی حبیبی و تمام امریکاییهای گروگان متعهد هستیم.»
آدام بولر با اشاره به وضعیت حبیبی در افغانستان گفت که دیپلوماسی گروگانگیری باید پایان یابد.
فاکسنیوز گزارش داد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، تا کنون ۲۶ امریکایی را از زندانهایی کشورهای مختلف بهشمول افغانستان آزاد کرده است.
در این میان، رایان کوربت، ویلیام مکنتی، جورج گلزمن و فی هال، چهار شهروند امریکایی که از سوی طالبان گروگان گرفته شده بودند، اخیرا آزاد شدند. با اینحال سرنوشت محمودشاه حبیبی خبری در دست نیست.
محمودشاه حبیبی در ماه اسد ۱۴۰۱ به همراه با ۲۹ کارمند دیگر شرکت امریکایی «ایآراکس کمیونیکیشن»، یک روز پس از کشته شدن رهبر پیشین القاعده در شیرپور کابل بازداشت شد.
در اوایل ماه حمل سال جاری دو منبع معتبر در قندهار به افغانستان اینترنشنال گفتند که محمودشاه حبیبی، از زندانی در قندهار به مهمانخانه ملاهبتالله، رهبر طالبان، در عینومینه منتقل شده است. از آن زمان تاکنون اطلاعاتی درباره وضعیت او در دسترس نیست.
سخنگوی وزارت خارجه امریکا در یک نشست خبری نسبت به وضعیت سلامتی محمودشاه حبیبی ابراز نگرانی کرد و گفت حکومت در تلاش است تا این شهروند افغان-امریکایی را به خانه اش بازگرداند.
سیف محمد الکتبی، نماینده ویژه امارات متحده عربی برای افغانستان، گفته است که کشورش کنفرانسی با حضور سرمایهگذاران و تاجران اماراتی در کابل برگزار خواهد کرد. بنا به اعلامیه طالبان، وی همچنین علاقهمندی کشورش به ساخت خط آهن و جاده در افغانستان را اعلام کرد.
نماینده ویژه امارات روز سهشنبه در کابل با عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی رئیسالوزرای طالبان، دیدار کرد.
دفتر معاونت اقتصادی رئیسالوزرای طالبان اعلام کرد که در این دیدار، دو طرف درباره گسترش روابط دوجانبه، بهویژه همکاریهای اقتصادی میان افغانستان و امارات متحده عربی، گفتوگو و تبادل نظر کردند.
طالبان بارها از علاقمندی کشورهای منطقه به ساخت تاسیسات و سرمایهگذاری در حوزههای مختلف از جمله خبر داده اند اما در مورد آغاز این پروژهها توضیحی نداده اند.
محمد صادق، نماینده ویژه پاکستان برای افغانستان گفته است که طالبان به دلیل نگرانی از پیوستن نیروهایش به داعش، با تحریک طالبان پاکستان مقابله نمیکند. با این حال، او افزود که برخی نیروهای طالبان به داعش، تحریک طالبان پاکستان و سایر گروهها پیوستهاند.
صادق خان روز سهشنبه در موسسه مطالعات منطقهای پاکستان گفت که علیرغم سفر اسحق دار به کابل، طالبان به نگرانیهای امنیتی پاکستان رسیدگی نکرده است. وی افزود که به نظر میرسد در میان طالبان برسر این موضوع اختلافنظر وجود دارد.
او تاکید کرد که تحریک طالبان پاکستان همچنان مانعی در روابط میان پاکستان و رژیم طالبان در افغانستان است.
این نخستین بار است که یک دیپلومات ارشد از جدایی برخی نیروهای طالبان از صفوف این گروه سخن میزند. صادق خان درباره دلیل پیوستن نیروهای طالبان به جریانهای تروریستی منطقهای مانند داعش خراسان و تحریک طالبان پاکستان توضیح نداده است.
از زمان تسلط طالبان بر افغانستان در سال ۲۰۲۱، افزایش فعالیت گروههای مسلح در داخل پاکستان به منبعی مشترک برای تنش بین دو کشور همسایه تبدیل شده است. پاکستان معتقد است که این گروهها از خاک افغانستان فعالیت میکنند، اما مقامات طالبان این ادعا را رد کرده و تاکید دارند که به هیچکس اجازه نمیدهند از خاک افغانستان برای اقدامات علیه کشور دیگری استفاده کند.
ماه گذشته، اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان، در سفر به کابل اعلام کرد که هر دو طرف به یکدیگر اطمینان دادهاند که اجازه نخواهند داد عناصر مخرب از خاک شان برای حملات یا فعالیتهای غیرقانونی علیه دیگری استفاده کنند و در صورت بروز چنین مواردی، هر دو کشور مسئول انجام اقدامات لازم خواهند بود.
با این حال، محمد صادق تاکید کرد: «حکومت طالبان تاکنون نتوانسته نگرانیهای پاکستان درباره گروه غیرقانونی تحریک طالبان پاکستان را برطرف کند.» وی افزود: «به نظر میرسد در این زمینه در افغانستان اختلافنظر وجود دارد.»
ناظران باور دارند که بین جناح قندهار و شبه حقانی درباره برخورد با تحریک طالبان پاکستان اختلاف نظر وجود دارد. تحریک طالبان پاکستان عمدتا در پناه شبکه حقانی در شرق افغانستان است.
صادق اظهار داشت: «تحریک طالبان پاکستان یک چالش است. این چالش تنها برای پاکستان نیست؛ این گروه به روابط پاکستان و افغانستان آسیب میرساند و بسیاری در افغانستان از این موضوع آگاه هستند.»
وی ادامه داد: «زمانی بود که پس از عملیات ضرب عضب میتوانستیم مسئله تحریک طالبان پاکستان را حل کنیم.» او به عملیات گستردهای اشاره کرد که در جون ۲۰۱۴ علیه تحریک طالبان پاکستان و دیگر گروههای شبهنظامی در وزیرستان شمالی انجام شد.
به گفته او، «در آن زمان، برخی از اعضای تحریک طالبان به آن سوی مرز (افغانستان) گریختند و برخی دیگر در داخل پاکستان به سلولهای خفته تبدیل شدند.»
صادق خاطرنشان کرد که مسئله تحریک طالبان پاکستان میتوانست در مذاکرات صلح دوحه بین امریکا و طالبان افغانستان مطرح شود، اما در آن زمان مورد توجه قرار نگرفت.
وی گفت: «طالبان کنترول کامل شهرها، روستاها و مناطق افغانستان را در دست دارند، اما به نظر میرسد هنوز از جنگ خسته نشدهاند.»
او افزود: «در افغانستان، دیدگاههای متفاوتی در میان طبقات و مناطق مختلف وجود دارد. تحریک طالبان پاکستان در جنگ طالبان علیه امریکا با تامین بمبگذاران انتحاری و ارائه انواع پشتیبانی مشارکت داشت. طالبان میگویند نگرانند که اقدام علیه تحریک طالبان پاکستان باعث پیوستن اعضای آن به داعش شود.»
صادق همچنین اشاره کرد: «مواردی وجود داشته که بمبگذاران انتحاری در مراکز آموزش دیده و سپس به گروههای دیگر فروخته شدهاند. برخی اعضای طالبان نیز به تحریک طالبان پاکستان، داعش و دیگر گروهها ملحق شدهاند.»
وی یادآور شد که حکومت اشرف غنی در سال ۲۰۱۹، در اولین سیاست امنیت ملی افغانستان، تحریک طالبان پاکستان را تهدیدی برای امنیت کشور اعلام کرده و شماری از فرماندهان آن را دستگیر کرده بود. صادق تاکید کرد: «در آن زمان، افغانستان به این نتیجه رسیده بود که تحریک طالبان پاکستان تهدیدی برای امنیت خود نیز هست.»
مقامات پاکستانی همواره گفتهاند که روابط این کشور با طالبان افغانستان وابسته به رسیدگی به مساله تحریک طالبان پاکستان و جلوگیری از حملات از خاک افغانستان است.
عبدالله خنجانی، رئیس دفتر سیاسی جبهه مقاومت ملی، به افغانستان اینترنشنال گفت که دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، نباید برای بازگشت به افغانستان و کنترول پایگاه بگرام با طالبان مذاکره کند. او تاکید کرد که این پایگاه در حوزه امنیتی و جغرافیایی تاجیکها واقع شده است.
دونالد ترامپ بارها از خروج جو بایدن، رئیسجمهور پیشین امریکا، از پایگاه بگرام انتقاد کرده و گفته است که به دلیل نزدیکی این پایگاه به مراکز هستهای چین، نیروهای امریکایی باید در آنجا باقی میماندند.
او همچنان بارها ادعا کرده است که پایگاه بگرام در اختیار چین است، ادعای که تا هنوز سندی برای تایید آن ارائه نشده است.
آقای خنجانی روز سهشنبه به افغانستان اینترنشنال اظهار داشت که ترامپ نباید برای بازگشت به بگرام با طالبان وارد مذاکره شود. به گفته او، افغانستان اکنون تحت کنترول گروههای تروریستی است که در دشمنی با امریکا متحد هستند و حضور این گروهها، بازگشت امریکا به بگرام را غیرممکن میسازد.
خنجانی خواستار حمایت از جبهه مقاومت ملی شد و افزود که به دلیل موقعیت بگرام در حوزه امنیتی و جغرافیایی تاجیکها، امریکا باید از این جبهه حمایت کند.
او تصریح کرد: «اگر ترامپ واقعاً خواهان بازگشت به پایگاه بگرام است، باید به تقویت گروههای مقاومت بیندیشد. جبهه مقاومت ملی، جنبش ضدطالبان متعهد به اصول دموکراتیک، عمدتاً از سربازان سابق افغان تشکیل شده که در کنار نیروهای امریکایی و ائتلاف علیه طالبان جنگیدند و حتی پس از خروج امریکا و سقوط دولت جمهوری به مبارزه ادامه داده اند.»
او تاکید کرد که نیروهای جبهه مقاومت ملی خود را بهعنوان متحدان قابل اعتماد در عملیات ضدتروریسم ثابت کردهاند و حمایت از آنها اهرم مهمی را حفظ میکند تا هیچ کشوری چه قدرت غربی یا بازیگر جهانی و منطقهای برای تعامل با افغانستان به طالبان وابسته نباشد.
پایگاه استراتژیک بگرام در ولایت پروان قرار دارد. این پایگاه از زمان حضور شوروی در افغانستان مورد توجه بوده و در دوره حضور امریکا به یکی از بزرگترین پایگاههای نظامی ایالات متحده در خاورمیانه تبدیل شد.