به دنبال اخراج گسترده مهاجران افغان از ایران، هزاران نفر در مرز اسلامقلعه هرات برای ورود به خاک افغانستان صف کشیده و منتظر نوبت هستند. طالبان میگوید در روزهای اخیر بیش از ۱۰۰ هزار مهاجر افغان از طریق مرز اسلامقلعه وارد کشور شدهاند.
شاهدان عینی روز جمعه به افغانستان اینترنشنال گفتند شماری مهاجرانی که منتظر ورود به کشور هستند به هزاران نفر میرسد.
مقامات طالبان در هرات گزارش دادند تنها در دو روز (چهارشنبه و پنجشنبه) بیش از ۶۱ هزار مهاجر از طریق گذرگاه مرزی اسلامقلعه وارد افغانستان شدهاند.
محمد صمیم، یکی از بازگشتکنندگان، به افغانستان اینترنشنال گفت «زمانی که جنگ ایران و اسرائیل شروع شد، ما باید به افغانستان برمیگشتیم، زیرا زمان بازگشت قبلاً مشخص شده بود. اما با آغاز جنگ، همه چیز به تعویق افتاد.» او میافزاید: «اکنون با وصف پایان یافتن آن ضربالاجل قانونی، باید ایران را ترک کنیم.»
همزمان با ازدحام شدید در مرز مهاجرانن از محدودیت و کمبود امکانات خدماتی شکایت میکنند.
سید طارق، یکی از مهاجران بازگشته، میگوید: «موسسات خارحی برای هر فرد تنها ۲ هزار افغانی میدهند؛ یک خانواده پنجنفره ۱۰ هزار افغانی میگیرد که نمیتواند هیچ مشکلی را حل کند.» به گفته او این پول تنها به کسانی داده میشود که یک خانواده هستند و با خانواده به افغانستان باز میگردند.
به گفته او، بهدلیل تراکم جمعیت، برخی خانوادهها ناگزیر شدهاند ساعتها و یا حتا چند روز برای دریافت همین کمک منتظر بمانند. آنان خواهان تسریع روند کمکرسانی و اعزام تیمهای سیار بیشتر به منطقه است.
طالبان اعلام کردهاند که تیمهای صحی هلال احمر، اداره مهاجرین و نهادهای کمکرسان در مرز مستقر شدهاند تا خدماتی چون ثبت هویت، توزیع غذای گرم و پرداخت پول نقد به مهاجران ارائه دهند.
در همین حال، یک هیئت بلندپایه از دیپلماتهای جمهوری اسلامی ایران روز جمعه از گذرگاه اسلامقلعه بازدید کرد. علیرضا بیگدلی، سفیر ایران در کابل، سیدحسن مرتضوی، معاون سفارت، و علیرضا مرحمتی، سرقنسول ایران در هرات، از جمله اعضای این هیئت بودند.
این هیئت یک روز بعد از دیدار با امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان به هرات سفر کرد. آقای متقی در این دیدار خواستار اخراج تدریجی مهاجران افغان از ایران شده بود.
منابع میگویند که هدف از سفر هیئت ایرانی به هرات، بررسی وضعیت مهاجران و برنامهریزی برای تسهیل بازگشت آنان بوده است.
در کنار فشارهای اخیر بر مهاجران بدون مدرک اقامت در ایران، پولیس این کشور با یورش به خانهها و محلهای کار مهاجران افغان، شماری را بازداشت کرده و تلفنهای همراهشان را ضبط کرده است.
منابع به افغانستان اینترنشنال گفتند که ماموران پولیس به دلیل مسائل امنیتی و به ظن دست داشتن مهاجران با اسرائیل، تلفنهای آنها را ضبط میکنند.
با ادامه روند بازگشت گسترده، شماری از نهادهای امدادرسان درباره احتمال بروز بحران انسانی در مرز اسلامقلعه هشدار دادهاند. آنها میگویند بسیاری از مهاجران بدون سرپناه، غذا یا خدمات اولیه وارد کشور میشوند، در حالیکه امکانات موجود در منطقه محدود و ناکافی است.
نمایندگی دائمی افغانستان در سازمان ملل در ژنو روز سهشنبه چهارمین گزارش دورهای کنوانسیون رفع کلیه اشکال تبعیض علیه زنان را ارائه کرد.
سازمان ملل میگوید هیئتی از مقامات سابق افغان و فعالان حقوق زنان در تبعید در این نشست شرکت کردند.
اعضای نشست، تبعیض سیستماتیک و سرکوب زنان و دختران توسط طالبان را مورد بررسی قرار دادند.
باندانا رانا، عضو کمیته و مسئول بررسی پرونده افغانستان، گفته است: «این کمیته تعهد قانونی، بینالمللی و اخلاقی دارد تا با شفافیت و قاطعیت، وضعیت زنان و دختران افغان را بررسی کند.»
او افزوده است که کنوانسیون رفع تبعیض، همچنان برای افغانستان الزامآور باقی میماند، صرفنظر از هرگونه تغییر سیاسی یا حکومتی.
به گفتهی رانا، آنچه کمیته را بر آن داشته تا این روند را پیش ببرد، «اصول جهانی چون کرامت انسانی، برابری، عدالت و حق آموزش برای زنان و دختران افغانستان» بوده است. او ابراز امیدواری کرد که این گفتوگو، «نهفقط بر سطح پاسخگویی بیفزاید، بلکه ارادهای تازه برای بازگرداندن حقوق انسانی زنان افغان، بهویژه حق آموزش، شکل دهد.»
نحله حیدر، رئیس کمیته، نیز در سخنانی گفت که این روند الگویی است برای اینکه چگونه میتوان مسئولیت را متوجه کسانی کرد که عملاً یک کشور را اداره میکنند اما در قبال تعهدات بینالمللی خود، از جمله محافظت از جمعیت، کوتاهی میکنند.
هر چند در مواردی، نهادهای سازمان ملل بدون حضور دولتها هم تعهدات کشورها را مورد بررسی قرار دادهاند؛ اما گفتوگوی علنی با مقامهای پیشین یک حکومت، آنهم در چارچوب بررسی تعهدات حقوق بشری، در نوع خود بیسابقه توصیف شده است.
او در این پیام ۱۰ دقیقهای که در مراسم اهدای جایزه صلح ابنسینا برای حاضران پخش شد، از تلاش مرکز مطالعات استراتژیک افغانستان، نهاد اهداکننده این جایزه برای «حفظ حضور زنده و جهانی روح افغانستان» ستایش کرد. او گفت این تلاشها به جهان نشان میدهد که «افغانستان آزاد نهتنها جود دارد، بلکه هنوز برای آینده چشمانداز دارد».
آقای راما گفت که تلاشگران برای زنده نگه داشتن نام افغانستان نشان میدهند که «میتوان این کابوس را پشت سر گذاشت» و به باور او «شر را میتوان مغلوب کرد، اگر امید خود را دست ندهیم».
نخستوزیر آلبانیا با ابراز تاسف، گفت که بیشترین آسیبدیدگان رژیم طالبان را زنان تشکیل میدهند. او در این زمینه جملهای از کتاب هزار خورشید تابان، نوشته خالد حسینی اشاره کرد که «هیچ جامعهای بدون سواد زنان، بختی برای کامیابی ندارد».
آقای راما افزود مردم و دولت آلبانیا نمیتوانستند در برابر وضعیت اسفبار افغانستان خاموش بمانند، زیرا آلبانیاییها تجربه کردهاند که بیتوجهی به جان انسانها چه هزینه سنگینی دارد و به همین دلیل، آلبانیا آغوش خود را به روی ورزشکاران، کنشگران و نخبگان افغانستان گشود.
«طالبان سرخ» در آلبانیا
نخستوزیر آلبانیا به تجربه کشور خود در دوره دیکتاتوری کمونیسم به رهبری انور خوجه و رامز آلیا اشاره کرد و گفت که تا ۳۰ سال پیش، مردم آلبانیا از وحشت و سرکوب «طالبان سرخ» در کشور خود میگریختند و «همین تجربههاست که باعث میشود ما مردم افغانستان را بیشتر و عمیقتر درک کنیم».
ادی راما با اشاره به سقوط «یکشبه» افغانستان گفت: «در سال ۲۰۲۱ زمانی که افغانستان فروپاشید و مردم برای فرار به میدانهای هوایی هجوم بردند، ما در پذیرش آنها تردید نکردیم؛ نه از سر اجبار، بلکه از این رو که به این تصمیم باور داشتیم. کشور ما امکانات محدودی دارد، اما ما ارزشها و تجربههایی داریم که به آنها وفاداریم و باور داریم.
«درد بیدرمان، نداشتن اراده است»
دریافتکننده ششمین جایزه بینالمللی ابنسینا، به سخنی از این دانشمند و پزشک نامدار اشاره کرد که «هیچ دردی بیدرمان نیست، فقط باید ارادهای برای درمان آن وجود داشته باشد».
نخستوزیر آلبانیا به تاریخچه کشورش در پذیرش پناهجویان یهودی در جنگ جهانی دوم و آوارگان کوزوو در اواخر قرن بیستم اشاره کرد و گفت اکنون هم «در دورهای که بعضیها از ترس دیوار میسازند، ما با درهای باز پاسخ میدهیم».
جایزه بینالمللی صلح ابنسینا با شعار «همکاری فرهنگها برای صلح» همه ساله از سوی مرکز مطالعات استراتژیک افغانستان، به نهادها یا ابتکاراتی اهدا میشود که در راستای حفظ تنوع تمدنی، تقویت صلح، خیر عمومی و کرامت انسانی کار کردهاند.
جایزه امسال به دلیل آنچه «حمایت سخاوتمندانه از مردم و بهویژه زنان افغانستان» خوانده شده، به ادی راما، نخستوزیر آلبانیا داده شده است.
مراسم اهدای این جایزه، پنجشنبه شب، ۵ سرطان، در تالاری در غرب لندن برگزار شد. این مراسم تقریباً با برگزاری نشست سران ناتو در هالند همزمان شده بود که نخستوزیر آلبانیا هم در آن شرکت داشت. به همین دلیل اوران فریزی، سفیر آلبانیا در لندن، جایزه بینالمللی ابنسینا را به نمایندگی از نخستوزیر کشورش دریافت کرد.
