نمایندگی کمیساری عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان در پاکستان خواستار رویکرد انساندوستانه در برابر پناهجویان افغان شد. قیصر خان آفریدی، سخنگوی این کمیساری روز پنجشنبه بر ضرورت از سرگیری گفتوگوهای سازنده میان کابل و اسلامآباد در مورد مهاجران تاکید کرد.
به گزارش روزنامه اکسپرس تریبون، این مقام ملل متحد گفت که در این گفتوگوها بازگشت «مصون، داوطلبانه و با کرامت» پناهجویان افغان باید تضمین شود.
پاکستان در ماههای گذشته، اخراج مهاجران افغان را تشدید کرده است.
پیشتر دادگاه عالی اسلامآباد یک دادخواست برای توقف اخراج اجباری مهاجران افغان را رد کرد.
حکومت پاکستان اعلام کرده است که مهاجران افغان ثبتشده باید تا ۳۰ جولای به کشورشان بازگردند.
مجله فوربز در گزارشی نوشت درحالیکه اقتصاد رسمی افغانستان عملاً فروپاشیده و بیش از یکسوم مردم با ناامنی حاد غذایی روبهرو هستند، اخراج افغانها از ایران و پاکستان، بحران انسانی را در این کشور وارد مرحله شدیدتری کرده است.
به نوشته این مجله، بازگشت کنندگان افغان با فقر و بیکاری مواجهند و گروههای تروریستی میتوانند از آن بهرهبرداری کنند.
این مجله نوشته است که نرخ فقر و بیکاری در افغانستان تحت کنترول طالبان افزایش چشمگیری یافته است و این گروه ظرفیت بازتلفیق صدها هزار مهاجر اخراجی را ندارد و فاقد درآمد پایدار برای تأمین خدمات اساسی و پایه به شهروندان افغانستان است.
به نوشته فوربز، روابط پرتنش طالبان با ایران و پاکستان نیز روند بازپذیری و اسکان مجدد را پیچیدهتر کرده است که با ادامه اخراجها از سوی هر دو کشور، ثبات شکننده افغانستان ممکن است تحت فشار کامل فرو بپاشد.
در این گزارش آمده است که از ماه مارچ سال ۲۰۲۴، ایران بیش از ۱.۲ میلیون افغان را اخراج کرده است، که نزدیک به نیم میلیون نفر تنها در دو هفته پس از درگیری اخیر ایران با اسرائیل از این کشور اخراج شدند.
فوربز با ارزیابی چهار سال حکومتداری طالبان نوشته که این گروه ظرفیت اداری محدودی برای
افغانستان با کاهش چشمگیر کمکهای خارجی مواجه شده و اداره طالبان عملا از عرضه خدمات بهداشتی، آبرسانی و بهداشتی عاجز مانده است.
گزارش براساس ارزیابی سازمانهای بینالمللی امدادی نوشته که بسیاری از بازگشت کنندگان هیچ خانهای برای بازگشت ندارند و مجدداً در معرض بیخانمانی قرار میگیرند.
فوربز نوشته که هر چند ایران موضوع امنیتی را دلیل این موج اخراج عنوان کرده و افغانها را به همکاری با اسرائیل متهم میکند، اما شرایط وخیم اقتصادی در داخل این کشور محرک اصلی این تصمیم بوده است.
طبق این تحلیل، تورم سرسامآور و کمبود شغل باعث شکلگیری احساسات مهاجرستیزی در ایران شده است.
بسیاری از افغانها در ایران با خشونت، تحقیر و سوءاستفاده از سوی نیروهای امنیتی ایران و حتی برخی شهروندان روبرو بودهاند.
گروههای بینالمللی حقوق بشر مستند کردهاند که افغانها در ایران با سالها شکنجه جسمی، بازداشت، کار اجباری و جدایی از خانوادهها مواجه بودهاند.
گزارش خاطر نشان کرده که طالبان با صرف بیشترین بودجه خود برای مقابله با تهدید گروه دولت اسلامی خراسان حملات این گروه را کاهش داده، اما نتوانسته از استفاده این گروه از خاک افغانستان برای حمله به دیگر کشورها جلوگیری کند.
فوربز میگوید در حالی که بازگشت مهاجران افغان تأثیر مستقیمی بر توانمندی گروههای تروریستی ندارد اما بحران بشری، آوارگی و فقر شرایط هستند که گروههای افراطی ممکن است از این وضعیت برای جذب نیرو استفاده کنند.
دفتر والی طالبان در هرات گزارش داد که جمهوری اسلامی ایران از اول ماه سرطان تاکنون ۶۲۱ هزار و ۵۰۰ مهاجر افغان را از طریق مرز اسلامقلعه اخراج کرده است. به گزارش طالبان، تنها روز چهارشنبه دستکم ۱۵ هزار و ۲۰۸ افغان از طریق این گذرگاه به کشور بازگشتهاند.
دفتر والی طالبان در هرات پنجشنبه، ۲۶ سرطان در خبرنامهای نوشت که به کمک جمعیت هلالاحمر افغانی و سازمانهای بینالمللی به بازگشت کنندگان افغان در این گذرگاه کمکهای غذایی و نقدی ارائه شده است.
مسئولان جمعیت هلال احمر افغانی تحت کنترول طالبانن در هرات گفتند که در ۲۳ روز گذشته، به ۹۵ هزار مهاجر افغان در این مرز بستههای غذایی توزیع کردهاند.
دفتر والی طالبان در نیمروز چهارشنبه اعلام کرد که جمهوری اسلامی در ۲۰ روز گذشته دستکم ۱۲۲ هزار مهاجر افغان را از طریق گذرگاه پل ابریشم اخراج کرده است.
اسکندر مومنی، وزیر داخله جمهوری اسلامی پیشتر اعلام کرده بود که پس از جنگ ایران و اسرائیل، تاکنون بیش از ۸۰۰ هزار مهاجر افغان از طریق گذرگاههای اسلامقلعه و پل ابریشم اخراج شدهاند.
سازمان عفو بینالملل با انتشار بیانیهای، از جمهوری اسلامی خواست اخراج دستهجمعی مهاجران افغان را متوقف کند. این سازمان هشدار داد که اخراج پناهجویان افغان، بهویژه زنان و دختران، آنها را در معرض خطر جدی نقض حقوق بشر از سوی طالبان قرار میدهد.
عفو بینالملل گفته است که شماری از افغانها در ایران متولد شده و جمهوری اسلامی از اخراج آنها خودداری کند.
این سازمان حقوق بشری همچنین از دولت ایران خواسته تا به اصل بینالمللی ممنوعیت بازگرداندن افراد به کشوری که در آن با خطر واقعی نقض حقوق بشر مواجهاند، پایبند باشد.
جمهوری اسلامی پس از جنگ دوازده روزه با اسرائیل اخراج افغان ها را شدت بخشیده به گونه که در هفتههای اخیر نیم میلیون افغان را اخراج کرده است.
عفو بینالملل تأکید کرده که زنان و دختران افغان باید به عنوان پناهندگان بدیهی شناخته شوند و هیچ کشوری از جمله ایران، نباید آنها را به کشوری بازگرداند که در آن با آزار جنسیتی، خشونت و محرومیت از حقوق اساسی انسانی مواجه هستند.
در بخشی از این بیانیه آمده است: «در میان افراد اخراجشده، کودکان بدون همراه نیز دیده میشوند. این اخراجهای گسترده در حالی رخ میدهد که افغانستان با بحرانی جدی در زمینه حقوق بشر و وضعیت انسانی روبهرو است.»
این سازمان همچنین از بازداشتهای خودسرانه، یورش به خانهها و اخراجهای اجباری افغانها در ایران بهشدت انتقاد کرده و خواستار توقف فوری این روند شده است.
عفو بینالملل هشدار داده اخراج زنان و دختران، مخالفان سیاسی، خبرنگاران و مدافعان حقوق بشر به افغانستان، آنان را با خطر واقعی نقض حقوق بشر توسط طالبان مواجه میکند.
صندوق نجات کودکان میگوید که در پی اخراج مهاجران افغان از ایران، صدها هزار خانواده با وضعیت بحرانی به افغانستان بازگشتهاند. این سازمان گفت که هزاران کودک افغان در مرز گرسنه به سر میبرند و بیسرپناه ماندهاند.
به گفته سمیرا سید رحمان، مدیر امور حمایتی صندوق نجات کودکان، تنها در ماه جون، بیش از ۸۰ هزار کودک افغان از مرز عبور کردهاند.
او که در مرز اسلام قلعه از نزدیک شاهد شرایط بازگشتکنندگان بوده وضعیت را بسیار نگرانکننده توصیف کرد.
سمیرا سید رحمان گفت: «میبینیم که هزاران خانواده از مرز عبور میکنند، خانوادهها زیر آفتاب سوزان هستند. بسیاری از آنها مجبور شدهاند داراییهایشان را در ایران رها کنند و اکنون نگران آیندهای نامعلوم در افغانستان هستند.»
او افزود: «این خانوادهها به افغانستانی بازمیگردند که در آن بیش از یک و نیم میلیون کودک با گرسنگی روبهرو هستند. بسیاری از آنها نه سرپناه دارند، نه پول و نمیدانند اصلا به کجا بروند.»
صندوق نجات کودکان میگوید که این بحران انسانی در زمانی رخ میدهد که کمکهای بینالمللی به افغانستان بهشدت کاهش یافته است.
این سازمان میگوید که جامعه جهانی نمیتواند در برابر این وضعیت بیتفاوت بماند. به گفته صندوق نجات کودکان، باید از کودکان افغان محافظت شود، آنها در امنیت باشند و به غذا دسترسی داشته باشند.
ضیاالحق امرخیل، والی پیشین ننگرهار از بدرفتاری با مهاجران افغان در ایران انتقاد کرد و جمهوری اسلامی را به سوءاستفاده از افغانها متهم کرد.
او گفت که جمهوری اسلامی مهاجران افغان را در قالب «لشکر فاطمیون و زینبیون برای منافع خود به جنگ فرستاد، اما بعد از پایان بازی اش چهره واقعی» خود را نشان داد.
آقای امرخیل ویدیویی از یک دختر مهاجر افغان در مرز اسلامقلعه را در اکس منتشر کرد و گفت که این ویدیو نشاندهنده رفتار یک کشور با مردم بیپناه افغانستان است.
او گفت که از بیگانگان گلهای نیست و طالبان وظیفه دارند به مهاجران افغان توجه و «آنان را از اینگونه شکنجههای روحی، تحقیر و آزار نجات دهند.»
والی سابق ننگرهار افزود که جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک «همسایه مسلمان، همواره از مردم ما استفاده ابزاری کرده است.»
نیروی قدس سپاه پاسداران، در دفاع از حکومت بشار اسد هزاران مهاجر افغان را در قالب لشکر فاطمیون به سوریه اعزام کرده بود. طبق گزارشها حدود سه هزار تن از مهاجران افغان در سوریه کشته شدهاند.
مقامات جمهوری اسلامی اما گفتهاند که مهاجرین افغان داوطلبانه به سوریه رفته و جنگیدهاند.